Definitions containing the research էր : 10000 Results

Ժուժկալ, աց, ից

adj.

patient;
abstinent, sober, continent, temperate, chaste;
— կեանք, continence;
— լինել or կալ cf. Ժուժկալեմ.

NBHL (1)

Երիտասարդք եւ կուսանք անկեալ գլորէին. եւ այն՝ որ ժուժկալն էր, ձանձրացեալ էր. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Ժում

s.

time, moment;
ժում մի, once, once on a time;
sometime.

NBHL (1)

Ժում մի ժանի ունէր ու բաշ. (Շ. յառակս.։)


Ժպտիմ, եցայ

vn.

to smile, to sneer, to give a constrained laugh.

NBHL (1)

Ժպտեսցի իզգաստութեան մերում։ Քանզի հօրն է ընդ որդւոյն զգաստութիւնն ժըպտեալն։ Որպէս ընդ անպատշաճսն տրտմի, այսպէս եւ ընդ պատշաճսն ժպտի. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Ժպրհութիւն, ութեան

s.

boldness, audacity, presumptuousness, insolence, effrontery.

NBHL (1)

Ի ձեռն գործելոյ նշանին զխստագոյն նորա ժպրհութիւն կակղացուցանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Ժտիմ, եցայ

vn.

to be importunate, to persist in entreaty;
to be bold, audacious.

NBHL (3)

Ժտեցաւ խնդրել զմարմինն, եւ չեկաց ի բաց՝ մինչեւ էառ։ Աղքատն զայնպիսի բանս (թշնամաց) լսէ, եւ ժտի (յն. չամաչէ)։ Թէպէտեւ այնչափ ակնկորեալ էր չարեօքն, զոր գործեաց, սակայն ժպտեցաւ գալ առհայրն։ Աղօտ օրնակօք ոք ժտեսցի (յայտնել զգաղտնիս). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)

Սէրն աստուածային յանհնարինս հնարի եւ ժտի վասն բազմաց փրկութեան. (Մանդ. ՟Գ։)

Թէ չէր կարօտ, եւ ոչ ժտէր։ Պարտ է ողորմիլ, զի առ կարօտութեանն ժտի. եւ մեք իսկ յորժամ ժտիմք առ աստուած վասն միոյ ինչ խնդրուածոյ՝ ոչ ցասնու. այլ յայնժամ ցասնու, յորժամ ոչ ժտիցեմք. (Ոսկ. ես.։)


Ժտութիւն, ութեան

s.

demand, solicitation, instance;
importunity, hardihood;
վասն ժտութեան քո, it is at your prayer that I...;
վասն ժտութեանն, on account of his importunity.

NBHL (1)

Տրտնջե՛ս ո՛վ մարդ ընդ ժտութիւն կարօտելոյն. զի թէ չէր կարօտ, եւ ոչ ժտէր. (Ոսկ. ես.։)


Ժրագլուխ

adj.

courageous, bold, brave;
noble, magnanimous;
diligent, careful.

NBHL (2)

ἁνδρεῖος virilis, fortis γνήσιος, γενναῖος genuinus, generosus σπουδαιότερος diligentior. Արի. առաքինի. անձանձրոյթ. փութկոտ. ժրաջան. գործասէր. եւ Գործօնեայ. կտրիճ, ճարպիկ. (Առակ. ՟Ժ՟Բ. 4։ եւ ՟Լ՟Ա. 10։ եւ Սիր. ՟Ի՟Զ. 2։)

Իբրեւ երթիցես դու առ տէրն քո, կոչեսցէ զքեզ ծառայ քաջ եւ ժրագլուխ։ Եղիցու՛ք մշակքԺրագլուխք, զի խնդրեսցուք զվարձս մեր ընդ առաջինսն. (Մծբ. ՟Ա. ՟Զ։)


Ժրահաւ

cf. Աղկիոն.

NBHL (1)

անուն ժիր եւ աշխատասէր ջրայն թռնոյ. (ա՛յլ է եւ ՔԱՋԱՀԱՒ).


Ժրանձնակ

cf. Ժիր.

NBHL (1)

ժիր անձամբ. արի անձն. ժրագլուխ. գործասէր.


Ժրաջան

adj.

industrious, diligent, careful, active, bustling.

NBHL (1)

Զկրօնեւոր ոմն ժրաջան ի ժամ յառնելոյն յաղօթս ունէր սարսուռ եւ գլխացաւութիւն. (Վրք. հց. ՟Ձ։)


Ժրացուցանեմ, ուցի

va.

to inspirit, to animate, to encourage.

NBHL (1)

Սէրն քրիստոսի ժրացուցանէ եւ յորդորէ ի պատուիրանապահութիւն. (Խոսր.։)


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

NBHL (6)

Դարձաւ առ նոյ ի տապան անդր։ Գնաց ի տուն իւր։ Եմուտ ի քաղաքն։ Անկեալ էր եւ սիմոն ի նոսա. եւ այլն։ Տայ եւ զզօրութիւն նախադրութեանց՝ Վասն. ընդ. ըստ. ընդդէմ. հանդերձ.

Իբրեւ թէ բարեխօս էր ի խաղաղութիւն աշխարհն։ Ի փրկութիւն առաքեաց զիս աստուած։ Արար աստուած զմարդն ի պատկեր իւր։ Դառնացաւ ի նոսա մովսէս։ Ե՛րթ ի խաղաղութիւն. եւ այլն։ Յորս երբեմն կարծեցալն է ներգոյական որպէս զգործիական. որպէս տեսցի եւ զկնի։

Մանուկ իմ անկեալ կայ ի տան։ Երդուայ ի բարկութեան իմում։ Բնակեալ ի յարկս, ի քաղաքս։ Հեծեալ ի ձի, կամ ի ջորւոջ։ երիս խանս նաշհոյ ունէի ի գլուխ իմ։ Որ նստին ի քերովբէս։ տէր ի տաճար սուրբ իւրում, տէր յերկինս յաթոռ իւրում. եւ այլն։ Ստէպ ներգոյակն դնի ի թարգմնեալ գիրս յն. եւ եբր ոճով, փոխանակ գործիականի. ի՛ հուր եւ ի ծծումբ դատել։ Աղքատ ոք ի հանդերձս աղտեղիս։ Ի բանս ճշմարտութեան, ի զօրութեան աստուծոյ։ Ի բազուկ բարձր (կամ բարձր բազկաւ) եւ այլն։ Ի. Յո՛ր եւ է հոլովս զօրութեամբ կրկնի երբեմն, կամ երկար Ի՛ ունի զզօրութիւն կրկնութեան իի՛.

Ի քաղաք մի՝ որ ի բացեայ (կամ ի բացէ) էր յերուսաղէմէ իբր վեցհարիւր վտաւանաւ. (Բ. Մակ. ԺԲ. 29։)

Ոչ իսպառ բարկանայ մեզ տէր։ Որ համբերեսցէ իսպառ, նա կացցէ։ Զիմի՛ իսպառ եկեալ թախանձիցէ զիս. եւ այլն։

Ի ՎԵՐԱՅ. ὐπέρ super, ob, de, pro, propter. որպէս Վասն. յաղագս. ի սակս, առ սէր. առ գութ. համար, վրայօք.


Ի

prep.

to, of, by, for, in, at, upon, during, with;
հայեցաւ ի Պետրոս, he looked at Peter;
ի ժամ երրորդ, at three o'clock;
գնալ ի Հայաստան, to go to Armenia;
յերկրէ ի յերկինս, from earth to heaven;
ի պատկեր Աստուծոյ, in the image of God;
ի փրկութիւն առաքեաց, he sent to save;
բաշխեաց ի մարդ հաց մի, he distributed a loaf to each person;
որ ելանէ ի բերանոյ՝ ի սրտէ անտի գայ, that which comes out of the mouth comes from the heart;
ոչ կարէր տեսանել ի բազմութենէն, he could not see on account of the crowd;
շրջել ի զպոյ, to walk with a stick;
ի ձախմէ Դամասկոսի, to the left of Damascus;
նստել ի տան, to be at home;
ի տեղւոջ անդ, in that place;
ի տունջեան եւ գիշերի, by day and night;
ի նմիմ ամի, in the same year;
ի գարնան, in spring;
ի ննջելն, asleep, sleeping;
ի գնալն, in going, while going;
ի գլուխ իմ, on my head;
ի բարկութեան իմում, in my anger;
ի հանդերձս աղտեղիս, with soiled clothes.


Իբր

prep. adv. conj.

as, like, in the same manner as;
whilst, when, while;
nearly, within a little, almost, about;
as if;
— այն թէ, — զի, — եթէ, as if;
like as it were;
ոչ եթէ, not that, not only;
— ? how? by what means ? in what manner ? — ապա ? — արդեօք ? how then? how ever? — է? how is it? — ոչ ? of course, without doubt.

NBHL (1)

իբր տէր ամենեցուն ... աւանդեցեր մեզ. (Պտրգ.։)


Իբրեւ

prep. adv. conj.

as;
in quality of;
nearly, rather like;
when;
—, — այն թէ, — զի՝ եթէ, as if, as though;
because, seeing that;
— ոչ եթէ, not as if, uot only, as if it were not;
— զմիոյ միոյ լերանց, like the mountains;
— զարմանալով իմն, as if surprised;
ամաց — երեսնից, about thirty years of age;
— զի ! how! how much! how many! — գեղեցիկ է առաքինութիւնն ! how beautiful is virtue !

NBHL (4)

Յենուն ի նա իբրեւ ի տէր հաստատութեամբ. (Առակ. ՟Գ. 18։)

Իբրեւ զհանդերձ կարծէր մեզ ունել զքրիստոնէութւն, արդ իբրեւ զգոյն ի մարմնոյ չկարէ շրջել. (Եղիշ. ՟Ե։) Եւ երբեմն ըստ նոյնութեան բնութեան. զոր օրինակ.

Դեմետրիոս եպիսկոպոս հանգեցաւ, իբրեւ լցեալ էր զպաշտօնն իւր զԻԳ ամ։ Ել հերակլէս յաշխարհէս՝ իբրեւ կացեալ էր յեպիսկոպոսութիւն զվեշտասան ամ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 26. 34։)

Իբրե՛ւ զի բարի է աստուած իսրայէլի։ Իբրե՛ւ զի մեծ են գործք քո տէր։ Իբրե՛ւ զի քաղցր են ի քիմս բանք քո քան մեղր բերանոյ իմոյ. (Սղ. ՟Հ՟Բ. ՟Ճ՟Գ. ՟Ճ՟Ծ՟Ը։)


Իբրու

prep. adv. conj.

as, so that, like;
when;
almost, nearly;
—, — այն թէ, — եթէ՝ թէ, as if, in some way;
— զի, as, because;
— ոչ եթէ cf. Իբրեւ ոչ եթէ.

NBHL (9)

Իբրու մշակէաք ի կղզւոջն, հուպ մեր եւ սա անդանօր վաստակէր (Պղատ.եւթիփռոն.։)

Գիտէր, թէ իբրու ճաշակեսցեն զօրինադրութիւն, այնուհետեւ դժուարափոխք լինիցին. (Նոննոս.։)

Զցորեանն ուտէին իբրու չէր աղացեալ. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)

վախճանեցաւ յաշխարհէս, իբրու կալեալ էր նա զպաշտօն եպիսկոպոսութեան եկեղեցւոյն զութ եւ տասն ամ. այսինքն յետ որոյ։

Իբրու տէրն մեր ասաց, մի՛ ստանայք ոսկի. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 18։)

տէր մեր ասաց ոմանց, թէ չեմ դատաւոր, իբրու դատաւոր էր նա. եւ ոմանց ասէ, չեմ բարերար (կամ բարի), իբրու բարերար էր նա. (Եփր. համաբ.։)

Իբրու զրկեալ էին, այլ ի տեառնէ զօրանային։ Իբրու մարմին իւր լուծեալ էր, բայց շունչ նորա պահեալ էր ի նմա։ Եւ ոչ մարմին նորա շնորհեսցի մեզ, իբրու բազումք ցանկային. (Եւս. պտմ.։)

Ասելն՝ զծառայս քրիստոս, յայն հայի, զի ստացաւ զնա արարչութեամբ. իբրու զի արարիչ էր բնութեանս, թէպէտեւ տղայ գոլով ի գիրկս բարձեալ կրւր. (Իգն.։)

հոգացեալ խնամարկութեամբ վասն մարդկան բանականաց, իբրու զի յետ ժամանակաց լրման դիւրընկալ լինիցի։ Զգաւազանսն շերտեալ արկանէր յաւազանսն, իբրու զի ոչխարացն տեսեալ պի ջուրսն՝ ծնանէին խայտախարիւք. (Շ. բարձր.։)


Իգախազութիւն, ութեան

s.

cf. Իգամոլութիւն.

NBHL (1)

Վարէր արբշռութեամբ յանարգել դիջութիւն իգախազութեան. (Ղեւոնդ.։)


Իգական, ի, աց

adj. gr.

feminine, womanlike;
effeminate, womanish;
feminine gender;
— տոհմ, the fair sex, women;
— ախտ, hemorrhage.

NBHL (2)

Սպասին (առաքինք) յոգիս իւրեանց զիգական եւ զհեշտասէր բարս. (Խոսր.։)

Ի դատաստանի ոչ ծառայութեամբ վայիլ, եւ ո՛չ իգական խանդաղատանօք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ.) (դրեալ էր հիքական)։ Նշանակաւ՝ կին է ադամական բնութիս՝ վասն ի նիւթն միտելոյ, եւ իգական ախտիւ (տկարութեան՝ իբր տեռատեսութեան) վարակելոյ. (Երզն. մտթ.։)


Իգամոլ

adj. s.

addieted to women, abandoned to the love of women, immoderately fond of women, in love, amorous madman;
slave of the fair sex, general lover.

NBHL (1)

ԻԳԱՄՈԼ ԻԳԱՄՈԼԻ. θηλυμανής insano foeminarum amore captus. Մոլորեալի սէր իգի. իգասէր. եւ իբր Իգամոլական.


Իգամոլիմ, եցայ

vn.

to be addicted to women, abandoned to the lust of women.

NBHL (1)

Իգամոլ լինել. մոլիլի սէր օտար կանանց.


Իգամոլութիւն, ութեան

adj.

lust of women.

NBHL (1)

որ եւ իգախազութիւն. մոլութիւնի սէր իգի. պագշոտութիւն.


Իգանամ, ացայ

vn. adj. s.

to become effeminate;
to be guilty of sodomy;
իգացեալ, effeminate, womanish;
sodomite.

NBHL (1)

գործէր զարուագիտութիւն. դարձեալ ինքն իգանայր այլոց. (Բուզ. ՟Դ. 44։)


Իդոս

s.

idea, kind, sort, form, model;
—ք, Ides.

NBHL (1)

Պղատոնեանքն՝ (եդին) աստուած, եւ հիւղ, եւ իդոս. որ առաջին՝ նիւթ է, եւ երկրորդն՝ առանձինն ինչ ուրուք։ Պղատոն որ աստուածն եւ հիւղ եւ իդոս դնէ էութեամբ, ցուցանէ թէ կերպարանաց արարիչ աստուած ... որպէս աստուածն էութեամբ էր, նոյնպէս հիւղն եւ իդոսն, որ է առանձինն ինչ ուրուք, որպէս աստուծոյ արուեստագիտութիւնն առանձին էր. (Եզնիկ.։)


Իժաբարոյ, ի

adj.

viperous, malieious, wicked.

NBHL (1)

Ճարտար եւ իմաստուն թովիչ մարգարէք եւ առաքեալք եւ տէրն, որոց ոչ լուան իժաբարոյքն. (Վրդն. սղ.։)


Իմ, ոյ, ում

pron. s.

my, mine;
my own, mine, my family, friends, people.

NBHL (1)

Յորոց մի էր եւ իմն (այսինքն ոգւոյ չափ սիրելինանձին իմոյ) աստուածաշնորհ եւ յոքունց գերազանց՝ հրեշտակն ի մարմնի գրիգոր նարեկացի. (Լմբ. ատ.։)


Իմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

intelligible, comprehensible, perceptible, conceivable;
intellectual, intelligent;
—ք, spiritual intelligences;
— է, it is to be understood, it means.

NBHL (3)

զիմանալիս մեր մարդ, որ ներքին էր (ի ստորինս), այժմ տրամակայեալ՝ յեղափոխեցաւ վերին. (Մագ. ՟Ե։)

յամենեցունց յայսցանէ ազատ են իմանալիքն. (Իգն.։ Իմանալին մարմնական ձայնիւ բարբառէր. Շար.։)

Աղօտ է եւ ի մոռացօնս դարձեալ իմանալւոյս տեսութիւն. (Լմբ. էր ընդ.։)


Իմանամ, ացայ, իմա՛, իմա՛ց, իմացի՛ր

va.

to understand, to know, to feel;
to conceive, to comprehend, to perceive, to learn, to find out, to discover;
to think, to consider;
to believe;
զօրութեամբ —, to understand (something omitted);
հնարս —, ելս՝ ելս իրաց —, to find means, to exercise one's ingenuity, to invent;
իմաստս չարս —, to weave a conspiracy, to form a plot, to cabal, to conspire;
զանձին — բարի, to seek one's interest, to consult one's own happiness;
գիտէ — զամենայն հնարս, he knows how to attain his end, how to manage.

NBHL (2)

Զհիւզեայն խնդիր թողեալ, զոր նիւթն ամենայնի կոչեն, ի չարեացն խնդիր եկեսցուք, զոր ի նմանէն իմանան։ Յորժամ միոյն յարուցեալ ի վերայ զմիւսն (ի ծառայից) սպանանիցէ, միթէ պատճառ չարեաց զտէրն պարտ իցէ իմանալ։ Եթէ գազանքվասն վնասակարութեան ի չարէ ու մեքէ արարչէ կարծիցին, զմարդիկ առաւելարժան է ի չարէ արարչէ իմանալ, եւ ոչ զնոսա. (Եզնիկ.։)

Քանզի անուն եւ սահման զբնութիւն ենթակայ իրին յայտնեն, վասն է՞ր իմացան զսահման։ Սպանմունք լիէին եգիպտացւոցն ի վերայ իւրաքանչիւր սահմանի, մինչեւ իմացան չափ մի, որում անուն էր սպանակ. (Սահմ. ՟Գ. ՟Ժ՟Է։)


Իմաստ, ից

s.

signification, sense, meaning, substance, drift;
acceptation;
understanding, good sense, judgment;
notion, knowledge;
conception;
thought, idea, design, project;
maxim, axiom;
invention;
expedient, means;
intrigue, machination, plot, snare;
—ք ուղղութեան՝ առաքինութեան, sentiment of probity, of virtue;
մեծահրաշ —ք, mysteries;
զգայարանք —ից, the mind, intelligence;
ուշ —ին՝ —ից, spirit, thought;
յ— եւ ի բան հասանել, to arrive at the years of discretion;
գալ յ—, to return to one's self, to recover the senses;
to be known, understood;
ունել զիմաստս իրիք, յիմաստս իրիք երթալ, to understand, to seize the meaning, to comprehend;
—ս չարս իմանալ, cf. Իմանամ;
զ— խորհդեան կատարել, to execute the deliberation of council;
զիմաստս խաբէութեանն լուծանել, to frustrate a plot, to baffle an intrigue;
—քն գործք լինէին, the ideas were realized.

NBHL (2)

Ընդ զգալւոյն գիտութեան վերածեաց եւ յիմաստ իմանալւոյն իւր փառաց. (Լմբ. էր ընդ.։)

Բաւական է զիմաստս խաբեութեան լուծանել։ Որ իմաստս եւ խաբեութիւնս գործէր։ Որ իմաստս չայս իմանայր (օձն). (Փիլ.։)


Իմաստազեղ

adj.

replete with wisdom, vevy learned, very skilful;
sententious, pithy;
sentimental.

NBHL (1)

Զի թէպէտ ոմնիմաստազեղ՝ սկիզբն իմաստից դնէր զերկեղ. (Կրպտ. ոտ.։)


Իմաստալից

cf. Իմաստազեղ.

NBHL (1)

իւրոց սիրելեաց զիմաստալից միտսն առնն ծանուցանէր. (Փարպ.։)


Իմաստախոհ

adj.

tinking wisely or judiciously, wise, sensible, judicious, provident, cautious.

NBHL (1)

Տեսանէր իմաստախոհ նահատակն. (ՃՃ.։)


Իմաստակ, աց

s. adj.

sophist, pedant, sophister;
sophistical, pedantieal;
finespun, subtle.

NBHL (1)

Իբր յն. սոփեստէս. σοφιστής sophista. Այն՝ որ համարեալ է որպէս իմաստուն կամ իմաստասէր ոք եւ գրագէտ, ճարտասան, եւ այլն. եթէ իցէ արդեամք, եւ եթէ անուամբ եւեթ.


Իմաստակիր

adj.

intellectual, intellective;
sensible.

NBHL (1)

Ի ձեռն իմաստակիր եւ քաղցրահամ բոյր խօսից նուաճէր յինքն զամենեցուն սիրտ. (Կաղանկտ.։)


Իմաստայեղց

cf. Իմաստազեղ.

NBHL (1)

Զշինութիւն աշխարհի տնօրինէր իմաստայեղց մտօք։ Ըստ իմաստայեղց խորագիտութեանն. (Յհ. կթ.։)


Իմաստապէս

adv.

wisely, learnedly.

NBHL (1)

Իսկ եթէ ընդէր, լուիցես իմաստապէս. (Վրք. հց. ՟Բ. հին ձ. ուր նորն եւ տպ. իմաստապէս։)


Իմաստասիրաբար

adj.

philosophically;
wisely, learnedly.

NBHL (1)

φιλοσόφως sicut philosophus Իբրեւ զիմաստասէր՝ ըստ ամենայն առմանն. որպէս փիլիսոփայ, իմաստութեամբ, եւ առաքինաբար.


Իմաստասիրական, ի, աց

adj.

philosophical.

NBHL (1)

Զորոց սղբութիւն իմաստասիրական հեզութեամբ տանէր սոսթենէս. (Ոսկ. գծ.։)


Իմաստասիրեմ, եցի

vn.

to study the sciences;
to philosophize, to reason philosophically;
to argue, to conclude, to infer;
to live or behave wisely.

NBHL (2)

φιλοσοφέω philosophor, dissero եւ այլն. Իմաստասիրութեան պարապել. քննել զիրս իմաստասէր մտօք.

ԻՄԱՍՏԱՍԻՐԵԼ. որպէս իմաստասէր իմաստութեամբ ճառել, խօսիլ, վարդապետել.


Իմաստասիրութիւն, ութեան

s.

philosophy;
wisdom.

NBHL (1)

φιλοσοφία philosophia, amor vel studium sapientiae. Սէր իմաստութեան. փոյթ իմաստից եւ գիտութեան. ուսումն փիլիսոփայութեան ըստ ամենայն մասանց.


Իմաստնապէս

adv.

cf. Իմաստնաբար.

NBHL (1)

Հնչէր նովաւ զերգ սաղմոսին՝ իմաստնապէս ի տասնաղին. (Յիսուս որդի.։)


Իմաստութիւն, ութեան

s.

wisdem, sense, reason;
understanding, knowledge;
philosophy;
skill, science;
գերաբուն —, sovereign wisdom;
իմաստութեամբ, wisely, sensibly, judiciously;
prudently, discreetly.

NBHL (3)

Իմասնութիւն աստուծոյ ասաց, առաքեցից ի նոսա մարգարէս եւ առաքեալս։ Ո՛վ խորք մեծութեան եւ իմաստութեան եւ դիտութեան աստուծոյ։ Քրիստոս աստուծոյզօրութիւն, եւ աստուծոյ իմաստութիւն։ Որ եղեւ մեզ յաստուծոյ իմաստութիւն։ Հոգի աստուծոյ, հոգի իմաստութեան եւ գիտութեան։ Ոչ կարէին զդեմ ունել իմաստութեանն եւ զհոգւոյն, որով խօսէր։ Սուրբ հոգին իմաստութեան։ Մարդասէր հոգին իմաստութեան.եւ այլն։

Անմիտք ատեցին զիմաստութիւն։ Զիմաստութիւն շրթանց իմոց պատուիրեմ քեզ։ Իմաստութիւն արդարոց յաջողեալ է։ որ սիրէ զխրատ՝ սիրէ զիմաստութիւն։ Խորագէտք զօրանան իմաստութեամբ։ Սէրն ձեր եւս քան զեւս առաւել լիցի ի գիտութեան եւ ամենայն իմաստութեան.եւ այլն։

Գովեաց տէրն զտնտեսն անիրաւութեան, զի իմաստութեամբ արար. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 8։)


Իմաստուհի, հւոյ

s.

wise, sage, learned woman.

NBHL (1)

տէրն զիմաստուհին զայն պոռնիկն ո՛չ ասաց թէ երկաւ, այլ թէ յոյժ սիրեաց. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Իմաստուն, տնոց

adj. adv.

wise, learned;
intelligent;
prudent, judicious, discreet, sensible;
skilful;
sentimental;
philosopher;
— առնել, cf. Իմաստնացուցանեմ;
—, —ս, cf. Իմաստութիւն

NBHL (4)

Առաքեաց կոչեաց զամենայն իմաստունս եգիպտոսի։ Եւ դու խօսեսցիս ընդ ամենայն իմաստունս մտօք։ Կանայք իմաստունք իշխանաց նորա։ Եւ տէր իմ իմաստուն է ըստ իմաստութեան հիշատակի աստուծոյ։ Որ հասանէ իմաստունք։ Այր իմաստուն՝ որ գիտիցէ քանդակալ զքանդակս ընդ իմաստունս իմ։ Ու՞ր իմաստուն, ու՞ր դպիր.եւ այլն։

ԻՄԱՍՏՈՒՆ. որպէս իմաստասէր. փիլիսոփոս. եւ Իմաստակ. սոփեստէս.

Ի սիրտ ամենայն իմաստիոց ետու զիմաստութիւն, եւ արասցեն զխորանն, եւ այլն։ Կին իմաստուն եւ բարեպաշտօն օրհնեսցի։ Իշխանք տայանու իմաստունք խորհրդականք թագաւորի։ Ո՞վ է այր իմաստուն՝ եւ ի միտ առցէ զայս։ Սերգեայ պօղոսի առն իմաստնոյ։ Կորուսից զիմաստութիւն իմստնոց։ Յաւուրս զաքարիայ իմաստնոյ։ Ամենայն ղեւտացի՝ որ ոք էր իմաստուն նուագարանօք երդոցն։ Որ իմաստունն է՝ ի ժամանակին յայնմիկ լռեսցէ։ ամենայն ինչ ուղիղ է իմաստնոց.եւ այլն։

Խրատ տայ իմաստունն, մի՛ օր ի յօր առներ դառնալ առ տէր. (Խոսր.։)


Իմաց

cf. Իմացութիւն;
— առնել տալ, cf. Իմացուցանեմ.

NBHL (2)

ընդդեմ բազմապիսի իմացիցն մարտնչէր. (Վրք. հց. ձ։)

Նախ իմա՛ց լեր (կամ նախիմաց լեր) զտէրունական օրինադրութեանսն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Իմացական, ի, աց

adj. s.

intellective, intellectual;
intelligent;
spiritual;
the mind, the intellect, the understanding;
—ք, the spirits of light, the Angels.

NBHL (1)

ԻՄԱՑԱԿԱՆՆ. գ. Միտք. իմացօղ զօրութիւն. Հաւատքն իմացականին է ներգործութիւն։ Հաւատամք իմացականիս գիտութեամբ. (Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Իմացուցանեմ, ուցի

va.

to inform, to apprize, to acquaint.

NBHL (1)

Իմացուցանէր թագաւորին վասն իմ զդիակունս թաղելոյ. (Տոբ. ՟Ա. 22։)


Լեփ, առ —

s. adv. adj.

declivity, incline, slope;
steepness, a steep & profonnd declivity;
առ —, — առ —, precipitous;
in a sloping manner, downwards.


Լիաբուռն

adj. adv.

with full hands;
bountifully, plentifully, generously;
cf. Բռնալիր.

NBHL (1)

Դնէր լիաբուռն խրձունս որայից. (Վրդն. լս.։)


Լիագիրկ

adj.

well-bent (bow);
—ք, skilful archers.

NBHL (1)

կապարճեալք ... եւ լիագիրկք աղեղամբք ձգէր նետս. (Արիստակ.։)


Լիախորտիկ

adj.

abundant, plentiful;
sumptuous;
festive, merry;
gluttonous.

NBHL (1)

Իսկ մեծատունն՝ փափկասէր, արբեցող, եւ լիախորտիկ. (Ոսկ. ղկ.։)