Your research : 1 result for կրօն

Կրօն, Կրօնք, նից exact entry

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (15)

Ի բարի կրօնս զգեստուս. (Նար.։)

Եղեւ ի կրօնս ի մէջ իսրայէլի՝ ողբալ զդուստրն յեփիթայեայ։ Ըստ կրօնից ազգացն։ Զկրօնս աստուծոյ երկրին։ Այլոց կրօնից։ Կրօնք նոցա յօտարոտիս համարեցան։ Ըստ ճշմարտագոյն կրօնից օրինաց մերոց կեցեալ եմ փարիսեցի։ Կրօնիւք եւ այլն։ Կրօնք ասի հաւատք, եւ վարք ուղիղ։ Կրօնք՝ վարուցն եւ կարգացն կոչէ. (Խոսր.։)

Նախ վասն կրօնից, եւ ապա վասն վարուցն ցուցանէ. (Ոսկ. գաղ.։)

ՓԲարձրագոյն կրօնիւք լի է թուղթս. (Ոսկ. եփես.։)

Թողին զկրօն առաքելական եկեղեցեացն. (Բուզ. ՟Զ. 2։)

Ի բաց թողուլ զաղտեղի դիցն զոհամատոյց կրօն. (Կաղանկտ.։)

Որով վարժէ եւ յարմարէ զմերս կրօն անանջրպետ դաստիարակութեամբ. (Նար. խչ.։)

Այլ են բազում կրօնք փիլիսոփայից։ Ետ կրօնս պիթագորաս զշնչաւորաց միս չճաշակել. (Եզնիկ.։)

Բազում ցանկալի կրօնիւք որոշեալ ազգ մարդկան յանասնական սեռից։ Պէսպէս կրօնիւք բարելաւութեան։ Օրինաւոր կրօնիւք։ Բարեպաշտութեան կրօնից. (Պիտ.։)

Եթէ մովսէսի ասացեալ էր զայս կամ այլոյ մարգարէի, ի դէպ էր ի խնդիր եւ ի կրօնս առնուլ ... եւ զկարծիսն չէ պարտ ի կրօնս առնուլ։ Թէ մարգարէութիւն էր, ի դէպ էր զասացեալս ի կրօնս առնուլ. իսկ եթէ պատմութեամբ ասացաւ, եւ այլն. (Կիւրղ. թագ.։)

Մեծ կրօնս դնէ նոցա մարգարէն։ Լեառն զեկեղեցի կոչէ, եւ զկրօնիցն ամրութիւն։ Կրօնս լսէին, եւ ոչ անսային. (Ոսկ. ես. իմա՛ որպէս յն.)

Խարազանաւոր կրօնիւք. (Մաշտ. սքեմ.։)

Հան զկրօնաւորական զգեստն, եւ եդ մեկուսի, զի մի՛ անարգեսցի կրօնքն յանօրինացն։ Առին զխաչս իւրեանց եւ գնացին կրօնօք զկնի քրիստոսի. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. եւ Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)

Զբարձրագոյն կրօնիցն բուռն հարկանել. (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Յետ հաւատոցն՝ կրօնս ըստ արժանի հաւատոցն՝ կրօնս ըստ արժանի հաւատոյն ցուցեալ. (Արծր. ՟Թ. 7։)


Entries' title containing կրօն : 64 results

Այլակրօն, ից

adj.

of a different religion.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՅԼԱԿՐՕՆ ԱՅԼԱՀԱՒԱՏ. Որ է յօտար կրօնից կամ ի հաւատոց. այլազանդ. այլակդեն. այլազգի. եւ այլափառ. ուրիշ հաւատքի կամ դաւանանքի տէր. պաշգա մէզհէպտէն.

Զվայրենաբարոյ ազգս եւ զայլակրօնս նշանակէ. (Երզն. մտթ.։)


Այլակրօնութիւն, ութեան

s.

heterodoxy.

· Calfa


Աստուածակրօն

adj.

pious, religious.

· Calfa

NBHL (3)

Ուր իցեն կրօնք եւ կարգք աստուածապաշտութեան.

Ամենայն աստուածակրօն արուեստականացն բարեգործութիւնք. (Կորիւն.։)

Աստուածակրօն կարգ. (Նար. կուս.։)


Անկրօն, ից

adj.

irreligious.

· Calfa

NBHL (4)

Օտար ի ճշմարիտ կրօնից. անհաւատ, մոլար. մէզհէպսիզ.

Մահու պարտաւոր է, եւ անկրօն։ Առն անկրօնի. (ՃՃ.։)

Անկրօն կրօնք. (Սամ. եր.։)

Զչար կրօնսն անկրօնս. (Կոչ. ՟Զ։)


Անկրօնութիւն, ութեան

s.

irreligion.

· Calfa


Ազատակրօն

s.

free-thinker.

· Calfa


Բարեկրօն, ի, ից

adj.

of good morals, pious, virtuous, honest, religious.

· Calfa

NBHL (3)

Եկեղեցականացն բարեկրօն լինել. (Խոսր.։)

Եթէ բարեկրօն (տեսանեմ), յանդիմանութեան (ակն ունիմ)։ Ժողովք բարեկրօնից. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ՟Ա։)

Բարւոք կրօնաւորեալ, այսինքն քաղաքավարեալ. բարեպաշտ. առաքինի. որպէս լտ. եւ յն. εὑσεβής religiosus


Բարեկրօնութիւն, ութեան

s.

good morals, honesty, probity, piety, religion, goodness.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ լինի աղագաւ յառաւել զգուշութենէ կարծեաց՝ թերութիւն բարեկրօնութեան. (Գր. տղ. թղթ.։)


Դիցակրօն

cf. Դիցապաշտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զկրօնս դից. կռապարիշտ. կռապաշտական.

Զամենայն պատկերս դիցակրօն մոլորութեանցն. (Անան. եկեղ։)


Դիւցակրօն

adj.

idolatrous.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Դիցակրօն։


Երկնակրօն

cf. Երկնակենցաղ

· Calfa

NBHL (3)

Որ բերէ յինքեան զերկնային կրօնս եւ զվարս. երկնակենցաղ.

Սա ընդ երկնակրօն մարդկան խօսի. (Տօնակ.։)

Կեանս երկնակրօնս վերակենցաղս. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Երջանկակրօն

adj.

happy, blessed, holy, pious, angelical.

· Calfa

NBHL (2)

Սրբակրօն. բարեկրօն. հրեշտակային.

Քահանայական երջանկակրօն ընտրութեանց. (Նար. ՟Գ։)


Զուգակրօն

adj.

of thesame religion.

· Calfa

NBHL (3)

Հաւատարիմ եւ զուգակրօն աշակերտօքն յաղօթս ապաւինեալ. (Կաղանկտ.։)

Հանդիպեցաւ Փերմեղիանոսի ... աշակերտեալ ի Կապադովկիա՝ զուգակրօն ըստ սովորութեանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)

ὀμιότροπος similibus praeditus moribus Համակրօն. համանման վարուք եւ կարգօք.


Միակրօն, ից

adj.

of the same religion, coreligionary;
of similar habits;
uniform, conformable.

· Calfa

NBHL (10)

Աստուած բնակեցուցանէ զմիակրօնս ի տան. (Սղ. ՟Կ՟Է. 7։)

Ի հաղորդական ի կեանսն՝ իւրաքանչիւրոց առանձինն շնորհք՝ հասարակ միակրօնիցն լինիցին։ Միակրօն քրիստոնէիցն վարք՝ մի հանդէս ունին զփառսն աստուծոյ. (Բրս. հց.։)

Պահք միակրօնին. (Վրք. հց. ձ։)

Քահանայական ուխտք միակրօնից. (Յհ. կթ.։)

Սոցուն վկայից միակրօնից միաբանելով։ Սրբափայլ միակրօնիցն (իւղաբերից) հիացմամբ եւ զարմացմամբ. (Տաղ.։)

Ոչ միայն հարազատք, այլեւ միաշունչք միակրօնք. (Նար. յիշ.։)

Հոգւով միասնունդք միակրօնք ի կարգս աստուծոյ. (Ասող. ՟Գ. 17։)

Միախորհ եւ միակրօն՝ միաբան նստէին. (Շար.։)

(Փիլիսոփայք եւ բանք նոցա) ո՛չ միակրօնք եւ ոչ հանգիտապատում միմեանց երբէք գտանին. (Մագ. ՟Ե։)

μονότροπος unius modi, unius sensus συμπολιτευόμενος simul vivens, conversans, contubernalis. Որոց մի է կրօն՝ պաշտօն՝ կարգ՝ քաղաքավարութիւն. համակրօն, եւ կրօնակից. համաշունչ. միաբան. եւ Միօրինակ. համանման.


Միակրօնութիւն, ութեան

s.

professing the same religion, conformity in religion;
unanimity;
conformity, uniformity.

· Calfa

NBHL (4)

Եթէ հաւասարք իցեն ի հոգեւոր շնորհսն, բարւոք է միակրօնութիւնն. (Բրս. հց.։)

Ժառանգորդ յետ քրիստոսի է միակրօնութիւնն. (Եւագր. ՟Լ՟Ա։)

Յայս զարմանալի միակրօնութիւնս ածեալ զամենեսեան փակեցին. (Լմբ. ատ.։)

συνάσκηις, συνάθλησις exercitatio communis, concertatio. Միակրօնն գոլ (ըստ ամենայն առման). միաբան ճգնիլն. եւ Մի հաւատք.


Կուսակրօն, ից

adj.

living in celibacy, virgin, single, unmarried man or woman.

· Calfa

NBHL (3)

որ է ի կրօնս կուսութեան, կամ կրօնաւորեալ կուսութեամբ. որ պահէ զկուսութիւն. կուսան. (ար. եւ իգ)

Կանայք կուսակրօնք. (Ճ. ՟Ա.։)

Արս կուսակրօնս։ Մենաստանս եւ խրճիթս կուսակօնից եւ միանձանց։ Տուն բնակութեան կուսակրօնից։ Զսուրբ կուսարօնսն ըմբռնեալ։ Կուսակրօն միանձնացեալովք. (Յհ. կթ.։)


Կուսակրօնութիւն, ութեան

s.

unmarried state, single life, celibacy;
bachelorhood;
spinsterhood;
կեալ կուսակրօնութեամբ, to live single.

· Calfa


Ներողակրօն

adj.

tolerant.

· Calfa


Ներողակրօն միտք

sn.

cf. Ներողակրօնութիւն.

· Calfa


Ներողակրօն խորհուրդ

sn.

cf. Ներողակրօնութիւն.

· Calfa


Ներողակրօնութիւն, ութեան

s.

toleration.

· Calfa


Նորակրօն, ից

s. adj.

innovator;
superstitious.

· Calfa

NBHL (2)

(Առաքեալք իբր) խռովիչք եւ նորակրօնք ամենայն ուրեք բամբասէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

νεωτεροποιός, καινότερος novator. Նոր կրօնից գտակ կամ հետեւօղ. որ առնէ նորաձեւս ինչ.


Նորակրօնութիւն, ութեան

s.

innovation or novelty in religious matters;
superstition.

· Calfa

NBHL (2)

Նորաձեւութիւն, կամ նոր կրօնք, աղանդ. այլափառութիւն. նորափառութիւն, որպէս այլ ի հասարակ յն. գրի, որ է սնափառութիւն.

Հնարագիտութիւն կռոց ... նորակրօնութեամբ մարդկան եմուտ յաշխարհս. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 14.) (ա՛յլ ձ. նորակրօնաւորութեամբ, կամ նորակրօնաւորութեամբ)։


Ունայնակրօն

adj. s.

of vain religion;
miscreant.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կրօնքն են ունայն եւ սնոտի. Զերծեալ աշխարհն ամենայն յունայնակրօն պաշտամանցն՝ հնազանդեցան ամենահեշտ լծոյ ծառայութեանն քրիստոսի. (Կաղանկտ.։)


Խաչակրօն

adj.

suffering for Christ's sake, patient, austere;
christian.

· Calfa

NBHL (6)

Ոյր կրօնքեն ըստ հետոցխաչին քրիստոսի. խաչազգեաց. խաչակիր. խստակրօն. ճգնօղ. եւ Ճգնողական. սեպհական կրօնից խաչի եւ խաչապաշտից.

Խաչակրօն վկայք, կամ կրօնաւորք, կամ միանձունք, կամառաքինիք. (կորիւն։ Մագ. ՟Ա։ Շ. թղթ.։ Տօնակ.։)

Խաչակրօնից ւ ճգնազգեաց անձնացելոց եղբարցդ. (Մագ. ՟Ի՟Է։)

Խաչակրօնիցն կենցաղ լի է յոգնապատիկ երանութեամբ. (Տօնակ.։)

Խաչակրօն սաղմոսերդութիւնք. (Յհ. կթ.։)

Խաչակրօն անդադար սաղմոսերգութեամբ։ Տօնեմք զխաչակրօն քո սուրբ զյիշատակս. (Շար.։)


Խառնակրօն, ից

adj.

incredulous, unbelieving, impious;
vulgar;
cf. Խառնագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Զատեան դատաւորին թողեալ՝ խառնակրօնիցն աղերսեմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Հրեշտակակրօն, ից

adj.

living, behaving in an angelic manner, leading an angelic life.

· Calfa

NBHL (5)

Որ բերէ յինքեան զկրօնս կամ զքաղաքավարութիւն հրեշտակաց.

Որք հրեշտակակրօնք զանձինս կարգեցին։ Որք հրեշտակակրօնք լինիցին. (Եղիշ. խր.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Նոյնպէս եւ զայլ առաքինիս եւ զհրեշտակակրօնս. (Վրթ. քերթ.։)

Հրեշտակակրօն վարք, կամ կարգ, կարգաւորութիւն, կեանք. (Ագաթ.։ Կիւրղ. խչ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ Փարպ.։ Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Հրեշտակակրօնն անտոնիոս. (Կլիմաք.։)


Հոգեկրօն

adj.

living according to the spirit, spiritual, virtuous;
religious.

· Calfa

NBHL (3)

Ունօղ զհոգեւոր կրօնս. որ հոգւով պաշտէ զաստուած. կրօնաւոր. կրօնաւորական.

Զսրբազգեստիցն վերընծայեաց զանհամար ազինս հոգեկրօնս. (Նար. մծբ.։)

Նովին հոգէկրօն արուեստիւն յանապատ տեղիս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Մաքրակրօն

adj.

leading a pure life, chaste, modest, virtuous.

· Calfa

NBHL (2)

Մաքուր կրօնիւք եւ վարուք. կուսակրօն.

Մաքրակրօնից բուրվառաւ խնկեալ։ Մաքրակրօնից ազանց միանձանց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. գանձ հոգ.։)


Մոգակրօն

cf. Մոգակրօնիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Զմոգակրօն զքաղդէական մոխրապաշտութեանցն զիղձս. (Անան. եկեղ։)

Առաքեաց ի մոգակրօնիկ աշխարհ զմոգսն։ Զմոգակրօնիկ աշխարհն ո՛չ հրեշտակիւ կոչեաց, եւ ոչ մարգարէիւ, այլ աստեղբ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ Ոսկ. տիտ.։)


Մոգակրօնիկ

adj.

professing the religion of the magi.

· Calfa

NBHL (2)

Զմոգակրօն զքաղդէական մոխրապաշտութեանցն զիղձս. (Անան. եկեղ։)

Առաքեաց ի մոգակրօնիկ աշխարհ զմոգսն։ Զմոգակրօնիկ աշխարհն ո՛չ հրեշտակիւ կոչեաց, եւ ոչ մարգարէիւ, այլ աստեղբ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ Ոսկ. տիտ.։)


Լուսակրօն

adj.

candid, holy, pure, spotless, without stain or blemish.

· Calfa

NBHL (2)

Սրբակրօն. լուսազարդ քաղաքավարութեամբ. առաքինափայլ.

Երեւեցաւ ջահաւորալ վարդապետութեամբ եւ լուսակրօն վարուք. (Ժող. հռոմկլ.։)


Խստակրօն

cf. Խստակեաց.

· Calfa


Խստակրօնութիւն, ութեան

s.

austerity, severity, mortification.

· Calfa

NBHL (2)

Խիստ կրօնիւք քաղաքաւարիլն. ճգնութիւն.

Բազում դամանակս կացին ի սոյն խստակրօնութեան. (Մամիկ.։)


Համակրօն, ից

adj.

coreligionary.

· Calfa

NBHL (5)

Միակրօն. հաւատակից, կրօնակից. կարգակից. միաբան.

Իւրով համակրօն դաւանահամբոյր գործակցօք. (Նար. առաք.։)

Որք համակրօն են ի սոյն հաւատ եւ ի յոյս. (Լմբ. սղ.։)

Ի մղջ համակրօնից. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ծ՟Գ։)

Եւ յանապատըս հետեւեալ, համակրօնից հաւասարեալ, եւ այլն. (Շ. վիպ.։)


Կրօնագիտութիւն, ութեան

s.

religious teaching.

· Calfa


Կրօնազգեաց

adj.

religious, pious, devout.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ յանձին զճշմարիտ կրօնս. բարեկրօն. ճգնազգեաց.


Կրօնական, ի, աց

adj.

dogmatic.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խրատն մխեալ՝ դարձեալ զկրօնականսն խօսի. (Ոսկ. գաղ.։)


Կրօնակից, կցի, կցաց

s.

coreligionary.

· Calfa

NBHL (2)

Համակրօն. հաւատակից. կարգակից.

այսպիսի հրամանօք վարժեալքս եղբարք. այսչափ զգուշութեամբ խրատեալ կրօնակիրք. (Լմբ. պտրգ.։)


Կրօնակրթութիւն, ութեան

s.

religious exercises.

· Calfa


Կրօնամոլ, ից

adj. s. fanatic.

· Calfa


Կրօնամոլութիւն, ութեան

s.

fanaticism.

· Calfa


Կրօնահայր

s.

abbot, prior.

· Calfa


Կրօնասէր

adj.

religious, pious, devout.

· Calfa

NBHL (2)

որպէս լտ. religiosus. Սիրօղ կրօնի եւ կրօնաւորութեան. առաքինի. ճգնասէր.

Հոյլք կրօնասէր միանձանց, կամ վանականաց. (Ճ. ՟Բ.։ Կանոն.։)


Կրօնասիրութիւն, ութեան

s.

religious zeal, piety, devotion.

· Calfa


Կրօնաստան

cf. Մենաստան.

· Calfa

NBHL (4)

Աշակերտութիւնք կրօնաստանաց. (Նար. ՟Հ՟Բ։)

Զկրօնաստանըս յարդարեալ, ըզվանականըս յանձանձեալ. (Շ. վիպ.։)

Ի վանորայս եւ ի կրօնաստանս. (Լմբ. պտրգ.։)

ἁσκητήριον, μοναστήριον, κοινόβιον domus religiosa, monasterium, conventus. Բնակարան կրօնաւորաց. վանք. մենաստան.


Կրօնաւոր, աց

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

· Calfa

NBHL (11)

Եթէ ոքկամիցի կրօնաւոր լինել. (Յկ. ՟Ա. 26.)

Կրօնաւորութիւնն ժուժկալութեան անուն է ... ահա զայս ամենայն ի կրելոյն՝ է կրօնաւոր.

Աբեղայն հայր ասի, իսկ կրօնաւորն, որ կրէ զխաչն քրիստոսի յուսն բարձեալ. (Տօնակ.։)

Կրօնաւոր ժուժկալին։ Ժուժկալ կրօնաւորաց. (Փիլ.։ Պիտ.։)

Արք կրօնաւորք՝ խարանազգեստք։ Կրօնաւորք (Խոր.՟Գ. 49. 68։)

Քահանայ կամ կրօնաւոր լինել. (Խոսր.։)

Վարժիչ կարգաց կրօնաւորաց. (Շար.։)

Պատեցան շուրջ զնովաւ կրօնաւորք հանդերձ կրօնաւոր հայրապետաւն. (Ժող. հռոմկլ.։)

Ի համբերութենէ, եւ ի կրօնաւոր ժուժկալութենէ։ Կրօնաւոր ժուժկալութիւնն մաքուր եւ ամբիծ է առաքինութեան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. քհ.։)

Զգեստացեալ կրօնաւոր վարիւք. (Կաղանկտ.։)

θρῆσκος, ἁσκητής, ἑγκρατής religiosus, temperans եւ այլն. Առանձին փութով եւ կարգոյ ճգնօղ ի կատարեալ կրօնս աստուածապաշտութեան հրաժարեալ յաշխարհային կարգաց. վանական. միաձն, միաբանակեաց կամ միայնակեաց. Սօֆի, փարսա, րուհպան, րահիպ, քեշիշ. (իբր կրօղ. ի քեշիտէն, քաշել, կրել. որպէս եւ կրօնաւորն է կրօղ, ժուժկալ, համբերօղ, խաչակիր)


Կրօնաւորական, ի, աց

adj.

monastic, monacal, monkish.

· Calfa


Կրօնաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Կրօնաւոր լինիմ;
to accustom oneself to the monastic life;
to deprive oneself, to abstain.

· Calfa

NBHL (7)

Զի՞ եւս իբրեւ զկենդանիս աստէն յաշխարհի կրօնաւորիք (իբր ինքնակամ կրօնիւք). (Կող. ՟Բ. 20։)

Ի վնաս կանանց անկեալ կրօնաւորիւր. (Խոր. ՟Բ. 77։)

Անապատականքն քեւ կրօնաւորեալք պահպանէին. (Զքր. կթ.։)

Անարատ վարուք կրօնաւորեալք յայսմ աշխարհի։ Կրօնաւորեալք բարեպեշտութեամբ. (Ժմ.։)

Վասն կարեաց եւ ցանկութեանց յաղթելոյ ի կերակրոցն կրօնաւորեցաւ. (Եզնիկ.։)

Խարազնազգեաց կրօնաւորեալք. (Յհ. կթ.։)

Քրձազգեած զամենայն աւուրս կենաց իւրոց կրօնաւորէր. (Ոսկ. մտթ.։)


Կրօնաւորութիւն, ութեան

s.

monastic life;
religion, piety;
թողուլ զ—, to throw off the cowl.

· Calfa

NBHL (7)

Այնպիսւոյն վայրապար է կրօնաւորութիւն։ Կրօնաւորութիւն սուրբ եւ անարատ. (Յկ. ՟Ա. 26. 27։ Տե՛ս եւ Սարգ. անդ։)

Հակառակ ցանկութիւն է կրօնաւորութիւն ատակ ժուժկալութիւն. ((յն. մի բառ) Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)

Գտանի ի նոսա եւ ողջախոհութեան իմն կրօնաւորութիւն. այսինքն ժուժկալութիւն. (Պիտ.։)

Զքրիստոնէութեան ունելով զկրօնաւորութիւն. (Արծր. ՟Գ. 17։)

Առաքելական կամ հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքաւարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Զայն ներեաց աստուած նմա կրօնաւորութեամբն (յանապատի). (Լմբ. ժղ.։)

θρησκία religio, vita monastica ἑγκράτεια temperantia. կրօնաւորն գոլ. հրաժարական կեանք. ժուժկալութիւն. առաքինի քաղաքաւարութիւն. ճգնութիւն. կրօնք.


Definitions containing the research կրօն : 479 results

Ինքնակամ

adj. adv.

voluntary, spontaneous, willing;
wilful, self-willed;
capricious;
voluntarily, willingly, spontaneously;
— կրօնք, superstition;
— անձնիշխանութիւն, free will

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ (Կողոս. ՟Բ 25։) Ինքնակամ կրօնիւք. յն. ըստ կամի ճգնութեամբ. ἑθελοθρησκία.


Ձեւ, ոյ, ով

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

· Calfa

NBHL (3)

ՁԵՒ. σχῆμα habitus. Որպէս Հանդերձ. զգեստ. մանաւանդ Սքեմ կրօնաւորական. յն. ըսխի՛մա. լտ. հա՛պիդուս. (որ են ձեւ, եւ ունելութիւն)

Որ զարտաքին ձեւն կրօնաւորի զգեցեալ է. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Ձեւ կրօնաւորութեան, կամ մեռելութեան. (Լմբ. պտրգ.։)


Մաքրակենցաղ

cf. Մաքրակրօն.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքուր կենցաղավարութեամբ. մաքրակրօն, կուսակրօն. առաքինի.


Լուծ, լծոց

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

· Calfa

NBHL (2)

Առեալ էր զլուծ կրօնաւորական կարգի. (Յհ. կթ.։)

Քոյինակրօն լծոյդ քաղցրութեան. (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Հ՟Ե։)


Խստամբեր

cf. Խստակրօն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի կրօնաւոր երեւեսցի եւ խստաբեր. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Խստամբերութիւն, ութեան

s.

cf. Խստակրօնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Համբերելն խիստ վարուց. խստութիւն վարուց. Ճգնութիւն. խստակրօնութիւն.


Պառաւական, ի, աց

adj.

anile, senile;
— առասպելք, idle story, tale, fable;
— կրօնք, ridiculous superstition.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ինչ այնպիսի կրօնս պառաւականս, եւ առասպելս հրէականս ի մէջ բերիցեմք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)


Սրբակեաց, եցաց

cf. Սրբակրօն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐԲԱԿԱՑ ՍՐԲԱԿԵԱՑ. Որ կայ եւ կեայ սրբութեամբ. սրբակրօն. անարատ քաղավարութեամբ.


Սքեմ, ի, աւ

s.

monk's dress, monkish habit;
cf. Ձեւ;
— առնուլ, to become friar, to turn monk;
(կուսանաց) to take the veil;
թողուլ զ—, to throw off the cowl;
ոչ եթէ — ինչ առնէ կրօնաւոր, it is not the cowl that makes the friar.

· Calfa

NBHL (2)

Բառ յն. ըսխի՛մա. σχῆμα. habitus. այսինքն ունելութիւն, եւ արկումն զիւրեւ. իբր Զգեստ. մանաւանդ Ձեւ կրօնաւորական.

Արժանի եղեալ կրօնաւորական սքեմի։ Ընկալաւ ի նմանէ սքեմ կրօնաւորութեան։ Կրօնաւորութեան սքենով։ (Սքեմ օրհնել. Վրք հց. ԻԶ։ Արծր. Ա. 14։ Լմբ. առ լեւոն։ Մաշտ։)


Աղանդ, ոց, աց

s.

sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ո, ի-ա, յետնաբար նաև նաև ի հլ. «սուտ կրօն» ՍԳր. Սեբեր. Եզն. Ագաթ. «2. աղանդաւորների խումբը» Գծ. Ագաթ. Եզն. «Զկախարդանք» Նար. Վրք. հց. «4. մաքուր և ճշմարիտ կրօն» Տիմոթ. կուզ, էջ 255 (Ար-համարհեցան հարանցն աղանդք, առաքելա-կան աւանդութիւնք անարգեցան)։ Որից աղանդաւոր Եզն. աղանդագործ Ոսկ. ա-ղանդամիտ Եզն. չարաղանդ Յհ. իմ. քաղ-դէաղանդ Փիլ. իմաստ. այլաղանդ Ոսկ. եբր. 477. Եփր. համաբ. 27. անաղանդ հաւատք «մաքուր կրօն» Երզն. մտթ. 373. աղանդու-թիւն Ոսկ. Բուզ. աղանդել «աղանդ հնարել, կախարդել» Պիտ. Կանոն. «պատմել, քարո-զել» Տիմոթ. կուզ 164 (Երանելին Կիւրիղղոս ամենայն ուրեք մի որդի, մի Տէր աղանդէ). աղանդինք «կախարդական բաներ» Յայսմ. Ճառընտ. աղանդասար Երզն. մտ. (ինչպէս կախարդասար՝ կազմուած սար բառով, որ Հիւբշ. 236 համարում է պրս. [arabic word] sar «գը-լուխ», իբր «աղանդապետ»)։

ՆՀԲ մեկնում է այլ ընդ այլոյ (կրօնք), յն. άλη, ἀλατεία «սխալանք» և թրք. ❇ āl «խաբէութիւն», [arabic word] γalat «սը-խալ» բառերով։ Spiegel (Gram. huzv. spr. 1856, էջ 189, Litteratur 11, 470) սխալմամբ կարդալով ազանդ՝ համե-մատռում է zand «զանդիկ» բառի հետ. Müller SWAW 42, 257 պրս. [arabic word] , rind «ճգնաւոր» բառից՝ Ալիշան. Հին հաւ. 12 աղօթք, աղերս, աղաչանք և աղու, աղաւնի բառերի հետ։ Հիւնք. պրս. [arabic word] σxunda «թունաւոր մեծ սարդ» II Pe-dersen, Հայ. դր. լեզ. 226 դ ածանցով յն. πλαναω «մոլորիլ, շեղիլ»։

NBHL (1)

αἴρεσις, διδαχή, δόγμα , θρησεία, secta, religi, haeresis, dogma, doctrina Այլ ընդ այլոց կրօնք, մոլար հաւատք, կամ վարդապետութիւն. հերետիկոսութիւն, հերձուած, վարդապետութիւն, ուսումն, դեն. մոլորութիւն, ծուռ հաւատք։ մէզհէպ. (թող զի յն. ա՛լի, ալադի՛ա, եւ տճկ. ա՛լ, խալա՛տ է՝ խաբ, պատրանք, սխալ, մոլորութիւն)


Կռոնոս

cf. Երեւակ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«Երևակ մոլորակը. 2. ժամա-նակի աստուածը (Յունաց մօտ)» Խռռ.-գրուած է նաև կրօնոս Նխ. ամովս. կռինիս Շիր. 66, կռովն, կռովնոս, կռօնոս. ւեռ. կռոնայ, գրծ. կռոնաւ Եզն., սեռ. կռօնեայ Նխ. ամովս. կրովնի Եւս. քր. և կռոնոսի Սարգ։

NBHL (1)

Աստղ աստուծոյն րեմփայ զկրօնոս կոչէ. քանզի հեթանոսք աստուծոյն իւրեանց կռօնեայ ասեն, թէ աստղ է յերկինս. (Նախ. ամովս.։)


Մազդեզն, զանց

s. adj. Mazdeisnan, follower of Zoroaster;
օրէնք, դեն -զանց, mazdeism.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ն հլ. (-զան, -զունք. -զանց) «զրադաշտական» Բուզ. Խոր. որից դեն մազ-դեզանց (կամ նաև օրէնք, աղանդ մազդե-զանց) «զրադաշտական կրօնը» Եղիշ. Բուզ. Խոր. մազդեզական «զրադաշտական կրօնին վերաբերեալ» Արծռ..

NBHL (1)

Որմզդի՝ այսինքն արամազդայ ազն կամ պաշտօնեայ. դիւցազն. մոգ. գիտակ դենին, կրօնիւք պարսիկ. (որպէս եւ մէզիտ ՝ ըստ պրս. է կիրթ յաղանդն, որպէս ծծեալ զամենայն ուսումն դենին. իսկ մազտէեսնան է որմզդապաշտ)


Մայր, մօր, մարբ, մարք, մարց

s. fig.

mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Ուտ. tatmer «տատմէր, մանևա-բարձուհի», վրաց. თატბერი տատբերի «տատմէր» (ილია ჭჟონია, სიტვვის-კონა CI. 1910, էջ 50), քրդ. [arabic word] marabet «կրօնաւորուհի»<գւռ. մարապետ ձևից. (այ-վերջինը Justi, Dict. Kurde 392 զուր է աշ-խատում հանել արաբ. [arabic word] murabit «ափ րիկեան դարվիշ» բառից)։

NBHL (1)

ՄԱՅՐ ՎԱՆԻՑ. Առաջնորդ կուսաստանի։ Վրք. հց.։ Յայսմաւ. եւ այլն։ Որպէս եւ կուսանքն կամ հաւատաւորք՝ մարք կոչին, որպէս եւ կրօնաւորք՝ հարք.


Մայր, ից, իւք

s. adj.

cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Ուտ. tatmer «տատմէր, մանևա-բարձուհի», վրաց. თატბერი տատբերի «տատմէր» (ილია ჭჟონია, სიტვვის-კონა CI. 1910, էջ 50), քրդ. [arabic word] marabet «կրօնաւորուհի»<գւռ. մարապետ ձևից. (այ-վերջինը Justi, Dict. Kurde 392 զուր է աշ-խատում հանել արաբ. [arabic word] murabit «ափ րիկեան դարվիշ» բառից)։

NBHL (1)

ՄԱՅՐ ՎԱՆԻՑ. Առաջնորդ կուսաստանի։ Վրք. հց.։ Յայսմաւ. եւ այլն։ Որպէս եւ կուսանքն կամ հաւատաւորք՝ մարք կոչին, որպէս եւ կրօնաւորք՝ հարք.


Կեշտ

s.

religion;
sect;
cf. Դեն.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

(ի հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց կայ միայն սեռ. ի) «կրօն, աղանդ» Եղիշ. գ. էջ 46, 63. ը. էջ 113. «գիրք վարդապետութեան, վարդապետարան» Եղիշ. ը. էջ 112. ունինք նաև քէշ և քէշտ ձևերով (տե՛ս այս բառե-րը), որոնցից քէշակարկատ Եզն. քէշտա-կարկատ Կանոն։

= Պհլ. [arabic word] kiš, kēš և պրս. ❇ [arabic word] keš, kiš «կրօն, աղանդ», որոնց հինն է զնդ. kkaēša-«կրօն, աղանդ, օրէնք, ուսուցիչ և վարդապետ». ծագում է զնդ. kaōš-«ուսու-ցանել, վարդապետել» արմատից։-Հիւբշ, 167։

ՆՀԲ սրանից է դնում քէշիշ «կրօնա-ւոր»։ Հիւնք. պրս. քիւշթ, քիւշթէն «սպա-նել» բառից։ Բազմ. 1895, էջ 51 սա-

NBHL (1)

պ. քիյշ, քէշ. τὰ ἰερά, αἴρεσις religio, secto. Կրօնք. դեն. (ուստի քեշիշ, կրօնաւոր)


Կարգ, աց

s. adv.

order, rank, rule, class, series, arrangement, disposition;
turn, succession, sequel, train, concatenation;
rank, state, condition;
religious order, institution, congregation;
orders, ordination;
hierarchy;
rank, line, battle-array;
stratum, layer, bed;
կարգաւ, ըստ —ի, — ըստ կարգէ, — ըստ կարգի, in order, orderly, regularly, systematically, by turns;
one after another, each in his turn, successively;
արտաքոյ —ի, extraordinary;
— բնութեան, order of nature;
—ք ուղղութեան, the laws of probity;
դաշնակեալ կարգք, harmony;
— կանանց, the menses;
— բանից, train, style;
անդրէն ի — բանին ի վեր ելանել, to return to one's subject, to take up a discourse anew;
դնել ի կարգի, ի — արկանել՝ ածել, to put or set in order, to set to rights, to order, to arrange, to settle, to regulate, to dispose;
to enumerate, to run over;
խանգարել, վրդովել զ—, to trouble, to disturb, to disarrange (the order);
զանձն ի —ի ունել, ի — գալ, to regulate oneself, to become discreet, orderly, methodical;
ի — անկանիլ, to prepare, to dispose oneself;
ի — անկեալ պատմել, to relate or narrate methodically;
դնել ի վերայ —, to impose penitence;
ի — աշխարհի մտանել, to get married;
եւ որ ի —ին, and so forth.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի-ա հլ. «շարք, դասաւորութիւն, կարգ-կանոն, յաջորդների շարք, հրեշտակ, ների խումբ ևն» ՍԳր. Ոսկ. Եւս. պտմ. որից կարգ ըստ կարգէ Վեցօր. Եւս. քր. Ոսկ. ես. և որ ի կարգին «և այլն» Ոսկ. յհ. ա. 22. կարգաւ ՍԳր. ի կարգ արկանել «շարել» Եւս. քր. կարգել «շարել, դասաւորել, սահմանել, որոշել» ՍԳր. «գրել, շարադրել» Եզն. Փարպ. (ըստ այսմ կարգ «տող, համար» Փարպ. Երզն. մտթ. հմմտ. հյ. տող «շարք և գռու-ածքի տող»), «ամուսնացնել» Մխ. դտ. էջ 375, 379, 380, Անսիզք 39. կարգալից Ոսկ ես. կարգաւոր «կանոնաւոր» Ոսկ. եբր. «կրօնաւոր» Երզն. մտթ. Ոսկիփ. կարգաւո-րութիւն Ագաթ. Ոսկ. մ. ա. 2. կարգիչ Դ. թագ. իե. 19. Եզն. Վեցօր. դասակարգ Ղկ. ա. 5. ծննդակարգ Եփր. ծն. երեքկարգեան Գ. թագ. զ. 36, է. 12. հիմնակարգութիւն Ոսկ. յհ. ա. 10. մշտնջենակարգ Ագաթ. ժա-մակարգութիւն Յհ. իմ. եկեղ. յառաջակարգ Ագաթ. Կորիւն. յարակարգել Եւս. քր. շնոր-հակարգութիւն Ագաթ. բարեկարգ Պիտ. գըլ-խակարգութիւն Գր. տղ. թղթ. զրուցակար-գութիւն Խոր. անկարգ ՍԳր. Կորիւն. Ագաթ. Բուզ. յետնաբար «չամուսնացած, ամուրի» Պտմ. կիլ. 211. Անսիզք 53. Մխ. դտ. 371.-նոր բառեր են՝ արտակարգ, անկարգանալ, անկարգապահ, կարգադրիչ, կարգազուրկ, կարգալոյծ, կարգախօս, կարգաթողութիւն. կարգապահ, կարպագահութիւն, կարգապա-հական ևն։

ԳՒՌ (dialectal) Ագլ. Ալշ. Ախց. Կր. Երև. Ղրբ. Մրղ. Շմ. Տփ. կարք, Մկ. կարք՝, Մշ. կարկ, Ակն. Պլ. Սեբ. Սչ. գարք, որոնք սովորաբար նշանակում են «եկեղեցական աստիճան, կրօնական արարողութիւն, թաղման կարգ», իսկ Սչ. «կարգ, օրէնք». որից Ախց. Կր. կարքէլ, Տփ. կա՛րքիլ, Ակն. Պլ. գարքէլ, Ասլ. զարքէ՝լ, Խրբ. գարքիլ, Մշ. կարկել, Սչ. գ'արքել, Հմչ. գարքուշ «ամուսնացնել»։ Նոր բառեր են կարգուիլ, կարգուկ, կարգմուն, կարգին «լաւ», կարգաւորցու «կրօնաւորա-ցու»։

NBHL (1)

ԿԱՐԳ ասի եւ յայլ գիրս Դասակարգութիւն հրեշտակաց, կարգաւորութիւն եկեղեցական աստիճանաց, մանաւանդ քահանայութիւն, եւ եպիսկոպոսութիւն. կրօնք միանձանց, եւ որոշումն ամենայն վիճակի մարդկան, եւ արարածոց առ հասարակ, եւ ամենայն բանից եւ գործոց։


Ջաբրոն

s.

hood, cowl, frock.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«վեղար, կրօնա-ւորի գլխու ծածկոց» Մխ. ապար. (ստէպ) Մարթին. գրուած ջբրուն Մ. Մաշտ. 277. որից ջաբրունաւոր «վեղարաւոր». Մխ. ա-պար.։

NBHL (1)

ՋԱԲՐՈՆ կամ ՋԱԲՐՈՒՆ. Բառ գաղղ. շաբըրօն. chaperon ի լատ. capero, tegmen capitis. իտ. cappuccio. այն է Վեղար. ծածկոյթ գլխոյ կրօնաւորաց։ Մխ. ապար. ստէպ։


Ջասմ

s. adj.

chimera;
chimerical.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«եղջերուաքաղ, ուրուական». մէկ անգամ ունի Անան. եկեղ. «Ջնջեաց յերկրէ զամենայն պատկերս... հեթանոսական դի-ցակրօն ջասմ մասանցն մոլորութեանցն»։ Լնստոյգ բառ։

NBHL (1)

Ջնջեաց յերկրէ զամենայն պատկերս ... հեթանոսական դիցակրօն ջասմ մասանցն մոլորութեանցն. (Անան. եղեկ։)


Սուրբ, սրբոց

adj. s. adv.

holy, sacred;
pure, clean, exempt, spotless, stainless, immaculate;
divine, godly, innocent;
saint;
*patron;
holily;
—ն սրբոց, the Holy of Holies;
— առնել, to sanctify, to purify;
— առնել զաստուած, to glorify God;
— առնել զանձն, to offer, consecrate or devote oneself.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

, ո հլ. «մաքուր, անարատ, նուի-րական, սուրբ» ՍԳր. Կիւրղ. ծն. Ոսկ. ես. (վերջին կրօնական իմաստի համար հմմտ. սոգդ. zp'rt «մաքուր», որ քրիստոնէական սոգդերէնում ստացել է «սուրբ, saint» նշա-նակութիւնը). որից սրբել ՍԳր. սրբանալ Ղևտ. ի. 3. Եփր. ել. և ղևտ. սրբագիր Ոսկ Եփր. և Եփես. Եփր. ա. թգ. սրբագոյն Ոսկ. մ. ա. 11, գ. 29. սրբական Կոչ. Ոսկ. մ. ա. 1. սրբակեաց Եւարգ. սրբամատոյց Ագաթ. սրբասաց Ոսկ. ես. սրբասէր Ոսկ. մ. ա. 3. Բուզ. Կորիւն. սրբազան Պիտ. սրբան «երաս-տանի անցքը» Մծբ. 236. սրբիչ «մաքրող» Ագաթ. «ածելի» Թուոց զ. 5, Եզեկ. ե. 1, Եւս. պտմ. Ոսկ. ես. (այս իմաստով հմմտ. պրս. [arabic word] pakī «ածելի», որ գալիս է [arabic word] pak «մաքուր» բառից). նոր բառեր են սրբագրել, սրբանկար, սրբապղծել, սրբապղծութիւն որբատառ, սրբատեղի ևն։ Նոյն բառի ռմկ ձևերն են սրբկիկ, սպրկիկ, սպրկուկ, սպկիկ սարիկ «մաքուր, ջինջ» Լմբ. մատ. 490. Սմբ. դատ. 48, 120. Վստկ. 9, 57, 85. Շնորհ. առ. սրպիկ Տաթև. ամ. 97, 361. սպրկիկ, սպկիկ «ամբողջապէս, յայտնապէս» Անսիզք 11, 37, 59, 67. կայ և սպրկիկ լեզու, սպրկիկ խօսիլ Ոսկիփ. (Բազմ. 1921, 368)։

= Բնիկ հայ բառ, հնխ. k'ubhrō-ձևից, որից ծագում է նաև սանս. çubhrá-«փայ-լուն, պայծառ, գեղեցիկ, մաքուր»։ Պարզ արմատն է հնխ. k'u->վեդ. çu-, որից կազ-մուած է bh աճականով և -r-մասնիկով. հմմտ. ուրիշ աճականներով çundhati «սըր-բել, մաքրել», çuddhá-«մաքուր», cumbhati «փայլիլ, զարդարուիլ», çučis «փայլուն, մա-քուր» ևն։ Այս բառերը գործածական են Ագ-նիի և ուրիշ աստուածութեանց համար. յպռ-կապէս çuddhás ունի «սուրբ» կրօնական ի-մաստո. որ և հայերէնի էլ իմաստն է։ Միւս լեզուներից միայն իռլ. cuanna «գեղեցիկ, սիրուն, նուրբ» ունի այս բառի համազօրը (Sommerfelt BSL 24, 222, Pokorny 1, 368)։-Հիւբշ. 492։

ԳՒՌ (dialectal) Մշ. սուրբ՝, Զթ. սույբ՝, սուրբ՝, Ագլ։ Ալշ. Ախց. Ակն. Երև. Խրբ. Կր. Հմշ. Մկ, Շմ. Պլ. Ջղ. Ռ. Սեբ. Սլմ. Սչ. Տիգ. սուրփ. ննխ. սուրփ, սուփ, Տփ. սուրփ, սուփի, սըփ, Մրղ. սուռփ, Սվեդ. սէօրփ, Անտ. սիւրփ, Ասլ. սիւրփ, սիւր*, Գոր. Ղրբ. սօրփ, Վն. որփ (Ակն. յգ. սրփունաք), որոնք ունին միայն կրօնական նշանակութիւն։ Սովորա-կան իմաստով են Մշ. սէրսուբ՝, Ալշ. սէր-սուփ, Մկ. սmրսուփ «մաքուր» (նաև Բլ. Խզ. Խլ. Խն. Հզ. Վն.)։ Բայական ձևով ունինք Ագլ. սրբիլ, Ջղ. սրբ'ել, Մշ. սրպել, Սլմ. սրփել, Պլ. սրփէլ, Ասլ. սրփէ՝լ, Գոր. Ղրբ. Տփ. սըրփիլ, Վն. սրպել, Հմշ. սրփուշ, Ա-տափ. զըրբ'էլ, Սչ. զրբ'ել, Շմ. սիրփիլ, Հձ, սmյբ'ել։ Նոր բառեր են սերսփել, սերսփիկ, սրբանք, սրբատեղ, սրբաւոր, սրբոտել, սրբունակ, սրբորբանալ, սրբտուք, սրբօրէք։


Դեն, ից

s.

religion, faith, sect, belief (of infidels).

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի հլ. «պարսկական կրօնը. 2. ա-ղանդ, սուտ կրօն» Եղիշ. ը. էջ 111, 123, 126 138. Խոր. Սեբ. 46. Կղնկտ. Ա. 138, որից դենադարձ Արծր., դենակորոյս Զենոբ. էջ 21 Օրբել. լթ. հրտր. Էմ. էջ 159, պարսկադեն Եղիշ. Պտմ. վր.։

-Պհլ. dēn կրօն, հաւատք», որի հետ նոյն են պազենդ. dīn, պրս. [arabic word] dīn, զնդ. daēnā «կրօն»։ Իրանեանից փոխառեալ են նաև ս.-սոր. dēn, եբր. արամ. [hebrew word] dīn «օրէնք» օրդ. թրք. din, չէրքէզ. din, սերբ. din ևն բոլորն էլ «կրօն, հաւատք (մահմետական կամ քրիստոնէական)»։ Հմմտ. նաև դենպ'տ, դենիմազդեզն բառերը։-Իրանեան բառի օա-գումը հետևեալ ձևով է բացատրւում.-կայ զնդ. daena-«կրօն» և daēnā-«ներքին էակ, հոգեղէն եսը, անձնականաթիւն կամ հոդի». Bartholomae, 662 և 665 այս երկա-սը իբր առանձին բառ է համարում. այս-պէս նաև Hlorn, որ առաջինից դնում է պրս. [arabic word] dīn «կրօն», իսկ երկրորդից պոս-❇ jān «հոգի» (տե՛ս § 597 և § 413). Geldner, BВ, 15, 261 երկուսը միացնելով դնում է dāy «տեսնել» արմատից. Jensen (տե՛ս Horn, էջ 133 ծան.) փոխառեալ է համարում ասոր.-բաբել. dinu «օրենք» բառից՝ ելամ. den-ձևի միջոցով, որի հետ Autran, Sumér. et ind. էջ 153 նոյն է դնում սու հեր. di «օրենք, արդարաթիւն» բառը։-*իւբշ. 139։

NBHL (1)

պ. թ. տիյն. տին. Հաւատք. կրօնք. իբր աղանդք.


Դենպետ, աց

s.

head of religion or sect.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

«կրօնապետ, դենի գլուխ» Եղիշ. արևմտեան գրականում գործածւում է այժմ Տաճկաց Շէյխ-ուլ-իսլամի համար։

= Պհլ. *denpat ձևից, որ կազմուած է den «կրօն» և pat «պետ. զլխաւոր» բառե-րից, իբրև զնդ. *daēnāpaiti-, երկուսն էլ չեն աւանդուած իրանական գրականոթեան մեջ։ -Հիւբշ. 139։

NBHL (1)

Պետ դենի. գլուխ կրօնի կամ աղանդոյ.


Փակեղն, ղան

s.

turban;
head-dress, head-band, fillet, band;
hood, cowl;
cf. Վակաս, cf. Ուրար.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ն հլ. (-ղամբ, -ղունք) «ու-րար» Մխ. դտ. Յայսմ. յունիտ 14, Օրբել. հրտ. Էմ. 80 (Ուրար, այսինքն փակեղն. փակեղն միայն գահեակ ուսովն). «ռաճևոն վերարկու» Գր. տղ. թղթ. «վեղար» Մաշտ. Ոսևեփ. «գլխի փաթթոց» Սմբ. ռատ. 82. «կանանց կամ կոյսերի գլխարկ» Վրք. հց. Ճառընտ. արդի գրականում նշանակում է կրօնաւորների գլխարկը, որի արդի հայկա-կան ձևը Պօլսի պատրիարքարանն է յօրի-նել 1845 թուին. որից ուսափակեղ ԱԲ։

NBHL (2)

Առեալ որդի նորա (կրօնաւոր) զփակեղն իւր՝ պատատեաց զերկու ձեռս իւր. (Վրք. հց. ՟Ե. (ուր ըստ հին թարգ. դնի դաստառակ. կամ անկարելի. թերեւս արկանելի)։)

Փակեղն ի պարանոցն արկեալ. որ է կրօնաւորաց սքեմն, ի վերայ լանջացն կապել խաչաձեւ։ Փակեղն ծիրանի զգլխովն իւր, եւ հեր գլխոյ նորա գանգրահեր. (Ոսկիփոր.։)


Փիլոն, ի

s.

cloak, mantle;
priest's mantle.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

(յետնաբար ի-ա հլ.) «անթև վե-րարկու, կրկնոց» Բ. տիմ. դ. 13= Եփր. բ. տիմ. 257. «կրօնաւորի վերարկու» Սարղ. յուդ. Օրբել. հրտր. Էմինի, էջ 76, Վրք. հց. Լմբ. առ Լև. էջ 218, «ծածկոց, վարագոյր» Բրս. մրկ. էջ 354 (գրծ. փիլոնաւ), որից փիլոնաւոր Ոսկիփ. (ըստ ՀՀԲ) գրուած է նաև փիղոն Եփր. բ. տիմ. 247։

= Յն. φελόνης, φελώνιον, φελόνιον ձե-ւերից. սրանք աղաւաղուած են φαινόλης «կրկնոց, թիկնոց, վերարկու», նուազական ραἰνόλιον «կրօնաւորի վերարկու» բառերից։ Յոյնից են փոխառեալ նաև լտ. paenula, ռուս. Փeлонъ, վրաց. უელონი փելոնի «փիլոն»։-Հիւբշ. 386։

ԳՒՌ (dialectal) Այ». Հճ. Մշ. Ջղ. Սլմ. Վն. փիլոն, Ախց. Երև. Ննխ. Կր. Պլ. Ռ. Սչ. Տփ. փիլօն, Մրղ. փիլուն, Հմշ. Սեբ. փիլէօն, Մկ. փի-լիւն, Զթ. փիւիւն, Սվեդ. փիլլիւն, Շմ. Ղրբ. փէլուն, Ասլ. փիլան. բոլորն էլ «կրօնաւորի վերարկու» իմաստով.-կարևոր է յիշել փիլոն Բլ. «ցորենը դեռ հասկի մէջ եղած Գամանաև հատիկի վրայի կեղևը, որ կալսե-լով պիտի բաժանուի»։

NBHL (1)

Զօրհնութիւն եւ զձեւ կրօնաւորութեան տալ, այսինքն զկնգուզն եւ զսքեմն եւ զփիլոնն. (Լմբ. պտրգ.։)


Քէշ, ի, ից

s.

sect.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի հլ. «զրադաշտական կրօնը» Եզն. (քանիցս). որից քէշակարկատ «հնարող մո. գական կրօնի» (ծաղրական բառ) Եզն. (գըր-ւած քtշտակարկատ Կանոն.) նոյն են նաև կեշտ (տե՛ս առանձին) և քեշտ Եփր. վկ. արև. 168։

-Պհլ. [other alphabet] ︎ kēš, kiš «կրօն, հաւատք». ա-ւելի ընդարձակ տե՛ս կեշտ։-Հիւբշ. 258։


Քուսիթայ, ից

s.

monk's cap, cowl, capuche, hood, cuculla.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(ի հլ. ըստ ՆՀԲ. բայց ա-ռանց վկայութեան) «կրօնաւորի գլխարկ, կնգուղ» Եւագր. 23. Վրք. հց. ա. 250. Ճառ-ընտ. Օրբել. հրտր. Էմ. էջ 55, 321. Ոսկիփ. Առաք. պտմ. 195 (որ մեկնում է «գլխոյ թօփի»). գրուած նաև քիսութայ ԱԲ. քիւ-սիթն Շնորհ. ընդհ.։

NBHL (1)

κουκούλλον cucullus. որ եւ ԿՆԿՈՒՂ. Քիւսիթն. գիշտ. գտակ. եւ վեղար՝ գլխարկ կրօնաւորաց, որպէս սաղաւարտ զինուորաց.


Քրիստոնեայ, էի, ից

adj. s. christian.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ԳՒՌ (dialectal) Ջղ. քրիստոնյա, Ննխ. քրիստօնյա, Պլ. Սեբ. Սչ. քրիսդօնյա, Մրղ. Սլմ. քիրիս-տօնյա, Ալշ. Ախց. Երև. Կր. Շմ. Տփ. քրիս-տօնա, Ղրբ. քիրիստօ՛նա, Ասլ. քրիսդընյա, Մկ. ք'ըրիստունյա, որոնք բոլոր նշանակում են «կրօնով քրիստոնեայ», և գործածւում են յատկապէս հայ բառի յարադրութեամբ՝ հայ-քրիստոնեայ. իսկ Անտ. քիստինէ, Սվեդ. քիսդինիգ նշանակում են «հայ», ո-րից և Անտ. քիստինիւօկ «հայերէն»։ Վեր-ջին առման համար հմմտ. նաև գւռ. իտալ. krištianu, գւռ. ֆրանս. chrétien «մարդ», ալբան. greštera «մարդիկ», ռուս. креcть-внинъ «ռիւղացի», հին ռուս. նաև «մարդ», տերբ. hrišcanin «սերբ» (Berneker 634-5),

NBHL (1)

Կամ իբր Քրիստոսական. քիստոնէական. Զոր քրիստոնեայ կրօնիւք վարժեալ. (Շ. վիպ.։)


Օրէն, րինի

s. adv.

law;
precepts;
faith, religion;
constitution;
rule, regulation;
right;
principle, maxim;
usage, uses, custom;
institution;
condition, fashion, mode;
district, canton, province;
— աւետեաց, guerdon or gift to a bringer of good news;
—ք քահանայապետականք, decretals;
հմուտ քահանայապետական օրինաց, decretalist, canonist;
—ք կանանց, menses, menstrua, catamenia;
—ք, or Գիրք Բ. օրինաց, or Երկրորդումն օրինաց, Deuteronomy;
—ք ազգաց, the law of nations;
—ք մտաց, principles;
— պատուոյ, decoration, insignia, badge;
—ք անօրէնք, corrupt practice, abuses;
—ք հզօրադունին, the law of might, the good old rule;
հակառակ or ընդդէմ օրինաց, against all rule, illegally;
աստուածային՝ յաւիտենական՝ բնական՝ քաղաքական՝ զինուորական՝ հին՝ նոր՝ աւետարանական՝ գրաւոր օրէնք, divine, eternal, natural, ancient, new, evangelical, written, civil, military law;
according to law, legally, legitimately, lawfully;
duly, suitably, regularly, properly;
խնդրել —ս, to come to Communion;
տալ —ս, to administer the Sacraments, to communicate;
արժանի լինել օրինաց, to be worthy of receving the Sacrament;
—ս դնել, հաստատել cf. Օրինադրեմ;
—ս դնել, to dictate or lay down laws;
to give laws to, to prescribe laws;
—ս տալ, to give laws;
պահել զ—ս, to keep, to obey the laws;
ընդ օրէնս համարել, to lay down or state as a principle;
խոտորել յօրինաց, to swerve, to depart or deviate from the laws;
զանցանել օրինօք, to transgress, to violate the law;
բառնալ՝ ջնջել զօրէնս, to abolish, to repeal, to abrogate a law;
բազում օրինօք հակառակիլ, to resist or oppose in many ways;
լինել ի կանանց օրինի or ի կանանց —ս, to have the menses;
ի կանաց օրինաց պակասել, to cease to be after the manner of women;
եթէ — իցէ ասել, if it may be said;
— է, it may be, it is allowed, one may;
— էր նմա, he was allowed to;
— էր քեզ, you might;
օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ —, is it allowed to ? չէ —, it is not permitted to;
յետ օրինացն կցորդութեան, after the Holy Communion;
—ս իւր կալեալ էր, he holded as a maxim or principle;
—ս կարծեցին անձանց, they believed themselves permitted to.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

, ի-ա հլ. (մանաւանդ անեզական) «օրէնք, կարգ ու կանոն, հին աւանդութիւն իրաւունք, օրինագիրք» ՍԳր. «սովորութիւն» ՍԳր. «Հաղորդութիւն» Եւթաղ. 134. Բուզ. Եղիշ. (այս առման մասին տե՛ս Վարդա-նեան, Եւթաղ. էջ 134 ծան.) «գաւառ կամ նահանգ» ՍԳր. Եւս. քր. (վերջին նշանակու-թիւնը սխալմամբ յառաջացած յն. νόμος «օ-րէնք» և νομός «գաւառ» բառերի նմանու-թիւնից), «կանանց ամսական հոսումը» ՍԳր. (հետևողութեամբ ասորերէնի, ուր [syriac word] ūrxā «օրէնք, բարք, կրօն, ամսական հո-ռում»)։ Ածանցման մէջ մտնում է հետևեալ ձևերով. 1. Օրէն. ինչ. անօրէն Ա. կոր. թ. 21. Առակ. ա. 18. Ոսկ. մ. բ. 26. զօրէն «կեր-պով, ձևով» ՍԳր. Բուզ. տնօրէն Աբ. Սարգ. ինքնօրէն Եւս. քր. առանց սղման՝ օրէնա-դիր Փիլ. օրէնազանցութիւն Կանոն. նաև -օրէն «-ապէտ մակբայակերտ մասնիկր. 2. Օրէնս, որ բառի հայցական ձևն է. ինչ. օրէնսդիր ՍԳր. Եւս. քր. Եզն. օրէնսդրիչ Եւս. պտմ. Եփր. ծն. օրէնսուսոյց Գծ. ե. 34. Ագաթ. օրէնսատու Ճառընտ. Յ. Սրին-. ինչ. օրինապահ Ագաթ. օրինատր ՍԳր. Ոսկ. տիտ. Եփր. եփես. և Փիլիպ. օրինապատում Եփր. թգ. Ագաթ. օրինական ՍԳր. Կորիւն. Ագաթ. անօրինական, ապօրինի (նոր բա-ռեր). 4. յնախդիրով՝ յօրէն, յօրին-. ինչ. յօրինել ՍԳր. Ագաթ. Եզն. յօրինիչ Սեբեր. Եզն. 15. սեղանայօրէն Ոսկ. մ. գ. 17. թա-գայօրէն Նար. խչ. գեղայօրէն Նար. պճնա-յօրէն Նար. կուս.։

Schrōder, Thesaur. 45 քաղդ [hebrew word] aurītā «տեղեկութիւն, օրէնք» բա-ռից. Lag. Urgesch. 221 զնդ. vərəna «յղութիւն»։ Justi, Zendsp. 270 կասկա-ծով զնդ. varona «հաւատք, կրօնք» ռա-ռի տակ։ Ludwig SWAW 55, 190 ցնդ. *ahuraena։ Lag. Beitr. bktr. Lex. 6 սնդ. *aorəna։ Müller SWAW 64, 452 օր բառից՝ իբր «առօրեայ կեանքի վե-րաբերեալ»։ Մառ ЗВO 5, 316 պրս. āyīn բառից և Արաքս 1890 Ա. 112 զնդ. daena-«դէն»։ Մառի վերիվերոյ համե-մատութիւնը գիտական սիստէմի վե-րածեցին Andreas և Meillet (տե՛ս Maspero, Recueil 18, 216)։ Meillet. Rey. crit. 1896. 423 և յետոյ JAs 16 (1910), 383 գտնում է որ օրէն, օրի-նակ՝ պրս. āyīn, ā̄yīna բառն է, որի պհլ. ձևն էլ կայ, բայց անստոյգ ընթեր-ցուածով. այս անիմանալի գրչութիւնն է յօբϰ, որ ինքը կարդում է awiδen, իսկ Bartholomae՝ -εvānak' Մարք-վարտ (անձնական, նամակ 1926 թ. յունվ.) կարդում է պհլ. [other alphabet] aδvēn

ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. Ախց. Ագլ. Գոր. Երև.. Կր. Հմշ. Մշ. Ննխ. Պլ. Ռ. Սչ. Տփ. օրէնք, Սեբ. յօրէնք, Ղրբ. Մրղ. օրէնք՝, Ասլ. էօրէնք, եօրեն*, Մկ. Սլմ. էօրէնք՝, Շմ. օրանք, Հճ. იայէնք.-իմաստի զանազանութեամբ Ագլ. ո՛րէնք «օրէնք» և օ՜րինք՝ «հաղորդութիւն». -Ալշ. անօրա «անկրօն, անհաւատ».-Նոր բառեր են օրինաւոր «շատ, լաւ», օրէնքել «հաղորդել», օրէնքուիլ (Մշ. օրէնկվիլ) «հա-ղորդուիլ»։

NBHL (1)

ՕՐԷՆ մանաւանդ ՕՐԷՆՔ. (արմատ բառիցս, Տնօրէն, Զօրէն, Յօրինել, եւ այլն) νόμος lex. Կարգ եւ կանոն սահմանեա յաստուծոյ կամ ի մարդկանէ. կրօնք. հաւատք. դեն. աւանդութիւն. իրաւունք. պատուիրանք. արարողութիւնք եւ Մատեանք օրինաց.


Ամսագլուխ

s.

first day of the month, calends.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատեաց զմեզ ի շաբաթապահն կրօնից, յամսագլուխն լուսնաց". այլ յն. է մի բառ՝ որպէս նորամսութիւն, կամ նորալուսին։ (Կոչ. ՟Ժ՟Ե. իբր ածակ. ասի ի հյ.)


Ամրութիւն, ութեան

s.

solidity, durability, strength;
re-enforcement, establishment, confirmation, settlement, corroboration;
fort, fortification;
redoubt, outwork.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն զեկեղեցի կոչէ, եւ զկրօնիցն ամրութիւնս։ Զհաստատութիւնն եկեղեցւոյ զամրութիւնն. (Ոսկ. ես. (յն. անմարտնչելին գոլ. անձեռնարկելի լինելն։))


Այլազգի, ազգւոյ, գեաց

s. adj. foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն՝ որ էր յայլմէ ազգէ եւ ի կրօնից արտաքոյ եբրայեցւոց. եւ այժմ՝ որ չիցէ քրիստոնեայ. օտարազգի. օտարոտի. այլասեռ. բարբարոս. հեթանոս. դրսի ազգէ, այլազգ. եէպանճի. էճնէպի. ախէր միլլէթտէն. պարպարըշ. թիւրք. եւ այլն. ἁλλογενής, ἁλλόφυλος, ἁλλότριος, βάρβαρος. aliegena, alienus, extraneus, barbarus


Այլահաւատ

adj. s. of a different belief, sectary;
pagan;
heterodox.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՅԼԱԿՐՕՆ ԱՅԼԱՀԱՒԱՏ. Որ է յօտար կրօնից կամ ի հաւատոց. այլազանդ. այլակդեն. այլազգի. եւ այլափառ. ուրիշ հաւատքի կամ դաւանանքի տէր. պաշգա մէզհեպտէն.

Զվայրենաբարոյ ազգս եւ զայլակրօնս նշանակէ. (Երզն. մտթ.։)


Այլաղանդ, ոյ, աց

adj. s. of another sect, of a different faith;
sectary.

· Calfa


Այլանդակ, աց

adj.

whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.

· Calfa

NBHL (1)

Այլանդակ յամենայն կարգաց եւ կրօնից։ Կրեաց յիւրոցն եւ յայլանդակացն։ Դրացեաց եւ այլանդակաց։ Ոչ միայն մերոյս նահանգի, այլ եւ ա՛յլ ազանց եւ այլանդակաց. (Մագ.։)


Այլափառութիւն, ութեան

s.

heterodoxy.

· Calfa

NBHL (1)

Յայլափառութիւն եւ յօտար կրօնս արկանէ. (Երզն. մտթ.։)


Անախտութիւն, ութեան

s.

apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ օգուտ ի բազում անախտութեանցն, ի միոյ ախտէ ապականեալ մարմինն. (Բրս. կրօն.։)


Անամուսնութիւն, ութեան

s.

celibacy.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγαμία, innuptum vel innuptam esse, caelibatus. Ոչ գոլն ամուսնացեալ. կուսակրօն կեանք. ազապութիւն. էրկէնլիք. պէքեարլըգ.


Անապատական, ի, աց

adj. s. solitary, eremitical;
hermit, anchorite.

· Calfa

NBHL (1)

Անապատական կրօնք, վարք, լռութիւն. (Փարպ.։ Վրք. հց.։ եւ Լմբ.։ Ոսկ. լուս.։)


Անապատանամ, ացայ

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

· Calfa

NBHL (1)

Որք անապատացեալ են ի ծնողաց։ Անապատացեալ ի գործոց բարեաց. (Բրս. հց. եւ Բրս. կրօն.։)


Անապատասէր

adj.

loving solitude, or retired situations, retired, solitary.

· Calfa

NBHL (1)

Անապատասէր եւ կրօնաւորասէր. (Մագ. ԾԴ։)


Անառակութիւն, ութեան

s.

debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.

· Calfa

NBHL (1)

Կեայր անառակութեամբ։ Եւ ոչ յամբաստանութիւն անառակութեան։ Մի՛ անառակութեամբք, արբեցութեամբք։ Արբեցութիւնք, անառակութիւնք։ Գինեհարութեամբք, անառակութեամբ։ Զմոլեգին յայլոց կրօնից անառակութիւնս բերեալ։ Ամուսնութեանց անառակութիւն (յն. անկարգութիւն). (Ղկ.։ Տիտ.։ Հռ.։ Գաղ.։ ՟Ա. Պետ.։ Իմ. ԺԴ. 23. 26։)


Անարատ, ից

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Անարատ կրօնիւք։ Անարատ վարուք. (Պիտ.։ Շար.։ Ժմ. եւ այլն։)


Արուեստ, ից

s.

art, trade, profession, study, condition, office;
artifice, expedient, means, invention, ingenuity;
sign, miracle;
գեղեցիկ ազատական մեքենական —ք, the liberal, mechanical, fine arts.

· Calfa

NBHL (1)

Նովին հոգեկրօն արհեստիւն հանեալ աւուրս բազումս յանապատ տեղի. (Ագաթ.։)


Արուեստական, ի, աց

adj. s. technical, artificial;
artful;
factitious;
skilful;
musical;
musician, composer;
music, symphony.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածակրօն արուեստականցն բարեգործութիւնք փայլեն յաստուածադիր օրինացն. (Կորիւն.։)


Արջնագռաւ, ուց

s.

raven, crow.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաւիրի ի հարսանիս արջնագռաւ յանգեղէ. եւ նա հրաժարէր՝ թէ կրօնաւոր եմ եւ սգաւոր. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Լ՟Դ։)


Աւագ, աց

adj.

greater, eldest, oldest, senior;
chief, first, noble, nobleman;
prior, superior;
— շաբաթ, holy-week;
— ուրբաթ, good-friday;
— սեղան, խորան, high altar.

· Calfa

NBHL (1)

Կրտսերն այն աւագ է ի ձեւ կրօնաւորական. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Աւանդապահ, աց

cf. Աւանդակիր.

· Calfa

NBHL (1)

Աւանդապահ կրօնիցս մեր եղեալ. (Ասող. ՟Գ. 7։)


Աւելաստաց, ից

adj.

avaricious, greedy.

· Calfa

NBHL (1)

Անիրաւ եւ աւելաստացու ի սակաւուցն պակասութեան յանդիման. (Բրս. կրօն.։)


Աւետարանագործ

adj.

evangelist.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանագործ վարդապետութիւն, կամ կրօնք. (Կորիւն.։)


Աքսորեմ, եցի

va.

to exile, to banish, to transport, to send away, to confine, to proscribe.

· Calfa

NBHL (1)

Աքսորէ ակամայ ի դրախտէն զեւայ, եւ զկրօնաւորն կամաւ յիւրոց հայրենեաց. (Կլիմաք.։)


Անստացուած, ից

adj.

without means, without property, poor.

· Calfa