Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Անընկեր

See full entry →

adj.

without companion, alone.

NBHL (1)

ԱՆԸՆԿԵՐ (գրի եւ ԱՆԸՆԳԵՐ). Չունօղ զընկեր, կամ զհաւասար. անօգնական. միակ. առանձին. եալընըզ.


Անընտրողաբար

See full entry →

adv.

cf. Անընտրաբար.

NBHL (1)

Մի՛ ոք անընտրողաբար զամենայն հաւասար համարեսցի. (Շ. ընդհ.։)


Անըստգիւտ

See full entry →

cf. Անստգիւտ.

NBHL (1)

Անըստգիւտ հաւատով։ Անըստգիւտ սրտիւ վստահ։ Անստգիւտ ուրախութիւն, կամ հաստատութիւն. (Լմբ.։)


Անթլփատ, ից

See full entry →

adj.

uncircumcised.

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ իբր անհաւան. անհաւատ. անհնազանդ.


Անթլփատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncircumcision;
prepuce.

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ անհաւատութիւն. խստասրտութիւն.


Անժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

NBHL (1)

Ոչ հաւանեաց անժուժկալութեամբ սպասաւորիլ յայլոց. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

NBHL (1)

Հնար իմանալոյ զանիմանալին ոչ այլ ինչ է, բայց հաւատալ ասացելոցն ի Գիրս Սուրբս. (Շ. ընդհ.։)


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (1)

Ի ճշմարտութիւնն հաւատացեալք, զի անհաս է եւ անիմաստ (թերեւս՝ անիմաց). (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)


Անիմաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

NBHL (2)

Անիմաստութեան հաւաստի ցուցումն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Յորոց անիմաստութենէ գրեանք աշխարհիս ի պարսից այրեցան ... Մեզ մեղադրանքն վասն անիմաստութեանն։ Եւ մեք վասն անիմաստութեանս հաւանիմք եւ կորնչեմք. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)


Անիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible;
insensible.

NBHL (1)

Անիմաց եղեալ՝ հաւասար անասնոց գտաւ. (Խոսր.։)


Անհրապոյր

See full entry →

adj.

that does not allure or seduce.

NBHL (1)

Պահեա՛ զհաւատս իմ անհրապոյր ի չարէն. (Ճ. ՟Ա.։)


Անձեռագործ

See full entry →

adj.

not made by hands, natural, spiritual.

NBHL (1)

Անձեռագործ երկնից կամար, կամ հիմն հաւատոյ. (Նար. խչ. եւ Նար. եկեղ.։)


Անձեռնընդել

See full entry →

adj.

untameable, savage, wild

NBHL (1)

Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)


Անձնակամ, աց

See full entry →

adj. adv.

voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.

NBHL (2)

Եւ անձնահաճ. ինքնահաւան. ինքնագլուխ.

Պերոզ անձնակամ եւ անհաւան։ Ըստ հպարտ եւ անձնակամ բարուց իւրոց. (Փարպ.։)


Անձնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

unanimous, with one accord.


Անձնահաճ

See full entry →

adj.

presumptuous, vain.

NBHL (2)

ԱՆՁՆԱՀԱՃ կամ ԱՆՁՆՀԱՃ. որ եւ ԱՆՁՆԱՀԱՃՈՅ, ԱՆՁՆՀԱՃՈՅ. αὑτάρεσκος. sibi nimis placens. Ինքնահաճ. ինքնահաճոյ. ինքնահաւան (ոք, կամ գործ նորա). քիւսթահ, մազրուր.

Այնպիսին ժպիրհ եւ անձնահաճ եւ անհաւատ է։ Անձնահաճն յանդիմանի նոյն ինքն եւ անհնազանդ. (Բրս. հց.։)


Անձնահաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumption, pride, vanity.

NBHL (1)

ԱՆՁՆԱՀԱՃՈՒԹԻՒՆ կամ ԱՆՁՆՀԱՃՈՒԹԻՒՆ αὑταρεσκεία. sibi placere. Ինքնահաւանութիւն. ամբարհաւաճութիւն. հպարտութիւն. ինքնակամութիւն. անսաստութիւն. քիւսթահլըգ, զուրուր.


Աբբասուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

abbess, superioress.

NBHL (1)

Գլուխ կրօնաւորեալ կուսից կամ հաւատաւորաց. մայր վանից.


Ամոքումն, ման

See full entry →

s.

appeasement, assuagement, moderation, abatement;
inducement, persuasion.

NBHL (1)

Ամոքումն եւ զղջումն եւ արհաւիրք խռովութեան տիրէ նմին. (Լմբ. սղ.։)


Ամպախաղաց

See full entry →

adj.

moving towards the clouds, rising to the clouds.

NBHL (1)

Վասն ահաւոր եւ ամպախաղաց գալստեան իւրոյ։ Յահաւոր եւ յամպախաղաց գալստեան քո Տէր. (Ագաթ.։) (Շար.։)


Կամակատար, աց

See full entry →

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.

NBHL (1)

Կատարիչ կամաց այռոց. հռու. հաւատարիմ. կամակար.


Կամակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consent, accord, complicity.

NBHL (1)

ὀμόνοια, εὑγνωμοσύνη, διάθεσις concordia, adfectio, complacentia. Համակամութիւն. միաբան հաւանութիւն. հաճութիւն. յօժարութիւն. թոյլտուութիւն. զիջումն.


Կամայօժար

See full entry →

cf. Կամայորդոր.

NBHL (1)

Որք կամայօժար եւ դիւրահաւան ընդունին զչար սերմանս սատանայի. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Կամեցող

See full entry →

adj.

willing, desirous.


Կամեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to bend to one's will or wishes, to persuade, to induce.

NBHL (1)

Տալ կամիլ. յօժարեցուցանել. հաւանեցուցանել. ուզեցնել.


Կամովին

See full entry →

adv.

voluntarily, willingly, of one's own accord or free will.

NBHL (1)

Եւ միշտ կենդանին՝ մեռեալ կամովին։ Ես իմ կամովին՝ վասն իմ հաւատին՝ փոխան քրիստոսին մեռանել կամիմ։ Որպէս հօտ յաղին՝ այնպէս դիմեցին ի մահ կամովին. (Գանձ.։)


Կամք, մաց

See full entry →

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

NBHL (1)

θέλημα, θέλησις voluntas εὑδοκία placitum, beneplacitum αἴρεσις electio, propositum διάθεσις dispositio, adfectus. սանս. քամա. իսկ պրս. քեամ, է Կամք, եւ քիմք. Բանական յօժարութիւն. կարողութիւն անձնիշխան եւ ազատ ընտրութեան. հաճութիւն. հաւանութիւն. հակումն. ախորժ սրտի. հաճոյք. խնդիրք. կամեցողութիւն, եւ կամեցեալն. կամք, եւ ուզածը. եբր.


Կանխասացիկ

See full entry →

adj.

prophetic.

NBHL (1)

Չես ինչ օգտելոց ի կանխասացիկդ բանէ։ Հակառակէին չհաւատալ կանխասացիկ պատգամացն։ ընդ սքանչելիսն խառն են եւ կանխասացիկքն (մարգարէութիւնք). (Ոսկ. ես.։)


Կանոն, աց

See full entry →

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

NBHL (2)

Երկնայնոցն նմանեալ կարգեաց. զոր եւ կանոն անուանէ. զի առնց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)

ԿԱՆՈՆ. Սահմանեալ վճիռք ժողովոց. որոց հաւաքումն կոչի Գիրք կանոնաց, կամ Կանոնգիրք.


Կանոնադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

regulation, statute, constitution.

NBHL (1)

Զհաւատոյ խոստովանութեան կանոնադրութիւն, խոստովանական կանոնադրութիւն։ Ճշմարիտ կանոնադրութիւն կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Նար. ՟Խ՟Ը։ Կանոն.։ Շ. ընդհ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Կանոնական, ի, աց

See full entry →

adj.

canonical.

NBHL (1)

Ի կանոնականացն քոց հաւատամք յօծեալդ. այսինքն ի գրոց սրբոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Կանուխ, նխոց

See full entry →

adj. adv.

premature, preco-cious, ripe before the season;
prior, anterior;
old, ancient;
before the time, prematurely, very early;
պտուղ — եւ անագան, early or first, late or backward fruits;
անձրեւ — եւ անագան, the former the latter rain, vernal autumnal rain.

NBHL (1)

Այն ինչ հաւ խօսեցաւ կանուխ ընդ առաւօտն. յն. հաւ առաւօտեան. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 12։)


Կապակոտոր լինիմ

See full entry →

sv. fig.

to clear away any obstacles;
to break a treaty, to repudiate obligations.

NBHL (1)

Զօրավարն քան զամենայն զօրսն ելեւել առնէր, կապակոտոր լինէր, չմնայր հաւանութեան, մինչեւ զօրքն պարսից եկեսցեն. (Բուզ. ՟Դ. 20։)


Կապակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to unite, to join together.

NBHL (1)

Կապակցել լծով հաւանականաւ զվեհն ընդ փոքուն. (Նար. ՟Խ՟Զ։)


Կապակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bond, conjunction, connexion;
coherence, relation, concatenation.

NBHL (1)

Շարայարութիւն մեծամեծ քարանց եւ փոքունց, եւ կապակցութիւն խճիցն եւ այլոց նիւթոց զհաւատելոց ունի նշանակ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Կապանապահ

See full entry →

s.

gaoler, gaol-keeper.

NBHL (1)

Անկաւ առ ոտս կապելոցն կապանապահն։ Զի՞նչ վատթարագոյն քան զբանտի կապանապահ։ Կապեալ գոլով (պօղոս) զկապանապահն հաւանեցոյց. (Ոսկ. գծ.։)


Կապարճակիր, կրաց

See full entry →

s.

quiverbearer.

NBHL (1)

Թէեւ յարքունական զարմէ է, կապարճակիր լինի իշխանին, եւ սպասաւոր բաժակի նորա. ապա լինի ձիաւոր, եւ ի կարգ իշխանացն հաւասարի. (Լմբ. պտրգ.։)


Կառաբարձ

See full entry →

adj.

harnessed, put to.


Կառան, աց

See full entry →

s.

cable.

NBHL (1)

Հատեալ զկառան նաւին ետուն տանել ալեացն զնա։ Կապեալ ի կառան մի մեծ՝ թեւ մի հաւու. (Վրք. հց. ՟Ղ. եւ ՟Ժ՟Ա։)


Կասեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stop, to detain, to withhold, to keep in, to prevent, to hinder, to hold back, to interrupt.

NBHL (2)

Բարւոք ընթանայիք, ո՞կասեցոյց զձեզ ճշմարտութեանն չհաւանել. (Գաղ. ՟Ե. 7։)

Ըստ հաւատոցն ոչինչ կասեցուցանէր զգործն. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Կասկած, ի, ոյ

See full entry →

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

NBHL (1)

Եթէ ի տանջանաց կասկած չիցէ։ Ոչ երբէք կասկած լիցի ումեք յիրաց։ Ելցէ տակաւին կասկած յոգի նոցա չհաւատալ ասացելոցս. (Եզնիկ.։ Խոսր.։ Մխ. երեմ.։)


Կատակաբան

See full entry →

adj.

droll, facetious, jocular, waggish.

NBHL (1)

Ուտի առանձնակգ լինիի նմա ձիթենի, եւ ի հաւուց կատակ. (Խոր. աշխարհ.։) (Կայ պ. քէսեգ, որ է անծեղ. արաբ. ագագ. թ. սազսըզան.


Կատարումն, ման

See full entry →

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

NBHL (2)

Եղիցի կատարումն ասացելոցս նմա ի տեառնէ։ Թողեալ զբան սկզբանն քրիստոսի՝ ի կատարումն եկեսցուք։ Իսկզբանէ տարւոյն մինչեւ ցկատարումն տարւոյն։ Ընկալեալ զկատարումն հաւատոցն ձերոց զոգւոցն փրկութիւն.եւ այլն։

Հաւատք եւ սէր են սկիզբն եւ կատարումն. (հաւատք սկիզբն, եւ սէր՝ կատարումն. Ածազգ. ՟Գ։)


Կար, ոյ, ով

See full entry →

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

NBHL (1)

Ոչ է կար աղտաղտին տեղւոջ ջուր քաղցր բղխել։ Ոչ էր կար թաքչել քաղաքի ի վերայ հաւատոյ լերին կացելոյ. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։ Իսկ Կոչ. Ժ.)


Կար, ի, իւ

See full entry →

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

NBHL (1)

Ոչ է կար աղտաղտին տեղւոջ ջուր քաղցր բղխել։ Ոչ էր կար թաքչել քաղաքի ի վերայ հաւատոյ լերին կացելոյ. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։ Իսկ Կոչ. Ժ.)


Կողմնական, ի, աց

See full entry →

adj.

oblique, diagonal;
crosswise, indirect.


Կողոն

See full entry →

s.

colossus

NBHL (1)

ԿՈՂՈՍՈՍ կամ ԿՈՂՈՍՈՆ, կամ ԿՈՂՈՆ. Բառ յն. գօլօսօ՛ս. κολοσσός colossus. Արձան հսկայաձեւ. առնապատկեր ահաւոր մեծութեամբ.


Կողոսոս, ի

See full entry →

cf. Կողոն.

NBHL (1)

ԿՈՂՈՍՈՍ կամ ԿՈՂՈՍՈՆ, կամ ԿՈՂՈՆ. Բառ յն. գօլօսօ՛ս. κολοσσός colossus. Արձան հսկայաձեւ. առնապատկեր ահաւոր մեծութեամբ.


Կոյս, կուսից

See full entry →

s. ast. adj.

virgin, maiden;
the Holy Virgin;
Virgo;
virgin, virginal, maiden, maidenly;
pure, chaste;
uncontaminated, untouched, unmingled, inviolate;
mysterious, secret, hidden;
— գեռահասակ, young virgin, girl, maid;
— ճանապարհ, untrodden path;
— գերեզման, empty tomb;
cf. Ելանեմ.

NBHL (1)

Որ զերիսն ունին կոյս ... երեք կողքն հաւասարք. (Եւկղիդ.) իբր եռանկիւն հաւասարակողմեան։


Կոյս, կուսաց

See full entry →

s. prep.

side;
party;
cf. Կողմն;
towards, in the direction of;
ընդ ո՞ր կոյս, which way ? where ? ի կուսէ անտի, on that side or part;
յամենայն կուսաց, on all sides;
յոր եւ — կամիցի, wherever he pleases;
յայս — յայն —, from one side to another, on one side the other, here & there;
զգնալ յայս — եւ յայն —, to take a walk & thither, to & fro;
յայս —՝ յայն — զետոյն, on this side & on that of the river, here & there;
յայն — ծովուն, beyond the sea;
ի թիկունս —, յետ —, behind one's back, behind, from behind;
յարեւելից կուսէ, from the East;
յարեւմուտս —, towards the West;
ի մէնջ կուսէ, for us, for our part, as for us;
ի մեր — է, he is on our side, he is favourable to us;
ի կատարածն — թղթիս, towards the end of my letter;
ելանել ի բացեայ —, to retire aside;
ի չորս — վիմաց, of hewn stone.

NBHL (1)

Որ զերիսն ունին կոյս ... երեք կողքն հաւասարք. (Եւկղիդ.) իբր եռանկիւն հաւասարակողմեան։