Entries' title containing եմ : 4433 Results

Մտադրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մտադիր լինիմ.


Մտածեմ, եցի

See full entry →

va.

to think, to reflect, to meditate, to ponder, to consider, to muse, to weigh.

NBHL (1)

Ես մտածեալ եմ ննջել ընդ քեզ, եւ դու դատարկ բանիւ խափանել կամիս. (Հ. յնվր. ՟Ի՟Զ.։)


Մտամոլորեմ, եցի

See full entry →

va.

to seduce, to pervert;
— զինքն, to deceive oneself.


Մտանեմ, մտի, մուտ

See full entry →

vn.

to enter, to go or come in, to introduce, insinuate or intrude oneself;
to penetrate into, to slip in;
— առ ոք, առաջին ուրուք, to present oneself, to call on, to visit;
— աղօթից առաջի ուրուք, to be heard, hearkened to;
— առ ումեմն, to be a guest, to receive hospitality, to be lodged;
— առ կին, to know a woman;
— ի վերայ օտարի ամուսնոյ, to commit adultery;
— ի or ընդ գիրկս, ընդ աղեղն, to bend a bow;
ի դատաստան, ի դատ —, to sue, to bring an action against, to summon before a magistrate or court of justice;
ընդ դատաւորաւ —, to act the judge;
ընդ երկիր —, to plunge into an abyss, to be engulfed, swallowed up;
ընդ գետին —, to be overwhelmed with shame, to hide one's confusion under the earth;
— ի ծառայութիւն, to enter a person's service, to serve;
— յորդեգրութիւն, to be adopted;
երաշխաւոր —, to guarantee, to become security;
— ի պայքար, to dispute, to contest;
ի փորձ —, to prove, to try, to make an experiment;
— ընդ մերով մարդկութեամբս, to be clothed with our humanity;
ի քուն —, to be overcome with sleep, to sleep, to lay to sleep;
— արեգական, to go down, to set;
ընդ քիրտն —, to sweat, to work hard, to give oneself much trouble;
— ի նաւ, to embark, to go on board a vessel;
— ընդ անձին, to be at enmity with oneself;
— ընդ լծով or — ընդ ձեռամբ ուրուք, to submit, to become subject to;
— դիւի ի մարդ, to possess;
— ի ճաշ, to sit or be at table.

NBHL (3)

Մո՛ւտ դու եւ ամենայն տուն քո ի տապանդ. եւ եմուտ։ Եմուտ աբրամ յեգիպտոս։ Մտանել ի տաճարն, կամ ի սրբութիւն։ Ընդ դրունս, կամ ընդ դուռն քաղաքի։ Ի տուն. անդր. ի սենեակ. տանէ ի տուն. ի նաւ. ի ծով. ի կաւ. եւ այլն։

Մտի առ փարաւոն։ Եմուտ պօղոս ընդ մեզ առ յակոբոս։ Նա մտեալ է առ սիմոնի ումեմն խաղախորդի։ Մտէ՛ք առաջի նորա։ Ելանել ի մարմնոյ աստի, եւ մտանել առ աստուած.եւ այլն։

Ի հնարս հայթայթանաց մտանէր։ Ի պայքար կամ յուխտ մտանել։ Ընդ միտ մտանել։ Եկն եմուտ ընդ մերով մարդկութեամբս, զի եւ մեք մտցուք ընդ նորա աստուածութեամբն. (Եղիշ.։)


Մտառեմ, եցի

See full entry →

vn.

to comprehend, to conceive, to understand.

NBHL (1)

Ոչ մտառեցի զծածկեցելոցն յայտնութեան հանդէս։ Մաշիմք, եւ ոչ մտառեմք։ Ոչ իմացայ, եւ ոչ մտառեցի։ Արագապէս մտառեալ լսէ. (Նար.։)


Մտեմ, մտայ

See full entry →

vn.

cf. Մտանեմ.

NBHL (1)

Մտեմ ի բոյնն աղաւնի, եւ անտուստ ագռաւ ելանեմ։ Մտել ի նաւահանգիստն հանդարտութեան հոգւոյ։ Մտելոց են ի քաղաքս։ Մտեն եւ բնակեն։ Ի բարւոյն վայելս մտել։ Ի վերջին ժամանակս յեկեղեցի մտէ. (Նար. ՟Հ՟Ա։ Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Իգն.։ Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. եւ այլն. ստէպ։)


Մտղեմ, եցի

See full entry →

va.

to push strongly, to shake, to move.


Մտուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մուծանեմ.


Մտրակեմ, եցի

See full entry →

va.

to horse whip, to lash, to whip;
to prick, to spur;
to stimulate.


Մրափեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նիրհեմ.


Մրգաքաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to gather fruits.


Մրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to smut, to blacken;
to asperse, to defame, to slander;
— զարտեւանունս, to paint one's eyelids.

NBHL (1)

Ի վերայ ազանց խզելոց փետելոց մրելոց. (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 31. յն. սափրելոց մրոյ կամ մռայլի։)


Մրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to roast, to toast, to burn.


Մրճոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to smoke, to blacken with soot, to soil, to dirty.


Մրմնջեմ, եցի

See full entry →

va.

to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.

NBHL (1)

Մրմնջեսցեն ի միասին, որպէս մրմնջեն ի միտս իւրեանց։ Եւ ոչ այնպէս՝ որպէս ողբան ի մովաբ. մրմնջեսցես, եւ պատկառեսցես։ Մրմնջեսցէ իբրեւ զլալիւնն յազերայ։ Այս ամենայն է՝ զոր մրմնջէին զքէն առակօք. (Ովս. ՟Է. 2։ Ես. ՟Ժ՟Զ. 7։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 32։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 44։)


Մրրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to tempest, to produce a tempest, to trouble, to ruffle, to agitate violently.


Մրցեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մարզեմ.


Մցռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to gorge, glut or cram oneself, to stuff and swill.

NBHL (1)

Մինչ մեք ուռուցանիցեմք զորովայնս որկորստութեամբ, շուայտանայցեմք, մցռիցեմք, (յն. լոկ, պայթիցիմք յորկորստութենէ). նոքա օրհնութեամբքն զմայլիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Մօտաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մօտաւորիմ.


Մօտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մօտեցուցանեմ.


Մօտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach, to place next or near to, to approximate, to draw, bring or put near.


Մօրահեղձ առնեմ

See full entry →

sv.

to suffocate in a marsh.


Յագեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to satisfy, to satiate, to sate;
կշտապինդ —, to surfeit, to cloy, to glut, to stuff, to gorge;
— զցասումն իւր, to vent one's wrath.


Յադգդեմ, եցի

See full entry →

va.

to push, to shove.


Յազեմ, եցի

See full entry →

va.

to immolate, to offer up, to sacrifice to idols.


Յախճապակեմ, եցի

See full entry →

va.

to cover or ornament with porcelain;
—եալ յատակ, tessellated pavement;
—եալ յօրինուած, tessellation;
mosaic.


Յածեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յածեցուցանեմ.


Յածեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to walk, to take or lead about, to conduct here and there;
to veer, to turn about;
to circulate;
— զաչս, to turn, to roll one's eyes;
շուրջ — զաչս, to glance over, or round about;
տարաժամ զբերանն —, to eat out of season.


Յականեմ, եցի

See full entry →

va.

to look at, to gaze upon, to look intently at;
to survey, to watch.


Յաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to salt, to season or flavour with salt.

NBHL (2)

ἀλίζω salio, sale condio. Աղել. աղիւ համեմել. աղցանել.

Հրադէզ զօրութեամբն յաղել պնդել ի նեխութենէ մեղացն։ Համեմել յաղել զանկարգութիւն աղիւն աստուածութեան. (Ագաթ.։)


Յաղթահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to conquer, to vanquish, to overcome, to subdue, to subjugate;
to oppress, to vex, to torment;
— բանիւ, to convince, to confound, to abash.


Յաղթանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to triumph, to receive or obtain the honour of a triumph, to be triumphant, to win the victory, to carry or hear away the palm;
to prevail.


Յաղթասիրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to desire to conquer;
to delight in strife or quarrelling, to dispute, to contest.


Յաղթեմ, եցի

See full entry →

va.

to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.

NBHL (2)

Ոչ կարեմ յաղթել զքուն եւ զծուլութիւնն իմ։ Լինի բազում անգամ, որպէս զի միոյ աւուր անձրեւ յաղթեսցէ զանձրեւ բոլոր ամին. (Վրք. հց. ՟Դ։)

Ոչ յաղթեմք վասն անչափ բազմութեանն. այսինքն չեմք ձեռնհաս ի գիր անցուցանել զամենեսին. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 14։)


Յաճախեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to do often or frequently;
to redouble, to multiply, to augment, to increase, to enlarge;
to frequent, to haunt, to visit often;
to augment, to increase, to grow;
to abound, to be plentiful, to superabound, to redound;
to continue, to endure, to last, to remain.

NBHL (2)

Յաճախեմ քեզ նեղութիւնս։ Յաճախես ինձ զպատրաստեալ ուրախութիւնն Քրիստոսի։ Զամենայն թշնամանս յաճախեցեր. (Ագաթ.։)

Յաճախեցեր ի զօրութիւնս քո։ Եթէ ամսօրեայ յաճախիցէ ամպն։ Խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Յաճախէ սէր իւրաքանչիւր ձեր ամենեցուն առ միմեանս։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Մի՛ յաճախեր առ օտարս։ Մի՛ կարի յաճախեր ոտիւք քովք առ բարեկամ։ Ի բազմանալ ամպարշտաց յաճախեն մեղք։ Զի՞նչ ասիցեմք. յաճախեսցո՞ւք ի մեղսն, զի շնորհքն բազմասցին. եւ այլն։


Յաճախեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յաճախեմ.

NBHL (1)

Յաճախեցուցանէ զերկիւղն, աճեցուցանէ զահն։ Յաճախեցուցանեմ զահն, զի պատրաստեցից զփրկութիւնն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. ղկ.։)


Յամառեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Յամառիմ.

NBHL (1)

Ես ոչ ասէ յամառիմ. զի յայտ արասցէ, եթէ մարթ էր նմա յամառել, որպէս Երեմիայն յամառեաց։ Յորժամ կամին՝ լսեն, եւ յորժամ կամին՝ յամառին. (Ոսկ. ես.։)


Յամեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ընդ Լաբանայ կեցի, եւ յամեցի մինչեւ ցայժմ։ Ոչ յամեաց պատանին առնել զբանն։ Յամիցէք յերկրին։ Մի՛ յամեսցես հատուցանել։ Յամեցին հետք կառաց նորա։ Յամեաց ի ժամանակէն՝ զոր եդ նմա։ Լո՛ւր Տէր, եւ մի՛ յամեր։ Յամէ տէր իմ ի գալ։ Որ յամենն ի գինւոջ։ Ոչ մինչ ի սպառ յամեաց բարկութիւնն։ Որչափ յամեմք ի մարմնի աստ։ Ի դմին յամեսջի՛ր.եւ այլն։


Յամեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to retard, to defer, to delay, to put off, to procrastinate;
տէր իմ յամէ զգալ, my lord delayeth his coming.


Յայգորեմ, եցի

See full entry →

vn.

to wish any one good morning;
to go to salute or compliment a person every morning;
ժամ —ելի, the hour of audience;
տեղի —ելի, hall of audience.


Յայթռեմ

See full entry →

vn.

to leap with joy.


Յայտնաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to explain, to expound, to expose, to illustrate, to make clear or evident.


Յայտնեմ, եցի

See full entry →

va.

to reveal, to disclose, to discover, to unveil, to unmask, to publish a secret, to make public;
to manifest, to declare, to explain, to expound, to set forth, to state, to expose;
to signify, to notify;
to utter, to express;
— զմիտս, զկարծիս իւր, to manifest one's designs, intentions, thoughts or opinions, to declare oneself, to speak out;
— զանձն, to manifest oneself, to make oneself known.


Յանգեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.


Յանգեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself. cf. Յանգեցուցանեմ.


Յանգուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.

NBHL (2)

Որք բարեմտութեամբ զսխալանս իւրեանց ասիցեն, յանգուցանէ, եւ ընդունի. (Ոսկ. անոմ. ՟Ե։)

Ընդէ՞ր ոչ զիջուցանելովն յանգուցանեմք զանձինս։ Զփուք հպարտութեանն յանգուցանել. (Լմբ. ատ.։)


Յանդգնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յանդգնեցուցանեմ.


Յանդգնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render impudent or rash, to embolden.


Յանդիմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.


Յանկարծախօսեմ, եցի

See full entry →

va.

to extemporise;
to speak extemporally;
to get up at a moment's notice.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Հարկաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

necessary, important, essential;
intimate;
ministering, serving;
necessaries.

NBHL (1)

Նախ քան զհարկաւորն խոնարհութիւն՝ կամաւ խոնարհեցարո՛ւք. (Մխ. երեմ.։)


Հարկաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Հարկաւորապէս.

NBHL (1)

Սուգ առին հարկաւորաբար։ Հարկաւորաբար գամ յայս։ Յորժամ զչար չառնիցեն, հարկաւորաբար զբարին առնիցեն։ Հարկաւորաբար մարգարէս զանհաս բնութիւնն աստուծոյ համեմատէ ընդ տկար արարածոց իւրոց. (Մխ. երեմ.։)


Հարկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to contribute;
to pay homage, to serve, to be constrained, forced.


Հարուածաբեկ լինիմ

See full entry →

vn. fig.

to be beaten most unmercifully;
to be harassed, vexed.

NBHL (1)

Չի՛ք ի սմա առողջութիւն, այլ ամենայն վշտօք հարուածաբեկ եղեալ եմ ի կորստեան կարապետէն. (Բենիկ.։)


Հարուստ, րստաց

See full entry →

adj.

powerful, potent;
strong, vigorous;
monied, rich, opulent, fortunate;
much, abundant;
numerous;
long since, remote, old;
— մի, enough, sufficient, much;
— մի ժամ, ժամանակ, log, a long while or time, a great while;
ի — դարուց, many centuries since;
— մի յառաջ, long time before;
յետ — ժամանակաց, long time after;
— միտք, ingenious;
գունդ —, a strong force;
— ձգմամբ, for a long time;
— ինչ ամաց ի վերայ անցելոց, after many years.

NBHL (1)

Մի՛ երեսաց աչառիցես հարստի։ Ահաւասիկ եւ ես դատեցայց ի մէջ հարուստ եւ անաւագ ոչխարաց։ Երթայց առ հարուստսն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 15։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 20։ Երեմ. ՟Ե. 5։)


Հարսնապաճոյճ

See full entry →

adj.

arrayed, attired or dressed like a bride.

NBHL (1)

Հարսնապաճոյճ զարդարեցաւ (եկեղեցի), խաւար չարին նըսեմացաւ. (Տաղ.։)


Հարստակող

See full entry →

adj.

long-sided, heavy-flanked, robust, stout, vigorous.

NBHL (1)

Հարստակող գոլ զըմբիշ մարտիկն (ասեմք) փոխանակ հզօրի։ Զոյժն ոմանք կող կոչեն. յորմէ եւ զըմբիշ զմարտիկ հարստակող զուժգինն կոչեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։ յորմէ եւ Վրդն. ծն.։)


Հարստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dynasty;
power, sway, rule, domination;
riches, wealth, opulence, fortune;
abundance.

NBHL (2)

Իմաստայեղց հարստութեամբ խոհեմամիտ երեւեալ. (Յհ. կթ.։)

Առաջին հարստութիւն եգիպտացւոց։ Երրորդ հարստութիւն մեմփացւոց։ ՟Ժ՟Էերորդ հարստութիւն պարսից։ Ի վախճանել ասորեստանեայց հարստութեանն. (Եւս. քր. ՟Ա. ստէպ։ յորմէ եւ Խոր. ՟Ա. 6։ Արծր. եւ այլն։)


Հարցող

See full entry →

s.

questioner, interrogator.


Հարցասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

desire of knowledge, of information, of learning;
inquisitiveness.

NBHL (2)

Երկրորդեմք այժմ քո հարցասիրութեանդ։ Ի քումմէ հարցասիրութենէ. (Խոր. ՟Ա. 8. 31։)

Ուսեալ պատմեմք քում հարցասիրութեանդ. (Մխ. դտ.։)


Հարցուկ, ցկաց

See full entry →

s.

soothsayer, conjurer;
sorceress;
այս —, spirit of divination, Pythoness.

NBHL (1)

Զխուճապն ասեմ, զոր հասոյց պօղոս հարցուկ դիւին. (Ոսկ. գծ.։)


Հացադեղ

See full entry →

s. bot.

ammi, bishop's-weed.

NBHL (1)

ՀԱՑԱԴԵՂ կամ ՀԱՑԻ ԴԵՂ. (որ վրիպակաւ գրի եւ Հասիդեղ. եւ շփոթի ընդ այլ խոտ՝ որ կոչի Հազի դեղ)։ ի բառս Գաղիանոսի, եւ ի Բժշկարան. եւ ի Հին բռ. վարի որպէս Համեմ, կամ հացհամեմ. որ եւ կոչի Ունդ նանխմի, այսինքն սերմն անանխոյ։ որպէս յն. ամոմի, կամ ամմի. ἅμμι, ἁμομίς եւ այլն.


Հացալից

See full entry →

adj.

abounding in bread, in victuals;
sated.

NBHL (1)

Էաք հացալիցք եւ փափկացեալ։ Քանի՛ վարձկանք իցեն ի տան հօր իմոյ հացալիցք. (Երեմ. ՟Խ՟Դ. 17։ Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 17։)


Հացարար, աց

See full entry →

s.

baker, bread-maker.

NBHL (1)

Նկանակ մի հաց ի հացարարացն. (Երեմ. ՟Է. 20. (իսկ ի հացարանացն՝ է սխալ։))


Հացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

s.

ash-tree;
հացեաց դրախտ, ash-grove;
— ծառոյ սերմն, cf. Ճնճղկալեզու.

NBHL (1)

μελία bumelia, fraxinus. Ծառ վայրի անպտուղ՝ մանրատերեւ ըստ ուռւոյ. ... ի ստուերէ նորին խորշի օձ, վասն որոյ եւ Օձատանջ ասի. (ուստի հացի՝ է լծ. ընդ Օձի։) Գաղիան.։ (ուր յն. դնի սփեմգամոս. թերեւս որպէս օֆիօ՛տամոս. իբր օձատանջ։)


Հաւադիւթականն

See full entry →

s.

augurial science.

NBHL (1)

Հաւադիւթականն է, յորժամ երբէք այս ինչ հաւու կամ այլ ինչ, յառաջ կամ զկնի՝ ընդ աջմէ կամ ընդ ահեկէ երեւելով, ասիցեմք՝ թէ զայս ինչ նշանակէ. (Նոննոս.։)


Հաւահմայ

See full entry →

s.

cf. Հաւադէտ.

NBHL (1)

Կիւսից ձերոց, եւ հաւահմայից ձերոց. (Երեմ. ՟Ի՟Է. 9. յն. հաւահմայութեանց։)


Հաւահմայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

augury, presage.

NBHL (1)

Կիւսից ձերոց, եւ հաւահմայից ձերոց. (Երեմ. ՟Ի՟Է. 9. յն. հաւահմայութեանց։)


Հաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

persuasion, consent, agreement, acquiescence;
approbation, suffrage;
միաշունչ, միաբան հաւանութեամբ, unanimously, by common accord or agreement, in concert, by a common or unanimous consent, jointly;
by mutual agreement;
ի հասարակ հաւանութենէ, by common consent;
— բերել, to consent, to accord, to agree;
ձեռն տալ հաւանութեան, to consent to, to assent;
ի — ածել, cf. Հաւանեցուցանեմ;
առանց քոյն հաւանութեան, without your consent.


Հաւասար, աց, ից

See full entry →

adj. s. adv.

equal, like, same, conformable;
straight, plain, even, level;
equal, companion;
pendant, fellow;
—, առ —, equally, alike, likewise, conformably, in the like manner;
— թղթոյն, copy, duplicate;
— գտանիլ, լինել, to equal, to match, to be on a par or level with;
to rank, to be at par;
— հրամանին առնուլ զկատարումն, to be executed according to orders or command;
զանձն — առնէր աստուծոյ, he made himself equal with God;
զօրութիւն եւ դաւ — են առաջն նորա, force or stratagem are the same to him.

NBHL (3)

Գիտեմ թէ դատաստան հաւասարացն է. (Վանակ. յոբ.։)

Յորժամ հաւասարաւ զհաւասարն ցուցանեմք, յայնժամ յարացոյց կոչի. (Անյաղթ պորփ.։)

Պահեաց ի կերակրոցն հ դասու արդարոցն գնդի։ Թէ մաքրեմք հաւասար առաջնոցն զանձինս։ Հաւասար մեզ ամբողջ հաւատան. (Լմբ.։)


Հաւասարակշիռ

See full entry →

adj.

of the same weight;
equivalent, equal;
— լինել, to counterbalance, to countervail;
կատարելութիւնք նորա — ախտիցն են, his good qualities compensate his vices.

NBHL (1)

ἱσόρροπος aequilibris. Զուգակշիռ. հաւասար. համեմատ. եւ Միջին որպէս զմէտ.


Հաւասարապատիւ

See full entry →

adj.

cf. Համապատիւ.

NBHL (1)

Հաւասարապատիւ աստուծոյ անաչեմք զհոգին. (Աթ. ՟Ը։)


Հաւասարապէս

See full entry →

adv.

equally.

NBHL (1)

Հաւասարապէս կրեմք՝ որքան ի բնութեան եմք. (Շ. թղթ.։)


Սոսկ

See full entry →

adj. gr. adv. s.

simple;
common, ordinary;
depraved, devoid;
sharp, acute;
simply, solely;
terror, horror;
horrible.

NBHL (2)

Մեք սոսկք եմք, եւ կերակուրս սոսկս կերաք. (Վրք. հց. ձ։)

Նկարագրեալ նշանակեմ սոսկ եւ նուաստ գիտութեամբ իբր մելանաւ, զի դու երանգով դեղոց գեղեցկացուսցես. (Կլիմաք.։)


Սոսկամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be greatly afraid, to tremble, to shudder with horror, to dread, to fear;
սոսկացեալ դողալ, to be horror-struck, terrified, to quake with terror.

NBHL (1)

Յիմարեցան երկինք վասն այսսրիկ, եւ սոսկացան յոյժ։ Սոսկացաւ մարմին իմ յանձին իմում. (Երեմ. ՟Բ. 12։ Դան. ՟Է. 15։)


Սովոր, ից

See full entry →

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

NBHL (2)

ՍՈՎՈ՛Ր ԵՄ, ես. է, եմք, եւ այլն. ἕθω consuetus sum, soleo ἕθος ἑστι mos est, solet. Սովորեալ գոլ. սովորիլ. սովորութիւն է իմ, քո եւ այլն.

Ես յիմոց ծառայից՝ զոր ինչ յինէն առեալ ունին, անդրէն հանել ոչ եմ սովոր. (Իսիւք.։)


Սովորական, ի, աց

See full entry →

adj.

usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.

NBHL (1)

Քրիստոսի սովորական սեղանաւն ի վերնատանն կատարել զխորհուրդ։ Զսովորական օրհնաբանութիւն բանս երկրորդեմք. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. կուս.։)


Սովորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be accustomed, habituated, to get used or inured, to grow familiar with, to be in the habit or practice of, to take a bent, to practise;
— հրոյ, to become accustomed to the fire;
— աշխատութեան, to become inured to, to inure oneself to labour, to become industrious;
յանիրաւութիւն —, to become obdurate or hardened in iniquity.

NBHL (1)

եւ հ. ՍՈՎՈՐԻՄ որ եւ ՍՈՎՈՐԵՄ. ἕθω, εἱώθε, συνεθίζομαι consuevit. Սովորեմ, է. սովորութիւն առնել կամ ունել. բնաւորիլ. վարժիլ. ընտելանալ. ուսանիլ. սովրիլ, սորվիլ.


Սուղ, սղից

See full entry →

adj. gr. s. mus.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
"an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

NBHL (1)

Արիագոյն (այսինքն լաւագոյն) ասես լինել զքաղաքն ի սուղ իշխանաց։ Ի սուղ իշխանաց ասեմ։ Սուղ ինչ իշխանութիւն եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Սունկն, սնկան

See full entry →

s. med. bot.

mushroom;
cork;
*pumice;
fungid excrescence, fungus;
sonchus, sow-thistle;
— թունաւոր, toadstool;
համեմանք ի սնկոյ, mushroom sauce, ketchup;
ածու սնկոյ, mushroom bed.


Սուր

See full entry →

adj. s. adv. gr.

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.

NBHL (1)

Չորեքաղեանն քնար ի չորից լարից. զիլ՝ որ է սուր. եւ պամ՝ որ է ծանր. եւ այլն։ Սուրն համեմատի հրոյն, զի տաք է եւ չոր. (Երզն. քեր.։)


Սուրբ, սրբոց

See full entry →

adj. s. adv.

holy, sacred;
pure, clean, exempt, spotless, stainless, immaculate;
divine, godly, innocent;
saint;
*patron;
holily;
—ն սրբոց, the Holy of Holies;
— առնել, to sanctify, to purify;
— առնել զաստուած, to glorify God;
— առնել զանձն, to offer, consecrate or devote oneself.

NBHL (3)

(լծ. ար. շէրէֆ. պ. սիւրպէ. հյ. ջուրբ. եւ այլն). ἄγιος sanctus ἰερός sacer καθαρός purus ἅγνος castus ὄσιος honestus, pius σεμνός reverendus եւ այլն. Մաքուր. անարատ. յստակ. եւ նուիրական. աստուածային. սրբազան. աստուածարեալ. վեհ. վսեմ. արգոյ. ընտրեալ. եւ ողջախոհ. պարկեշտ. նազելի. արդար. անմեղ. եւ Երանեալ.

Զի՞նչ ասես գոլ զսուրբն, եւ զինչ զանսուրբն։ Այն ինչ՝ որ աստուածոցն սիրելի է, իցէ սուրբ, եւ ոչ սիրելին անսուրբ։ Վասն զի սուրբ է, ուրեմն սիրի. այլ ոչ վասն զի սիրի, վասն այնորիկ սուրբ է. (Պղատ.)

Սուրբ լինել կարծեմ զվայելուչ եւ զպատուականն. (Բրս. հց.)


Սպանդունիք

See full entry →

s.

Grand Master of the slaughterers, (title of an Armenian satrap, who superintended immolations).

NBHL (1)

Ասեմ եւ զսպանդունիսն ի վերայ զենարանաց. (Խոր. ՟Բ. 7։) (Իսկ ներսէս պալիանց ի գիրս Մարթինի, շփոթելով զզենարան ընդ զինարան՝ կամի ընթեռնուլ Սպադունիք, եւ մեկնէ՝ թուրունիք, ի յն. ձայնէս սբաթի՛. իտ. սբա՛տա, սուր, թուր)։


Սպանումն, ման

See full entry →

s.

killing, murder, homicide, assassination;
execution, butchery, slaughter, carnage, massacre.

NBHL (1)

φόνος caedes եւ σφαγή mactatio σφάγιον , victima. Սպանանելն. սպանութիւն. կոտորումն. զենումն. սպանդ։ Տե՛ս (Ել. ՟Ե. 3։ Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 7։ Օր. ՟Ի՟Բ. 8։ Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Ի՟Բ. 17։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։ Յոբ. ՟Ժ. 16։ ՟Ի՟Ա. 20։ Առակ. ՟Է. 22։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37. եւ այլն։)


Սպառազինիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to buckle on one's armour, to be clad in armour, to be armed cap-a-pie.


Սպառնամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to threaten, to menace, to utter threats against;
կործանումն —, to threaten with ruin.

NBHL (2)

ἁπειλέω, διαπειλέω minor, minitor, comminor. Ահ արկանել բանիւ. (որպէս թէ սպառեմ զքեզ՝ ասել) խստաբանել. ազդ առնել զպատուհաս, որ եւ ՊԱՏՈՒՀԱՍԵԼ ասի. երդմամբ չափ յուշ առնել զպատիժ. սաստել. որոտալ. խրոխտալ.

Սպառնաց կանխաւ, զի մի՛ ծուլասցին։ Բազում անգամ սպառնաց. (Մխ. երեմ.։)


Սպառուած, ի, ոյ

See full entry →

s.

end, term, extremity;
summit, top.

NBHL (2)

Հասի յեզր սպառուածոյ (կամ ծի) անտառին կարմելայ։ Ի դրանցն բեթեղիասուբ մինչեւ ի սպառուած նորա. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 25։ Նեեմ. ՟Գ. 21։)

Մեք հոգեւորք զծայր մարմնոցն եւ զսպառուած մաքրեմք. (Լմբ. պտրգ.)


Սպասատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Սպասահարկութիւն.

NBHL (1)

Գալ ի սպասատարութիւն պատկառելի հարց եւ եղբարց. (Վանակ. տարեմտ.։)


Սպասաւոր, աց

See full entry →

s.

attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.

NBHL (1)

Սպասաւորք էք նորա թագաւորութեանն։ Աստուծոյ սպասաւոր է։ Ասէ թագաւորն ցսպասաւորսն։ Ասէ մայրն նորա ցսպասաւորն. բայց ես եմ ի միջի ձերում իբրեւ սպասաւոր, եւ այլն։


Սպասիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

waiting for.

NBHL (1)

Զի մեք եմք սպասիչք յուսոյն, որ ոչ ամաչեցուցանէ. Կասեցուսցէ զսպասիչս գալստեան ի ճշմարիտ գալստենէ անտի՝ որում սպասէինն. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Սպեղանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

plaster, poultice, salve, unguent, ointment, pomatum;
diachylum, cerate, cataplasm;
—ս ի վերայ դնել, cf. Սպեղանեմ.


Սպի, սպւոյ, սպեաց

See full entry →

s. fig.

cicatrix, scar, seam, mark;
stain, spot, stigma;
— կեղեքածի, scratch;
ածել զ—ս ի բժշկութիւն, to heal up, to cicatrize, to close.

NBHL (1)

Նշան սպւոյ կամ պալար կամ պաղպաջ։ Սպի այրեցածոյն է։ Ածից զսպիսն ի բժշկութիւն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 2. 28։ Երեմ. ՟Լ՟Գ. 6։)


Սպիտակարան

See full entry →

cf. Յարդգող.

NBHL (1)

Յարդգող, մսուր ... զոր տեսանեմք ի գոյն սպիտակարանի. (Պիտառ.։)


Սպրդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to introduce, insinuate or worm oneself in, to glide or creep into, to penetrate, to dive into.


Սռնակ, աց

See full entry →

s.

axle-tree, axle.

NBHL (1)

Զսռնակ լիգոնդ ոմանք զայն ասացին, թէ թեւօք լցեալ էր կառքն. բայց ոչ է այնպէս. այլ՝ սռնակ զայն ասէ, որ զերկու թաթս անուոցն բեւեռէ ընդ միմեանս. զոր մեք սովորաբար սռնակ ասեմք. զոր օրինակ սռնակն զերկուս թաթս անուոցն առ միմեանս պնդէ, սոյնպէս միտքն բարի զհոգի եւ զմարմին սեւեռէ առ միմեանս. (Լծ. եւագր. նոր։)


Սռնչանք

See full entry →

cf. Շռնչան;
cf. Սռինչք.

NBHL (1)

Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)


Ստահակս գնալ

See full entry →

sv.

cf. Ստահակեմ.


Ստամբակ, աց

See full entry →

adj.

indocile, morose, disobedient, reluctant, untractable, froward, restive;
austere, rude, harsh, rigorous, severe.

NBHL (1)

Երկնչէի ի քէն, զի այր ստամբակ ես ... գիտէիր՝ թէ ես այր մի ստամբակ եմ. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 21. 22։)


Ստացական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.

NBHL (1)

Առ դնածոյ ումեմն կնոջ, եւ կամ առ այլոց ոմանց զի՛նչ եւ է յեղանակաւ ստացական կանանց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Ստացուած, ոց

See full entry →

s.

purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.

NBHL (1)

Զի թէ մեք աստուծոյ եմք, ո՛րչափ եւս առաւել ընտիր ընտիր ստացուածոյ մերոյ նմա վայել է. (Ոսկ. եփես.։)