Your research : 1 result for յոլով

Յոլով, ից exact entry

adj.

much, great, much of, a great deal of;
—ք, many, several;
—ք ի մարդկանէ, most men, most people, the generality of mankind;
— անգամ, many a time, often.

· Calfa

NBHL (16)

Տո՛ւր սակաւ, յորմէ յոլովդ ունիս (այսինքն յԱստուծոյ)։ Յոլովից տանջանաց։ Ի բանից յոլովից ոչ ինչ է օգուտ. (Ածաբ.։)

Լինի գայթագղութիւն ըստ յոլով պատճառանաց. (Բրս. հց.։)

Ունելդ ըստ յոլով եղանակս ասի։ Ի վերայ յոլովից (ըստ յն. ոճոյ. իբր առաւել). (Արիստ. որակ.։)

Զյոլով մասն աշխարհիս։ Եկեալ յոլովից կողմանց։ Մինչ յոլովից (կամ շատից՝) մկրտել յանհաւատից. (Խոր.։)

Վասն յոլով աստ չարչարանացն՝ առատագոյն են անդ բարութիւնքն. (Գէ. ես.։)

Յոլովք ի նախարարաց։ Զյոլովից կորզելով զիշխանութիւն. (Խոր.։)

Ուսուցանէր մանկանց՝ սակաւ խօսել, եւ յոլով իմանալ։ Է ոմն մարդ, որ ուտէ յոլով, եւ դեռեւս քաղցեալ է. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Յոլով աշխատ եղէ գտանել զորպէսն։ Եւ յայնմանէ յոլով փառաւորեցաւ անունն Քրիստոսի. (Վրդն. պտմ.։)

Այսոքիկ ասին ի մէնջ յոլով, եւ լինին եւ ոչ բնաւ. (Բրսղ. մրկ.։)

Այնոքիկ յոլովակի եւ յոքունց աստ հանդիպեցան. (Ոսկ. անոմ. ՟Դ։)

Ընդէ՞ր յոլով անգամ ասաց զայս առ նոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)

Ընդ այլով յոլով անգամ նուաճեալ թագաւորութեամբ. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Առ մարդիկ յոլով անգամ զայս առնեմք։ Ոգւոյ յոլով անգամ գիրք շունչ կոչեն։ Յոլով անգամ ասացաք, թէ բազում են փորձութիւնք. (Խոսր.։)

Դարմանէր զնոսա՝ յոլով անգամ եւ անձամբ սպասաւորելով. (Վրդն. պտմ.։)

Ոչ միայն զիւրեանցն, այլեւ յոլո՛վս անգամ (այսինքն յոլով իսկ) զթշնամեացն զարգաւանդահողն վտարեն երկիր. (Պիտ.։)

ՅՈԼՈՎ ԱՆԳԱՄ. մ. πολλάκις saepe. Բազում անգամ. յոլովակի. յաճախակի. շատ անգամ.


Entries' title containing յոլով : 13 results

Բազմայոլով

adj.

much, numerous.

· Calfa


Շառափնայոլով

adj.

radiant, refulgent.

· Calfa


Յոլովագոյն

adj. adv.

more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.

· Calfa

NBHL (14)

Գտան որդիք Եղիազարու յոլովագոյնք յիշխանս զօրաւորացն՝ քան զորդիսն իթամարայ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 4։)

Փոխանակ յոլովագունից մեղաց. (Ածաբ. ծն.։)

Էին յոլովագոյն կեանքն. (Իսիւք.։)

Յոլովագոյն պաշտօնէիւք։ Սքանչելեօք յոլովագունիւք։ Յոլովագոյն կշռովք. (Ճ. ՟Գ.։ Սարկ. աղ.։ Պիտ.։)

Եւ այլ յոլովագոյն բանս գրեաց առ նոսա։ Յոլովագունիւք հրապարակել բանիւք։ Թերեւս յոլովագունից պէտք էր բանից. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փոտ. առ աշոտ.։)

Որք սակաւագոյնք հարին զմեզ, եւ յոլովագոյն հարեալ գտան ի մէնջ. (Եղիշ. ՟Դ. որ ունի զզօրութիւն մակբայի։)

Իմանալոյն արտաքոյ յոլովագոյն գտանի սկիզբն. (Բրս. իսկզբանէ.։)

Յոլովագոյն բեկումն սրտին։ Մխիթարէ իսկ այսու յոլովագոյն զնոսա։ Ոչ եթէ ի տանջելն միայն, այլ եւ ի բարի առնելն պատրաստ է Աստուած. եւ յայս յոլովագոյն քան յայն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 9։)

Զի՞նչ առնիցես ի յերդնլոյն, եւ այն ստութեամբ՝ յոլովագոյն. (Շ. այբուբ.։)

Արիստոտէլի կրթութեամբքն յոլովագոյն էր հրահանգեալ։ Յոլովագոյն զդժնդակն հասեալ կալաւ վայրս. (Պիտ.։)

Ընդդէմքն յոլովագոյն գործէին։ Գտանի ջերմութիւնն յոլովագոյնս ի քարինս եւ յերկաթս, եւ սակաւագոյն յօդ եւի ջուր. (Եղիշ. ՟Բ։)

Որպէս թէ բազում անգամ օրհնութեամբքն յոլովագոյնս ի ներքս յիւղն կոչել զշնորհն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Տգէտ գոլով ուղղապէս ասացելոցն առ ի յեսիոդոսէ, թէ կէսն բազում անգամ քան զբոլորն յոլովագոյն լինիցի։ Յորժամ իցէ զբոլորն իսկ առնուլն տուրժական, եւ զկէսն՝ չափաւոր, յայնժամ չափաւորն քան զանչափն յոլովագոյն վարկանի, եւ վեհագոյն գոլ, եւ միւսն վատթարագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Գ.)

Այս քան զայն յոլովագոյն էր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Յոլովածին

adj.

fecund, fertile, fruitful;
հայր — ազգատոհմի, father of a numerous family;
— աւագ արամբք, fruitful in great men.

· Calfa

NBHL (2)

(Ի կենդանիս են) բազմածինք, եւ ոչ յոլովածինք. երկայնակեացք, եւ սակաւակեացք. (Առ որս. ՟Է։)

Զորդի իւր զշարայ զյոլովածին եւ զշատակեր առաքէ ի դաշտ մի. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Յոլովակեաց

adj.

long living.

· Calfa


Յոլովակի

adv. adj.

often, frequently, many times;
much, more.

· Calfa

NBHL (5)

Այնոքիկ յոլովակի եւ յոքունց աստ հանդիպեցան. (Ոսկ. անոմ. ՟Դ. եւ Ոսկ. յհ. ստէպ։)

Հաւասար հաւասարի յոլովակի հնազանդի տնօրինաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)

Յոլովակի երկնային զօրութիւնք կոչին։ Կոչի յոլովակի զգայութիւնն՝ եւ զգայարանքն. (Դիոն. երկն.։ Նիւս. բն.։)

Կամ իբր ա. Յոլով. յոլովագոյն.

Բազում անգամ գրեցաք՝ յոլովակի բանիւք. (Փոտ. առ Աշոտ։)


Յոլովաձեռն

cf. Բազմաձեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Աճապարեալ յոլովաձեռն գնդաւ. (Խոր. ՟Գ. 45։)


Յոլովամեղծ

adj.

smoky, fuliginous, sooty.

· Calfa


Յոլովանամ, ացայ

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

· Calfa

NBHL (6)

Յորժամ արիւն ոչ ի կերակրոց եւ յըմպելեաց յոլովասցի ըստ բնութեան. (Պղատ. տիմ.։)

Սեռքն յոլովանան ընդ ինքեամբքն պարունակութեամբ. իսկ տեսակքն քան զսեռն յոլովանան իւրեանց տարբերութեամբն. (Պորփ.։)

Բարութիւն յոլովասցի. (Նեղոս.։)

Սովն եւ մարդախանձութիւնն յոլովացաւ. (Սամ. երէց.։)

Արիստոտելէս մանաւանդ յաղագս բնաբանական մասինն իմաստութեան յոլովացեալ. (Նոննոս.։)

πλεονάζω, πληθύνω copiosior sum, multiplicor, excresco, abundo, redundo. Բազմանալ. առաւելուլ. յորդել. եւ յոլովել. յաճախել.


Յոլովացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յոլովեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)

Վանեսցէ զհակառակամարտն, եւ ընդ յաղթութեանն յոլովիցէ ինքեան աւար. (Պիտառ.։)


Յոլովեմ, եցի

va. vn.

to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.

· Calfa

NBHL (11)

Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)

Վանեսցէ զհակառակամարտն, եւ ընդ յաղթութեանն յոլովիցէ ինքեան աւար. (Պիտառ.։)

Որ յոլովեաց ի գիտութիւն, յաւելցէ ի ցաւս. (կամ որ յաւելու ի գիտութիւն, յաւելու ի ցաւս). (Ժղ. ՟Ա. 18։)

Երկիւղ Տեառն քան զամենայն յոլովեաց. (Սիր. ՟Ի՟Ե. 14։)

Թէ մի ինչ պակասիցէ կամ յոլովիցէ, ցաւս գործէ ի մարմնին. (Եզնիկ.։)

Ժամանակաւն յոլովէ ուղղագործն. եւ յամելով ի պատժոցն կարծէ շահել ինչ յանցաւորն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)

Ի պաշտաման դիցն յոլովելոյ։ Զցայգ եւ զցերեկ յոլովէին ի նոյն պաշտամունս (հոգեւորս)։ Յորժամ մոռանայցեմք զերկիւղն Աստուծոյ, եւ ի չարիսն յոլովիցեմք. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Մանդ. ՟Ի՟Ա։)

Հանդէսն յոլովի, եւ յամենայն կողմանց զճգնողաւն հոսին քրտունք։ Աճեն նմա (բարկութիւնք) յաշխարհական լիութենէս, եւ յոլովեն ի զօրութենէ աշխարհիս։ Նոցա մեծութիւնքն աճէին, եւ սորա աղքատութիւնն յոլովէր. (Իսիւք.։)

Գիտիցեմք յարդարութիւն յոլովել։ Յոլովեսցէ յողորմութիւն։ ՅԵգիպտոս յոլովեաց աստուածպաշտութիւնն. (Խոսր.։ Յհ. գառն.։ Վրդն. աւետար.։)

Մեծագոյն յետ դարձին զյոլովիլն ի տունս քան զառաջինն ասէ լինել. եւ ոչ միայն յոլովիլ, այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)

ՅՈԼՈՎԵՄ, եցի. չ. ՅՈԼՈՎԻՄ եցայ. ձ. πλεονάζω, πλεονέκτω, προστίθημι, ὐπερβάλλω abundo, appono, supero եւ այլն. Յաճախել. բազմանալ. առաւելուլ կամ յաւելուլ. կր. իբր զօրանալ. յոլովանալ. հանապազորդել. ստէպ դեգերիլ.


Յոլովիմ, եցայ

vn.

cf. Յոլովանամ.

· Calfa


Յոլովութիւն, ութեան

s.

great number or quantity, multitude, abundance;
plurality, multiplicity.

· Calfa

NBHL (5)

Ի բազմութեան իմաստութեան՝ յոլովութիւն (կամ բազմութիւն) գիտութեան։ Եւ մնաց եւս յոլովութիւնդ այդ ... հանդերձ ամենայն յոլովութեամբ. (Ժղ. ՟Ա. 18։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ա. 10. 18։)

Իբրեւ յոլովութիւնք մարախաց, կամ ընչից, կենաց։ Յոլովութեամբ բուրուառաց։ Ածաբ. (ժղ.։ Ճ. ՟Գ.։)

Փակէ զերկինս ի վերայ մեր դժնդակ երաշտութեամբ, եւ բանայ չարաչար յոլովութեամբ. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)

Զառատութիւն ջուրց յոլովութեան։ Ամաց յոլովութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ յիշ։)

Երկոց եւ քրտանց յոլովութիւն. (Սարկ. խր.։)


Definitions containing the research յոլով : 248 results

Բազում, զմի, զմաց

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմօք խրատեցաւ յետոյ՝ փոխանակ յոլովագունից մեղաց. (Ածաբ. ծն.։)


Ուստեք

adv.

from some place;
— —, from several places, in all directions;
ամենայն —, on all sides;
from all quarters;
այլ —, այլուստ —, from another side, elsewhere, in or from another part;
բազում —, յոլով —, from many places;
often, in many ways;
ոչ —, ոչ — այլ —, from no other place, from no other part;
երկիւղ եւ ոչ —, no fear;
ոչ — է իշխանութիւն, եթէ ոչ յաստուծոյ, there is no power but from God;
ոչ գոյր — նմա պատերազմ, no war was undertaken in his time.

· Calfa

NBHL (1)

Յօժարութիւն բարուցն կարէ յոլով ուստեք առնել բարի։ Ցուցանի յոլով ուստեք յաւետարանական ասացուածս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9. 30։)


Ժողով, ոց

s. adj.

assemblage, collection;
heap;
assembly, levy;
company, convention, college;
chapter, congregation;
council, synod, consistory;
session, sitting;
meeting, assembly, conference, club;
crowd, multitude, people;
solemnity;
synagogue;
assembled, reunited;
պատկառելի —, honorable assembly;
— հաւատացելոց, assembly of the faithful, church, solemnity;
— վանական, chapter, congregation;
— եղբարց, convent, monastery;
— հայրապետաց, council, synod;
— տիեզերական or ընդհանրական, oecumenical council;
— քահանայապետական, consistory;
— դեսպանաց, congress;
— ծերակուտի, աւադանւոյ or պաշտօնէից տէրութեան, Parliament;
diet;
գումարումն —ոյ ծերակուտին, meeting of Parliament;
— յանձնարարական, committee;
— հերետիկոսաց, հերձուածողաց, conventicle;
—, ակումբ երեկոյին or գիշերական, evening party;
— ջուրց, mass of water;
— առնել, ի — գումարել, to unite in council, in sitting, to hold an assembly, to convoke;
արձակել զ—, to dismiss an assembly;
— լինել, to be convoked, or convened in council;
—ս ժողովել, to excite to rebellion;
—ս ժողովել ի վերայ տան ուրուք, to bring down a tempest of misfortune on one's family;
—ս կուտել ի վերայ ուրուք, to revolt against;
ի —ս մեծամեծաց յաճախել, to frequent fashionable society, or high life.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ լծ. յոլով, ծով։ Lag. Urgesch. 1057 պրս. zulf «մազեր», սանս. jala։ Müller SWAW 41, 12 փոխառեալ ա-րամ. [hebrew word] zrbā «բազմութիւն, ամ-բոխ» բառից, որ ըստ Laq. Arm. Stud. § 883 սխալ ընթերցուած է։ Տէրվ. A'-tarm. 106 կապում է կողով, գերփել, գաղափար բառերի հետ։ Սողոմոն Ֆր. 3. Մուրատեան, Մասիս 1883 սեպտ" 24 արմատը համարում է ժող, բայց առանց ապացոյցի։ Հիւնք. զովող բառից։ Pe-dersen, Նպստ. էջ 23 յոլով բառից զ մասնիկով. ըստ իրեն՝ զ+յ տալիս է մ։ Մառ. Ocнов. табл. 9 համեմատում է եբր. [hebrew word] xrf «պտուղ քաղել», [hebrew word] xoref «աշուն», արաբ. ❇xarīf «ա-շուն», վրաց. ցուրեվա «պտուղ քաղել» բառերի հետ. սրանց արմատն է սեմա-կան xrp՝ յաբեթական ցրվ. հայերէնը ներկայացնում է žrv, yrb, yrv արմատ-ները. առաջինից է *ժորով>ժողով, երկրորդի հետ հմմտ. եբր. [hebrew word] rōb «խումբ, ամբոխ, մեծութիւն», իսկ եր-ռորդից է յոլով։ Նոյն ЗВО 22, 74 ելամ. sarappa «ժողովեցան», վրաց. կրեբայ «ժողովել», կրեփայ «քաղել», լազ. oko-robu «հաւաքել»։

NBHL (1)

(լծ. յոլով, ծով). συναγωγή, συλλογή, σύστημα congregatio, collectio, compositio եւ այլն. Հաւաքումն բազմութեան. եւ բազմութիւն հաւաքեալ՝ յո՛ր եւ է կարգի. շատւոր միատեղ.


Քրէիքուր

adj.

impure, foul, nasty.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հին բռ.=Բառ. երեմ. էջ 334 մեկ-նում է «օտարոտի կամ յոլով տեարք» (այսինքն ըստ ՆՀԲ՝ բազում տերանց ծառայ, հայելով ի յն. քի՛րիօս)։ ՆՀԲ մեկնում է «որպէս մրուր քուրայի կամ քուռին քուռը, գարշ կամ (տճկ.) քիրլի, աղտոտ»։ Այտնեան, Քնն. քերակ. էջ 309 դնում է իբր կրկնաւոր (+ուրայ բառի՞ց)։

NBHL (1)

Քրէքուր, օտարոտի, կամ յոլով տէր. այսինքն բազում տերանց ծառայ, հայելո ի յն. քի՛րօս։


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն յոլովիլ (բազմանալով) այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)


Այլ, Այլ արդ

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն յոլովիլ (բազմանալով) այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)


Այլ

adv.

besides, moreover, more.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն յոլովիլ (բազմանալով) այլ աճել յուղղութիւնս. (Մխ. երեմ.։)


Այցելութիւն, ութեան

s.

visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.

· Calfa


Աւարտ, ի

s.

termination, completion, consummation, end, term, point, extremity, issue, exit, conclusion;
fall, termination, cadence;
— դնել, to end.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի սրով գլուխն հատեալ, եւ յոլովից տանջանացն զայն ի վերայ գնէ աւարտ. (Ածաբ. ի կիպր.։)


Աւելի, լւոյ, լեաց

s.

adj. adv. exceeding, superfluous;
more, ahove, beyond;
աւելեաց բանք, exaggeration;
աւելեաց, the five epagomene days of the Armenian calendar.

· Calfa

NBHL (3)

πλείων, περιττός, περισσός plus, plurimus, redundans, nimius, praestans Յաւելեալ ինչ. առաւել. յոլով. շատ եւս. մեծ եւս. էւել, էւելի.

Հարիւր դահեկանի, եւ թերեւս եւ՛ս աւելոյ։ Նոցայն աւելիք էին, եւ սորայս կարեւորք։ Ի բազմութենէ աւելեաց եւ՛ս վաղնջուց (այսինքն ի յոլովից հնագունից). (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)

Գրեթէ ըստ ամենայն ախտից, կամ ըստ աւելեաց (այսինքն յոլովից) այլայիլ պատահեաց մեզ. (Արիստ. շարժ.։)


Աւեր

adj. s.

ruined, destroyed, desolated;
ruin, destruction;
demolition, dismantling overthrow;
waste, damage;
havock, devastation, desolation;
յ— դառնալ՝ լինել՝ մատնիլ, to be ruined, to decay, to be desolate;
յ— դարձուցանել, յ— անմարդի դնել, to ruin, to destroy, to ravage, to desolate, to harass, to infest.

· Calfa

NBHL (1)

Զյոլով մասն աշխարհիս յաւեր դարձուցանէր. (Խոր ՟Բ. 73։)


Անտես, ից

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յոլովից իմն անտես լեալ. (Յհ. կթ.։)


Աշխարհ, աց

s.

world, universe;
land, country, region;
փոքր —, microcosm;
հանդերձեալ —, the other world, future life;
ընդ ամենայն —, through all the world;
— ամենայն, all the world or people, every body;
ըստ — հանել, to expatriate, to exile, cf. Արտաքսեմ, cf. Աքսորեմ;
ելանել՝ փոխիլ յաշխարհէ, to go in the other world;
գալ յ—, to be born, to come into the world;
յաչս —ի, in the eyes of the world;
զուլ զ—, to leave the world.

· Calfa


Աչացաւ

adj. s.

that has bad eyes;
ophthalmy.

· Calfa

NBHL (1)

Տարին ցաւագին, եւ աչացաւ բազում։ Աչացաւ յոլով, ապա տղայոց մահ. (Տօմար.։)


Արարած, ոց

s.

creature, created being;
creation;
generation;
work, deed, action.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեմք, չեմք շնորհակալ, զի իմն յոլով է քան զնորա արտրածն. ((ռմկ. ըրած երախտիքը) Խոսր.։)


Առաւել, աւ, օք, ովք

adj. adv.

redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեամբ առաւել քան թէ յոլովագոյն ձեռամբ. (Պիտ.։)


Առաւելազանց

adj.

excessive, exaggerated.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յառաւելազանցն նկրտի հրամայեցելոցն հասանել։ Զառաւելազանցս զայս չար մարդկային ազգին յոլովագունիւք հրապարակել բանիւք. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Ասացուած, ոց

cf. Ասացած.

· Calfa

NBHL (1)

Զանց ըզնորա յոլովագոյնն առնելով ասացուածովք։ Յարմարական ասացուածովք. (Պիտ.։)


Աստուածաբան, ից

s.

theologian.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտ ի յոլովից աստուածաբանիցն է. (Պիտ.։)


Աստուածագործ

adj.

made by God;
that consecrates, that causes God to descend;
divine, sacred.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց յոլովակի հաղորդք եղեն արք սրբազանք՝ աստուածագործից գալստեանց աստուածայնոցն լուսափայլութեանց. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։)


Առադրեմ, եցի

va.

to attribute, to ascribe;
to prefix, to put before;
to set, to apply, to put, to join, to add;
to establish, to appoint, to make.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումս եւ յոլովք ոչ գոն կատարեալք. վասն այդորիկ առադրեցաք (զձայնքս՝) զբազումս եւ յոլովս, վասն զի, եւ այլն։ Առադրեսցուք ի սահմանն եւ զնոյն նշանակ. (Սահմ. ՟Դ. ՟Ը. ՟Ժ՟Ա։)


Առակ, աց

s.

proverb, adage;
figure, enigma;
parable, simile, allegory;
apologue, fable;
spectacle;
—աւ, proverbially;
առ —է, to be exposed to public laughter or contempt;
յ—ս տալ, to expose to public attention or censure;
յ—ս, — նշաւակի լինել, to be exposed to public view, to lay open to public contempt;
ըստ —ին, according to the proverb;
— արկանել, —օք խօսել, to tell a proverb, parable, fables;
to proverb;
to give an enigma or charade to guess or divine;
յ— ածել, to give an example, to quote;
յ— գալ, յ—ս լինել, to become proverbial or a proverb.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի ասի իսկ առակօքն, սկիզբն կէս գոլ ամենայն գրոծոյ. ինձ երեւի յոլովագոյն քան զկէսն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Առանձին

adj. adv.

peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտ աստուծոյ առանձին է այս, զհանդերձեալսն ասել։ Ոչինչ օտար, եւ ոչ առանձին իմ ինչ, այլ առ ի քէն. զի առանձինն իբր յօտարութեան դնէ զյոլովսն. (Ոսկ. ՟Բ. 32. 35։)


Առանձնանամ, ացայ

vn.

to retire, to withdrow.

· Calfa

NBHL (1)

Յամուսնացն հաղորդութենէ յոլով ժամանակս առանձնանալն։ Զառանձնացելոցն ի միմեանց. (Պիտ.։)


Բախեմ, եցի

va.

to strike, to beat;
to shock, to knock;
to touch;
to scourge;
—ի քարի զոտս, to strike one's foot in a stone;
— հողմոց զտուն, raging of the wind against the houses;
— զգուռն, ի գրան, to knock at the door;
— զկուրծս, to beat one's breast;
— զքնար, to touch a cithern, harp, lyre;
— ճառագայթից զաչս, to dazzle the eyes;
բախեալ արտասուօք, burst into toars.

· Calfa

NBHL (1)

Զյոլովից բախեալ՝ զեկուցանէ զլսելիս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Բամ

conj.

that;
ասացի —, I said that.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ յոլովագոյն բայ կշռովք բարձցէ զնա։ Ապարասանեալ բայ յաղագս բազմորդութեանն։ Հրաման տայր բայ նմին։ Արդ եթէ կամիք, բայ կարօղ եմ ես զնա ձեզ ցուցանել. (Պիտ.։)


Բայ

cf. Բա;
cf. Բամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ յոլովագոյն բայ կշռովք բարձցէ զնա։ Ապարասանեալ բայ յաղագս բազմորդութեանն։ Հրաման տայր բայ նմին։ Արդ եթէ կամիք, բայ կարօղ եմ ես զնա ձեզ ցուցանել. (Պիտ.։) Եւ իբր զձայն յունական, ի՛բա, ի՛բէ. այսինքն ասաց, ասէ.


Բայ, ից

s. gr. verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ յոլովագոյն բայ կշռովք բարձցէ զնա։ Ապարասանեալ բայ յաղագս բազմորդութեանն։ Հրաման տայր բայ նմին։ Արդ եթէ կամիք, բայ կարօղ եմ ես զնա ձեզ ցուցանել. (Պիտ.։) Եւ իբր զձայն յունական, ի՛բա, ի՛բէ. այսինքն ասաց, ասէ.


Բազմահոլով

adj.

that has many windings or ways.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Բազմայոլով, բազմաժողով, սփռեալ ընդ աշխարհ ամենայն.


Բազմայեղց

adj.

plentiful, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմայեղ ձեւով՝ յոլովակի անուամբ ստորոգէ զնա. (Ոսկիփ.։)


Բազմապատիկ

adj. adv.

multiple;
diverse, much, several;
magnificent;
— առնել, to multiply, cf. Բազմացուցանեմ, cf. Բազմապատկացուցանեմ, cf. Բազմապակեմ;
— լինել, to multiply, cf. Բազմանամ, cf. Շատանամ, cf. Բազմապատկանամ;
more, moreover

· Calfa

NBHL (1)

πολλαπλάσιος, πλάσιος, πολύπλοκος, ποικίλος, πολλάπολυς multiplex, multifarius, varius Բազմապիսի, ազգի ազգի. բազմադիմի. բազում. բազմազան, կամ յոլով.


Բազմորդութիւն, ութեան

s.

state of a person having many children.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ այնպիսւոյն ես ոչ ընդ բազմորդութիւն, եւ ոչ ընդ յոլովութիւն կենացն նախանձէի. (Ածաբ. ժղ.։)


Բազմութիւն, ութեան

s.

multitude, great number, quantity, crowd, gross, heap, mass, bulk, body;
abundance, increase, inundation;
multiplicity, plurality, infinity;
people, troops, regiment, force, retinue.

· Calfa

NBHL (1)

πλῆθος multitudo Գումար բազում անձանց կամ իրաց. յոլովութիւն. շատութիւն.


Արժան, ից

adj. s.

worthy, proper, suitable, fit;
cheap;
dignity;
right, equity, justice;
—է, it suits, it befits, it is necessary;
ոչ է —, it is not just, necessary, convenient;
— համարել, to judge worthy;
to deign;
ոչ — համարիլ, to disdain, to judge unworthy;
— ինչ էր, was it necessary ? — եւ իրաւ է, it is just to, fit;
յարժանս ou — տալ կաճառել՝ գնել, to give, to sell, to buy cheap or cheaply.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յոլովագոյն գին հատանել ջանասցի, այլ իբրու պարզագոյն ի նոյն արժանսն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Արժանք

s. pl. dignity, merit;
coin, stamp.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յոլովագոյն գին հատանել ջանասցեն, այլ իբրու պարզագոյն ի նոյն արժանսն հրամայիցէ տալ այնմ՝ որ պայմանեալ իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Բազմաբուրեան

adj.

that spreads much good scent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յոլովից խառնից՝ զանազան ծաղկանց՝ ըստ հնոյն բազմաբուրեան այլայլութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Բազմագին, գնի

adj.

very dear, precious.

· Calfa

NBHL (1)

Աւուրոք իցեմ ես բազմագին, ամաց յոլով եմ ծեր եւ հին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Աղբեմ, եցի

vn. va.

to go to stool, to dung;
to dung, to manure.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում եւ յոլով անգամ պարտ է աղբել զվատ գետինն, եւ ոչ մէկ հետ. զի թէ հետուհետ չաղբի, նա՛ պա՛ղ լինի. (Վստկ. ՟Լ՟Դ։)


Աղու

adj.

soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս յոլովագին հրահանգելոյ զինքն՝ աղու ցուցանէր խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)


Ամ, աց

s. adv.

year;
ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ, yearly, annually, a year, every year;
յամէ եւս, the following year, the year after;
յառաջիկայ ամի, next year;
յանցելումամի, last year;
զայս —, յայսմ ամի, this year;
զամն ողջոյն, all the year;
ի վերջ կոյս ամին, towards the end of the year.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ընտրութիւն ամօք չափեցաւ։ Շրջանակես զժամանակս ամաց։ Ականն արեւու որ հոլովէ կուտէ ամաց յոլովութիւն. (Նար.։)


Անթարգմանելի, լւոյ, լեաց

cf. Անթարգման.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդով անթարգմանելեաւ։ Օրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ։ Անուամբդ անթարգմանելւոյդ։ Մնայ յոլովից անթարգմանելի. (Նար.։)


Անշնորհ, աց

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւատից եւ անշնորհից եւ յոլով բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)


Անհանդուրժական

cf. Անհանդուրժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանդուրժելի արդեօք զծախիցն իցէ առնել յոլովութիւն ընչից. (Պիտ.։)


Անձնագով

adj.

boasting, blustering, swaggering

· Calfa


Անծննդական, ի, աց

adj.

barren, steril.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)


Անկատար, աց

adj. adv.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
s. gr. imperfect tense.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն գրեալք կատարեսցին ի հանդերձեալսն. զի յոլովագոյնք (դեռ) են անկատարք. (Շ. բարձր.։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտամանց անօթս, որք յոլովից անմերձանալիք էին. (Առ որս. ՟Ը։)


Ագահութիւն, ութեան

s.

avarice, niggardliness, stinginess.

· Calfa

NBHL (1)

Ագահութիւն ի զանազան իրս տեսանի, յինչս նմանապէս եւ ի փառս եւ յուսմունս, եւ յաշակերտացն յոլովութիւնս, եւ յայլս սոյնպիսիս։ Առ ագահութեանն (շուն) ի փսխածն իւր դառնայ ուտել. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)


Աթոռակցութիւն, ութեան

s.

company on the same throne.

· Calfa

NBHL (1)

Առնես անուսմանցն բանաւորացն յոլով աթոռակցութիւնս։ Արանց բարետոհմից աթոռակցութիւն։ Ընդգրկեմ զնոյն որպէս զՔրիստոսի աթոռակցութիւն։ Ընդ Պետրոսեան աթոռակցութեանցն վերապատուիլ. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։ Լմբ. առ լեւոն.։ Մաշտ.։)


Ալեւորիմ, եցայ

vn.

to grow gray-haired, to grow old.

· Calfa