Entries' title containing եմ : 4433 Results

Հանեմ, նի

See full entry →

va. arith.

to draw or pull out, to take away, to abstract, to remove, to displace;
to dislodge;
to rise, to lift up, to carry up;
to divulge, to let out, to publish;
to offer, to present;
to subtract, to take away;
— զքառակուսի արմատ թուոյ, to extract the square root of a number;
— իրաւունս, to do justice to;
— առնուն չար, to defame, to decry, to slander, to belie;
— յաչաց, to cause to lose the favour or affection of;
— յաչաց ժողովըրդեան, to render unpopular;
ի վեր —, to inform of, to discover, to disclose, to reveal, to unveil, to unmask;
— ընդ աշխարհ, to publish, to divulge every where;
ի բանս —, to delude, to beguile, to seduce, to betray, to deceive;
յինքն —, to appropriate to oneself, to take possession of, to assume wrongfully;
— ինչ յոք, to ascribe, to attribute, to impute;
— յոք զպատճառս ամենայն չարեաց, to accuse of every evil;
— յոք զիմն, to apply to;
ի բաց —, to exclude;
to scatter;
to send back or away, to dismiss, to discharge;
— բռնի or բռնաբար, to extort, to wrest, to seize by force, to take by violence;
— յարմատոց, to root up, to extirpate;
*— զթեփ, to scale;
to pearl or decorticate seed;
— զվրէժ քինուն or — զփոխարէն չարեացն, to avenge oneself, to be revenged;
to turn the tables upon;
— օգուտ, to turn to account, to profit by, to derive benefit from, to avail oneself of, to improve;
— հետեւանս, to desume a consequence;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to give, to deliver up;
— զօրս, to levy soldiers, troops;
— աւուրս, զգիշերն, to pass the days, the night;
— աւուրս բազումս, to remain a long time;
— ի ժառանգութէնէ, to dispossess;
— յայլ լեզու, to translate into;
— ողջակէզ, to sacrifice;
— լեզու, to put out one's tongue;
to loll out one's tongue;
վիճակ —, to draw, to cast lots;
— զկարասիս, to unfurnish, to strip;
— զկինն, to repudiate;
— կանանց զյօնսն, to paint one's eyebrows;
— զջուր, to draw water, to draw up, to fetch up;
— ի նաւէ, to disembark;
to land, to set on shore;
— ճանապարհի, դրան, to lead to, to run into, to abut or end in;
— առ ոք, to present, to introduce;
— զսուրն ի պատենից, to unsheathe;
— ընդ սուր, to put to the edge of the sword;
— զհոգին, to give up the ghost, to expire, to die;
— զօրհնութիւն, to bless, to praise;
հա՛ն զիս աստի, take me out of this.

NBHL (1)

Գուցէ հանցես զդստերս քո յինէն։ Հանել զնա ի գլխոյն եփրեմի, զջրհորն (ի ձեռաց յակոբայ). յինէն զնախատինս իմ. հարկս ի կողմանցն ասորւոց։ Հարկահանք հանին հարկս թագաւորի։ Հանցես քեզ հարկս ի դամասկոս։ Հանել ի տէրութենէ։ Հանէ զիս ի թշնամեաց իմոց, եւ այլն։


Հանճարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հանճարիմ.


Հանրահռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

to divulge or publish every where.


Հաշեմ, եցի

See full entry →

va.

to consume, to exhaust, to drain, to render lean, to make languish.


Հաշմեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cripple, to maim.


Հաշուեմատեան, տենի

See full entry →

s.

account book, day-book, journal;
մայր —, ledger.


Հաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հաշտեցուցանեմ.

NBHL (2)

Որո՞վք այսոքիւք հաշտեցայց ընդ ձեզ. (Երեմ. ՟Ե. 7. (յն. քաւիչ եղէց։))

Հաշտեալ եմ ընդ քեզ տառապեալդ. (Ես. ՟Ծ՟Դ. 10։ (Որպէս եւ Դտ. ՟Ժ. 16. որ պակասի ի հասարակ յն)։)


Հաշտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to conciliate, to reconcile, to pacify;
to agree, to make up.

NBHL (2)

διαλλάττω, ἁποκαταλλάττω reconcilio, exoro. Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն (=ՀԱՇՏԵՄ), որպէս Հաշտ առնել, կամ հաճեցուցանել զաստուած.

Եւ երբեմն, որպէս Խաղաղել երկուստեք զխռովեալս. ի հաշտութիւն ածել. եւ խաղաղութիւն ի մէջ արկանել. հաշտեցընել.


Հաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հաջեմ;
cf. Հեծեմ.


Հապճեպեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Հապճեպ տալ.


Հաջեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to bark, to bay, to growl;
to howl, to yelp;
to cry out, to clamour, to brawl, to snarl.


Հաջեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to bark.


Հառաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.

NBHL (2)

Հեծեմ հառաչեմ, եւ ոչ ոք է՝ որ մխիթարէ զիս. (Ողբ. ՟Ա. 21։)

Ի վերայ գերեզմանի ողբս ասելով ողորմելի հառաչեմ. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Հասանեմ, հասի

See full entry →

vn.

to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.

NBHL (2)

Թէեւ յարքայութիւնն մտանիցեմ, եւ զնա ոչ հասանէ տեսանել, քան զգեհենն չար համարէի. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Ճշմարտութեամբ հասեալ եմ, զի եւ այլն։ Ի վերայ հասեալք, թէ եւ այլն։ Ի վերայ հասի, թէ եւ այլն։ Հասանել՝ թէ զի՛նչ է լայնութիւն։ Բանից սրտից նոցա ոչ հասանէք։ Ի վերայ հասանէր խորհրդոց։ Հասէր ի վերայ խնամոյ մարդասիրութեան նորա։ Եհաս թագաւորն յիրացն հաստատութեան վերայ։ Ոչ քննեցէք, եւ ոչ յիրաւանց վերայ հասէք.եւ այլն։


Հասարակագործեմ

See full entry →

va.

to cooperate.


Հասարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to equal, to divide in two parts, in halves;
to share, to part equally, to portion out;
to accomplish;
— զսէրն ընդ ամենեսին, to love impartially, to be large-hearted;
մի —եսցեն զաւուրս իւրեանց, they shall not live out half their days.


Հասկաբերեմ

See full entry →

vn.

to ear.


Հասկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to understand.


Հասունացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հասուն գործեմ.


Հասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to arrive, reach or attain;
to bring, to refer;
to cook, to dress, to get ready, to prepare;
to ripen, to mature;
հասոյց ինձ անբաւ աշխատութիան այս բառգիրք, this dictionary has cost much labour.


Հաստատադրոշմեմ

See full entry →

va.

cf. Հաստատատպեմ.


Հաստատատպեմ, եցի

See full entry →

va.

to stereotype.


Հաստատեմ, եցի

See full entry →

va.

to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.

NBHL (2)

Հաստատել զտապանակն ի մէջ խորանին. զտաճար բնակութեան ի միջի մերում։ Սանդուխք հաստատեալ յերկրի ... եւ տէր հաստատեալ կայր ի նմա։ Հաստատեմ զուխտ իմ ընդ ձեզ։ Հաստատեցին բան։ Հաստատեաց զմեզ ընդ իւր ի բարեկամս եւ ի թիկունս։ Հաստատեցին նմա ազատութիւն։ Հաստատեցաւ ագարակն այն աբրահամու։ Որդւոյ իւրում հաստատեսցէ զնա։ Ոչ լինիցի հաճոյ յաչս տեառն իւրոյ՝ որում հաստատեցան։ Հաստատել զսիրտ հացիւ, կամ հացի զսիրտ։ Կերաւ, եւ հաստատեցաւ այնու ոգի նորա։ Իբրեւ հաստատեցաւ մանուկն, եւ այլն։

Հաւանեալք ճշմարտութեանն՝ հաստատեմք զնոյն այսպէս. (Լմբ. պտրգ.։)


Հաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to create, to produce, to make;
to strengthen, to confirm, to consolidate;
— զոք ի բարիս, to confirm in the right way.


Հատագործեմ

See full entry →

va.

to reduce into grains, to granulate.


Հատանեմ, հատի

See full entry →

va.

to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.

NBHL (3)

Հատաւ ամենեւին հաց ի քաղաքէն. (Երեմ. ՟Լ՟Է. 20։)

Հատ զպարիսպն երուսաղէմի ի դրանէ եփրեմի մինչեւ ի դուռն անկեանցն. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 13։)

Ես հատանեմ, եւ ասեմ, թէ միտք առաքելոյս այս են. (Եւս. պտմ.։)


Հատուցանեմ, ուցի

See full entry →

vn.

to render, to restore, to give back;
to pay, to discharge, to acquit;
to disburse, to lay out;
to recompense, to satisfy, to make amends, to compensate, to indemnify;
to cut;
— ի ստենէ, to wean, to take from the breast;
— զփոխարէնն, to render like for like, to requite;
— զվնասն, to make up for, to indemnify for;
— չար փոխանակ բարւոյ, չար — երախտեաց, to render evil for good;
— զմեղս հարանց՝ որդւոյ, to revenge the sins of the fathers upon the children;
—ցեր ինձ բարիս, եւ ես —ցի քեզ չարիս, I have rendered you evil for good;
աստուած հատուսցէ քեզ ի բարիս, may God reward you;
cf. Հատուցումն.

NBHL (1)

Սակս որոց հարցանեմս, հատուսցես ինձ բան (այսինքն տո՛ւր պատասխանի)։ Հատո՛ ինձ բան եւ սակս այգւոյն. (Աթ.։)


Հարեւանցիկ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Հարեւանցեմ.


Հարեւանցեմ

See full entry →

va.

to pass quickly, to skip, to omit, to pass over in silence.

NBHL (1)

Յորժամ սիրելի լսեմք, մի՛ հարեւանցցուք ընդ բանս. (Լմբ. սղ.։)


Հարթակեմ

See full entry →

va.

to iron, to hot-press, to smooth.


Հարթաչափեմ, եցի

See full entry →

va.

to level.


Հարթեմ, եցի

See full entry →

va.

to plain, to smooth, to make even or equal;
to plane, to polish;
to level, to put on a level with, to pull or beat down, to demolish, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to raze.


Հարթուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give umbrage, to scare, to startle, to fright away, to estrange, to alienate, to remove;
— զվարսս, to cause the hair to stand on end.


Հարիւրապատկեմ, եցի

See full entry →

va.

to centuple, to increase or multiply a hundredfold.


Հարիւրեմեան

See full entry →

adj.

of a hundred years old.

NBHL (2)

cf. ՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՆ. Սէմ որդի հարիւրեմեան էր. (Ծն. ՟Ժ՟Ա. 10։)

Եղիցի կրտսեր որդին հարիւրեմեան. եւ որ հարիւրեմեանն մեռանիցի, եւ այլն. (Ես. ՟Կ՟Ե. 20։ (ա՛յլ ձ. հարիւրեմեան։))


Հարկադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to force, to constrain, to oblige.


Հարկանեմ, հարի

See full entry →

va. mus.

to beat, to strike, to give or deal a blow;
to strike or sweep the chords of the lyre, to vibrate, to touch, to play or perform on;
to ring;
to knock, to thump;
to prick, to bite;
to wound, to hurt, to harm;
to knock down, to beat to death, to kill;
to spoil, to taint, to gnaw, to eat away;
to ill-treat, to punish, to abuse;
to strike against, to shock;
to feel remorse;
to pay tribute;
to write down, to put into writing, to set down;
— զքաղց եւ զծառաւ, to stay hunger;
to quench, slake or allay thirst;
— այսոյն պղծոյ, to possess with a devil;
ի շամփուր —, to spit, to put on the spit;
— զոք ի ցից, to empale;
— ի մահ, — զոք յոգի, to give the death-blow, to despatch, to slay, to kill;
— ի գլուխն, to cause a headache;
— գինւոյ ի գլուխն, to mount to the head;
to intoxicate;
տաւիղ կամ ջութակ —, to harp, to play on the harp or violin;
խորան —, to set up a pavilion;
— զմիմեանս, to strike one another, to knock against each other;
to come in collision, to collide, to come into contact with;
— ընդ միմեանս, ընդ միմեանս — համեմատութեամբ, to compare, to confront with;
— զճանապարհս, to go, to be on a journey, to travel;
մարտ ընդ միմեանս —, to fight, to combat, to make war;
— զպատերազմ, to gain the battle, to conquer;
— զթշնամին, to beat the enemy, to discomfit, to defeat, to rout;
— հուր զտամբ, to set a house on fire;
— գաւազանաւ, to cudgel, to cane, to whip, to thrash, to belabour;
խրախոյս խընդութեան —, to shout with joy;
— զպէտս ուրուք, to supply the needs of, to provide or furnish the needful;
— զմիտս, to strike, to impress;
— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.

NBHL (4)

Որով իւիք ես հարկանեմ զանձն իմ, եւ նուաստանամ. (Յհ. իմ. ատ. այսինքն ստգտանեմ զանձն ի, կամ ընդ անձին ոգորիմ։)

Ընդ միմեանս համեմատութեամբ հարկանէ։ Օ՛ն ա՛ռ, զթագաւորն իսկ եւ զկալանաւորն ընդ միմեանս հարցուք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ ՟Բ. 28։)

Զմարմնաւոր ծարաւոյ հարկանել զփափաք։ Զի՞նչ ուտիցեմք, կամ ի՞ւ հարկանիցեմք զքաղցն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20. 24։)

Չեմ արժանի պաշտօն առնլոյ, այլ պաշտօն հարկանելոյ. (Եզնիկ.։)


Հարկաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to necessitate, to oblige, to force.

NBHL (2)

Հարկաւորեմ զքեզ, կամ հարկաւորեաց զիս՝ գործել կամ առնել ինչ. (Սարգ.։ Աթ.։)

Աղաչեմ, մի՛ յաւելորդսն զմեզ հարկաւորել. (Խոր. ՟Բ. 61։)


Հարկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հարկեցուցանեմ.

NBHL (4)

Հարկել զնա՝ ասել։ Հարկես զիս ի դատ ընդ քեզ մտանել։ Հարկեաց զիս բերել։ Ոչ հարկեմ եւ ոչ բռնադատեմ. (Ոսկ. յհ.։ Մխ. երեմ.։ Ճ. ՟Բ.։ Բրսղ. մրկ.։)

Հարկեալ ի հայրապետէն։ Հարկեալ իբր ի նաւապետէ իմեմնէ։ Ի յարքայէ յայս հարկեցեալ. (Շ. բարձր.։ Յհ. կթ.։ Վահր. ոտ.։)

Ասենե ձեզ, թէ ոչ հարկիցէք արքային բարբեալցւոց։ Մի՛ հարկիք արքային բաբելացւոց. (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 9. 14. յն. գործել։)

Ոչ եւս կայցեն նոքա ի հարկի օտարաց, այլ հարկեսցին տեառն աստուծոյ իւրեանց. յն. գործեսցեն. (Երեմ. ՟Լ. 9։)


Հարկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to necessitate, to constrain, to force, to compel, to oblige;
to impose tributes, to render tributary;
cf. Հարկիմ.

NBHL (1)

Զիա՞րդ հարկեցուցանէք զիս։ կամ հարկեցուցին զնա եւ այլն, առնել ինչ, կամ զոհել. (Խոր. առ արծր.։ Մխ. երեմ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Հարուածեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to strike;
to cudgel, to cane;
to chastise, to punish.


Հարութող առնեմ

See full entry →

va.

to set free.


Հարսնագեղեմ

See full entry →

va.

to array or adorn as a bride.


Հարսնազգեստեմ, եցի

See full entry →

va.

to dress like a bride.


Հարսնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to marry, to join in wedlock, to give or take in marriage.


Հարստահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to oppress, to subdue by violence, to vex, to molest, to crush, to overburden, to surcharge, to extort, to maltreat;
— զիւր կամս, to persist doggedly, to be obstinately resolved, to be stubborn.


Հարստացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make potent or glorious;
to strengthen, to brace, to fortify;
to make rich, to enrich.

NBHL (1)

Իբրեւ աղքատք, եւ զբազումս հարստացուցանեմք. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Հարստեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive in, to thrust down, to push, to fix, to establish, to consolidate;
to tie tight.


Հարցաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հարցանեմ.


Հարցանեմ, հարցի

See full entry →

va.

to ask, to inquire, to interrogate, to question;
— ի տեառնէ, to consult the Lord;
— զողջունէ ուրուք, to ask news of, or about some one;
— զումեքէ ի խաղաղութիւն, to salute with gentle words;
— զոք բանիւք բազմօք, to overload with questions.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Ահաւասիկ

See full entry →

cf. Ահաւադիկ.

NBHL (1)

Ահաւասիկ ե՛ս. (այս ինքն ահա ես պատրաստ կամ)։ Ահաւասիկ կամ. որ եւ ասի, Աւասիկ եմ. եւ այլն. հրամէ՛, ի՛նչ կհրամես. պույուր. իյնէկեմ.


Ահաւոր, աց

See full entry →

adj.

frightful, alarming, terrible.

NBHL (1)

Աւուրն ահաւորի։ Զահաւորդ երկնի եւ երկրի։ Զինուորութիւնք անբիծք ահաւորքն։ Ի սանձս ահաւորին ըմբռնեցելոց։ Եւ զոր ահաւորն է ասել՝ կարգեմ աստանօր. (Նար.։)


Ահեակ, եկի, եկաց

See full entry →

adj. s.

left, on the left side;
the left hand, the left;
յաջմէ եւ յահեկէ, right and left, on both sides.

NBHL (1)

Աջովս մատակարարեմ, եւ ահեակ կողմամբս աւերեմ. (Նար.։)


Ահեկան, ի

See full entry →

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

NBHL (1)

ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.


Անձրեւաթաց

See full entry →

adj.

wet with rain.

NBHL (1)

Անձրեւաթացին, եղեմնապատին. (Գանձ.։)


Անձրեւակ

See full entry →

s.

fine rain.

NBHL (1)

Զծիածանն գիտեմք. յորժամ արեգակն զճառագայթս ընդդէմ անձրեւակի ամպոյն արկանիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Անճահ

See full entry →

adj. adv.

inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.

NBHL (2)

Իբր արբեալ՝ անճահ բարբառի. (Մխ. երեմ.։)

Անճահս աքսոտեմ։ Անճահս (կամ անհաճս. յն. անհամս) իմն կաքաւեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Անճաճանչ

See full entry →

adj.

not brilliant, gloomy.

NBHL (1)

ἁφεγγής, ἁλαμπής. splendore vel lumine carens. Անմասն ի ճաճանչից. աննշոյլ. անլոյս. նսեմ. մթագին. ըշըգսըզ.


Անճետ

See full entry →

adj.

without posterity;
— առնել cf. Անճիտեմ.


Անմայր

See full entry →

adj.

motherless.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր անմայր յառաջնումն ահա որդին գայ առ քեզ. իմա՛ անմայր յառաջնումն որդին գայ առ քեզ ո՛վ Եկեղեցի. կամ թէ եկեղեցիդ երբեմն չէիր մայր զաւակաց այնպէս՝ որպէս այժմդ ես. ըստ (Եսայ. ՟Ժ՟Դ. 1։)


Անմասն

See full entry →

adj.

without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.

NBHL (1)

Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց։ Ի ժամ վարձուն անմասն ելանեմ։ Միայն դու անմասն ստութեան խաւարի. (Նար. ՟Կ՟Ա. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

NBHL (1)

Զանմարդութիւնն իբրեւ զազատութիւն ողջունեմք։ Ո՛րքան չար է անմարդութիւնն, եւ ո՛րքան բարի գութք. (Ածաբ. աղքատասիր.։)


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

Եւ Անպարտ. անարատ. անվնաս. ἁθῷος, ἁναίτιος. nnocens, insons. սուչսուզ. տե՛ս (Երեմ. ՟Բ. 34. 35։ ՟Ժ՟Թ. 4։ Դան. ՟Ժ՟Գ. 53։ Մտթ. ՟Ժ՟Բ. 5։)


Անմեռուկ

See full entry →

s. bot.

purslain.


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

NBHL (1)

Նորին շնորհիւն անմերձենալի եմ ես յայլազգւոյն, որ յափշտակեացն զիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Անմիաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

discord, dissension, disagreement, difference, misunderstanding;
— ձայնի, discordance, dissonance.

NBHL (1)

Անմիաբանութիւն իմն կարծեցին։ Անտի լուծանիցեմք զկարծեալ բազում անմիաբանութիւնսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա 4։)


Անմիջնորդ

See full entry →

adj. adv.

without mediator.

NBHL (1)

Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (1)

Իբր Անսիրտ, ըստ յն. ἁκάρδιος. Տե՛ս (Առակ. ՟Ժ. 13։ ՟Ժ՟Է. 16։ Երեմ. ՟Է. 21։)


Անմուտ

See full entry →

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

NBHL (1)

Որում եւ մեք նոյն նըմանագոյն՝ երկրպագեմք անմուտ արեւուն. (Գանձ.։)


Անմտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

NBHL (1)

Հովիւքն անմտացան. (Երեմ. ՟Ժ. 21։)


Անմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (1)

Որպէս Անխոհեմութիւն.


Անյայտագոյն

See full entry →

adj.

more or very obscure.

NBHL (1)

Անյայտագոյն թուի ասացեալս. (Մխ. երեմ.։)


Անյաջողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.

NBHL (1)

Եթէ կամիս, եւ ես ստեմ յաղագս նորա անյաջ եւ փցուն. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անյարմար

See full entry →

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

NBHL (1)

(որ եւ յն. անա՛րմօսդօս) ἁνάρμοστος, ἁνακόλουθος. haud congruens, incompositus, ineptus, impar. Ոչ յարմար. անդէպ. տարադէպ. եւ Անմիաբան. ոչ ներդաշնակեալ. անհամեմատ. ույմազ, ուսլուպսուզ, միւնասիպէթսիզ.


Անյարմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

NBHL (1)

(լծ. յն. անարմօսդի՛ա). ἁναρμοστία. incongruentia. Պակասութիւն յարմարութեան. անմիաբանութիւն. անհամեմատութիւն. անդաշնակաւորութիւն. անզուգութիւն. ույկունսուզլուգ.


Անյեղաշրջելի

See full entry →

cf. Անյեղ.

NBHL (1)

Մարմնացեալ եւ մարդացեալ անյեղաշրջելի բնութեամբ. զի ես նոյն եմ ասէ, եւ ոչ փոփոխիմ. (Ոսկիփ.։)


Անյոյզ

See full entry →

adj.

inscrutable.

NBHL (1)

Զանյոյզ զանքնին ... զիա՞րդ քննել կարիցեմք, եւ գիտել զբարձրելոյն. (Ագաթ.։)


Անյոյս, յուսից, աց

See full entry →

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.


Անյուսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to despair.

NBHL (1)

Անյուսացեալք (յառողջութենէ հիւանդին) ողբան. (Մխ. ողբ. երեմ.։)


Անյօժար

See full entry →

adj.

without desire, — wish or inclination;
involuntary, forced.

NBHL (1)

Անյօժար կամք, կամ միտք. (Խոսր.։ Մխ. երեմ.։ Գէ. ես.։)


Աննախանձ

See full entry →

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

NBHL (1)

Զքո զօրութիւնդ բարեհռչակեմ աննախանձապէս. (Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)


Աննման, ից

See full entry →

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

NBHL (1)

Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.


Աննմանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.

NBHL (1)

ἁνομοιότης. dissimilitudo. Աննման գոլն. պակասութիւն նմանութեան. տարբերութիւն. անհամեմատութիւն. եւ Աննմանելի կամ անզուգական իսկութիւն. պէնզէմէզլիք, իխթիլաֆ.


Աննշան, ից

See full entry →

adj.

without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.

NBHL (1)

Զառաւելութիւն ձայնի զօրացն աննշան հնչման ծովու նմանեցուցանէ. (Մխ. երեմ.։)


Աննշոյլ

See full entry →

adj.

without lustre, dull, gloomy, dark.

NBHL (1)

Գիշեր նսեմ եւ աղջամղջին, աննշոյլ ամենեւին. (Մաշկ.։)


Անշահ, ից

See full entry →

adj.

unprofitable, useless, vain.

NBHL (1)

Զկնի անշահիցն երթային. (Երեմ. ՟Բ. 8։)


Անշնչական, ի, աց

See full entry →

adj.

breathless, dead;
inanimate, senseless.

NBHL (1)

Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անշուք

See full entry →

adj.

inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.

NBHL (1)

Յանշուք երեսացն, ըստ մարդկութեանն ասեմ (ի չարչարանս), եւ ոչ ըստ աստուածութեանն. (Ոսկ. ես.։)


Անշրջելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unchangeable;
that cannot be overturned.

NBHL (1)

Անշրջելի պահեմք, կամ պահեցաք. (Խոր. ՟Գ. 42. 48։)


Անողջախոհ

See full entry →

adj.

unchaste, incontinent, impure, immodest.

NBHL (1)

Եւ ἁσωφρόνιστος, animadversioni expers. Անխորհուրդ. անխոհեմ. անզգաստ.


Անոպայ, ից

See full entry →

adj.

untoward, rude, rough, rustic;
uncivil, disobliging;
awkward, unbecoming.

NBHL (2)

Կա՛մ է Սոպռ. կոպիտ. խակաբարոյ. անմիտ. որպէս անեփ. աւ կամ որպէս ռմկ. Աներես, (զի յն. օ՛փս է երես) անամօթ, անշնորհ. վայրենի. Իսկ ըստ Հին բռ. անհաւան. բարեմոռաց.

Ի ծնէ մորոսք փոքրագլուխ զանոպայիցն ասեմ, որ քան զխայտառակսն եւս խայտառակք իցեն Անձամբ զանձինս արարին մորոս, եւ անոպայ են. (Ոսկ. ես.։)


Անորակ

See full entry →

adj.

without quality or accident.

NBHL (1)

ἅποιος (որ եւ անարար). carens qualitate, qualitatis expers. Ոյր չիք որակ. որ չէ երբեմն այսպիսի՝ եւ երբեմն այնպիսի, այլ միշտ նոյն եւ նոյնպիսի. անփոփոխ. անյեղլի. անմասն ի զգալի գունոյ եւ ի ձեւոյ.


Անորդի, դւոյ, դեաց

See full entry →

adj.

childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.

NBHL (1)

ἅτεκνος. carens liberis, orbus, ἅπαις, sine prole, vel puero. Անզաւակ, եւ անզաւակացեալ. որդի չունեցօղ, որդոցմէ զրկըւած. եվլատսըզ. տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 2։ ՟Խ՟Բ. 36։ Ղեւտ. ՟Ի. 20. 21։ Երգ. ՟Դ. 2։ Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 21։ Ովս. ՟Թ. 14։ Ղկ. ՟Ի. 28. 30։)


Անորոշ, ի, ից

See full entry →

adj. adv.

undetermined, indefinite, uncertain;
vague, indistinct, confused;
inarticulate;
contingent;
Անորոշաբար.

NBHL (2)

Նշանակք բարւոյ եւ չարի եւ անորոշի. զանազանի սեմն՝ բարւոյ, եւ քամն՝ չարի, եւ յաբեթն՝ անորոշի. (Փիլ. լին.։)

Ոչ բաժանեմ զքեզ անբաժանելիդ, ոչ որոշեմ զքեզ անորոշդ. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Անուանակիր

See full entry →

adj.

that bears the name of another.

NBHL (1)

Զանուանակիրն շինեաց աստուծոյ՝ տաճար։ Զնսեմանուն վայրսն կեդարու՝ զանուանակիր կոչմանն իսմայէլի. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)


Անուանակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same name;
homonymous.

NBHL (1)

Յայլոց անուանակցաց բաժանիցէ. (Մխ. երեմ.։)


Անուանարկ, աց

See full entry →

adj.

infamous, notorious;
shameful, scandalous, disgraceful, vile;
— առնել, to disgrace, to bring to shame, to dishonour.

NBHL (1)

Զհերեսիովտացն զորդիս ասեմ զանուանարկսն եւ զանաստուածս. (Կոչ. ՟Զ։)


Անուանի, նեաց

See full entry →

adj.

renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.

NBHL (1)

ὁνομαστός, περιώνυμος, ἑπίκλητος. famosus, nominatissimus, inclytus, celebris, celeberrimus. որ եւ ԱՆՈՒԱՆԱՒՈՐ. Ունակ երեւելի անուան կամ համբաւոյ. մեծանուն. փառաւոր. հռչակաւոր. հոյակապ. նամավեր, նամտար. ատլը շանլը, մեշհուր. տե՛ս (Ծն. ՟Զ. 4։ Թուոց. ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Զ. 9։ Ես. ՟Ծ՟Զ. 5։ Երեմ. ՟Գ. 19։ Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 13։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

See full entry →

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

NBHL (5)

Անուամբ ճանաչի մեզ, յորժամ տեսանելով ինչ՝ ասեմք, զի՞նչ է. (Սահմ. յռջբ։)

Եղբարքս անուն՝ արդեամբք ոսոխս ընդդէմ իրերաց յառնեմք. (Լմբ. պտրգ.։)

Ես այս անուան (հօր զաւակ եմ), եւ այս անուն է իմ մայր. (Ածաբ. աղքատասիր.։)

Ո՛չ ասաց, եթէ այս անուն եւ այս անուն, այլ թէ ամենեքեան։ Զայսմ անուանէ ասէ, եւ զայնմ անուանէ չարախօսեսցուք։ Այս անուն չէ արժանի քահանայութեան, եւ միւսն չկայ պարկեշտութեամբ։ Այս անուն մարդոյ եմ ես։ Այս անուն առն շնորհք։ Այս անուն մարդոյ էին ապարանքս այս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. յհ.։)

Զոր յականէ յանուանէ գիտէր թագաւորն։ Հինգ հարիւրով չափ յականէ յանուանէ ճանաչեմ. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)


Անուշահամ

See full entry →

adj.

sweet, savoury.

NBHL (1)

Զարմանալ ի վերայ բանից նորա, որ այնպէս անուշահամք էին՝ աստուածային աղիւն համեմեալք. (Վրք. ոսկ.։)