to dry, to become dry (speaking of earth or air).
bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.
Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Երասան.
Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Երասանակակալ եղեալ՝ առ աստուած զամենայն շարժմունս դարձուցանէր։ Իբրեւ զքաջ երասանակակալ ի վերայ առաքինութեան կառաց նստեալ. (Ճ. ՟Ա.։)
to violate, to force.
Արքայութիւնն Աստուծոյ աւետարանի, եւ ամենայն ոք զնա բռնաբարէ. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 16 (յն. է հոմաձայն. որպէս ն. կամ կ. առ նա՝ բռնադատի, կամ բուռն առնէ։))
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
Բռնադատեաց զնա, եւ էառ։ Բռնադատեաց զնա աներ իւր եւ նստաւ։ Թո՛ղ բռնադատեսցուք զքեզ։ Բռնադատեաց տարաւ զմեզ։ Գինի՝ որ բռնադատէ զայս ամենայն գործել։ Արքայութիւնն երկնից բռնադատի, եւ բռունք յափշտակեն զնա.եւ այլն։
cf. Բռնադատութիւն.
Իմաստունն յանդիմանէ եւ զամենայն բռնազբօսութիւն, եւ յարգէ զպահօղս իրաւանց եւ արդարութեան. (Տօնակ.։)
tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.
Բռնակալեաց ի վերայ արեւելից։ Բռնակալեաց միահեծան զամենայն աշխարհն. (Ճ. ՟Ա.։)
to tyrannize.
Բռնակալեաց ի վերայ արեւելից։ Բռնակալեաց միահեծան զամենայն աշխարհն. (Ճ. ՟Ա.։)
tyranny;
despotism.
died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.
Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)
to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.
Ըստ ամենայն առմանցս իմա՛ եւ բանս մատենագրեաց մերոց.
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
τύραννος եւ τυραννῶν . որ ըստ ոմանց՝ κοίρανος, δυνάστης, δυναστεύων, κατισχεύων tyrannus, dominator, imperator եւ potens, dominatus եւ այլն. Այր բո՛ւռն եւ բռնակալ. թագաւոր, իշխան. գոռոզ. իշխօղ եւ տիրօղ՝ կա՛մ քաջութեամբ, կամ բռնակալութեամբ, որ եւ ԲՌՈՒՆՔ ասին, եւ ամենայն ոք՝ որ բռնանայ ի վերայ ընկերաց.
Քան զամենայն բռնութիւն բռնաւոր է հեզութիւն. յն. զօրագոյն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։)
violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.
hoe, pickaxe, spade, mattock.
Թղթոցն գրչութեամբ իբրեւ բրչաւ զամենայն վնասակարս բրեալ արմատաքի խլեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)
to make hard, coarse, thick or rusty.
Տալ բրտանալ (ըստ ամենայն առման).
top of the head, skull, head;
height, summit, top, ridge, pinnacle, extremity, ond, brow.
Նմանութեամբ՝ Կատար լերանց, բուսոց. եւ Վերին ծագ ամենայն իրաց. դէքէ.
wild beast;
brute, animal, beast.
Օձն էր իմաստնագոյն քան զամենայն գազանս. (Ծն. ՟Գ. 1։)
bestiality;
cruelty.
Ի բաց արարէք ի ձէնջ զամենայն զգազանաբարոյութիւն եւ զսրտմտութիւն. (Ածազգ. ՟Ժ՟Ա։)
Խօսեցաւ զբանս, որ կարօղ էր զամենայն գազանաբարութիւն լուծանել. (Բրսղ. մրկ.։)
ferocious, savage.
Գազանագոյն քան զամենայն կենդանիս վարազ, կամ առիւծ։ Յաղագս գազանագունին կենդանւոյ փղի. (Եզնիկ.։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)
cf. Գազանամարտ.
cf. ԳԱԶԱՆԱՄԱՐՏ. ըստ ամենայն առման.
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
Գերակատար է եւ կատարողապետ որդի, որպէս պետ ամենայն կատարելութեան։ ԶՅիսուս զմեր աստուած եւ փրկիչ, զմիշտն կատարեալ եւ գերակատար. (Մաքս.։)
very clean, very pure, spotless;
very holy.
Գերամաքուրն Յիսուս, կամ սրբարարն ամենայնի. (Կրպտ. ոտ.։ Սկեւռ. աղ.։)
scythe, sickle.
Զարտորայս տարաժամ հնձեալ գերանդիւք (կամ գեւք, ամենայն գերանդեօք). (Յհ. կթ.։)
cf. Գերաշխարհ.
Որ ամենայն գերաշխարհիկ զօրութեանցն է դատաւոր։ Ընդ ամենայն գերաշխարհիկ բնութիւնսն. (Նիւս. երան. եւ Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)
Ակն կալեալ մնային գերաշխարհիկքն ամենայն (զուարթունք)։ Խառնին ի դասս անմարմնոցն տօն գերաշխարհիկ տօնել. (Տօնակ.։)
goods, possessions;
fireside, family, house.
οἷκος, οἱκία, θεραπεία, ἁνδραπόδα familia, famulatus, ministerium, comitatus Որպէս թէ կերտաստան, այսինքն բնակարան հանդերձ բնակչօք եւ ամենայն սպասուք. Տուն, ըստ որում Տան ծառայք. ընդոծինք. կարգ պաշտօնէից.
repurchase, emanicipation of slaves, deliverance, redemption;
that delivers, frees, emancipates slaves.
Եւ այն արար նոցա գերեդարձ մտաց. ամենայն զգօնացոյց զնոսա. (Վրդն. ծն.։)
to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.
Գերեալ զիս օրինօքն մեղաց։ Գերեմք զամենայն միտս ի հնազանդութիւն Քրիստոսի. (Հռ. ՟Է. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 5։)
captive, slave, prisoner;
— վարիլ, to be prisoner;
— ունել, to keep prisoner;
— վարել, to bring captive.
Գերի վարեցաւ եղբայրն իւր զովտ։ Մինչեւ յանդրանիկ գերւոյն (իգական)։ Որ էր գերի եկեալ յԵրուսաղէմէ։ Գերի գայցէ։ Քարոզել գերեաց զթողութիւն։ Զամենայն սպաս ցանկալիս նոցա զոսկւոյ եւ զարծաթոյ գերի առեալ բերիցէ յԵգիպտոս.եւ այլն։
Դարձուցանել զամենայն գերի ի բաբելոնէ ի տեղիս յայս։ Թուղթ ի բաբելոն առ գերին. (Երեմ. ՟Ի՟Ը. 6։ ՟Ի՟Թ. 1։)
cf. Հանճարեղ.
ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.
to shave;
to make bald.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
cf. Գերծանեմ.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
cf. Գերծանեմ.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.
Մեծութեամբ քան զամենայն գերունակ։ Աներեւոյթ գոլ վասն գերունակին երեւութի (այսինքն գերագոյն պայծառութեան). (Դիոն.։)
Եթէ քան զամենայն գերունակ է անեղութիւն։ Որպէս ամենայնիւ գերունակ է քան զնոսա, նոյնպէս գերունակ եղիցի եւ այսու. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
sublimity, preeminence, excellence.
Ոչինչ է յիմացականացն՝ ամենայն իմացականացն ըստ գերունակութեան պատճառ։ Այս է գերունակութիւն ըստ արձակ եւ գերակարգեալ անպարունակ մեծութեան։ Ըստ ամենայն գերագոյ գերունականութեան. (Դիոն.։)
to ravage, to ruin, to pillage, to sack.
Գերփէին աւարէին զերկիրն ամենայն. (Բուզ. ՟Դ. 12։)
village, country.
Գեւղիւք եւ ագարակօք։ Զամենայն գեւղս եւ զաւանս. (Եղիշ.։)
skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.
Բազմագէտք, եւ ամենայն լեզուաց գէտք. (Երզն. քեր.։)
clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.
Բազում են գթութիւնք նորա։ Գթութիւն նորա ի վերայ ամենայն արարածոց իւրոց։ Դարձայց առ Երուսաղէմ գթութեամբ։ Խնդրէին գթութիւն յաստուծոյ երկնից։ Տացես զնոսա ի գթութիւն առաջի գերչաց իւրեանց։ Հայր գթութեանց.եւ այլն։
very suitable, proper, becoming, convenient.
Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)
Միայն աստուծոյ կարողի եւ յամենայնի խնամողի կարողութիւնս այս է դիւրայարմար. (Արծր. ՟Գ. 1։)
nimble, moveable, light, lithe, active, free.
Յամենայն տեղ՝ ուր եւ նստցիս, մի՛ դիւրաշարժ լիցիս. (Վրք. հց. ձ։)
Յամենայն տեղ՝ ուր եւ նստցիս, մի՛ դիւրաշարժ լիցիս. (Վրք. հց. ձ։)
intelligible.
Զամենայն գիրս՝ զոր եւ խօսեցաւ, պարզ եւ դիւրապատումս շարագրեաց. (Ճ. ՟Բ.։)
easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.
Դիւրաւ հասանելին ամենայն՝ դիւրաւ արհամարհելի։ Ոչխար դրոշմեալ ոչ դիւրաւ դաւաճանի. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. մկրտ.։)
cf. Դիւրաքայլ.
Դիւրընթաց ընդ մեջ ամենայն իրաց անցանել. (Փիլ. լին.։)
easy, light, gentle, commodious;
flat.
Եղիցին ամենայն դժուարինքն ի դիւրինս. (Ես. ՟Խ. 4։)
to shake;
to move, to shake off, to agitate;
to raise commotions in a state.
Զամենայն գայ դղրդել։ Ի գալստեան նորա (իւրում) դղրդէ զամենայն։ Այնպէս դղորդէ զարարածս. (Ոսկ. ես.)
Դղըրդեցաւ քաղաքն ամենայն. (Մտթ. ՟Ի՟Ա. 10։)
cf. Դղրդիւն.
Զամենայն բանակն ի դղորդումն կացուցանէին. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Դղորդեմ.
Զամենայն բանակ նորա դղրդեցոյց. (Դտ. ՟Ը. 12։)
cf. Դղրդեցուցանեմ.
Զամենայն բանակ նորա դղրդեցոյց. (Դտ. ՟Ը. 12։)
shock, sion, agitation;
disturbance.
Զամենայն բանակն ի դղորդումն կացուցանէին. (Եղիշ. դտ.։)