more or very inhuman, — fierce, — unkind.
· Calfa
Եղաք քան զմիմեանս անմարդագոյնք. (Առ որս. ՟Ը։)
inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.
· Calfa
Քանզի անմարդիքն են, վաղվաղակի մատնի քաղաքն ի պարտութիւն. (Ոսկ. ես. ՟Գ.) ըստ ա՛յլ յն. αὕτανδρος. իւրովք արամբք. իբր անօգնական յայլոց ի մարդկանէ. որ հայի ի ՟Ա նշ։
depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.
· Calfa
Անմարդութիւն եւ ամայութիւն քաղաքաց. (Փիլ. տեսական.։)
impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.
· Calfa
Գիտասցեն զասացեալս, որք յանմարթ առ ի յանել խորխորատ կործանեցան. (Կլիմաք.։)
incorporality.
· Calfa
Անբաժանութիւնն ի վեր է քան զամենայն անմարմնութիւն։ Միութիւն կոչէ զէութեանցն նոցա պարզութիւնս եւ անմարմնութիւնս եւ աննիւթութիւնս. (Մաքս. ի դիոն.։)
Առաքինութիւնն ի մարմնի անմարմնութիւն գործէ. (Տօնակ.։)
inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.
· Calfa
Անմեկնելւոյ եւ անբաւ կենաց. (Մաքս. ի դիոն.։)
impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.
· Calfa
Մաքրոցն, անմեղիցն. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
Ոչ կարացաք անմեղ գնալ. (Լմբ. սղ. ՟Ի՟Դ։)
Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)
not to be softened, hardhearted, inflexible, inexorable.
· Calfa
Անմեղկելի վարուք քաղաքավարել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
not to be accosted, inaccessible;
untouched.
· Calfa
Անմերձենալի եւ մաքուր պահել. (Նիւս. կուս.։)
Անմերձենալիս զինքեանս յարտաքուստ յարտաքուստ օտարոտի պատմուճանս արասցեն. (Պիտ.։)
mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.
· Calfa
Թէ էութիւն նորա այլ է, եւ զոր իմանայն՝ ա՛յլ է ի նմանէ, անմիտ եղիցի էութիւն նորա. (Մաքս. ի դիոն.։)
disconsolate, inconsolable;
disconsolately.
· Calfa
Անմխիթար տեղի կամ վայր. (Վրք. հց. ՟Ը։) (Կլիմաք.։)
infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.
· Calfa
Վերատեսուչք անմոլարք. (Նար. առաք.։)
Անմոլար շաւիղ, կամ գնացք վարուց. (Նար. առաք.։) (Պիտ.։)
eternal remembrance.
· Calfa
Ճշմարտութիւն է առաքինութիւն ըստ անմոռացութեան. վասն զի արժանի է յիշատակի առաքինութիւն. (Փիլ. լին.։)
indomitable, unbroken.
· Calfa
Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
· Calfa
Այնպէս եղաք անյագ անդադար՝ երթալ զհետ ճառիցն. (Վեցօր. ՟Զ։)
Եթէ ոչ կապեսցուք զբանս ընդ լռութիւն.. արտաքոյ անարգ սահմանին հանէ զմեզ. (Վեցօր. ՟Զ։)
invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.
· Calfa
Անյաղթ նիգք, կամ քաղաք. (Եղիշ. դատ.։ Եփր. յես.։)
Յետ եօթնամեայ անյաղթ համերութեանն. (Կլիմաք.։)
not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.
· Calfa
Խոցուածս անյայտս։ Զպահեստ անյայտիցն արտաքս հանի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Կ՟Ե։)
obscureness, occultness, secretness.
· Calfa
Բազում ինչ անյայտութիւն եւ տարակուսանք յաւետարանականսն գտանի ձայնս եւ յառաքելականս. (Յհ.։ իմ. երեւ։)
cf. Անյայտնութիւն.
· Calfa
Բազում ինչ անյայտութիւն եւ տարակուսանք յաւետարանականսն գտանի ձայնս եւ յառաքելականս. (Յհ.։ իմ. երեւ։)
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
· Calfa
Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)
to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.
· Calfa
Մեղաք, անօրինեցաք, անիրաւեցաք. (Դան. ՟Բ. 5.) (որպէս վնասել այլոց։)
incomplete, imperfect.
· Calfa
Անլիր եւ անյագ ցանկութեանն (առ Աստուած)։ Անլիր եւ անյագ առ առաքինութիւնսն վարին յարձակմամբք. (Փիլ. լին.։)
unwashed, impure.
· Calfa
որ եւ ԱՆԼՈՒԱՑ. ἅνηπτος. illotus. Ոչ լուացեալ. անմաքուր. չլուացած. եայանմամըշ.
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
· Calfa
Անլուր բարբառս իւրաքանչիւր ումեք բաշխեալ. (Խոր. ՟Ա. 8։)
that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.
· Calfa
Անլռաբար աղաղակել, կամ վերօրհնել. (Դիոն. եկեղ.։ Մաքս. նշ. եկեղ.։)
deaf;
disobedient.
· Calfa
Այլ մի՛ եւս առաքեր զիս, զի մի՛ անլսօղ եղէց քեզ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)
infallible;
sure.
· Calfa
Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)
cf. Անխախուտ.
· Calfa
Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)
Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)
cf. Անխախուտ.
· Calfa
Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)
Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)
va. vn. to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
· Calfa
Անխայեցէ՛ք (այս ինքն ներեցէ՛ք) ե՛ղբարք, զի եմ այր ծեր. (Կլիմաք.։)
purity, unmixed state;
intemperance.
· Calfa
Անհատ է իւրաքանչիւր բնութիւն, եւ ի միմեանս անխառն, ըստ անխառնութեան ձիոյն յարջառոյն տեսակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
· Calfa
ἅδολος. doli expers, non adulteratus. Հեռի ի խարդախութենէ. ո՛չ խարդախօղ, եւ ոչ խարդախեալ. աննենգ. բարեմիտ. միամիտ. հարազատ. մաքուր. անարատ. հագըգէթլի. սատէ տիլ, տօզրու.
Անխարդախ կաթին փափաքիցէք. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 2։)
Անխարդախ արասցես (յերեսաց դիւաց) զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս։ Վերածեալ ի փառս՝ անխարդախ ծնունդս եւ անեղծ ժառանգս. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)
not scrupulous;
unexceptionable.
· Calfa
Անխիղճ ձեռօք մերձեսցին ի մարմինն Քրիստոսի. (Կլիմաք.։)
Նստան յիւրաքանչիւր տեղիս անխիղճ, մինչ զի բժշկեցան. (Եփր. յես.։)
ԱՆԽԻՂՃ որ գրի՝ եւ ԱՆԽԵՂՃ Ուր չիք խիղճ ստգտանաց, կամ խիճ՝ որ տացէ գթել մտաց. անստգիւտ. անարատ. անկեղծ. ողջամիտ. ἁπρόσκοπος. inoffensus, ἁνυπόκριτος, non simulatus, ἁδιάκριτος, non dijudicatus եւ այլն. խղճմտանքը մաքուր.
imprudent, indiscreet;
inconsiderate, unadvised, rash.
· Calfa
Անմաքուր կենդանի է ուղտ, եւ անխոհեմ. (Գէ. ես.։)
unmoist, dry.
· Calfa
Անբաժ ի խոնաւութենէ. անջրդի. ցամաք. չոր. թացութիւն չունեցօղ.
infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.
· Calfa
Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)
without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.
· Calfa
Զպարզն եւ զանբաժն։ Ըստ միոյ պարզ եւ անբաժ հաւատոյ. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)
indivisibility.
· Calfa
Քանակութեամբ առեալն բաժանի. իսկ անբաժանութիւնն աներեւոյթ է մարմնոյ. (Մաքս. անդ։)
unhappiness, misfortune, adversity.
· Calfa
Յատուկ է փոքրահոգութեան՝ ո՛չ բարեբախտութիւն, ո՛չ անբախտութիւն կարելն բերել. (Արիստ. առաք.։)
Զանբախտութիւն քո թաքո՛, զի մի՛ զթշնամին քո ուրախ արասցես. (Ոսկիփոր.։)
adj. s. irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
· Calfa
Եւ որպէս բնական, զգայական, նիւթական, արտաքին, առանց բանաւոր մտադրութեան եղեալ.
Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)
Առանց խորհրդոյ գործ առաքինութեան անբան եւ անպտուղ անուանի։ Մարմինն աղաղակէ զանբան աղօթս. (Լմբ. սղ.։)
cf. Անբանս.
· Calfa
Են՝ որք ապաշխարել ոչ կամին, եւ զմահն անբանաբար խնդրեն. (Կլիմաք.։)
Նախախնամականօք յառաջ ճանապարհօք բազմապատկացեալ՝ մնալ անբանաբար մի. (Մաքս. ի Դիոն.) իմա՛, առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, կամ անճառաբար։
like a dumb animal, stupid;
irrational.
· Calfa
Ա՛յլ օրէնք են անբանականին (մասին՝) հակառակ զինել մտաց. (Մաքս. ի Դիոն.։)
to brutify.
· Calfa
Իբրեւ անբան լինել. արտաքոյ ելանել բանի. անմտանալ ἁλογούμαι. ratione destituor. իսկ ἁλογέω, յոչինչ գրել. արհամարհել.
stupidity, irrationality, brutality.
· Calfa
Չէ՛ իսկ արժան զայնքան առաքինութիւն այնպիսւոյ առն՝ անբանութեան տալ". այս ինքն լռել, զանց առնել իբր ոչինչ.
cf. Անխօսութիւն.
· Calfa
Աստուածայնոյն խաղաղութեան եւ լռութեան, զոր սրբազանն Յուստոս անբարբառութիւն կոչէ։ Անբարբառութիւն եւ անշարժութիւն անուանելով զխաղաղութիւնն Աստուծոյ. (Դիոն). եւ (Մաքս.։)
infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.
· Calfa
Հեռի՛ (է) յիշաչարութիւն անբա՛ւ ի հաստատութենէ սիրոյն. (Կլիմաք.։)
insufficient, incapable.
· Calfa
Անբաւական (համարի) զժամանակն առ ի կարգի պատմելոյ։ Գուցէ անբաւական եղանի (ձէթն) երկաքանչիւրոցս. (Զքր. Մտթ.։)
supernaturally.
· Calfa
παρὰ φύσιν. praeter naturam. Արտաքոյ բնութեան. ի վեր քան զբնութիւն.