Definitions containing the research ստի : 3494 results

Յորձան, աց

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս յորձան ինչ սաստիկ ընդ զառ ի վայր հեղեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։)

Զօրէն յորձանաց ուխից։ Ալիք յորձանաց։ Գետոյն (Նեղոսի) յորձանօք զեղման ծովացուցանելոյ ի ժամանակի զդաշտսն։ Բազում եւ սաստիկ յորձանօք. (Փիլ.։)

Առեալ զանօթն ի խարուկէ անտի՝ յորժամ եռայր ուժգին յորձանօք։ Այնպէս որձանս առնոյր տակաւին, իբրեւ թէ առբարձեալ է ի կայծականց հրոյն. այնպէս որձանս առնոյր, որպէս թէ ի բորբոքմանէ հրոյ ստիպեալ լինէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Յորջորջ, ից

cf. Յորջորջանք.

· Calfa

NBHL (1)

Յորջորջ քեզ՝ վերստին ծնունդ ի ջուրցն աւազանին լուսոյ. (Շ. տաղ եկեղ.։)


Յորջորջանք, նաց

s. adv.

appellation, name, denomination, title;
անուն —անաց, surname;
—անօք, by name only, nominally.

· Calfa

NBHL (1)

Յորջորջ քեզ՝ վերստին ծնունդ ի ջուրցն աւազանին լուսոյ. (Շ. տաղ եկեղ.։)


Յուդայական, ի, աց

adj.

jewish, judaical.

· Calfa

NBHL (1)

Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Յուդայեան

adj.

Jewish;
—ք, the tribes of Israel.

· Calfa

NBHL (1)

Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Յուզեմ, եցի

va.

to seek, search or inquire after, to make search for, to ferret out, to hunt after;
to examine, to discuss;
to agitate, to move, to trouble;
to excite, to incite, to provoke, to stir up, to move sedition;
— զծով եւ զցամաք, to seek everywhere for, to ransack;
— խնդիրս, to breed disputes, to excite quarrels.

· Calfa

NBHL (1)

Յուզէր զջուրսն ... ջուրքն յուզիցին։ Յուզեցաւ խնամք իմ։ Աղաղակէին յուզեալք ի քահանայապետիցն։ Ծովն ի սաստիկ հողմոյ շնչելոյ յուզէր։ Յոյժ յուզեաց զսրտմտութիւն բարկութեան Անտիոքայ ի վերայ անօրէն Շիմոնի։ Յուզեն հանապազ զժողով նոցա։ Որ մանաւանդ խնդիրս յուզեն.եւ այլն։


Յունական, ի, աց

adj.

Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.

· Calfa

NBHL (1)

Ես աւասիկ ախոյեան ելանեմ քեզ ի մերոց աստի, եւ դու ինձ ի յունականաց այտի. (Ագաթ.։)


Յուսահատիմ, եցայ

vn.

"cf. Յուսահատ լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Յուսակտուր լինել. սրտաբեկիլ. վարանիլ. վհատիլ. լքանիլ. լուծանիլ. տխրիլ. ի սուգ նստիլ.


Յօդապատ, ի, ից

adj. fig.

articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ի յօդապատ մարմնոց ի վեր է։ Հայր ո՛չ յօդապատ բնութիւն պարունակեալ։ Տայ զոյժ զօրութեան ամենայն յօդապատ անդամոցն. (Եզնիկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ. (ուր տպ. վրիպակաւ, օդապատ. ուստի լտ. օդով պատեալ)։)


Յօդեմ, եցի

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

· Calfa

NBHL (2)

Յորում ամենայն շինուածն յօդեալ եւ պատշաճեալ։ Ուստի ամենայն մարմինն յօդեալ եւ պատշաճեալ ամենայն խաղալեօք տարաբերութեան. (Եփես. ՟Բ. 21։ ՟Դ. 16։)

ՅՕԴԵԼ. Յարմարել զյօդաւոր բարբառ կամ զնշանակ իմաստիցն, կցկցել զբան. հայթհայթել, կարկատել. ձեւացուցանել, խոխոտել. հնարել պատճառանս.


Յօդումն, ման

s.

connexion, harmony.

· Calfa

NBHL (1)

Փեսայ լինել հոգւոյս հարսին՝ յօդմամբ ի գլուխ քո վերստին. (Յիսուս որդի.։)


Յօշատեմ, եցի

va.

cf. Յօշեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարանք զըստին հաստուածոյ յօշատեցաւ։ Սո՛ւր սուսերաւ սաստից զգայութիւնս բնութեանս յօշատի. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ։)


Յօրինիչ

s.

cf. Յօրինող.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յօրինէ կամ յօրինեաց. յօրինօղ. հաստիչ. ստեղծօղ. տնօրէն.


Ն (nou)

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Ն. Իբր բաղադրական մասնիկ՝ բնական բաղադրութեամբ ի սկիզբն բառից՝ սաստկացուցանէ զոյժ նշանակութեան նոցա. որպէս Ըն, ներ, ի ներքս, տիրապէս, քաջ, եւ այլն։ Յայտնի օրինակաւ տեսանես ի ձայնքս, Հայիմ, Նայիմ. Հիւթ, Նիւթ. Կրթիմ, Նկրտիմ. եւ Նեցուկ, որպէս յեցուկ կամ գործի յենլոյ. Զիստ, Նիստ։ Որպէս եւ Նստիմ. ըստ լտ. սէ՛տէօ. իսկ սէ՛տէս. լծ. ընդ թ. սէտիր. յն. է՛տրա, գաթէ՛տրա։ Եւ առաւել անյայտ օրինակաւ տե՛ս ի բառսդ, Նախ, Ներել, Ներքոյ կամ ի ներքս. եւ այլն։


Նախագահ

adj. s. "cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

· Calfa

NBHL (1)

Մին իշխէ, եւ նախագահ նստի. եւ մինն ածեալ լինի (այսինքն առաջնորդի) եւ ուղղի. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Նախագահութիւն, ութեան

s.

presidency;
precedency, primacy, primateship.

· Calfa

NBHL (2)

Վերաժամանեալ յաստիճան ի բարձր, եւ ի ծայրագոյն նախագահութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Վերաժամանեալ յաստիճան ի բարձր, եւ ի ծայրագոյն նախագահութիւն. (Փոտ. առ զքր. կթ.։)


Նախագիտութիւն, ութեան

s.

cf. Կանխագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Նախագիտութիւն. որ է իմաստ եւ վարդապետութիւն բժշկական արուեստից. (Մխ. բժիշկ.։)


Նախագոլ, ոյ

s.

pre-existence.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Անդստին ի նախնեաց գոլ.


Նախագոյ, ից

cf. Նախագոյակ.

· Calfa

NBHL (1)

προϋπάρχων, προών, προϋφεστώς կամ -στικώς prius existens, qui est, ens primus. Անդստին ի բնէ գոյաւոր. ինքնագոյ. որ էն. առաջին էն՝ աստուած.


Նախագտակ

cf. Նախագիւտ.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելի հանճարոյս յառաջագոյն նախագտակք այլք լինելով ոմանք։ Սքանչանան ընդ նախագտակս արուեստի. (Պիտ.։)


Նախագրեմ, եցի

va.

to write beforehand;
to prescribe;
to say or mention before.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս նախագրեալ յռաաջաձայն ձաղանօք սաստիկս իմն ամբաստանէ. (Նար. ՟Խ՟Զ։)


Նախադիր, դրաց

s. gr.

founder or institutor;
preposition.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն նախադրին, ուստի՞ (յորմէ՞), եւ որո՞վ, եւ յորու՞մ. (Առ որս. ՟Զ։)


Նախախնամութիւն, ութեան

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն ծնողացն նախախնամութեան իմաստից. (Պիտ.։)


Նախակատար

adj.

perfect in itself;
finished or accomplished beforehand;
—ք, premises.

· Calfa

NBHL (1)

προτέλειος praeperfectus, perfectissimus. Անդստին ի բնէ կատարեալ ամենայնիւ. գերակատար.


Նախաճառեմ, եցի

va.

to predict, to foretell, to prophesy.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ որում նախաճառեաց մարգարէն. (Լմբ. ստիպ.։)


Նախանձ, ու

s. adv.

envy, jealousy;
rancour, hatred;
emulation, rivalry;
zeal, fervour, warmth;
տիրասէր —, attachment, affection;
zeal;
առ —ու, enviously, invidiously;
— կրել յումեքէ, to be envied;
—ու մաշիլ, to pine away with envy, to be eaten up with;
ի —բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
ի — բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
առնուլ, բերել, ի — բերիլ, մտանել, to envy, to be envious of, to grow jealous, to bear envy, cf. Նախանձեմ;
to rival, to vie with;
— արկանել յոք, ի — ածել զոք, to fill with jealousy or envy, cf. Նախանձեցուցանեմ;
to move, excite or provoke to emulation;
ի — գրգռել զոք, to arouse the jealousy of, to create envy;
խնդրել զ—, to revenge, to take vengeance;
վառիլ —ու ընդ, to become jealous;
ի — վառիլ ընդ ումեք, to be jealous of;
— դնել, to emulate, to rival;
ի — նմանութեան ուրուք կրթիլ, to emulate a person, to desire to imitate him;
— առաքինութեան դնել ընդ ումեք, to desire to emulate a person's virtues;
— առնել, to fascinate, to charm, to bewitch, to cast a spell on;
ո՜ անմիտ գաղատացիք, ո՞ — արար զձեզ, o foolish Galatians, who hath bewitched you?.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձու բանսարկուին եմուտ մահ յաշխարհ։ Եւ ոչ նախանձու մաշեալ գնացից ընդ նմա։ Առ նախանձու մատնեցին զնա։ Ուստի լինի նախանձ, հեռ։ Զնախանձ եւ զամենայն չարախօսութիւն, եւ այլն։


Նախաշաւիղ, ւղի, ւղաց

s.

fore-runner, precursor;
preliminary, introduction.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն անդստին ուրեմն ի տղայականն զարգացեալ ի հասակէն՝ նախաշաւիղ կրթութեամբ ընդ ամենայնս էր անցեալ թիւրութիւնս չարեաց. (Պիտ.։)


Նախասաց

cf. Նախասացիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ ի վախճան ժամանակի բացակատարեաց տէրն զնախասաց բարբառն աստուածազգեստից։ Եկեալ կատարեաց զնախասաց բարբառ մարգարէիցն. (Զքր. կթ.։)


Նախասացիկ

adj.

predicted, foretold.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ ի վախճան ժամանակի բացակատարեաց տէրն զնախասաց բարբառն աստուածազգեստից։ Եկեալ կատարեաց զնախասաց բարբառ մարգարէիցն. (Զքր. կթ.։)


Նախատանք

s.

cf. Նախատինք.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս, թէ ուստի՛ լինին նախատանքն։ Առ ի նախատանս յովբայ, եւ այլն. (Իսիւք.։)


Նախէ, ի

s. adj.

The First Being, the Eternal;
first, former;
—ք, antecedents, precedents.

· Calfa

NBHL (1)

Աւա՛ղ իմում նախէին բախտի։ Աւա՛ղ իմոյ նախէին բաստի. (Պիտ.։)


Նախընթաց, ից

cf. Նախընթացիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ լալով սերմանել բանիս՝ ի նախընթաց չուս աստիճանաց օթեւանացս պատրաստութեան, դարձայց բերկրեցեալ. (Նար. ՟Բ։)


Նախճիրք

s.

slaughter, carnage, blood;
great loss, prejudice, waste;
—րս արեան գործել, to slaughter;
—րս գործեցին դժնդակս ընդդեմ թշնամեաց, they made a dreadful slaughter of the enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Կոտորած սաստիկ յորսս կենդանեաց, եւ ի պատերազմի մարդկան. վնաս. զեան. ոճիր. հարուած. պրս. նախջիր, որ եւ շիքեար, որ է որս. եւ նախշ, վնաս, հարուած. (որպէս եւ նօգսան, լտ. նօ՛քսա, վնաս).


Նախնական, ի, աց

adj.

primitive, ancient;
primordial, primitive (soil);
— թիւ, primary number.

· Calfa

NBHL (1)

Վերստին կազմութեամբ բարութեանց ի նախնականն կոչելով զմեզ (վիճակ). (Դիոն. եկեղ.։)


Նախուստ, ի

adv. adj.

anciently, formerly, ab antiquo;
first, ancient.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽՈՒՍՏ, Ի ՆԱԽՈՒՍՏ. Յառաջնմէ, ի նախնմէ. անդստին. յառաջագոյն. հին. նախկին.


Նահապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate;
principality;
family house.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանք նահապետութեան ցեղից որդւոցն Իսրայէլի։ Իշխանք նահապետութեանց ցեղիցն Իսրայէլի։ Այր ըստ իւրաքանչիւր նահապետութեան հանդերձ զօրու իւրեանց։ Դնեմ ծունր առ Հայր տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի. ուստի ամենայն նահապետութիւն յերկինս եւ յերկրի անուանի, եւ այլն. (այսինքն հայրութիւն՝ հայրապետութիւն՝ եւ իշխանապետութիւն)։


Նանիր, նրոց, նրաց

adj. adv.

vain, useless, futile, frivolous;
ի —, in vain, vainly, to no purpose, uselessly;
ի — աշխատ լինել, to labour in vain;
ի մոտօյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթապատ նանովքն՝ որով զքեզ ստիպեցուցանէին. (Ոսկ. ես.։)


Նարինջ, րնջի, րնջաց

s.

orange;
բանդակ ի նարնջոյ, conserve of oranges, marmalade;
շաքարապատ կեղեւ նարնջոյ, candied orange-peel.

· Calfa

NBHL (1)

պ. նարէնգ, նարէնկ (այսինքն հրագոյն). թ. նարէնճ, նարինճ. ուստի լտ. narantium malum, pomum aureum. իտ. narancia, arancia, melarancia. Պտուղ գեղեցիկ իբրեւ ոսկի խնձոր, կամ անոյշ թուրինջ. եւ ծառ նորա. ռմկ. փօրթուգալ, եւ թուրունճ. ի Բժշկարանի եւ առ Մենինսքեայ անխտիր գնին՝ նարինճ, եւ թուրինճ. (թերեւս իբր կրկին տեսակք նոյն բերոց)։


Նարօտաներկութիւն, ութեան

s.

dyeing.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նարօտաներկութիւնս, յոստայնանկութիւնս, այլեւ յամենայն օրինակ արուեստից. (Կանոն.։)


Նաւաբեկիմ, եցայ

vn.

to run aground, to strand, to founder, to be lost.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նաւահանգստին բիւրաւոր բեռամբքն նաւաբեկեցաւ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Նաւաբեկութիւն, ութեան

s.

shipwreck, wreck;
stranding.

· Calfa

NBHL (2)

Փարիսեցին ի նմին ի նաւահանգստին ընդ նաւաբեկութեամբ անկաւ։ Նաւաբեկութիւն ընդունել։ Հաստատեցաւ սիւն խաչին ի նաւ աշխարհիս, եւ աշխարհս առանց նաւաբեկութեան մնաց. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. զատիկ.։)

Եռացոյց ի վեր զալիս, եւ սաստիկ նաւաբեկութիւնք լինէին. (Ղեւոնդ.։)


Նաւազ, աց

cf. Նաւաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւազք ոմանք, եւ կամ երկրի մշակք։ Զնաւազս, եւ զերկրագործս։ Ո՛վ նաւազք ու՞ր երթայք։ Վտանգ նաւազացն. (Փիլ. (ուր գրի եւ նաւազանցն. ուստի եւ Հին բռ. յարմարէ, նաւազունք)։)


Նաւամարտութիւն, ութեան

s.

naval engagement;
mock sea-fight, naumachy.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ պատերազմ եւ նաւամարտութիւն սաստիկ ի մէջ ծովուն. (Արծր. ՟Բ. 1։)


Նաւաչու

s. adj.

way, passage, ferry;
cf. Նաւագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւաչուն Պօղոսի յեփեսեայ մինչեւ ի Կեսարիա պաղեստինացւոց. (Նախ. գծ.։)


Նաւաստեմ, եցի

va.

to steer a ship.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմանալի զիշխանն եւ զառաջնորդն եւ զնախկինն, յորմէ այլքն տիրին եւ վարին եւ նաւաստին։ Ընդ նաւաստողին՝ միայն ընդ գեղեցկութիւն հրաշացեալ է (անմիտն), ոչ ընդ գործն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Նաւաստութիւն, ութեան

s.

profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՆԱՒԱՍՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Նաւաստելն. նաւաստի գոլն. արհեստ նաւարկութեան. հմտութիւն նաւավարութեան. նաւապետութիւն. ղեկավարութիւն.


Նաւավար, աց

s.

navigator;
cf. Նաւուղիղ;
seaman, boatman, gondolier, rower.

· Calfa

NBHL (1)

ναύκληρος nauclerus. Վարօղ զնաւ. որպէս Նաւաստի. նաւապետ, կամ նաւիշխան. մանաւանդ յեզականն.


Նաւատորմ, ի

cf. Նաւատորմիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նաւատորմիղ

cf. Նաւատորմիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նաւարար

cf. Նաւագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւարար է, որքան յարուեստին է։ Նաւարար է եւ նախ քան զնաւն առնել՝ վասն արուեստին. (Կիւրղ. գանձ.։)