jay.
, ի հլ. «ուրուր» Օր. ժդ. 15. «մի տե-սակ ագռաւ» Վեցօր. 163. Եզն. «մի տեսակ արագիլ» Վեցօր. 167. Վրդն. ծն. «մի տեսակ ծովային թռչուն. տճկ. մարթի» ՆՀԲ (արդի առև մտեան ոռականում գործածւում է մի-այն այս վերջին նշանակութեամբ). որից հայեակ կամ ճայեկ «մի տեսակ ագռաւ» Մխ. առակ. Միխ. աս. Վրդն. առկ. 35։
ԳՒՌ (dialectal) Խրբ. ջայէք «մի տեսակ թռչնորս թռչուն է». վերի արմատից է նաև ճաքռաւ Զթ. «մի տեսակ թռչուն» (իբր ճայ-ագռաւ). նո՞յն է նաև. Մշ. ճարեգ «թռչուն սարեակի ցեղից»։
Ազգ ազգ հաւուց թռչնոց կարկաչողաց ճա՛, ճա՛կ։ Նախ ի սուրբ գիրս որպէս ռմկ. չայլագ. λάρος larus, gavia (լծ. ընդ ճայ). Ուրուր կամ որոր, ցին. (եբր. զաֆախ ).
Զբու, եւ զճայ, եւ զարագիլ. (Օր. ՟Ժ՟Դ. 15։ որ ի Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 16. ասի՝ Որոր։)
Երկրորդ՝ որպէս ռմկ. Ճայեկ. ճայ. cf. ՃԱՅԵԱԿ. κολοιός graculus. Ազգ ագռաւու.
Կռունկք, եւ ճայք. (Վեցօր. ՟Ը։)
Յաղագս ճային, եւ թեւոցն հաւաքման։ Ճայ փոքր է մարմնով, եւ տգեղ տեսակաւ, այլ յանկեալ թեւոց հաւուցն զինքեամբ շուրջ պատեալ ... եւ մնացեալ եղեւ բնական սեւութեամբն ամօթալից. (Նոննոս.։ եւ Առակք ոլիմպիանու։ եւ Պիտ. վերջաբ։)
Երփնիւ ճային ճանաչիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
Ճառք ճայից, (որ միաբան կռուին ընդդէմ խորդոց, են հիւրասէր, եւ այլն) ... ճառք ճայից ծերացելոց հինօրէից հոգաբարձութիւնն ... Մարդք բարեգործք՝ կոչին ճայից պէս պատուագիրք. (Վեցօր. ՟Ը։)
Նախահոգակք եւ ծնողասէրք որպէս զճայ եւ զարագիլ։ Խորդք եւ ճայք պատերազմին մարդկապէս. (Վրդն. ծն.։)
aromatics, spice;
incense;
perfume
Լինի անդ (ի հնդիկս) եւ ամենայն բովիճայք. հալուէ, փաղանգամուշկ։ Լինի ի նմա (ի տապռոբանիա) ... ակունք պատուականք, եւ բովիճայք. (Խոր. աշխարհ.։)
gypseous, chalky.
chromatic.
marble-paved.
Պահէ ի կճայատակ ճանապարհին զդնացս առանց աղտոյ։ Վէմ իմանան զտէրն, ի ձեռն որոյ հոգեւոր ճանապարհն կճայատակ լինի. (Նիւս. երգ.) յն. πεπλακιμένος stratus եւ այլն.
jackdaw, rook;
— կռնչէ, the — kaws.
Թռչունք՝ զոր ճայեկ կոչեն, ուտէին զանդաստանս նորա. (Միխ. աս.։)
to shiver, to splinter, to split;
to crackle, to crack, to crash;
to burst, to blow up, to chap.
Ճայթիցէ ճայթիւն, եւ ընդոստուցանէ. (Ճ. ՟Դ.։)
Յորժամ որոտմունք ճայթիցեն. (Ոսկ. ես.։)
Որպէս մեք ի ճայթել որոտման, եւ շողալ փայլակման զգլուխս ի վայր արկանեմք. (Գէ. ես.։)
Բարեբանեալք ճայթէին իբրու յոյժ ուրախութեամբ. (Պիտ.։)
to make a loud noise, a crash, to cause to crackle, to crack, to burst;
to speak in a bombastic manner, to brag, to boast.
Որ խօսին զաստուծոյ եւ զաստուածայինսն ... յաղագս ճառաց մարդկայնոյ, եւ ճայթեցուցանելով ի լսելիս մարդկան. (Խոր. ՟Բ. 89։)
cf. Ճայթումն.
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)
Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)
Ուժգնութիւն ճայթմանն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)
Յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն ճայթմամբ իւիք. (Բրս. գորդ.։)
cf. Ճայթումն.
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)
Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)
Ուժգնութիւն ճայթմանն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)
Յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն ճայթմամբ իւիք. (Բրս. գորդ.։)
great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)
Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)
Ուժգնութիւն ճայթմանն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)
Յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն ճայթմամբ իւիք. (Բրս. գորդ.։)
mare.
«մատակ ձի». մէկ անգամ ունի Մագ. քեր. 241. «Ձիոյ իգականքն. մատեան, զամբիկ, ճայիկ, զոր ճակ անուանեն»։
bleared, purblind.
to darken, to dim, to obscure, to cloud;
— զաչս, to dazzle, to hallucinate, to offuscate, to blind.
Որք զերեսս զհարկաւորագոյն զգայութեանց (այսինքն զաչս) ճայրոտեալք՝ շլացան. (Փիլ. տեսական.։)
Զլուսն ճշմարտութեան առ ճառագայթսն ճայրոտեցին. (Առ որս. ՟Դ։)
Դիւթքն զտեսանելիս ճայրոտէին՝ ոչ տեսանելով զճշմարիտ նշանսն. (Սանահն.։)
Կրկին հայեցողութեամբ ճայրոտելոյ՝ իմանալեաւ եւ զգալեաւ. (Սկեւռ. ես.։)
Մի արեգակն, այլ լուսաւորէ զառողջ աչս, եւ ճայրոտեցուցանէ զտկարս. (Առ որս. ՟Ժ՟Է։)
offuscation of the sight, blearedness, purblindness.
Մինչդեռ փափուկքն են (եղջիւրք եղջերուաց), սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)
mat, rush-mat.
«փսիաթ, խսիր, կապերտ» Վրք. հց. Բ. 479. «Եւ նոցա երկոցունցն մի փսիաթ. որ է կպճայ»։
= Պրս. [arabic word] nayča «եղէգնիկ», որ [arabic word] nāy կամ ︎ nay բառի նուազականն է. պէտք Հ ենթադրել ուրեմն որ նաճայ եղէգի բարակ ճիլերով հիւսուած հասարակ խսիրն է. այս իմաստը չեմ գտնում պարսկերէն բառարա-նում, բայց անշուշտ գոյութիւն ունէր որևէ բարբառում, որից փոխառեալ է նաև ինգիլ. նեճա, նեճեբի «խսիր»։-Աճ.
ruminant, ruminating.
Լերինքն լի են երէօք կճղակաբաշխիւք եւ որոճայնովք։ Զլերինս՝ զհոծեալս էրէովքն կճղակաբաշխիւք եւ որոճայնովքն. (Խոր. ՟Գ. 59։ Փարպ.։)
serous;
ichorous, full of matter.
commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.
Ի տուրեւառ գեղարդացն ճայթիւն որոտման ելանէր. (Ուռպ.։)
kingfisher;
halcyon.
-Յն. ἀλϰνων կամ ἀλϰνών, նոյն նշ. որից փոխառեալ են նաև լտ. halcyon, alcyon, ֆր. alcуon (իբր «martin-pècheur ձկնորս ճայ»), վրաց. აღვუნი ալկունի ❇зиморo. докъ, иванокъ»։ Յոյն բառը ժողովրդական ստուգաբանութեամբ մեկնուել է ἅλς ծով-ωέω «յղանալ, ծոցումը կրել» բառերից. գիտական ստուգաբանութեան զանազան փորձեր տե՛ս Boisacq, էջ 45-46։-Հիւբշ. з4ρ.
բառ յն. ἁλκυών, ἁλκυδών alcedo, halcyion Թռչուն ծովային, (որպէս ձկնկուլ, ծոված հաւ, կամ ճայ ծովու. մարթը։)
juggler;
conjurer.
նախ Ա.գերեան, հրատ. Փիլ. հտ.բ, էջ 523 ծան. մեկնում է հյ. աչապարար (աչք պարարող) կամ արաբ. աճայիպ-արար. Ուրիղ մեկնեց ՆՀԲ։ Թիրեա-քեան, Ար. բառ. հանում է աճապարել բառից։
Բառ ռմկ. եւ անստոյգ. որպէս աճայիպ իրաց արարօղ, կամ զաչս պարարօղ շութափող ձեռնածութեամբ. օգգապազ. կէօզ պայըճը.
stork.
, ի-ա հլ. «ծովային ճայ, ձկըն-կուլ» Ղևտ. ժա. 19. Օր. ժդ. 16. Սղ. ճգ. 17. «արագիլ, լագլագ» Փիլ. Սարգ. Սահմ. Շ. տաղ.։
basket, pannier;
cf. Կայթիւն;
—ք դրուատեաց, rounds of applause, plaudits;
—ս հարկանել, տալ cf. Կայթեմ.
ՆՀԲ լծ. ճայթիւն, ցայտիւն, կայտ-ռել, խայտալ։ Հիւնք. կցում է գայթել, խայթել ևն բառերին։ Աճառ. ՀԱ 1909, 160 խ և կ ձայների լծորդութեամբ միացնում է խայտալ և կայտռել բայե-
blearedness.
, ի-ա հլ. «աչքի կեղտ, բիժ» Մանդ. գործածուած է միայն գրծ. ճպռօք ձևով, ուս-տի ուղղականի ձևը անյայտ է. յետնաբար ունինք ճպուռ Մխ. բժշ. 39. ՆՀԲ դնում է ուղ. ճիպռ. այսպէս նաև ՋԲ. իսկ ԱԲ ունի թէ՛ ճիպռ և թէ ճպուռ. որովհետև գաւառա-կաններում երկու ձևերն էլ կան. նոր բառեր են ճպռոտ «բժոտ, ճայրոտ», ճպռոտիլ «աչ-քերը ճայրոտիլ»։
ռմկ. ճպուռ. (յորմէ ճպռոտ աչք ). Բիժ աչք. ճայրոտութիւն.
mare;
humid, damp, moist.
«էգ» և մասնաւորապէս «էգ ձի». այս-պէս՝ ճակ «էգ ձի» Մագ. քեր. 241 և Երզն. քեր. «Չիոյ իգականքն, մատեան, զամբիկ, ճայիկ, զոր ճակ անուանեն... մատակ, ճակ, յովտակ»։ Ընդհանուր «էգ» նշանակութիւնն են ցոյց տալիս ճակաճան «իգամոլ, բղջա-խոհ» Եփր. թգ. 400. Պիտ. փիլ. Յհ. կթ. ճա-կաճանութիւն Փիլ. Պիտ. Պտմ. սահ. 33։
ՆՀԲ նոյն է համարում ճայիկ բառի հետ։ Եազրճեան, Մասիս 1885, 865 առ-նելով Մագ. «եզն, խոյ, ճակ» վկայու-թիւնը, գրում է. «Ինչպէս եզն կովու արուն է, և խոյ ոչխարի արուն, այս-պէս և ճակ այծի արուն է։ Մեր լեզուի բառերով չէինք կրնար գտնել, թէ ճակը արու այծ կը նշանակէ, զի նախնիք այդ բառին յիշատակութիւնը միայն ըրած են առանց աւելի բացատրութիւն տալու։ Գիտեմք այժմ, որ ճակը (արու այծը) = է հնդկաց ջակա բառին, որ կը նշա-նակէ՝ արու այծ, նոխազ»։ Ըստ Եազը-ճեանի՝ տարբեր են ճակ «էգ ձի» և ճակ «արու այծ»։ Հիւնք. ճակ=թրք. շամ կամ շաքքա «մատակ ձի»։
Եզն, խոյ, ճակ ... Ձիոյ իգականքն, մատեան (մանուկ), շամբիկ, ճայիկ, զոր ճակ անուանեն ... Մատակ, ճակ, յովտակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
fit, proper, decorous, suitable, becoming, seemly, decent, befitting, convenient;
fitness;
ի —, properly, fitty, suitably, opportunely, conveniently, to the purpose;
ի — է, it is fit, expedient, suitable, becoming;
ի — լինել, գալ, պատահել, to suit, to be proper and suitable, to become, to be beseeming or seemly, right, proper, advisable;
ի — առնուլ, to avail oneself of, to profit by;
to improve, to turn to account, to the best account;
չիցէ՞ի —, is it not suitable ?
ի — թուէր նմա, ի — համարէր, he thought fit to;
առաւել ի — գայ, it would be better, it would be more suitable, expedient, convenient;
ոչ ի — թուեցաւ, it did not seem fitting or becoming;
ոչ ի — պատահէին ակնկալութեան նորա ելք գործոյն, his success did not answer his expectations, he was disappointed in his hopes.
ՆՀԲ լծ. թրք. ճայիզ և հյ. կահ։ Հիւնք. արաբ. ճայիզ և պրս. ճա, ճայ «տեղի». (վերջինն է պրս. ❇ ǰā, ❇ [arabic word] ǰāǰ «տեղ», որից փոխառեալ են քրդ. j, աֆղան. jāē, բելուճ. jā, jāga «տեղ». ըստ Horn, Grdr. էջ 94 ծագում է ya-«երթալ» արմատից, ինչպէս հոմանիշ gāh «տեղ» գալիս է gā «երթալ» ար-մատից)։
ἑπιτήδειος, conveniens, aptus. (լծ. թ. ճայիզ). Դիպող. վայելչական. պատշաճ. յարմար
Ի ՃԱՀ Է. դիմազ. ἀρμόζει, convenit, licet, decet. Ի դէպ է. պատեհ է. պատշաճ է. անկ է. յարմա՛ր է. ճայիզ տիր, միւնասիպ տիր, տիւշէր.
stork;
heron.
, ն հլ. (սեռ.-ղան, յգ.-ղունք) «արագիլ» Անյ. պորփ. Մխ. առ. Լաստ. (հրտ. 1844, էջ 36 տաղեղունք, երկու ձ. դատաղեղունք, իսկ նոյն ժը. տառեղունք). Սանահն. «ճայ թռչունը» Նիւս. երգ. (որից ՀՀԲ համառօտեալ է դնում տառն հոմանիշ
πελαργός ciconia. Արագիլ. մի յազգէ ճայից կարկաչողաց.
to give good news, to announce;
to evangelize, to preach the Gospel.
pulsation, palpitation, irregular beating of the heart.
Ի վերայ դեղման տեղալով՝ ոչ լինին ձայնք բարբառոյ, եւ ոչ բաբախմունք ճայթմանց, եւ ոչ թնդիւնք դղրդմանց. (Եղիշ. խաչել.։)
cf. Բաբախիւն.
Ի վերայ դեղման տեղալով՝ ոչ լինին ձայնք բարբառոյ, եւ ոչ բաբախմունք ճայթմանց, եւ ոչ թնդիւնք դղրդմանց. (Եղիշ. խաչել.։)
to grind;
to pound, to reduce to powder.
Ուղտն որոճայ զկերակուրն՝ ի վերստին աղալով եւ ծասկելով. (Փիլ. լին.։)
bow;
arc of a circle, arch;
— երկնից, rainbow;
այր աղեղան, archer.
summer-time;
in summer-time, during summer.
Անյայտ բառ՝ զոր ընթեռնու ի (Մագ. քեր.) Ստեփ. լեհ. եւ մեկնէ՝ հաւ ջրային գորշագոյն՝ փոքր ինչ մեծ քան զաղաւնին. (որպէս ճայ ծովու. մարթի) այլ ինքն դնէ ի լտ. fulica, lorus. որոց առաջինն կոչի յոմանց ռմկ. կերկեր. ըստ Մենինսքեայ, ինճիթ.
most miraculous, very prodigious, wonderful, amazing, astonishing.
ԱՄԵՆԱՀՐԱՇ եւ ԱՄԵՆԱՀՐԱՇԱՓԱՌ. Ամենայնիւ ի վեր քան զհրաշս կամ զկարծիս մարդկան. իբր. յն. παραδοξότατος. qui est praeter omnium opinionem, admirabilis, incredibilis խելքի վեր, խիստ արմննալու, անկարծելի. ճիպ շաշըլաճագ. փէք աճայիպ.
divine, belonging to God;
sacred, pious.
that deserves, worthy, just, meritorious.
κατήκων, προσήκον. conveniens, congruus եւ այլն. Դիպօղ. դիպան, օրինաւոր. պատշաճաւոր. վայելչական. բարեյարմար. իրաւացի. արդար. կարեւոր. միւնասիպ. ույկուն. ճայիզ. հագգ. եօլլու.
cf. Խափանուած.
Ո՛չ յանկեան ուրեք խափանմամբ փողէ, այլ ընդ ծագս տիեզերաց անարգել ճայթմամբ աւետարանէ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
to deafen;
— զլսելիս, to stun.
neigh, neighing;
cf. Խղունջն.
to scruple;
to doubt, to mistrust;
to abstain from, to shun;
to have pity, compassion.
Կերիջիք, եւ մի՛ խղճայցէք. (Եզնիկ.։)
as, so that, like;
when;
almost, nearly;
—, — այն թէ, — եթէ՝ թէ, as if, in some way;
— զի, as, because;
— ոչ եթէ cf. Իբրեւ ոչ եթէ.
Իբրու տեսանեն, ասէ, ճայք՝ թուլացեալ զթեւս հօրն իւրեանց ի ծերութենէն, աստի եւ անտի մտանեն եւ բառնան զնա. (Վեցօր. ՟Ը։)
Եւ թըմբիւնք (կամ թնդիւնք) եւ պայթմունք եւ ճայթմունք որոտմանց. (Փիլ. իմաստն.։)
gristle, cartilage.
χόνδρος cartilago. Աճառ. կրճուկ, կրճիկ. (ըստ յն. խօ՛նտռօս, որ է որպէս խճային. ուստի եւ խաղճախուղճ, իբր խիճախուճ. խիճ եւ խոչ)
resistent, solid, hard, compact, opaque.
Սաստիկ հնչմունս ընդդիմաբախեալք անչափութեամբ ճայթմանն. (Բրս. արբեց.։)
cyclamen, sowbread.
Եղերդակն եւ փրփրեմ ... կերակուր հով եւ գիճային ուտէ՛. որպէս սպանախ եւ թախթ. (Մխ. բժիշկ.։)
colour, hue, dye;
fashion, form.
Երփնիւ ճային։ Տպրատեսակ, կամ բազմատեսակ երփնիւ. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
mare.
Ձիոյն իգականքն՝ մատեան, զամբիկ, ճայիկ, զոր ճակ անուանեն. (Երզն. քեր.։)
cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.
Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
cf. Գարգափումն.
Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
damp, moist;
lascivious, wanton.
Օդ գիճային։ Գիճյին վայրք. (Վստկ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)
terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.
Իբր մեծ եւ երեւելի, ծանր, եւ սաստիկ. բազում. անհնարին. շատ մենծ, չափէ ի դուրս. աճայըպ. հիքմէթլի, մէֆրէթ.
impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.
եւ դիմազ. ἁθέιτον nefas Անպատեհ. եւ Անհնարին. չէ՛ օրէն. չէ մարթ. ճայիզսիզ. գապիլսիզ.
cf. Անպատեհ.
ἁνήρμοστος, ἁπρεπής, ἁνάξιος. incongruus, inconveniens, indignus. Անպատկան. անպատեհ. անյարմար. անվայելուչ. անտեղի. անարժան. անկարգ, անշնորհք. մինասիպէթսիզ, ճայիզսիզ.
proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.
ԱՆԿ որ եւ գրի ԱՆԳ. Անկաւոր. յանկաւոր. պարտուպատշաճ. դիպող. ինչ որ մէկին կինկնայ, յարմար. տիւշէր. ճայիզ. միւնասիպ. մէնսուպ. ἑπιβάλλον, κατάλληλον, καθήκον, δέον. conveniens, congruus.
ԱՆԿ Է. դիմազ. Պատկանի. պատշաճ է. ի դէպ է. կինկնայ. տիւմէր. ճայիզտիր. καθήκει. convenit, pertinet.
cf. Յանգաւոր.
ԱՆԿԱՒՈՐ գրի եւ ԱՆԳԱՒՈՐ. Անկ. յանկաւոր. դիպող. պատշաճեալ. արժանաւոր. տիւշէր, ճայիս, այըգ. միւնասիպ.
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
Գտանի գրեալ եւ ԱՅԼԸՆԴԱԿ. αλλόκοτος. alienus, inusitatus, absurdus, monstruosus Անընդել. անհեթեթ. արտօրէն. անկարգ. անվայել. ցուցանքաւոր. պէդ. մինասիպէթ. սիզ. եագըլմազ. եօլսուզ. աճալ. աճայիպ.
man;
husband, spouse;
person;
youth, young man;
— երեւելի, personage;
— իւրաքանչիւր, every one, every person, every body;
— ոք, a person, some one;
— ընդ արամբ, — զարամբ, in competition;
with emulation;
— ցընկեր, one to another;
ընդ — եւ ընդ կին, the men as well as the women, both men and women;
առ —, յայր, each person, a head, a man;
առն տալ, to marry;
առն՝ արանց լինել, to get, to be married;
վատ արանց, coward;
քաջ արանց, brave, courageous;
— խաղաղութեան, peaceful man;
— գործոյ, ingenious, active man;
— զօրութեան, valorous man;
— մահու, guilty, worthy of death;
— պատերազմի, belligerous, warlike, martial;
արք արեանց, sanguinary, bloody men;
— Աստուծոյ, man of God.
ԱՌՆ ՏԱԼ, եւ ԱՌՆ կամ ԱՐԱՆՑ ԼԻՆԵԼ. Ամուսնացուցանել զաղջիկ, եւ ամուսնանալ. կարգել, կարգուիլ. էվերմէք. եվլէնմէք. գօճայա վէրմէք. վարմագ. δοῦναι. dare եւ ἑκγαμίζω կամ ἑκγαμίσκω, ἑκγαμίζομαι կամ ἑκγαμίσκομαι. nuptui colloco, -or;
nubeor.
fit for a brute, brutal, bestial.
Որ ինչ անասնոց վայել է. հայվանս ճայիզ.
free, unembarrassed;
without obstacle, freely.
Անարգել լեզուաւ խօսեսցիս։ Անարգել դիտմանն։ Անարգել ճայթմամբ իմն. (Նար.։)
cf. Անկ.
cf. ԱՆԿ, իբր ա. Անկաւոր. յանկաւոր. պատեհ. պատշաճ. ճայիզ, տիւշեր, միւնասիպ. ἑπιτήδειος. conveniens. եւ իբր գ. յանգ. յանգումն, նիհայէթ, եւ այլն.
clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.
ԿԱՅԹԻՒՆ եւ ԿԱՅԹՈՒՄՆ. κρότος crepitus, strepitus, plausus, qui fit manu, pedibus, remis etc. Կայթք. կայթելն. ճայթիւն, ցայտիւն. բաբախիւն ձեռաց կամ ոտից, եւ այլն դոփիւն. ծափք.
curved, bent, crooked, adun-cous;
ի —, bowed, inclined;
down, below, downwards;
ի — կորացեալ, depressed, cast down;
ի — կործանել, to cut down, to overturn, to throw to the ground, to overthrow, to upset;
to dishearten thoroughly, to strike with dismay, to confound, to abash;
ի — կործանիլ, to fall, to break down, to sink, to be overthrown;
to droop, to be disheartened, to give way, to lose heart, to be ashamed, abashed;
— գիծ, curve.
jargon, brogue, cant.
Զքոյ լեզուիդ դլտելն բաւանդակ զբառսն (կամ զբարսն) զեզերականս, որպէս զկորճայ եւ զտայեցին եւ զխութայինն. (Երզն. քեր.։)
Գալիլեայ լեզուն մի է ասեն, եւ կորճայ, եւ կարի շինական. եւ զիա՛րդ լսեմք մեք յիւրաքանչիւր բարբառս՝ յորում ծնեալք եմք. (Տօնակ.։)
crane;
the -;
crane.
Որ համագունդերամ շրջին՝ իբրեւ ծիծեռունք, եւ կռունկ. եւ ճայք. (Վեցօր. ՟Ը։)
penitent;
bigot;
beating the breast.
Կրծաբախ հառաչմամբ։ Ի կրծաբախ ճակատահար ճայթմանց. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. 12։)
causing, pregnant with or producing hail;
hailing, tempestuous.
Կարկտաբեր ամպք, կամ որոտմունք, ճայթիւնք, ժամանակ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։ Շ. եդես.։ Եփր. պհ.։ Ուռհ.։ Արծր. ՟Գ. 11. 15։)
closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.
որպէս Կափկափումն, բաբախիւն. ճայթիւն. կըճըրտը, չաթըրտը.
of marble, marble, marmorean.
Զհրապարակն յատակեալ սպիտակ կեճայ եւ ի պայծառ տուն. (Լմբ. սղ.։)