Definitions containing the research օղ : 5283 results

Նախատիչ, չի, չաց

s.

insulter, offender, abuser, reviler, affronter, scoffer.

· Calfa

NBHL (1)

ὁνειδίζων probrans, vituperator. Նախատօղ. նախատորդ.


Նախատիպ

cf. Նախագաղափար.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նախատիպ ինչ տեսակ անխոտոր հայի գրօղն. որպէս զի ստեղծցէ զճշմարտութիւն ի նմանութեան նախատպին պատկերի։ Ի նախատպացն պատկերաց։ Նախատպի գծագրին. (Դիոն.։)


Նախգիտականն

s.

cf. Նախագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Նախագէտ. գուշակօղ. եւ Յառաջգիտութիւն.


Նախընծայ, ից

adj. s. adv.

offered previously;
preliminary;
premices;
primitively, at first;
— օրինակ, first example.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդատեսակ արիւն սուրբ վկայիցն. որոց նախընծայ՝ մանկանցն Բեթղեհեմի ծաղկաձեւ ցօղ արեան նոցա զարդարեաց զեկեղեցի. (Տօնակ.։)


Նախնի, նւոյ, նեաւ

adj. s. adv.

first, primitive, ancient, old;
ancient, chief;
—ք, the ancients, ancestors, antecessors, forefathers;
ի —նումն, anciently, formerly, in times past, in former ages.

· Calfa

NBHL (3)

Զնախնւոյն պարտիս ինքեան վարկուցեալ։ Նախնիս ամբարշտաց՝ գլուխս մեղաւորաց։ Գլխաւորն ընտրելոց Պօղոս, որ երբեմն նախնին էր անօրինաց. (Նար.։)

ՆԱԽՆԻՔ . իբր Ծնօղք.

Տղայ ոմն տուաւ ի վանս ի նախնեաց իւրոց. (Վրք. հց. (ուր եւ զկնի ասի՝ ծնօղքն)։)


Նահանջ, ից

s. adj.

retreat, rout, defeat;
bissextile;
— ամ, leap-year.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱՀԱՆՋ գրի եւ ՆՀԱՆՋ. Որպէս Նահանջումն. կասումն. սանձումն. նուաճումն. եւ Նահանջօղ. յետս ընկրկիչ. սանձիչ.


Նահատակ, աց

s.

the first to begin a combat, champion, hero, martyr.

· Calfa

NBHL (3)

Նահատակ բարի Քրիստոսի եղեր, ճգնաւոր Քրիստոսի։ Նահատակք յաղթօղք քաջք ի մարտի երանելի սուրբ մարտիրոսք. (Շար.։)

Ո՛վ նահատակք պատերազմօղք՝ զօրաւորք զօրութեամբ, առաքինեալք զինուն արդարութեան. (Եփր. վկ. արեւ.։)

(նախատակ, իբր նախազօր. կամ նախայարձակ. շահատակ՝ վկայ քաջ). ἁγωνιστής, προταγωνιστής, ἁθλητής, ἁθλητήρ agonista, athleta, primus certator, propugnator, bellator πρότερος prius եւ այլն. Նախամարտիկ. ախոյեան ի ճակատու, եւ յընթացս ասպարիզի. մարտիկ առաքինի. ըմբիշ ճգնօղ, ճգնաւոր. մարտիրոս.


Նահատակադիր, դրաց

s.

agonotheta, athlotheta.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγωνοθέτης, ἁγωνάρχος, ἁθλοθέτης , ἁθλοθέτηρ agonotheta, certaminum arbiter, numerarius. որ եւ ՃԳՆԱԴԻՐ. Մարտադիր. հանդիսադիր, վերակացու մրցանաց եւ տուօղ զյաղթանակ եւ զպսակ.


Նամակագիր, գրի

s.

letter-writer;
— լինել, to write a letter.

· Calfa

NBHL (2)

Ամբաստանօղ նամակագիրն։ Որ գանձին եւ գաւառին նամակագիր էր։ Նամակագիր եղեն զերկուց կանանց վասն զորդիս իւրեանց թլփատելոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 11։ ՟Դ. 1։ ՟Զ. 10։)

διαβάλλων, ἑνδεκτής deferens, delator, proditor. եւ այլն. Ամբաստանօղ գրով. գրօղ զնամակ ամբաստանութեան. բանսարկու. մատնիչ, գուշակ.


Նամակակիր

s.

letter-carrier, postman, messenger, courier, post.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ եւ տարօղ նամակաց. թղթաբեր. թղթատար սուրհանդակ.


Նանիր, նրոց, նրաց

adj. adv.

vain, useless, futile, frivolous;
ի —, in vain, vainly, to no purpose, uselessly;
ի — աշխատ լինել, to labour in vain;
ի մոտօյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նանիր խօսեցաւ այր ընդ ընկերի իւրում։ Ի նանիր թաքուցին ինձ որոգայթ։ Ի նանիր նախատեցին զանձն իմ։ Ի նանիր վաստակին շինօղք նորա։ Ի նանիր է ձեզ յառնել կանխաւ.եւ այլն։


Նապաստակ, աց

s. ast.

hare, puss;
Lepus, the hare;
արու —, buck-hare;
մատակ —, doe-hare;
ձագ —ի, levret;
հետք —ի, form, prick;
գետնափոր —, rabbit, cony;
cf. Ճագար;
s. bot. —ի ականջ, hare's ear;
s. bot. —ի ոտն, hare-foot, hare-wort.

· Calfa

NBHL (1)

λαγωός, λαγώς, -ός, δασύπους lepus. (իբր Նա որ ապաստան լինի ի վէմս). ռմկ. նապըստակ, լամպըստակ. (լտ. լէ՛բուս. յն. լաղօ՛ս, եւ տասի՛բուս, իբր թաւոտն). Երէ երկչոտ՝ կարճոտն եւ երագոտն, մեծականջ, պոչատ, որոճօղ, այլ ոչ թաթահերձ. լինի պէսպէս գունով, եւ սպիտակ իսկ. ...


Նարօտաներկ, աց

s.

dyer.

· Calfa

NBHL (1)

βαφεύς, ποικιλτής, ἁνθοβάφος tinctor, artifex variegandi, infector. Ներկօղ նարօտուց. ներկարար.


Նաւաբեկ

adj.

shipwrecked;
— նաւաստի, ծովագնացք, the shipwrecked mariners or people, the survivors from a wreck;
— լինել, to be shipwrecked, cast away.

· Calfa

NBHL (1)

ναυαγός naufragus. Ոյր նաւն է բեկեալ խորտակեալ. կրօղն զնաւաբեկութիւն.


Նաւագնաց

cf. Նաւագնացիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գնայ նաւու. նաւորդ. նաւարկօղ.


Նաւագործ, աց

s.

ship-builder, naval constructor.

· Calfa

NBHL (2)

Լինի նաւագործ, եւ շինօղ, եւ ճարտարապետ. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)

ναυπηγός naupegus, navium fabricator. Գործօղ՝ շինօղ նաւաց. նաւակառոյց.


Նաւալիւղ լինիմ

sv.

to navigate.

· Calfa


Նաւակալ, աց

s.

remora, echineis, suck-fish, achandes.

· Calfa

NBHL (1)

ἑχενηΐς echeneis, remora. Անուն ձկան, որ ասի ունօղ՝ այս ինքն ըմբռնօղ զնաւ.


Նաւակոծ

adj.

shipwrecked.

· Calfa

NBHL (2)

Նաւակոծեալ. եւ Նաւակոծօղ.

Ելեալ Պօղոս ի նաւակոծ ծփանաց ալեաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Նաւաչու

s. adj.

way, passage, ferry;
cf. Նաւագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւաչուն Պօղոսի յեփեսեայ մինչեւ ի Կեսարիա պաղեստինացւոց. (Նախ. գծ.։)


Նաւապետ, աց

s.

captain, commander.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւավարք, եւ նաւապետք։ Նաւապետին (ղեկավարին), եւ նաւավարին (նաւատեառն) առաւել անսայր, քան բանիցն Պօղոսի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 8. 17։ Գծ. ՟Ի՟Է. 11։)


Նաւաստ, ի

cf. Նաւաստի.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհս է ծով ալիասաստ, լե՛ր դու արագ դիտօղ նաւաստ. (Կրպտ. ոտ.։)


Նաւավար, աց

s.

navigator;
cf. Նաւուղիղ;
seaman, boatman, gondolier, rower.

· Calfa

NBHL (1)

ναύκληρος nauclerus. Վարօղ զնաւ. որպէս Նաւաստի. նաւապետ, կամ նաւիշխան. մանաւանդ յեզականն.


Նաւարար

cf. Նաւագործ.

· Calfa

NBHL (1)

ναυπηγός fabricator navium. Նաւագործ. նաւակառոյց. նաւ շինօղ.


Նաւափայտ

s.

ship;
forest-tree;
cf. Լաստենի.

· Calfa

NBHL (1)

Փայտեայ նաւ. լաստափայտ. ըստ յն. նաւ բարձօղ զինքն.


Նաւորդ, աց

s.

navigator;
passenger;
cf. Նաւաստ;
—ք արգեայ, the Argonauts.

· Calfa

NBHL (1)

ναυτικός, ναύτης nauta πλέων navigans. Նաւօղ. նաւարկօղ. ո՛ ոք եւ գտցի ի նաւու՝ իբրեւ նաւաղ, նաւավար, եւ ճանապարհորդ.


Յանցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ այնչափ միսն յանցուցանէ, որչափ գինին զեղխէ զըմպելիսն, եւ գայթակղեցուցանէ զտեսօղսն. (Եզնիկ.։)

Մեղանչական կիրքն ի յանցուցանողին գլուխն դարձցի։ Երեւեսցին մարդիկք անպարտ ի յանցանելն, եւ յանցուցանօղն պարտական. այն է սատանայ. (Լմբ. պտրգ.։ Սկեւռ. ես.։)


Յաչաղկոտ, աց

adj.

envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Որ ակնահարէ կամ նախանձ առնէ. աչքիլօղ. նազար վէրիճի.

βάσκανος fascinator, -trix;
invidus obtrectator, malevolus. Որ յաչաղէ. չարակն. մախացօղ. մախող. նախանձոտ.


Յաջորդ, աց

s. adj.

successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.

· Calfa

NBHL (1)

διάδοχος successor, secundus, sequax, posterior. Հետեւորդն նախորդին (իբրու երբեմն աջակից կամ ճորտ նորա). պայազատ. ժառանգ. փոխանակ կամ փոխանորդ. աթոռակալ, որպէս ունօղ յետ նորա զնորա տեղի եւ զաթոռ. յետնորդ. զաւակ. մնացորդ. էտեւէն նստօղ կամ եկօղ, տեղը բռնօղ. խալիֆ.


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն քաղաքին էր յառաջ լուզա։ Յառաջ ի մէջ իսրայէլի այսպէս ասէր իւրաքանչիւր ոք։ Զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Յառաջ սահմանել։ Յառաջ իսկ ասել. յառաջն ճանաչել կամ դնել. եւ այլն։


Յառաջաբան, ից

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուրեք ո՛չ յառաջաբանին (այսինքն անդէն եւ անդ ի սկզբանն) յայտնէր զամենայն, այլ նախ ի տարակուսի կացուցանէր զլսօղսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)


Յառաջաբանեմ, եցի

vn.

to speak first;
to open the proceedings;
to make a preface or introduction;
to give as a specimen.

· Calfa

NBHL (2)

Մովսէս զԱհարոն ունէր յառաջաբանօղ. (Կլիմաք.։)

προλογίζω primus verba facio, praeloquor. Յառաջաբան լինել. յառաջել ի բանս. կանխել ի խօսել. առաջին խօսօղ լինել.


Յառաջաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Յառաջաբան;
the being the first to speak;
prediction.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ միոյ միոյ յառաջաբանութեանցն. (Նախ. պօղ.։)


Յառաջագահ

adj. s.

placed in the chief seat, seated in the highest place;
president;
—ք, precedence, primacy, the first, highest or most honourable place.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս զօրաց յազգի յառաջագահ. (Ճ. ՟Ա.։)


Յառաջագուշակ

cf. Նախագուշակ.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն գուշակօղ եւ գուշակողական. նախագուշակ. եւ Նախագուշակութիւն.


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջադէմն Պօղոս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)

Որ յառաջադէմն է ի նոցանէ՝ դիոտրեփէս. իմա՛, սիրօղ նախագահութեան. φιλοπρωτεύων primatum ambiens.


Յառաջախոհ

adj.

premeditating, deliberating beforehand;
premeditated;
— լինել, to premeditate;
to provide.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջախոհ լինի մարդ՝ որդւոյ, եւ հօտի՝ հովիւն։ Մեղու՝ իմաստուն, եւ մրջիւն՝ յառաջախոհ։ Զինուորքն ընդ դասապետսն, եւ ընդ յառաջախոհս՝ խորհօղքն. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Յառաջախօս

adj.

foretelling, predicting;
presuming to speak first;
pert, petulant, saucy, rash.

· Calfa

NBHL (3)

Յառաջախօս մարգարէք։ Յառաջախօս դիտօղ մարգարէն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։ Ագաթ.։)

προσαγορεύων praedicens. Նախաձայնօղ. կանխաւ խօսօղ.

Եւ προπετής procax. Որ յառաջաբան լինի. յանդուգն ի բանս. առաջ նետուօղ.


Յառաջածու, աց

s.

producer, author.

· Calfa

NBHL (2)

ամենայն միակի եւ բազմութեան յառաջածու։ Ումեմն պատճառ, եւ որպէս յառաջածու եւ ծնօղ։ Ինքն ինքեան՝ ինքեամբ (եւ առ ինքն) է յառաջածու եւ շարժողական. (Դիոն. ածայ.։)

προάγων, προαγωγικός, προβολεύς, παρακομιστής productor, adducens, deducens, pararius. Որ յառաջ բերէ ո՛ր եւ է օրինակաւ. արտադրօղ. յառաջացուցիչ. յինքն ձգօղ. պատճառ, առիթ, եւ այլն։


Յառաջածութիւն, ութեան

s.

production, creation.

· Calfa

NBHL (1)

παραγωγή productio եւ πρόοδος processio, emanatio. Արտադրութիւն. եւ արտադրօղ. յառաջ ածօղ.


Յառաջաձայն

adj.

predicting, prophesying;
predicted, prophesied.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն ձայնօղ, եւ ձայնեալ. կանխասաց. եւ Կանխասացութիւնք.


Յառաջամտութիւն, ութեան

s.

eagerness, good-will, cheerfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրավար մարզողական բանիւ յարուցանօղ (ի) յառաջամտութիւն. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՊԱՀ ՅԱՌԱՋԱՊԱՀԵՍՏ. προφύλαξ excubitor, custos παρατήρων observans. Նախապահօղ. զգուշութեամբ պահօղ. պահապան. գիշերապահ. դէտ. պահանորդ. պարեկապան. եւ Դաւադիր.


Յառաջապահեստ

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՊԱՀ ՅԱՌԱՋԱՊԱՀԵՍՏ. προφύλαξ excubitor, custos παρατήρων observans. Նախապահօղ. զգուշութեամբ պահօղ. պահապան. գիշերապահ. դէտ. պահանորդ. պարեկապան. եւ Դաւադիր.


Յառաջասաց

cf. Յառաջասացեալ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՍԱՑ ՅԱՌԱՋԱՍԱՑԵԱԼ. Նախասաց. կանխասաց. գուշակեալ. եւ գուշակօղ.


Յառաջասացեալ

adj.

predicted, foretold, prophesied.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՍԱՑ ՅԱՌԱՋԱՍԱՑԵԱԼ. Նախասաց. կանխասաց. գուշակեալ. եւ գուշակօղ.


Յառաջատես, աց

adj.

foreseeing;
provident;
cf. Զգուշութիւն;
— լինել, to foresee.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջատես տեսօղ մարգարէն։ Յառաջատես նուագերգօղն. (Ագաթ.։ Անան. եկեղ։)


Յառաջացոյց

adj.

shewing or shewed beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ ցուցանօղ՝ յայտնօղ.


Յառաջգիտութիւն, ութեան

s.

prescience.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն ուխտեաց (ազդեաց) Պօղոսի, որ ինչ անցք անցանելոց էին ընդ նա, զի բարեմտագոյն եւս լիցի յառաջգիտութենէ անտի առաւել. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Յառաջընթաց

adj. s.

foregoing, preceding, previous, antecedent, precedent;
fore-runner, precursor, outrider;
antecessor, predecessor;
— լինել, to precede, to forego, to fore-run, to outride.

· Calfa

NBHL (1)

πρόδρομος praecursor. Նախընթաց. կարապետ. յառաջոյ ընթացօղ. յառաջագնաց.