well matched, lucky, fortunate.
Առաջնորդ կարգաց եւ ուղղութեանց, եւ բոլոր բարեմասն լրութեան. (Յհ. կթ.։)
Մեծութիւն եւ փառք, եւ որք նման ինչ սոցին են, ի բարեմասին բազումք դնեն։ Բնութամբ բարեմասին հասեալ են, եւ կրթութեամբ զբնութիւնն զարդարեցին. (Փիլ.։)
good fortune, happiness, participation of good;
goodness, perfection.
Վիճակ բարւոյ մասին. հաղորդ, կամ ժառանգ լինել բարեաց. բարեբաստութիւն. երջանկութիւն. շնորհք. փառք.
Ի մանկութենէ մերմէ ցանկացեալ եմք բարեմասնութեան սրբոց քոց. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զի զյաղթանակ բարեմասնութեանն՝ որ առ քեզ եղեն, անարգել լեզուով խօսեսցի. (Նար. ՟Խ՟Զ։)
Արժանիս արասէ զմեզ բարեմասնութեանշնորհաց իւրոց։ Բարեմասնութեանս այսմիկ արժանաւորք եղաք. (Սարգ. յուդ. եւ ՟Ա։)
(Հրեշտակք) ընդ մերում կրիցս կարեկցելով՝ բարեմասնութեանն մեր սպասեն։ Հերքեալս ի բարեմասնութեանց։ Բարեմասնութեան Աստուծոյ հաճելեացն։ Ի յուշ բերեալ զոր ի քեզ անճառելի բարեմասնութիւնք, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)
Կամ Չափակցութիւն. համեմատութիւն մասանց. բարեձեւութիւն.
Ի դիմաց գեղեցկութենէ, յանդամոց բարեմասնութենէ. (Սկեւռ. ես.։)
coaxer, cajoler, gallant, complaisant;
յ— լինել, to please, to flatter, to coax, to cajole, to adulate.
Ի դէպ է՝ թէ կամեցաւ երթալ հարիւրապետն, եւ արգելին հրէայք բարեմարդիկք, մեք երթամք ասեն, եւ ածեմք. (Ոսկ. մտթ.։)
flattery, adulation, complaisance.
Եւ այլք զբարեմարդութիւնն ի բաց ձգլով՝ գլխովին (այսինքն մերկագլուխ) վարին ի չարիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.
Բարեմիտ ունկնդիր (հնազանդ) մեռեալս յարուցանէ. (Կլիմաք.։)
Ոչ ոք բարեմիտ եղեւ առ մեզ, թէպէտ եւ բազում ամօք բնակեցան առ մեզ. (Լաստ. յիշ.։)
Կայծ մի փոքրիկ յանդունդս անկեալ՝ վաղվաղակի շիջանի. սոյնպէս եւ տրտմութիւն ի սիրտս բարեմտաց. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Զծառայս՝ ոչ յորժամ կապեալս ունիցիս, բարեմիտս կարծիցես զնոսա. (Մաշկ.։)
Բարեմիտ իցէ բնութեամբ, եւ սիրելւոյ ումեք կամ ընտանւոյ տուրս տացէ արտաքոյ վաստակոց եւ երախտեաց։ Երբեմն բարեմիտ գոլով տամք, եւ երբեմն յեղափոխեալ յայնց բարուց՝ զղջանամք զտալն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ի զուարճութիւն բանասիրի, եւ բարեմիտ ընթերցողի. (Յիսուս որդի.։)
Բարեմիտ խորհրդոց է՝ ոչ հեռանալն, եւ այլն. (Բրս. յուդիտ.։)
Բայց դու մի՛ ակն ունիցիս ողջանդամ բարեմիտ ապրել. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 19.) իմա՛ անվնաս, իբր անմեղ։
peaceable, flexible, good-natured, good-humoured.
Սիրտ ուրախ՝ բարեմոյն առնէ. ( կամ սիրտ բերկրեալ՝ բարեմոյն առնէ) առն հոդածի՝ ցամաքեն ոսկերք. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 22. յն. առնէ բարւոք ունել։)
Բարեմոյն կայ, այսինքն ի բարի մտածութիւն, եւ առանց հոգոց եւ ամբոխման, զօրըստօրէն բաւական համարելով։ (Ուր Լմբ. մեկնէ այսպէս.)
Բարեմոյն եւ բարեշուք, եւ բազմաց բարեաց կարապետ. (Վրդն. ծն.։)
ingenuously, frankly, naively.
Ծառայք հաւատարիմք զհաւատացեալն (բան) բարեմտաբար կատարելագործեն. (Մաքս. եկեղ.։)
Զդուզնաքեայս բան առ ի մէնջ ընկալցիս բարեմտաբար. (Ոսկ. լս.։)
Իսկ յասելն ի գործսն (բռնաւորին) խորամանկէր. յն. բարեմտեալ. իմա՛ կուսակից կամ անձնատուր լեալ։
sincerity, innocence, goodness, indulgence.
Ահա Աստուածքն ո՛րչափ բարեմտութիւնս ցուցանեն առ քեզ. (Ճ. ՟Ա.։)
Քաղցրութիւն, հեզութիւն, բարեմտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
Հաւանի (Աստուած), յորժամ բազմութիւն հանդերձ բարեմտութեամբ աղաչիցէ զնա։ Որք բարեմտութեամբ զսխալանս իւրեանց ասիցեն, ընդունի. (Ոսկ. անոմ.։)
Զտիտոս՝ զոր առաքեացն, հանդերձ բազում բարեմտութեամբ ընկալան. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
of good or of great hope.
Բարեյոյս արարեր զորդիս քո. զի տաս ի վերայ մեղաց ապաշխարութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 19։)
Բարեյոյս կամօք սխրացեալ համարձակի հարցանել։ Բարեյոյս ի վերստին դառնալն յաշխարհն հայրենի։ Բարեյո՛յս կաց առ հանդերձեալ կեանսն. (Լմբ. ստիպ.։)
Մնալ նմա արտաքոյ բարեյոյս կենացն։ Բարեյոյս եւ ուրախարար աւետիք. (Շ. յկ. ՟Ժ։ Լծ. կոչ.։)
good hope.
Մեծ բարեյուսութիւն առից. (Պիտ.։)
zealous.
Բայց զի մի՛ երեւեցայց ումեք բարենախանձ, որ ոք կամի երթալ՝ չարգելում. (Փարպ.։)
of good sign;
signalized, remarkable, famous.
Իբրեւ գրովք ոմամբք բարենշանիւք յօդացեալք. (Նիւս. երգ.։)
Փողեցէ՛ք ասէ ի նոր ամսեան փողով ի բարենշան աւուր տօնի մերոյ. (Բրս. պհ.։)
Հայելով ի մանկանցն բարենշան յառաջադիմութիւն. (Արծր.։)
Ծնաւ բարենշան որդի մի, եւ անուանեաց զանուն նորա Ներսէս. (Մեսր. երէց.։)
Հզօր եւ բարենշան լինելոց է. (Եզնիկ.։)
Բարենշան նշան յաղթութեան առաջի աչաց տեսանէին. (անդ. ՟Ժ՟Բ. 11։)
Բարենշան իմն յարմարութեամբ։ Զկազմած խորանացն՝ քրովբէաբնակն յարկաց՝ բարենշան կերպիւ հիմնադրեաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
well settled, rich, happy, prosperous.
Բարւոք շինեալ. շէ՛ն. եւ Բարելից. անքոյթ. երջանիկ.
Բարեշէն երջանիկ պերճացեալ փափկացեալ. (Ոսկ. ես.։)
agreeable, charming.
εὕχαρις, εὑχάριστος gratiosus Շնորհալի, շնորհազարդ եւ վայելուչ. հաճոյական. շէնք շնորհք ունեցօղ, սիրուն.
Թէ զամաչեցեալս յառաջ մատուսցես՝ բարեշնորհ։ Պուետիկոս ոմն բարեշնորհ։ Զիա՞րդ բարբառիմ զբարեշնորհին։ Բարեշնորհ ծաղիկդ. (Նար.։)
Բարեշնորհ երեւեալ, եւ սիրեցեալ ի նոցանէն. (Ճ. ՟Ա.։)
Խրատն՝ բարեշնորհիցն (կամ բարեշնորհացն) զա՛րդ է, իսկ վատաշնորհիցն՝ ապաւէն. (Ոսկիփոր.։)
Կամ Որ առթէ այլոց բարի բարի շնորհս.
Սրբութեամբ գերապատուեալ՝ բարեշնորհ իւրոց վիճակելոցն. (Ասող. ՟Գ. 7։)
bounty, goodness;
gracefulness, elegance, charms.
Թագաւորին յայնժամ առանձինն բարեշնորհութիւն էր։ Այդ գումարտակ բարեշնորհութեան քոյդ պարգեւաց. (Լաստ. ՟Գ։ Նար. ՟Լ՟Է։)
Զայս կնդրուկ բանի ... մատուցեալ՝ յաւէժ ընծայեցուցանեմք այսու բարբառով բարեշնորհութեան. (Նար. ՟Հ՟Է։)
Ի վերնատանն նախանուէր բարեշնորհութեան ... զմարմին եւ զարիւն իւր բաշխաց. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
mild (speaking of the wind), the mild zephyr.
Բարւոք շնչօղ կամ շնչեալ. քաղցրաշունչ.
Առաքեա՛ ի յանդս մեր զցօղ քաղցրութեան եւ զօդս բարեշուչս. (Եփր. քրզ.։)
Հողմք բարեշունչ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Բարեշունչ բանք. այսինքն քաղցրաբարբառ. կամ շնչեալ, ազդեալ ի հոգւոյն սրբոյ. (Նար. առաք.։)
splendid, magnificent;
superb, graceful, pretty;
venerable;
modest, chaste, bashful;
առնուլ զիւրեաւ ծածկոյթ —, to cover one's self with a veil for modesty.
Այր բարկացող՝ ոչ բարեշուք. (Բրս. բարկ.։)
Արտաքին դիմօք բարեշուք կերպից. (Նար. ՟Թ։)
Իսկ զբարեշուք կանանցն խայտառականս զի՞նչ պիտոյ է մեզ ընդ գրով արկանել. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)
(Ոմն ի մարց) ոչ ծածկոյթ բարեշուք զիւրեաւ առեալ ի դառնութենէն. (Նիւս. մկ. բեթղ.։)
cf. Բարեշքեղութիւն.
Ասացեալ զմարմնոյն բարեշքութիւն (կամ բարեշքեղութիւն). (Պիտ.։)
exactness, beauty, exact proportion.
εὑμετρία bona mensura, congruens modus Բարւոք չափ. համեմատութիւն. չափաւորութիւն. բարեձեւութիւն. վայելչութիւն. չափակցութիւն.
Բարեչափութիւն անդամոց՝ հանդերձ վայելուչ գունով՝ գեղեցկութիւն առնէ մարմնոյ. (Նիւս. բն.։)
Արդարութիւն դարձեալ օրհնաբանի Աստուած, որպէս ամենեցունց ըստ արժանաւորութեան բաշխելով զբարեչափութիւն եւ գեղեցկութիւն եւ բարեկարգութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
pious, religious, devout.
εὑσεβής pius, religiosus որ եւ ԲԱՐԵՊԱՇՏՕՆ. Որ բարիոք պաշտօն մատուցանէ, կամ ծառայէ Աստուծոյ. երկիւղած յԱստուծոյ, աստուածապաշտ, պաշտօնասէր. արդար. ուղիղ. բարեկրօն. հակադրեալ ամբարշտի եւ անօրինի, հեթանոսի եւ չարափառի.
Տէր Աստուած Իսրայէլի, յոյս բարեպաշտին։ Ցանկութիւնք ամբարշտաց չար են, արմատք բարեպաշտաց հաստատունք են։ Ճանապարհք բարեպաշտաց ուղիղ են.եւ այլն։
Ի բարեպաշտաց այս ամենայն հեռի եղիցի. (Սիր. ՟Ի՟Գ. 16։)
Ո՛վ անբարիշտդ ի բարեպաշտից. (Նար. ՟Ը։)
Բայց առաւել բարեպաշտիցն. (Պիտ.։)
Եկեղեցիք բարեպաշտաց՝ տաճարք աղօթից։ Զբարեպաշտաց պղտորես զլսելիս. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Բարեպաշտ արքային Տրդատայ։ Թէոդոս մեծն՝ բարեպաշտ եւ աստուածասէր։ Վասն բարեպաշտ թագաւորաց, եւ աստուածասէր իշխանաց. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Ժմ.։)
Որ (ինչ) ոչ է ըստ տեառն կամաց, չէ՛ բարեպաշտ, այլ՝ դառնացուցիչ. (Խոսր.։)
Բարեպաշտ փութով տօնասէր անձանց. (Պիտ.։)
to be religious, to lead a pious life, to do good works.
Պատմելով նոցա (այսինքն Պօղոս՝ աթենացւոց) Աստուած, զոր բարեպաշտելն նոքա մեհենին պատուով կարծեցին. (Առ որս. ՟Դ։)
Յորոց ամենասուրբ երրորդութիւնդ երկրապադեալ բարեպաշտի։ Հաճեցար զմերոյս ազինս բարեպաշտիլ առ քեզ. (Մաշտ.։)
Համարձակին բարեպաշտել, բայց շրթամբք միայն. (Առ որս. ՟Զ։)
Ի միջոյ ամբարշտաց համարձակիմ բարեպաշտել առ քեզ Աստուած. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ըստ կամաց երկնաւոր տեառնն բարեպաշտել. (Խոսր.։)
Տանին տքնութեան, եւ պահոց պնդութեան, եւ մաքրութեամբ բարեպաշտեն. (Իգն.։)
piety, religion;
բարեպաշտութեամբ, cf. Բարեպաշտաբար.
Զհանգամանս բարեպաշտութեան ուսոյց գրովք սրբովք։ Զամենեսին որսալ հոգեւոր ուռկանաւն առ բարեպաշտութիւն։ Աստուածասէր թագաւորն տրդատիոս բարեպաշտութեամբ սպասաւորեալ՝ երկիւղած գտանիւր. (Յճխ.։ Ագաթ.։)
Զյաղագս բարեպաշտութեան մարտն մարտուցեալք. (Փիլ. քհ.։)
Զբազում կռապաշտս դարձոյց ի բարեպաշտութիւն, եւ մկրտեաց. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ի՟Ե.։)
Զաստուածեղէնսն՝ բարեպաշտութեամբ իմասցուք. (Աթ. ՟Ը։)
(Ոստիկանն առաքեաց պարգեւս առ Սմբատ արքայ, զի) գուցէ գտանիցի ինչ արքայի ի պահեստի, եւ այսպիսի բարեպաշտութեամբ յայտ եկեալ առցէ. (Յհ. կթ.։)
Ճառդ՝ բարեպաշտութիւն երեւեցուցանէ առ հայրն։ Կատարեալ ցուցանեն յերկոսին ծնողսն բարեպաշտութիւն. (Փիլ. լին.։)
pious, religious.
Բարեպաշտուհին աղլայիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Եւ զբարեպաշտուհի կին նորին (իշխանին սիւնեաց). (Յհ. կթ.։)
cf. Բարեպաշտ.
Կոռնելիոս հարիւրապետ՝ բարեպաշտօն եւ երկիւղած զԱստուծոյ՝ ամենայն տամբ իւրով։ Կոչեաց զինուոր մի բարեպաշտօն ի սպասաւորացն իւրոց. (Գծ. ՟Ժ. 1. 7։)
Կին իմաստուն եւ բարեպաշտօն՝ օրհնեսցի. (Առակ. ՟Լ՟Ա. 30։)
cf. Բարեպաշտ.
Ամբարիշտ ցուցաք զսատանայ, իսկ բարեպարիշտ՝ զօրէնսն Աստուծոյ (եւ զօրինապահս). (Լմբ. սղ.։)
Բարեպարիշտ ծերունին աննա ընդ Սիմէոնի մարգարէացաւ. (Ոսկիփոր.։)
Առ ի բարեպարիշտ ծնողացն իւրոց խրատեալ. (Նար. խչ.։)
Ի մարդկանէ զքեզ տեսցեն միայն բարեպարիշտ։ Ցո՛յց քոց փափագողաց զմիոյ որովայնի քո զբարեպարիշտ զշիրիմն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. մակաբ.։)
good, virtuous, pious, religious;
benevolent, indulgent, obliging.
φιλάγαθος, φιλόκαλος amans bonum, bonus, benignus Սիրօղ զբարին, զբարութիւն, եւ զբարերարութիւն. բարեբարոյ. մարդասէր. քաղցր.
Հիւրասէր, բարեսէր, ցած, արդար. (Տիտ. ՟Ա. 9։)
Բարեսէր եւ ազնուականագոյն մարդկան անձինք։ Բոլոր բարեսիրացն խուսափեալ։ Հի՞մ զհարազատ եւ զբարեսէր եղբայր սպանանես. (Պիտ.։)
Հոգայր իբրեւ զբարեսէր, թէ մի՛ գուցէ դժուար ինչ արանցն ի թագաւորէն դիպի։ Էր այր մտացի, առողջախորհուրդ եւ բարեսէր։ Եւ էր այն օր՝ անսպառ ուրախութիւն աստուածասէր բարեսիրացն. (Փարպ.։)
Ըստ կամաց քոց բարեսիրաց. (Ժմ.։)
Ըստ հայցման հաճութեան բասէր կամաց երջանկիդ. (Նար. յիշ.։)
bounty, goodness, kindness, obligingness.
Որքան իմն յինքան զբարեսիրութեանն կարաց բերել զնախանձ. (Պիտ.։)
Քաղցրութիւն, (այսինքն) անբարկութիւն. բարութիւն, (այսինքն) բարեսիրութիւն. (Ոսկ. գաղ.։)
good education.
Բարւոք սնուցանելն, կամ սնանիլն. սնունդ բարի.
Տանց շինութիւն, եւ մանկանց բարեսնութիւն (կամ բարէսնութիւն). (Պիտ.։)
well instructed, well brought up, well educated.
Դարձեալ եղբարց երկուց ծընունդ, ըստ աշխարհի գոլ բարեսնունդ. (Շ. յիշ. առակ.։)
ԲԱՐԵՍՆՈՒՆԴ. որպէս Բարւոք սնուցիչ. կենսառիթ.
Գինի փոխանակեալ՝ արիւն անմահին՝ բարեսնունդ, լինել ժառանգակից Քրիստոսի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
becoming, conformable, convenient, proper, handsome, pretty;
graceful.
εὑπρεπής decorus, decens, speciosus Քաջայելուչ. բարեյարմար. բարեձեւ. բարետեսիլ. գեղեցիկ. ազնիւ, պատուական.
Բարեվայելուչ եւ ցանկալի է աշխարհն աղուանից ամենագիւտ շահիւք ի բարձրաբերձ կոհակացն կաւկասայ. (Կաղանկտ.։)
Փոխանակ նոցա զբարեվայելուչսն եւ զօգտակարագոյնսն ի տեղւոջն արձանացուցանել. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ոչ ընդերկարեաց նախահայրն մեր ի դրախտին բարեվայելուչ բարձրութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Առաքեաց զիւր ... արագագիրն բարեվայելուչ. ((այսինքն է զԵւգրափոս, որ է ըստ յն. գեղեցկագիր) Ճ. ՟Ա.։)
good assurance, certainty, boldness.
Եկեղեցին եղեւ ի բարեվստահութեան. (Կիւրղ. ես.։)
that sounds well, sweet, harmonious, well adjusted or organized.
Ուր իցէ հնչիւն ընտիր տաւղի կամ քնարի. քաղցրանուագ.
Աղէյարմար ջութակաց, բարետաւիղ ողբերգարկութեանց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
having a good prospect, aspect or countenance, handsome, charming, graceful, genteel, delicate, pretty, agreeable.
εὑειδής speciosus, formosus, pulcher որ եւ ԲԱՐԵՏԵՍԻԼ. Գեղեցիկ, բարեձեւ, վայելուչ. տէսքով, սիրուն, աղուոր.
Փոխանակ տգեղին եւ զազրատեսակին զգեղեցիկն եւ զբարետեսակն յարդարէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։)
Փոխանակ ամենայն բարետեսակ իրաց զփոշին տեսանէ. (Լմբ. սղ.։)
Կամ ἁγαθοειδής benignus, benevolus Քաղցրահայեաց. բարեհամբոյր, բարեսէր.
Բարետեսակք են, եւ զոր յետ իւրեանցն են՝ կցորդ առնեն բարւոյն պարգեւաց։ Որպէս բարետեսակ քահանայապետութիւն՝ եւ զորս յետ իւրն զնոյնհետայն հաղորդեցոյց. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)
cf. Բարետեսակ.
Ոչ զսեաւն սպիտակ յօրինէ, եւ ոչ զտգեղն գեղեցիկ կամ բարետեսիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։)
Բարետեսիլ երեւեալ ամենեցուն յաչս քո. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)
Ասէ սակս աղաւնոյ, բարետեսիլ է, եւ ամենայն որ ինչ ի կենցաղումս է կենդանի, հաճոյ նորա թուացեալ. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)
becoming, proper;
of good figure, genteel.
Հրեշտակն է հայելի մաքուր, ընդունելով զբոլոր գեղեցկութիւնն բարետիպ աստուածատեսակութեանն. (Դիոն. ածայ.։)
Քաղցրածաղիկ ծառոյն բարետիպ պտուղ։ Աշտարակ կանգնեաց զբարետիպ պտուղ։ Աշտարակ կանգնեաց զբարետիպ դիտաւորութիւն շնորհին. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)
that is of good family, noble, illustrious.
Արանց բարետոհմից աթոռակցութիւնն գովեալ. (Առ որս. ՟Ը։)
Բարժանէ զլաւն ի վատթարէն, թէպէտեւ են բարետոհմիցն ծնունդք. (Ոսկ. հռ.։)
Նուաստից, բարձրագունից, բարետոհմից (կամ բարետոհմաց), անազգեաց։ Կոյս ոմն էր ի բարետոհմից եւ ի զգաստից. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. կիպր.։)
Զսա փառաւորեն հրեշտակք յաղագս բարետոհմ պայծառութեանն. (ա՛յլ յն. տոհմակից. συγγενής ) (Ածաբ. մկրտ.։)
Տացուք որպէս այգի քաջաբեր եւ բարետոհմ, մի՛ փուշ, այլ՝ խաղող. (Սարկ. հանգ.։)
nobility;
noble birth;
grandeur;
fertility.
Ո՞ւր հօր եւ մօր եւ ազգին բարետոհմութիւնք. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Ոչ էր նուազ յազնուականութենէ հայրենի բարետոհմութեանցն. (Ճ. ՟Ա.։)
Նախատես զիս, վասն զի զինուոր եմ, այլ իմացեալ ծանիցես զբարետոհմութիւն ազատութեան իմոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Ծնունդ մշտնջենաւորի հօրն՝ յա՛յտ է, զի կալցի զծնողին բարետոհմութիւն՝ մշտնջենաւոր գոլով իբրեւ զնա։ Զհայրենական զբարետոհմութիւն ունելով եւ պահելով յինքեան՝ ճշմարտէ զասելն, որ ետես զիս՝ ետես զհայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ տոհմից փառաւորութիւն փառաւոր է առ Աստուծոյ, այլ՝ առաքինութեամբ բարետոհմութիւն. (Յճխ. ՟Ի։)
Տեսեալ զբարետոհմութիւն վերին գաւառին՝ երանէ զայնոսիկ՝ որ զաւակս առաքինութեան ունիցին ի սիոն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
Զբարետոհմութիւն հոգւոց՝ ինքնիշխանութեամբ թշուառացուցանեմք. (Լմբ. սղ.։)
Յիշեաց զիւր առաջին բարետոհմութիւնն (անառակ որդին). (Իգն.։)
Զի մի՛ սերմն օտարոտի ապականեսցէ զմերս բարետոհմութիւն։ Զի մի՛ ի հակառակութենէն բարետոհմութիւնն (սիրոյ) աղաւաղեսցի. (Լմբ. ատ.։)
beneficent, benefactor, friend, obliging, indulgent, favourable, kind.
Պարզապէս զԱստուծոյ ասի, որ միայն է պարգեւատու ամենայն բարեաց ամենայն արարածոց.
Օրհնեցից զտէր զբարերարդ իմ։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ, առ Աստուած բարերար իմ։ Տէր բարերար՝ քաւիչ լեր ամենայն սրտից ուղղոց։ Բարերա՛ր է Աստուած ի վերայ համբերւղաց իւրոց։ Զի գոյ ի նմա հոգի մտաւոր, սուրբ, բարեսէր, բարերար։ Եւ զհոգի քո սուրբ զբարերար ետուր նոցա իմանալ զօրէնսն.եւ այլն։
Արարիչն բոլորեցուն եւ բարերար։ Որպէս բարերարն է ւ քաղցր, այսպէս եւ ահագին է. բարերար է՝ ըստ որում Աստուած է. ահագին է՝ վասն զի տէր է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)
Եւ զբարերար քաղաքին՝ իբրեւ զվնասակար իրաց արքունի կշտամբելով. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 2։)
Եւ եթէ բարի առնէք բարերարաց ձերոց, ո՞ր շնորհ է ձեր։ Եւ որ իշխենն նոցա՝ բարերարք կոչին. (Ղկ. ՟Զ. 33։ ՟Ի՟Բ. 25։)
Ի խորհրդոց իւրոց ուղղեսցի այր բարերար. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 14.) յն. բարի. որպէս ռմկ. աղէկ մարդ։ Նոյնպէս իմա՛ եւ ի սոսին.
Ոչ միայն բարերարացն եւ հեզոցն, այլեւ կամակորացն. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 18։)
Լայնաբար ասի եւ զայլոց իրաց, որպէս Բարի ինչ, եւ առիթ բարւոյ, յորոյ ի լաւութեան լինի վայելել.
Տէր եւ հատուցանօղ բարերարացն՝ բարիս, եւ չարարարացն՝ չարիս. (Ագաթ.։)
ԲԱՐԵՐԱՐ. ա. որ եւ ԲԱՐԵՐԱՐԱԿԱՆ, ի, աց. ἁγαθός, ἁγαθώτατος bonus, -a;
benignus, benignissimus Որ ինչ սեպհական է բարերարի կամ բարերարութեան. մարդասիրական.
Ի մարդասիրութենէ բարերար կամաց քոց. (Ագաթ.։)
Յերկնայնոցն էութեանց մինչեւ յետինս երկրի թափանցիկ եղեալ բարերարականն նորա նախախնամութիւն յամենայն յէսս. (Դիոն. երկն.։)
to do good, to gratify, to favour, to oblige.
εὑεργετέω, εὑποιέω benefacio Բարի առնել (ըստ ոճոյ սուրբ գրոց). բարիս կամ երախտիս առնել. բարերար կամ երախտաւոր լինել. աղէկութիւն ընէլ.
Առաքինութեան յատուկ է բարերարելն զարժանաւորսն. (Արիստ. առաք.) որ է հելլենաբանութիւն. այսինքն բարիս առնել արժանաւորացն։
Որք զտեսեալն յինքեանց իմաստս բարերարեն ներքնոց. (Վրդն. սղ.) այսինքն բարերարապէս հաղորդեն։
Ի քոյոցդ խրատեալ բանից, եւ բարերարեալ քոյդ ողորմութեամբ. (Նար. ՟Լ՟Թ։) Այլ առաւել սովորաբար ասի.
Քրիստոս էր այն՝ որ ... բարերարէր նոցա (յանապատի). (Ագաթ.։)
benefit, bounty, good, beneficence, kindness, favour, service, pleasure, gratification, liberality.
Աւանդեսցեն զիւրեանց ոգիս բարերարութեամբք. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 19։)
Կարօտեալք գտին զբարերարութիւն ի քումմէ բարերարութենէդ։ Զքո բարերարութեանդ զչափ առեալ։ Բարերարութեամբն տալ յերկնից ձեզ անձրեւս։ Որք զբարերարութիւնն յանձին ունիցին։ Զբարերարութիւն եւ զհաղորդութիւն մի՛ մոռանայք.եւ այլն։
Որ զանչափ քո զբարերարութիւնդ շնորհեցեր քո արարածոց. (Շար.։)
Բարերարութեանն առաքինութիւն այն է, յորժամ այլքն ի նմանէ վայելեսցեն։ Եզնիկ.։
Պարգեւք՝ վաստակոցն են փոխատրութիւնք , իսկ ողորմութիւնք՝ մեղուցելոյս բարերարութիւնք. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
Արքայից արքայ առ ձեզ կարի բարերարութիւն արար. (Փարպ.։)
Կամ Բարերար բնութիւն. մարդասիրութիւն. քաղցրութիւն. բարութիւն. որպէս յն. ἁγαθότης bonitas, benignitas
Լինել պաշտօնակից մեզ եւ փառաբանակից քում բարերարութեանդ. (Պտրգ.։)
Անցո՛ ի մէնջ զցասումն ... բարերարութեամբ քով. (Ժմ.։)
Շնորհեսցէ մեզ բարերարութիւն ձեր զայր մի. (Փարպ.։)
Լծակից խնդրեաց բարերարութեան իւրոյ՝ զհաւատսն մեր. (Նար. ՟Ժ. որ հայի եւ ի ՟Ա նշ։)
blissful.
Պարք բարերջանկաց. այսինքն երկնաւորաց. (Խոր. վրդվռ.։ եւ ՃՃ.։)
blissfulness;
good fortune, happiness.
Ունայնանայ մարդոյ բարերջանկութիւն ի կենցաղս։ Յուսաս դու յԱստուած, եւ նա առաջնորդէ քեզ ի բարիս, եւ ես այնու հետեւմամբն ի բարերջանկութեան։ Սիրոյն բորբոքումն, եթէ առ Աստուած՝ բարերջանկութեամբ, եւ եթէ յախտս՝ թշուառութեամբ. (Լմբ. ժղ.։ Լմբ. առակ. եւ այլն. ստէպ։)
glorious, illustrious, splendid, magnificent.
εὕδοξος, εὑκλειής, κλεινός, εὑδαιμονῶν gloriosus, honorificus, inclytus, celebris, illustris, felix, beatus Մեծափառ, քաջափառ, փառացի. պանծալի. բարեհռչակ. պատուական, երջանիկ. երանելի.
Յայնժամ վարդապետն բարեփառ, յորժամ աշակերտն դիւրահաւան։ Բարւոք վաստակոց՝ պտուղ բարեփառ. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յադամ.։)
Բարեփառ եւ արժանի սքանչանալոյ ցուցեալ զհնազանդութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
Թէ ոչ եւ նախանձն եւս բուռն եհար զբարեփառացն. յն. զբարերջանկացն. (Նիւս. կուս.։)
Զանթուելիսն ամբարձեալ բարեբախտութիւնս ... զբարեփառսն կացրդեալ մարդիկ։ Բարեփառ երջանկութիւն, կամ շինութիւն, գրդանք, կամ հրամանք. (Պիտ.։)
Որ առ ներխոհեմսն բարեփառ թուին ամուսնութիւնքն։ Զբարեփառ կենցաղն որսալ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. եւ ՟Ժ՟Բ։)
ԲԱՐԵՓԱՌ. Քաջափայլ հանդիսացեալն ի վարդապետութեան. ուղղափառ, եւ ուղղափառական.
Բարեփառ առաջնորդն մեր։ Բարեփառ առաջնորդին մերոյ յեռոթէոսի։ Խորհրդազգած լինէին բարեփառ հարքն մեր։ Զբարեփառ մեր հարսն, որք նախ քան զօրէնս եւ յետ օրինաց, հրեշտակք հանէին առ աստուածայինսն. (Դիոն. ստէպ։)
Բարեփառ հաւատով երջանկացեալ ի Քրիստոս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Որոց հնար էր զբարեփառ ընտրել պողոտայ, ընտրեցէք զխոտորնակն եւ զփշաբեր. (Գէ. ես.։)
splendour, grandeur, magnificence, majesty.
Զկեանս, եւ զբարեփառութիւն, եւ որ ինչ ըստ մարմնոյ մեծութիւն, եւ հեշտութիւնք, յիշեցուցանելով. (Սարկ. լս.։)
Առաքինութեան քան զամենայն ինչ ընտանեգոյն է բարեփառութիւն։ Զէին խնդիր ոչ թողցուք, զհանճար գիտութեան նորա՝ կատարած բարեփառութեան գոլ սովորեալք (այսինքն ուսեալք)։ Կատարած բարեփառութեան՝ յառ Աստուածն նմանութիւն. (Փիլ.։)
Բարի բազում քաղաքաց եւ հրամանքս այս, զի նախապատուիցեն զառ ի բազմաց բարեփառութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Սուրբ հարքն՝ բարեփառութեան հիմնացեալ հաւատով։ Բարեփառութեան զամպարօք փայլեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Բան՝ զոր հարցէք, ո՛վ բարեփառութեան հարցափորձող՝ աստուածապահ տէր (Աշոտ պատրիկ). (Դաւիթ բագր.։)
Արձանացեալ ի ձեզ աստուածային հաւատ բարեփառութեան. (Կանոն.։)
well tried, — proved.
εὑδόκιμος probus, probatis, et laudatus Փորձ եւ ընտիր. քաջահաճոյ. գովելի գտեալ փորձիւ. հանդիսացեալ. պանծալի.
Բարեփորձ վկայիւքն նոցա վարեալք. (Նիւս. բն.։)
Բարեփորձ հարքն այսու ամբողջ հաստատեցին. (Լմբ. պտրգ.։)
Բարեփորձ եղեալ զինուցդ ձերոց ամենայն ուրեք։ Սովորեալք բարեփորձ լինել, ոչ մարմնական զէնս շարժեալ. (Պրպմ.։)
Ոչ աշակերտացն, որք բարեփորձք լինին, փառս ընծայել, այլ՝ Աստուծոյ. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)
Որովք բարեփորձն լինել սովորեցաք, նոքումբք երեւիմք թէ՝ եւ յիշատակի եմք արժանի. (Մէկն. Ղեւտ.։)
to hide, to veil, to dissimulate.
Յունաց մատենագիրք կամ քաղդէացիք զախտն բարեքեն, (այսինքն զնաբուգոդոնոսորոյ պատժիլն) ... եւ Աստուած անուանեն զմոլորութիւնն՝ որ եմուտ ի նա. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ոչ եթէ անուամբք բարեքողք եղեն խոստացեալ երանութիւնքն, այլ՝ առնելեաց երանութեանցն. (Եփր. համաբ.։)
personable, genteel, agreeable.
Եթէ որդիք ուրուք իցեն յոռի, եւ նա ցանկասցի այլոց որդւոց բարեքւոց հայր անուանել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12. ըստ հին ձեռ. իսկ ի նորն բարե ոց. եւ ի տպ. բարէոց։)
cf. Բարեքի.
Եթէ ոք ի քահանայից հանդերձիկ ինչ բարեքիկ ագանիցի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Եւ զայր վարդապետ՝ եթէ տեսանեն՝ որ ի կերակրիկ ինչ մտաբերիցէ, եւ բարեքիկ հանդերձիկ ագանիցի ... բամբասեն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ. ըստ ձ։)
at least, at the least.
ԲԱՐԷ. Այսպէս գրեն ոմանք ի գրչաց զնախակարգեալ բառսբարդեալս սովորաբար ըստ ուղիղ կանոնի ԲԱՐԵ. (ի բարի, բարեաւ, բարեաց) օրինակի վասն աստ դնեմք զքանի մի բառս, որովք լիցի զուղիղն դատել գրագիտաց։
Նոյն ընդ ռմկ. պա՛րէ. որ եւ ՓԱՐԹԱՐ, եւ ԲԱՐԻ. Գոնեա. գէթ. Բա՛րէ դուք հաց եւ ջուր ճաշակեցիք յայնժամ. այլ ես եւ ո՛չ զայն առի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ. 5.) (տպ. բարի է։)
Եթէ ոչ առնես զսպասաւորութիւն քո (զսարկաւագութիւն), ապաբա՛րէ զսկիհն կալցես ի ձեռին քո ի ժամ հաղորդութեանն. (անդ. (տպ. ապա սակայն։))
Եթէ ոչ ունիս աղօթս հոգեւորս եւ խոնարհութիւնս, ապա բա՛րէ աշխահութիւնս մարմնաւորս արասցես. (անդ. (տպ. գո՛նէ։))
cf. Բաժանեմ.
Ասի սուրբ երրորդութիւնն բարժանիլ անբարժանաբար, եւ միաւորիլ որոշմամբ. արդ բարժանի ըստ դիմաց, եւ միաւորի ըստ բնութեան. (Խոսրովիկ.։)