Definitions containing the research որս : 2903 Results

Անսին

See full entry →

adj.

without nourishment.

NBHL (1)

Զորս ի դէպ է անսին խոստովանել զնոսա ծնունդս. (Յհ. իմ. ատ. ՟Է։)


Անսկզբնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

equally without beginning, coeternal.

NBHL (1)

Անսկզբնակից, եւ մշտնջենաւորակից. (Առ որս. ՟Գ։)


Անսկզբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncreatedness, eternal existence.

NBHL (1)

Առանձնաւորութիւն հօր՝ անսկզբնաւորութիւնն. (Առ որս. ՟Բ։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

See full entry →

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

NBHL (1)

Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)


Անսովոր

See full entry →

adj.

unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.

NBHL (1)

Զանսովորս՝ սովորականս (կացուցանէ). (Պիտ.։)


Անսպառ

See full entry →

adj.

infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.

NBHL (1)

Յաւիտենականաւն կորնչիցիմք կորստեամբ, այսինքն անսպառաւն. (Խոսր.։)


Անիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anarchy.

NBHL (1)

Անիշխանութիւն՝ անյարմարական է (Աստուծոյ)։ Եւ եղեւ անիշխանութիւն՝ բազմիշխանութիւն. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ժ՟Բ։)


Անլոյս, լուսի, ից

See full entry →

adj.

dark, obscure.

NBHL (1)

Անպայծառ յերեքկին լուսոյն, եւ ի ճշմարտութենէն անլոյս։ Նոր լուսաւորեալ՝ եւ անլոյս, աստուածային՝ եւ անաստուած. (Առ որս. ՟Ը։)


Անխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

NBHL (2)

Հասարակութեամբ զանհասարակութիւն պահէ (կատարեալ միանձն), եւ անխառնութեամբն զեղբայրսիրութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Ընկղմիցին յանխառնութեանն խորս. (Ոսկ. ես.։)


Անխիղճ

See full entry →

adj.

not scrupulous;
unexceptionable.

NBHL (1)

Անխիղճ եւ անպատճառ իցեն առ հեռաւորս եւ առ մերձաւորս. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)


Անխմոր, ից

See full entry →

adj.

unleavened, azymous, unfermented.

NBHL (1)

Զհացս իւրեանց ոչ կարացին խմորել, այլ անխմորս բարձին։ Ոչ եթէ զանխմորն իբրեւ զմեռեալ համարիմք ... Եւ խմորունն ե՛ւ անխմորն է ապականելի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)


Անխնդիր

See full entry →

adj.

unsought, unsearched.

NBHL (1)

Մարդն ի կորստեան իւրում անխնդիր ոչ մնաց, այլ խնդրեցաւ. (՟Գ. Կոր.։)


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (1)

Զորս ընձեռեմք անխորհրդիցն. (Առ որս. ՟Ա։)


Անխտրաբար

See full entry →

adv.

cf. Անխտիր.

NBHL (1)

Անխտիր տան զանձինս որկորստութեան. (Շ. ընդհ.։)


Անխօս, ից

See full entry →

adj.

dumb;
irrational.

NBHL (1)

Այնքան ի միմեանց որոշեալք՝ որքան լեզու շատխօս յանխօսէն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Անծառայ

See full entry →

adj.

free;
without servants.

NBHL (1)

Ձանձրացուցանէին բազմածառայքն զանծառայիցն զտուրսն, խնդրելով հանապազ զմիս այլեւայլ որսոց. (Փարպ.։)


Անծերանալի

See full entry →

cf. Անծեր.

NBHL (1)

Առ Աստուած յոյսն անծերանալի էր ի նոսա. (Առ որս. ՟Դ։)


Անծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unborn state.

NBHL (1)

Ո՛չ Հայր ի բաց կացեալ է յանծնելութենէն, վասն զի ծնաւ. եւ ո՛չ Որդի ի ծնանելոյն. քանզի յոչ ծնիցելոյն է. (իսկ եւնոմեանք) զանծնելութիւնն եւ զծնելութիւնն՝ բնութիւն Աստուծոյ դնեն։ Եթէ անծնելութիւնն բնութիւն է Աստուծոյ, ծնելութիւնն ոչ բնութիւն։ Ասա՛ դու զանծնելութիւնն Հօր, եւ ես զծնելութիւնն Որդւոյ բնախօսեցից քեզ. եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Գ. ՟Զ։)


Անծնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

barrenness;
cf. Անծնելութիւն.

NBHL (1)

Զձուս քարբից փշրելով, նեխութիւն եւ անծնութիւն յանդիմանիցեմք. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Անկ, ից

See full entry →

adj. v. imp.

proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.

NBHL (1)

Անձանց իւրեանց անկս եւ պատկանաւորս։ Յանկսն իւր հպեսցի. (Սարկ. հանգ. եւ Սարկ. քհ.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Որք զերկրաւորս առաւել պատուեսցեն քան զերկնաւորն, յերկոցունց անկցին. (Վրք. հց.։)


Անկաշառառու, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անկաշառ.

NBHL (1)

Զորս՝ զի չարք են, դատեցաւ անկաշառառուն եւ անաչառ հայրն։ Որոց բնութիւնն յանկաշառառու ատենին դատապարտեաց մահու. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անկար

See full entry →

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

NBHL (1)

Ոչ իբրեւ զայլ բոլորս անկարս, այլ կարող ունիք զօրութիւն. (Պիտ.։)


Անկարգաբար

See full entry →

cf. Յանկարգ.

NBHL (1)

Ուտէին անկարգապէս եւ որկորստաբար. (Մեկն. ղեւտ.։)


Անկարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.

NBHL (1)

Ի միասին կապէ կարգ, եւ լուծանէ յանկարգութիւն. (Առ որս ՟Ժ՟Բ։)


Անկարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհնարին.

NBHL (1)

Նոյնն նմին նմանապէս մեծ եւ հաւասար գոլ անկարելի է։ Անկարելի է անցանել ընդ իւր ստուերն՝ եւ յոյժ փութացելոյն. (Առ որս. ՟Ե. ՟Է։)


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անկարծ.

NBHL (1)

Անկարծելի ձգմամբն դարձուցանեն զձիս. (Առ որս. ՟Է։)


Անկարող

See full entry →

adj.

unable, feeble, incapable.

NBHL (1)

Տկար իմաստիւք, եւ անկարող մտանել եւ ելանել ի խորս համատարած ծովուս. (Տօնակ.։)


Անկարօտ

See full entry →

adj.

not indigent, not in want.

NBHL (1)

ἁπροσδεής. non indigus, non egens. Որ չէ կարօտ իմիք. չունօղ զկարիս ինչ. ունօղ զամենայն պէտս կարեւորս առատութեամբ. ճոխ. աննուազ. ապէնիազ. բանի մը պակասութիւն կամ կարօտութիւն չունեցօղ, ունեւոր. եհթաճ՝ միւհթաճ օլմայան, իհթիյաճը եօգ, վարլը.


Անկաւոր

See full entry →

cf. Յանգաւոր.

NBHL (1)

Զտուն հօր՝ կրսեր որդւոցն սովոր են տալ. բայց տեսցի անկաւորին լինել։ Ամենայն շնորհ իսկ բովանդակ յանկաւորսն երթիցէ։ Զի չվայելէ զսրբոյ եկեղեցւոյ ժառանգութիւնն յանկաւորացն հեռացուցանել, բայց եթէ անկաւորացն կամաւորութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Անկեղծ, ից

See full entry →

adj. adv.

sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.

NBHL (1)

Քարոզ անկեղծաւոր. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Անկեղծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sincerity, candour;
loyalty, fidelity;
honour, truth.

NBHL (1)

Յորս չիք ինչ նշմարանք եւ կամ գիւտք խաւարի, այլ ամենեւին անկեղծութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Անկիւն, կեան, կեանց

See full entry →

s.

"angle;
corner, nook;
— ճանապարհի, turning of the road;
բութ —, obtus-angled, obtus-angular;
սուր — acute-angled;
— հատանել, cf. Ական հատանել."

NBHL (2)

Զի՞նչ իցեն անկիւնք սեղանոյն, եթէ ոչ զխաչն նշանակէ, որ եւ անկիւնս ցուցանէ չորս. բուն, անկիւնն՝ կատարն ի վեր ուղղեալ. աջ անկիւնն, ահեակ անկիւնն. (Ագաթ.։)

Ջահաւորեալ ի չորս անկիւնս աշխարհի. (Անյաղթ բարձր.։)


Անկոխ

See full entry →

adj.

untrodden, desert.

NBHL (1)

Նաղ է փարախս, սակայն գայլոցն անկոխելի. (Առ որս. ՟Ը։)


Անկոտոր

See full entry →

adj.

infrangible, hard.

NBHL (1)

Որ ոչ կոտորի, կամ ոչ մանրի ի կոտորս. կարծր. որ չի կոտրիր.


Անկորուստ

See full entry →

adj. adv.

that cannot be lost, imperishable;
without loss.

NBHL (1)

Ուր չիք կորուստ. որում անմարթ է կորնչել. անպակասելի. անվատնելի. որ չիկորսըւիր. գայպ՝ զայ օլմազ.


Անկռիւ

See full entry →

adj.

without contention;
without resistance;
without quarrel.

NBHL (1)

Որոց (հրեշտակաց) ոչինչ այնպէս առանձինն՝ իբրեւ զանկռիւն եւ զանամբոխն (գոլ). (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

impregnable;
invincible.

NBHL (1)

Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)


Անհայր

See full entry →

adj.

fatherless.

NBHL (1)

Անմայրն անհայր լինի ... Անմայր յառաջնումն, եւ անհայր յերկրորդումս։ Անհայր աստի, այլ եւ անմայր անտի. (Ածաբ. Ծն. եւ Առ որս. ՟Գ։)


Անհանգէտ

See full entry →

adj.

not conformable, dissimilar, unequal;
inconsequent, not inferible.

NBHL (1)

Զիա՞րդ հանդիպեսցին անհանգէտքն. (Առ որս. ՟Ե։)


Անհանճարաբար

See full entry →

adv.

foolishly, imprudently.

NBHL (1)

Ոչ անհանճարաբար զանմտութիւնս նոցա շահիս։ Ընթեռնումք հատակոտորս եւ անհանճարաբար. (Առ որս.։)


Անհանճարագոյն

See full entry →

adj.

more or very foolish.

NBHL (1)

Անհանճարագոյն քան զամենայն մարդ։ Են քան զանհանճարսն անհանճարագոյնք. (Առորս. ՟Բ. ՟Ժ։)


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Կործանեա՛ ինձ զեպիկուրեայ զանաստուածութիւնն, եւ զանհատսն (այս ինքն զհիւլէսն). (Առ որս. ՟Ա։)


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

Յաղագս անհարթութեան երեւելեացս. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Անհաւանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.

NBHL (1)

Լալով զԻսրայէլ անհաւանեալն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Անհաւասար, աց, ից

See full entry →

adj.

unequal.

NBHL (1)

Երրորդութիւնն՝ ոչ իրաց անհաւասարից թիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Անհաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inequality, disparity, disproportion.

NBHL (2)

Զամենայն անհաւասարութիւն եւ օտարագործութիւն ի բոլորիցս ի բաց արտաքսել։ Զանհաւասարութիւն թէ ոք յառաջ առցէ զբոլորիւ՝ բոլորիցս առ բոլորսն զանազանութիւնս, եւ այսորիկ արդարութիւնն է պահպանողական. (Դիոն. ածայ.։)

Այս զո՛յգ անհաւասարութիւն ունի յաղագս ամենեցուն փոփոխման. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Անհաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

va. vn.

to disbelieve.

NBHL (1)

Անհաւատալն (կամ յանհաւատալն, յն. ոչ հաւատացեալ) զլեզուն կապեաց (ձայնն բարբառոյ), եւ յերեւելն՝ տայ հօրն զազատութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Անհաւատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Անհաւատամ.

NBHL (1)

Անհաւատալն (կամ յանհաւատալն, յն. ոչ հաւատացեալ) զլեզուն կապեաց (ձայնն բարբառոյ), եւ յերեւելն՝ տայ հօրն զազատութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Անհետազօտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհետազօտ.

NBHL (2)

Առ խուզմունս իմաստիցն խորս, որ անհետազօտելիք ասացան ի վսեմամիտ գերահրաշիցն. (Նանայ. յռջբ։)

Անհետազօտելի բոլորումն կորստեան խորհեցաւ կարգաց։ Զանհետազօտելին ումեք՝ դմա է ընձեռել մահու դատաստան. (Պիտ.։)