Definitions containing the research ինքն : 5288 Results

Վտարեմ, եցի

See full entry →

va.

to dislodge, to remove, to expel, to drive away, to send off, to banish, to exile;
to usurp, to seize, to assume wrongfully.

NBHL (3)

Զոր թէ վասն արդարոցն ոք զմտաւ ածիցէ, ոչ վտարի ի ճշմարտութենէ. այսինքն չօտարանայ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Կ՟Գ։)

Զիլ մի՛ զաստուածային անունն յինքն վտարեսցէ. (Փիլ. յովն.։)

Զիշխանութիւն թափել եւ յինքն վտարել. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Վտաւան, աց

See full entry →

s.

stadium;
իբրեւ —աւ, as it were a bow-shot.

NBHL (2)

ՎՏԱՒԱՆ. στάδιον stadium βολή jactus sagittae. գրի եւ ՎՏԵՒԱՆ, ՎՏԱՎԱՆ, ՎՏԵՎԱՆ. պ. տէվան. Չափ միոյ ասպարիզի՝ այսինքն արշաւանի ձիոյ, եւ քաջ նետաձգութեան.

Քսան վտաւանաւ երկայնութեամբ։ Ասպարէսն է հեռակացութիւն. այսինքն վտաւան մի. (Խոր. ՟Բ. 25։ եւ ։ Իբրեւ երկոտասան վտեվանս։ Ելին ընդառաջ նորա վտեվանս եօթն. Վրք. հց. ՟Ժ. եւ ՟Թ. ըստ ձ։)


Վրդովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վրդովումն.

NBHL (1)

Յինքն ամփոփեալ ի զգայութեանցն խուճապոյ, եւ ի ժխոր վրդովութենէն. (Փիլ. բագն.։)


Վրդովումն, ման

See full entry →

s.

alarm, trouble, disquiet, restlessness, agitation, confusion, disorder, tumult.

NBHL (1)

Յինքն ամփոփեալ ի զգայութեանցն խուճապոյ, եւ ի ժխոր վրդովութենէն. (Փիլ. բագն.։)


Վրիժակ, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Վրէժխնդիր;
defensive weapon;
means of defence;
—ք կնճի, razors;
—ք փղի, tusks of an elephant.

NBHL (1)

Որ ոք սրտմտէր առ դաւիթ, ինքն լինէր վրիժակ նմա աստուած. (Համամ առակ.։)


Վրիժակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make use of defensive weapons;
— զոք, to slay with a weapon.

NBHL (1)

Վրիժակ այսինքն զէն ի կիր արկանել. ձգել զնետ. զքար. եւ այլն. նետահարել. պարստքարել.


Վրիժապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

guiltiness, wickedness.

NBHL (1)

Էառ զմեր վրիժապարտութիւնն յինքն քրիստոս. (Լմբ. առակ.։)


Վրիպակ, աց

See full entry →

s. adj. adv.

error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.

NBHL (1)

Ցանկութիւնք վրիպակք (այսինքն չյաջողեալք) տրտմութիւն անկեն. (Եւագր. ՟Ժ։)


Վրիպանք, նաց

See full entry →

s.

error, fault, misunderstanding, oversight, blunder, mistake;
delusion, deception, frustration, disappointment.

NBHL (2)

Տագնապ է երկիւղ ի կործանմանէ, այսինքն ի վրիպանաց. քանզի երկուցեալք ի վրիպանաց գործոց տագնապիմք. (Նիւս. բն.։)

Առանց վրիպանաց. (այսինքն անվրէպ, անայլայլակ) (Կիւրղ. գանձ.։)


Վրիպեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

NBHL (2)

Անցեալ է ըստ քանակութիւն, եւ վրիպեալ ըստ բժշկութիւն. (այսինքն անբժշկելի). (Նար. ՟Ե։)

Եթէ ոչ վրիպեսցիս (այսինքն խոտորեսցիս կամ ազատեսցիս) ի չարէ, ոչ աղաչեմ զտէրվասն քո. (Վրք. հց. ՟Ի։)


Վրիպեցուցիչ

See full entry →

s.

deceiver, knave, cozener, hoaker.

NBHL (1)

Վրիպեցուցիչքն զպատճառքն չասէին, վասն որոյ նաեւ սոքա զիջանէին։ Վրիպեցուցիչքն բամբասէին, թէ ինքն միըայն է՝ որ քարոզէ զայն. (Ոսկ. գաղ.։)


Վրիպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վրիպանք.

NBHL (1)

Աւռ որս միշտ է վրիպութիւն, եւ ամենասխալ տարակուսութիւն։ Զանօրէնութիւնն, զվրիպութիւնն։ Օրինակ ուղղութեան անայլայլակ վրիպութեան (այսինքն անվրէպ). (Նար.)


Վրիպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Վրիպանք.

NBHL (1)

Աւռ որս միշտ է վրիպութիւն, եւ ամենասխալ տարակուսութիւն։ Զանօրէնութիւնն, զվրիպութիւնն։ Օրինակ ուղղութեան անայլայլակ վրիպութեան (այսինքն անվրէպ). (Նար.)


Տաբուն

See full entry →

adj.

unnatural, monstrous.

NBHL (1)

παρὰ φύσιν praeter naturam. իբր Տարաբուն. արտաբուն. այսինքն Օտար ի բնութենէ. արտաքոյ բնութեան. ըստ ոչ բնութեան.


Տագնապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be grieved, distressed, disturbed, embarrassed, to be torn with anguish, to be in great pain;
to have an urgent and pressing necessity, to be in despair;
to be hurried, in haste;
տագնապէր ջերմամբ մեծաւ, he had been seized with a violent fever.

NBHL (2)

Տագնապէեւր ջերմամբ մեծաւ։ Ահիւ մեծաւ տագնապէին։ Զի էր սիրտ նորա տագնապեալ վասն տապանակին աստուծոյ։ Յայնժամ տագնապեցան դատաւորք։ Տագնապեցաւ այր բենիամինի։ Տագնապեցաւ ի միջոյ չարեաց (այսինքն աճապարեալ ել)։ Յերեսաց նորա տագնապեցայց.եւ այլն։

Ո՛րպէս վտանգեալ տագնապիմ յամենայն ժամու յաղագս սուտ անուանս (ուրացութեան)։ Զի մի՛ եւ նոքա գայցեն յայս տեղի տանջանաց, յորում ինքն վտանգեալ տագնապէր. (Փարպ.։ Իգն.։)


Տաղանդ, աց, ոց

See full entry →

s. fig.

talent (weight);
talent, ability, parts, attainments;
— ոսկի, golden talent.

NBHL (1)

ՏԱՂԱՆԴ կամ ՏԱՂԱՆՏ. յն. դա՛լանդօն. τάλαντον . լտ. դալէնդում. talentum. (եբր. քիքքար. հյ. Քանքար. ռմկ. գընթար, գանդար, խանթար) Կշիռ արծաթոյ եւ ոսկւոյ՝ ճիե լտերաց, այլ ըստ տեղեաց եւ ըստ ժամանակաց պէսպէս առեալ. ըստ ոմանց իբր քսակ մի առ մեօք, այսինքն 500 դահեկան.


Տաղաւար, աց

See full entry →

s.

tabernacle, tent, booth;
hut, lodging, cabin, vine-arbour;
scene, stage;
— մրգապահաց, fruit-house.

NBHL (2)

Տօնեցին զտաղաւարացն. այսինքն զտօն տաղաւարահարաց. (Նախ. նեեմ.։)

Փոխէ ի տաղաւարէ մարմնոյն, եւ առ ինքն տանի։ Յաղցաւորս յայս եւ տաժանելի տաղաւար. (Լմբ. իմ.։ Անան. եկեղ.)


Տաղաւարահարք, րաց

See full entry →

s.

cf. Տաղաւարաշինութիւն.

NBHL (1)

ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՔ ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՈՒԹԻՒՆ ՏԱՂԱՒԱՐԱՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. σκηνοπηγία tabernaculi compactio, fictio, collocatio;
scenopegia, sacrum sive festum tabernaculorum Հարումն տաղաւարի. կանգնումն խորանի այսինքն վրանի. շինելն եւ կառուցանելն զտաղաւար. շաթըր կամ շաթը գուրմուսը, գուրուլմասը. ուստի եւ տօն կարգեալ ի յիշատակ վրանաբնակութեան յանապատի՝ կոչեցաւ Տօն տաղաւարահարաց կամ տաղաւարաց. գամըշ պայրամը.


Տաղաւարահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տաղաւարաշինութիւն.

NBHL (1)

ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՔ ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՈՒԹԻՒՆ ՏԱՂԱՒԱՐԱՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. σκηνοπηγία tabernaculi compactio, fictio, collocatio;
scenopegia, sacrum sive festum tabernaculorum Հարումն տաղաւարի. կանգնումն խորանի այսինքն վրանի. շինելն եւ կառուցանելն զտաղաւար. շաթըր կամ շաթը գուրմուսը, գուրուլմասը. ուստի եւ տօն կարգեալ ի յիշատակ վրանաբնակութեան յանապատի՝ կոչեցաւ Տօն տաղաւարահարաց կամ տաղաւարաց. գամըշ պայրամը.


Տաղաւարաշինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

erecting a tabernacle or pavilion, building a hut or cottage;
տօն —ահարաց, feast of tabernacles;
scenopegia.

NBHL (1)

ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՔ ՏԱՂԱՒԱՐԱՀԱՐՈՒԹԻՒՆ ՏԱՂԱՒԱՐԱՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. σκηνοπηγία tabernaculi compactio, fictio, collocatio;
scenopegia, sacrum sive festum tabernaculorum Հարումն տաղաւարի. կանգնումն խորանի այսինքն վրանի. շինելն եւ կառուցանելն զտաղաւար. շաթըր կամ շաթը գուրմուսը, գուրուլմասը. ուստի եւ տօն կարգեալ ի յիշատակ վրանաբնակութեան յանապատի՝ կոչեցաւ Տօն տաղաւարահարաց կամ տաղաւարաց. գամըշ պայրամը.


Տաղտապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be distressed, harassed, uneasy, annoyed, plagued.


Տաճար, աց

See full entry →

s.

temple, fane, church;
palace, court, hotel;
banqueting-hall;
banquet, feast;
— խորհրդոյ, council-hall, House of Parliament.


Տաճարակապուտ

See full entry →

cf. Սեղանակապուտ.

NBHL (1)

Զնոյն ինքն զսեղանազերծ զտաճարակապուտ զգանձի տամբն արկանէին փախստեայ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 42։)


Տաճիկ, ճկաց

See full entry →

s. adj.

Arab;
Turk;
Arabian;
Turkish;
swift-footed;
— ձի, barb, Barbary or Arabian horse;
— ասորի, Canaanite;
cf. Ուղտ.

NBHL (1)

ἅραψς, ἅραβες araba, arabes σαρακηνός saracenus. այսինքն ընթացիկ. արագոտն. վազուկ. պ. թազի. եբր. արէպ, արապ. որ եւ Արաբացի, Սարակինոս, Հագարացի. Ազգ արաբացւոց արօտականաց կամ խաշնարածաց՝ վրանօք շրջողաց այսր անդր.


Տաճկաստանեայք

See full entry →

s. pl.

Arabs;
Turks.

NBHL (1)

Փախստեայք էին արարեալք զտաճկաստանեայսն (կամ զտաճկաստանսն)։ Ամենայն թագաւորացն արաբացւոց՝ զտաճկաստանաց ասէ. (Մամիկ.։ Մխ. երեմ.։ Իսկ ՟Բ. եւ ՟Գ. Մակ. ուր ի մեզ Տաճկաստան ասի, ըստ յն. դնի Փիւնիկէ։ Եւ ըստ այսմ քանանուհին կոչի տաճիկ ասորի, այսինքն փիւնիկ ասորի. Մծբ. ՟Բ։)


Տամ, ետու, տուր, տուեալ

See full entry →

va.

to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.

NBHL (3)

Տաց զնա յազգ մեծ. այսինքն արարից։ Լա՛ւ իցէ քեզ տալ զնա, քան տալ զնա առն օտարի. իմա՛, ի կնութեան. եւ այլն։

Սոքա չեն ի վարձու տալոյ զիշխանութիւն հոգւոյն սրբոյ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն տալոց. (ռմկ. տալու պէս չեն)։)

ՏՈՒՒ, տուին. իբր ռմկ. տրուի, տրուին. այսինքն տուեալ լինի, ին.


Տամոջէլ տամուժէլ

See full entry →

s.

damsel, girl, young lady.

NBHL (1)

Բառ գաղղիական. տամզել. մատմօազէլ. այսինքն Օրիորդ. աղջիկ ազնուական.


Տանուտէրաբար

See full entry →

adv.

absolutely, despotically, independently.

NBHL (1)

αὑθεντικώτερον, αὑθεντίᾳ auctoritate. Իբրեւ տանուտէր, տիրաբար. ինքնիշխանաբար. ճոխաբար.


Տանջանաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.

NBHL (1)

Կորզեաց զոգիս տանջանաւորացն յինքն, տեսեալ զոգիս տանջանաւորաց նեղեալս ի դժոխս։ Ի խաւարի է բնակութիւն տանջանաւորացն. ոչ նուազեսցի (հուրն) ի չարչարելոյ զտանջանաւորսն՝ զոր տանջիցէ. (Եզնիկ.։ Վեցօր. ՟Զ։)


Տանտիկին, կնոջ, կնայք

See full entry →

s.

mistress of a house, matron;
housewife.

NBHL (1)

Տանտիկին յախտի կայցէ, եւ նա խնամ ոց տանիցի։ Որեւ տանտիկնայս եւս ունիցին զհաւատաւորսն։ Տնարարս լինել, այսինքն տանտիկնայք իցեն. (Ոսկ. մ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Տապ, ոյ, ով

See full entry →

s.

heat, ardour, warmth, solar heat;
inflammation;
over-excitement;
foaming or frothing of the sea, storm.

NBHL (1)

Տապ ձմերայնոյն (այսինքն մրրկի) ի ներքս էր ի նաւին (յովնան), եւ ի վերայ ծովուն յուզէր խորշակ։ Ձմերայնոյն լինէր տապ բորբոքման. (Փիլ. յովն.։)


Տեսակաւոր

See full entry →

adj. gr.

specified.

NBHL (1)

Ունօղ զտեսակ որոշեալ, մասնաւորեալ, յատկացեալ. այսինքն տեսակաւոր անուն որ զհասարակական ինչ էութիւն ասէ ՛Ըստ ինքեան). (Երզն. քեր.։)


Տեսանեմ, տեսի

See full entry →

va.

to see, to perceive;
to regard, to contemplate;
to observe, to consider, to remark, to examine;
to know;
to provide, to supply, to furnish;
to take care of, to tend;
to go to see, to visit;
to spy, to watch;
— զմիմեանս պատերազմաւ, to engage in war amongst themselves;
to grapple with each other;
— զպէտս ուրուք, to provide with necessaries;
զտուն —, to manage household or domestic affairs;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
տեսէք զինչ լսէքդ, pay attention to what you hear;
տեսջիր, զամենայն նշանսն արասցես, take care to work all the wonders;
աստուած տեսցէ իւր ոչխար յողջակէզ, God will provide himself with a lamb for the burnt offering;
հիւանդ էի եւ տեսէք զիս, I was sick, and you visited me;
տես ինձ, see, you see;
ապա թէ ոչ՝ տեսից վասն քո, if not you will see how I will pay you;
տես քեզ արս զօրաւորս, choose valiant men to accompany you.

NBHL (1)

Շինեցին սեղան մեծ տեսանելով։ Եւ ինքն էր գեղեցիկ տեսանելով։ Աղջկունս կոյս գեղեցիկս տեսանելով։ Եւ էր աղջիկն բարի յոյժ տեսանելով։ Խուժադուժ եւս էր տեսանելով.եւ այլն։


Տեսանող

See full entry →

adj. s.

seeing;
prophet, seer.


Տեսանողական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

visual;
prophetic;
—ն, the eyes.

NBHL (1)

Աչք տեառն ի վերայ արդարոց, այսինքն տեսանողական զօրութիւնն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Տեսարան, աց

See full entry →

s.

theatre, spectacle;
scene;
sight, the eyes;
landscape, scenery;
watch-tower;
look-out man, top-man;
vedette;
շուրջ —, amphi-theatre;
— աշխարհի լինել, to be a subject of scorn or opprobrium.

NBHL (1)

Տեսարան գլխոյն դիտակի խոնարհեցաւ. այսինքն վերին մասն կայմի նաւուն. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Տեսիլ, սլեանց

See full entry →

s.

aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.

NBHL (1)

Բասիլիոս զբարձր զամենայնիս (այսինքն զտիեզերացս) զարդարանս դիւրաւ ըմբռնելի բազմաց ի ձեռն իւրոյ տեսլեանն արար։ Գիտուն եւ ծանօթ ի ձեռն իւրոյ իմաստութեանն տեսլեամբ՝ աշակերտացն գործեաց. (Նիւս. կազմ. ՟Ա։)


Տեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.

NBHL (1)

Որ տեսութիւն իմն բերէր յինքն որպէս զանպարտելի պարիսպ։ Քարոզել յայտնապէս զչքնաղ տեսութիւն. (Յհ. կթ.։ Շար.։)


Տեսումն, ման

See full entry →

s.

cf. Տեսութիւն.

NBHL (1)

Տեսմանն առ հովիւսն. (այսինքն երեւմանն). (Ագաթ.։)


Տեսչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.

NBHL (2)

Բազում արտասուօք ժտէր ի տեառնէ զտեսչութիւն իրացն (այսինքն տեսանել եւ իմանալ) թէ յորո՛ւմ պատուի էր նա։ Տեսանեմ զարհաւիրս գեհենին, եւ զսոսկալի աղետիցն զտեսչութիւնն (այսինքն զտեսիլն). (Վրք. ոսկ.։ Մանդ.։)

Իբր Տուչութիւն (թուի սխալանօք գրչի). այսինքն աւանդութիւն.


Տերեւաբեր

See full entry →

adj.

leaf-bearing, petali-ferous.

NBHL (1)

Որ բերէ յիւրմէ այսինքն ընձիւղէ զտերեւս.


Տեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.

NBHL (1)

Ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց գանից։ Ուստի գթած հայրն ոչ տեւեալ (այսինքն չհանդուրժեալ՝) միշտ բարկութեամբ ըզմեզ խրատեալ (այսինքն խրատել). (Շ. տաղ լուս. եւ Շ. վիպ.։)


Տեւողական

See full entry →

cf. Տեւական.

NBHL (1)

Առաջի տեւողական նշխարաց ճգնաւորին քրիստոսի. (Շար.) այսինքն որ տոկաց այնչափ ճգնութեանց, եւ կայ ցարդ անփուտ։


Տէր, տեառն, տերանց, տեարց

See full entry →

s. gr.

God, the Lord;
Sir, lord, master, Mister, Mr.;
possessor, owner, master;
Reverend, Rev.;
ով —, Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
— արքայ, Sire!
— իմ արքայ, o King! o Majesty!
— իմ, My Lord;
— թովմաս, Mr. Thomas;
Rev. Thomas;
— լինել, կալ, to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master;
յամի տեառն, in the year of our Lord, Anno Domini;
յիս տէր, oh my lord! I pray you my lord! tell me my lord!
յի՛ս դարձ տէր, oh king hear us! — բայի, objective or accusative case;

NBHL (3)

ՏԷՐ. Անխտիր ասի զաստուծոյ եւ զմարդկանէ, ըստ եբր. ատօն, ատօնիմ. այսինքն տէր, տեարք.

Եղիցես տէր երբօր քում։ Տէր արարի զնա քեզ. եբր. (արաբ. այսինքն իշխօղ)։

Չյիշելոյ եւ յիշելոյ աստուծոյ զտյանցանս քո դու ես տէր. (այսինքն ի քո ձեռս է)։ Վաստակելոյ եւ աշխատելոյ դուք էք տեարք, եւ թեթեւ առնել եւ՛ ծանրագոյն։ Նոքա տեարք են սպանանելոյ. ինքն տէր էր ոչ դնելոյ զանձն իւր։ Մերոյն զմեզ այսրէն տեարս առնէ կամացն. (Ոսկ. յհ.։)


Տէրունական, ի, աց

See full entry →

adj.

Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.

NBHL (2)

Տէրունական գիրքն. այսինքն աստուածաշունչ. (Փիլ. իմաստն.։)

Յութերորդում տէրունական աւուրն (այսինքն ի կիրակէի) ազատեալ եղեւ. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Տէրունի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

cf. Տէրունական.

NBHL (1)

ՏԷՐՈՒՆԻ. գ. κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies). Օր տէրունական, այսինքն կիրակէ.


Տիգք, գաց

See full entry →

s.

fore-arms, arms.

NBHL (2)

Զոսկի ապարանջանքն ի տիգսն արկանեն, այսինքն ի ծղիսն։

Մի՛ զտիգս մերկանել (յն. մերկանալ), մի՛ զայտս ցտել։ Զտիգսն հատեալս (այսինքն ցտեալս ի վերայ մեռելոց), զերեսս պատառեալս. (Ոսկ. փիլիպ.։ Բուզ. ՟Ե. 31։)


Տիեզերագոչ

See full entry →

adj.

resounding throughout the universe.

NBHL (2)

cf. ՏԻԵԶԵՐՔ. ըստ յն. ասի եզ՛՛. իգումէնհ. յոք՛՛. իգումէնէ. այսինքն բնակեալ վայր. բնակութեան տեղիք.

Կրեալ զայս ինչ (այսինքն զնմանութիւն կղզւոյ) եւ տիեզերս առ այն ծով։ Կղզիք, եւ մեծքն ի նոցանէ, ընդ որս է տիեզերս. (Արիստ. աշխ.։)


Տիեզերակալ, աց

See full entry →

s.

master, conqueror of the universe.

NBHL (1)

κοσμοκράτωρ mundi imperium obtinens, imperator. Աշխարհակալ. ինքնակալ. թագաւոր մեծ. եւ տէրութիւն նորա.


Տիեզերակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

universal dominion, rule over the whole world.

NBHL (2)

κοσμοκρατία imperium in orbe. Տիեզերակալելն. ինքնակալութիւն. աշխարհակալութիւն.

Թագաւորեալ աղեքսանդր մակեդոնացի տիեզերակալութեամբ։ Վկայութիւնք տիեզերակալութեանն արտաշիսի։ Արշակ քաջ՝ տիեզերակալութեամբ իմն ձեռներէց լինէր ինքնիշխանաբար։ Ի տիեզերակալութեան աղեքսանդրու. (Արծր. ՟Ա. 7։ Խոր. ՟Բ. 12։ Յհ. կթ.։ Վրք. ածաբ.։)