Definitions containing the research մարի : 1097 Results

Պիտակ, աց

See full entry →

adj. s.

false, improper, abusive, adventitious, extrinsic;
degenerate, bastard;
note, letter, bill, card;
— ի պարտուց, innocent, guiltless, faultless.

NBHL (2)

Մեր ամենայն անունպիտակ է, իսկ աստծոյն՝ ճշմարիտ. (Մխ. երեմ.։)

Ճշմարիտն ի վերայ պիտակ իրաց ոչ վկայէ, զի մի երբէք պիտակ լինիցի եւ վկայութիւն նորա. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Պիտակութիւն, ութեան

See full entry →

s. rhet.

abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.

NBHL (1)

Չափ ճշմարիտն եւ արդարն ... իսկ չարացն չափ՝ պիտակութիւն է սուտանուն, լի ամենայն անկարգութեամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)


Պիտամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Պիտանամ.

NBHL (1)

Պիտայ ահարոն աստուածասիրին մովսէսի՝ բժշկել զխոտորումն մարիամու , այժմու յն. այսինքն աղաչէ։


Պիտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want, indigence;
necessity;
witness, testimony.

NBHL (1)

ծարաւեցաւ արդարապէս, եւ ինքն գիտէ՝ մերով պիտաւորութեամբն ծանուցանիլ զինքն գոլ մարդ ճշմարիտ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Պղծեմ, եցի

See full entry →

va.

to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.

NBHL (1)

գիրք ի մեռելոտի մերձենալ՝ պղծեն (այսինքն պղծեալ համարին). (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Համարեմ, եցի

See full entry →

va.

to count, to number, to calculate;
to esteem, to reckon, to consider.


Համեմատութիւն, ութեան

See full entry →

s. math. adv.

comparison, confront;
proportion;
analogy, relation, conformity, correspondence, harmony, eurythmy, symmetry;
ratio, proportion;
— գրոց, collation;
բառնալ զ—ն, to disproportion;
համեմատութեամբ, proportionably, in proportion, proportionally, symmetrically;
comparatively, in or by comparison, relatively, in reference.

NBHL (1)

Յամենեցունց ընդ միմեանս կշռեալ համեմատութենէն ճշմարիտ գիւտն հասանիցի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հայելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s. fig. adj.

looking-glass, mirror, speculum;
—ք, eyes;
visible, observable;
— կիզիչ, burning glass.

NBHL (1)

Ճշմարիտ իմաստութեանն հայելի՝ զայսոսիկ առաջի դնէ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Հայերէն

See full entry →

adj. adv.

Armenian;
in Armenian;
— գիր, Armenian writing;
— տառիւք, in Armenian letters or characters;
— լեզու, դպրութիւն, the Armenian language, literature;
ուսնանել զ—, to learn, to study -;
— թարգմանել, to translate into -;
— գիտ՞էք, խօսի՞ք, do you know Armenian ? do you speak Armenian ?.

NBHL (1)

Ըստ թուոյ հայերէն տումարին. (Արծր. ՟Գ. 13։)


Հայեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contemplation;
speculation;
theorem.

NBHL (1)

Դարձցին ի ճշմարիտ լուսոյն հայեցողութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Հայկազնեայ, եայց

See full entry →

cf. Հայկազուն.

NBHL (1)

Թուականիս հայկազնեան տումարի՝ ՟Չ՟Խ՟Բ. (Երզն. քեր.։)


Հայկազնեան

See full entry →

cf. Հայկազուն.

NBHL (1)

Թուականիս հայկազնեան տումարի՝ ՟Չ՟Խ՟Բ. (Երզն. քեր.։)


Հայրենասէր, սիրաց

See full entry →

adj. s.

fond of one' country, patriotic;
patriot;
ճշմարիտ, անձնանուէր —, a genuine, devoted patriot.


Հանդարտ, ից

See full entry →

adj. adv.

peaceable, quiet, calm, tranquil, mild;
moderate, staid, sedate, grave, sober;
—, —ս, gently, softly, mildly, tranquilly, slowly;
— լինել, կալ, to remain quiet or tranquil;
— լինել, to have patience, to be patient.

NBHL (1)

Ի սիւք հանդարտ զօրինակեալն մարիամ. (Շար. հանգէտ յն. ձայնիցս։)


Հանդիսարան, աց

See full entry →

s.

lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.

NBHL (1)

Մարգարէից հանդիսարան, եւ գրաւական կենաց մարդկան՝ մարիամ աստուածամայր. (Շար.։)


Հանի, նւոյ

See full entry →

cf. Հան.

NBHL (1)

Ի հանոյն իւրոյ մարիամայ։ Բաց ի հանոյ կամ ի մօրէ կամ ի քերց. (ՃՃ.։ Կանոն.։)


Հանճար, ոյ

See full entry →

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

NBHL (1)

Հանճար է կարծիք (այսինքն իմացուածք) ուղիղ խորհրդով կապեալք, եւ կամ բան (այսինքն իմաստ) ճշմարիտ ի խորհուրդս անփոխադրելիս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Հապ

See full entry →

adv. int.

in haste, hastily, very soon;
afterwards, next, then, and then, after;
come! now ! well! come on! go! away! make haste! come now! quick!.

NBHL (1)

Հապ մի ըստ միոջէ զթագաւորս ասորեստանեայց համարի. (Եւս. քր. Ա։)


Հառաչ

See full entry →

cf. Հառաչանք.

NBHL (1)

Մեծ համարիս զհառաչ հոգւոյ. (Նար. ՟Ի։)


Հառաչիւն

See full entry →

cf. Հառաչումն.

NBHL (1)

Կոյսըն մարիամ հանդէպ նստէր ի հառաչման. (Լմբ. տաղ.։)


Հառաչումն, ման

See full entry →

s.

sigh.

NBHL (1)

Կոյսըն մարիամ հանդէպ նստէր ի հառաչման. (Լմբ. տաղ.։)


Հասարակախառն

See full entry →

adj.

common, general.

NBHL (1)

Զի մի՛ համարիցս՝ հասարակախառն ինչ բնութեամբ օրինաց (կամ օրինօք բնութեան) ծնեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Հաստատուն, տնոց

See full entry →

adj. s. geom. adv.

firm, solid, stable, fixed;
certain, sure, positive;
immovable, constant;
permanent, persevering;
determined;
solid;
cf. Հաստատ;
— կերակուր, solid food.

NBHL (1)

ՀԱՍՏԱՏՈՒՆ. ἁληθής, ἁκριβής, πιστός verus, constans, fidelis. Հաւաստի. ստոյգ. ճշմարիտ. անտարակուսելի. արժանահաւատ. բարի. հաւատարիմ (բան, եւ անձն).


Հաստարմատ

See full entry →

adj.

well or deep-rooted, well established, firm, solid;
— առնել, կանգնել, to strengthen, to root, to establish.

NBHL (1)

Զճշմարիտ ազատութեան հրամանն հաստարմա՛տ արձանացո՛ առ իս. (Բենիկ.։)


Հատկլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be out of breath, to become breathless, to gasp for breath;
ի հեկեկանացն — կլեալ, hindered by sobs.

NBHL (1)

Հատկլիմ արտասուօք, փղձկի սիրտ իմ, եւ յիմարին միտք. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Հարկ, աց

See full entry →

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

NBHL (1)

Հարկ համարիմ սակաւ ինչ ասել. (Խոսր. պտրգ.)


Հաւանագոյն

See full entry →

adj.

likely, probable;
persuasive.

NBHL (1)

Ես ոչ իմաստասիրեցից հաւանագոյն եւ ճշմարիտ. (Առ որս. ՟Է։)


Հաւասարաչափ

See full entry →

adj.

of equal measure, just, equal.

NBHL (1)

Մի՛ հաւասարաչափ զճանաչելն համարիցիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)


Սողուսկ

See full entry →

cf. Սողուկ.

NBHL (1)

Թուի սողուսկ եւ ողորկ իմն, բայց ճշմարիտ եւ խոշոր գտանի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 41։)


Սողուկ

See full entry →

adj.

slippery.

NBHL (1)

Թուի սողուսկ եւ ողորկ իմն, բայց ճշմարիտ եւ խոշոր գտանի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 41։ 2)


Սորեկ

See full entry →

adj. bot.

sorech, choicest, most excellent;
Indian millet.

NBHL (1)

Ով ճշմարիտ աստուածային տունկ, սորեկ պտուղ. (Թէոդոր. խչ.։)


Սպաս, ուց

See full entry →

s.

service, office, function, employment;
want, requisite;
furniture, ornaments, trimmings, apparel, moveables, luggage, clothes, goods, service of plate, vessels, utensils;
dinner-service;
meats, victuals, repast, dinner, treat, feast;
pomp, train, equipage;
care, earnestness, solicitude;
—ք եկեղեցւոյ, church ornaments, decorations, plate, chalice;
ի — հայրենեաց, in the public service;
— ունել, տանել, հարկանել, ի —ու կալ, to serve, to take service, to minister;
— ունել կրակի, to worship fire;
— տանել կռոց, to worship idols;
լինել ի —ու պաշտաման ուրուք, to serve, to be in service;
հարկանել, տալ ումեք զյետին —, to pay the last honours;
— տանել ախտից, to obey the passions;
աստուածական մատուցանել անձին —, to be one's own idol;
— առնել, to attend well, to care, to keep, to guard, to watch, to spy, to lie in wait for;
to eat, to dine;
— ուտել or կերակրիլ, to regale, to entertain, to give an entertainment;
— ա րկանել, դնել, to prepare the requisites for the Mass;
զբաղեալ էր ի բազում —ու, he was oppressed by a multitude of things, he was very busy.

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր մարիամ, սպաս ամենայն տիեզերաց. (Կիւրղ. կուս.։)


Սպասիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

waiting for.

NBHL (1)

Զի մեք եմք սպասիչք յուսոյն, որ ոչ ամաչեցուցանէ. Կասեցուսցէ զսպասիչս գալստեան ի ճշմարիտ գալստենէ անտի՝ որում սպասէինն. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Սպիտակախայտ

See full entry →

adj.

spotted with white speckled, dapple-grey, grey.

NBHL (1)

Լինի ի մակեդոնիա մարմարիոն կանաչ սպիտակախայտ (կամ կանաչախայտ սպիտակ). (Խոր. աշխարհ.։)


Ստալեզու

See full entry →

cf. Ստախօս.

NBHL (1)

Որք ուտեն զհաց յիմարի, ստալեզու են. (Ի գիրս առաքին.։)


Ստակարծ

See full entry →

cf. Ստակարծող.

NBHL (1)

Կամի զայնոսիկ՝ որ երջանիկ համարին զայս միայն զհանդերձ մարմնովս կեանք, յանդիմանել ստակարծս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 76։)


Ստակարծող

See full entry →

adj.

thinking falsely or erroneously.

NBHL (1)

Կամի զայնոսիկ՝ որ երջանիկ համարին զայս միայն զհանդերձ մարմնովս կեանք, յանդիմանել ստակարծս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 76։)


Ստամբակեմ, եցի

See full entry →

va.

to oppose, to resist, to be obstinate, to disobey, to rebel, to be insolent.

NBHL (1)

Խեռեն եւ ստամբակեն, ոչ եւս արժանիս համարին զնոյն հարկս հարկանել. (Փիլ. իմաստն.։)


Ստանուն

See full entry →

cf. Սուտանուն.

NBHL (1)

Որք ոչ գիտեն զմի եւ զճշմարիտն աստուած, բազումս եւ ստանուանս ստեղծ անեն. (Փիլ. բագն.։)


Ստեղծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to create, to produce from nothing, to form, to figure;
to find out, to invent, to contrive, to forge.

NBHL (1)

Այսօր գըթայ հայրըն վերին, եւ արարչին մայր ստեղծանէ (զկոյսն մարիամ). (Տաղ.։)


Ստեմ, եցի

See full entry →

vn.

to lie, to fib, to tell untruths, stories, to impose upon;
to give the lie to, to belie;
— ուխտին, to break one's promise, word or vow.

NBHL (2)

Նոյն է, եւ յն. փսէ՛ւտօմե. ψεύδομαι mentior. Սուտ խօսել. ժխտել զճշմարիտն կամ զխոստումն. ի դերեւ հանել զյոյս այլոց. խաբել.

Ոչ ստեցեր, այլ կարի զճշմարիտն ասացեր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ստիպեմ, եցի

See full entry →

va.

to press, to constrain, to oblige, to force, to necessitate, to pursue closely;
to solicit, to urge, to hasten, to hurry, to expediate.

NBHL (1)

Ստիպէր ուրանալ զճշմարիտն աստուած։ Տագնապէին ստիպէին արքունի հրամանաւ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ստնտու, աց

See full entry →

s.

nurse, wet-nurse;
երգ —աց, lullaby.

NBHL (1)

Խաբեալ ի ստնտուէդ՝ սնուցանես զորդի մարիդ։ Գիսակ որդի ստնտուի արտաշեսի։ Սոփի մտանէ ստնտու (կամ ստնդու) մանկանն. (Խոր. ՟Բ. 35. 43. 77։)


Ստորային

See full entry →

adj.

inferior;
terrestrial, mundane;
—ք, terrestrials, mortals, mankind.

NBHL (1)

Եւ արդարեւ ելաք ի ստորայնոցս ի բարձրագոյնսն՝ ուտելով զմարմին ճշմարիտ գառինն Աստուծոյ. (Շիր. զատիկ.։)


Ստորասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

affirmation.

NBHL (1)

Ամենայն թուի ստորասութիւն եւ բացասութիւն՝ կա՛մ ճշմարիտ՝ կամ սուտ գոլ։ Հակակայիլ որպէս ստորասութիւն եւ բացասութիւն. հի՛պէս, նստի, ոչ նստի։ Ստորասութիւն է բացերեւութիւն (այսինքն յայտարարութիւն) ուրումն զումեմնէ. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)


Չսուտ

See full entry →

cf. Անսուտ.

NBHL (1)

Բազումք ընկալան զամենայն բանս չարս, այլ ճշմարիտ եւ զչսուտ. սոքա ոչ երանին, այլ հերիքին արժանապէս. (Մեկն. ղկ.։)


Չքահանայապետ, աց

See full entry →

s.

pseudopontiff.

NBHL (1)

οὑκ ἁρχιερεύς non pontifex. Որ չէ ճշմարիտ քահանայապետ.


Չքնաղ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.

NBHL (1)

Զոր եւ յոյնք յանուանելոց յեօթն չքնաղ հրաշակերտիցն համարին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Պակնում, եայ

See full entry →

vn.

to be amazed, surprised, petrified with astonishment;
to be frightened, appalled, terrified, dismayed, palsied or stupefied with fear;
to be struck with terror;
to shudder, to tremble.

NBHL (1)

καταπλήσσομαι, καταπλαγῆναι percellor, perculsum esse, stupeo, obstupesco, terreor. Պախիլ. վրդովիլ յահէ. զարհուրիլ հիացմամբ. ապշիլ. յիմարիլ. վախէն ու արմննալէն պաղիլ մնալ.


Պակշոտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to give oneself up to lechery or lasciviousness, to lead a dissolute life, to live in debauchery.

NBHL (1)

ἁσωτεύομαι, ἁσώτως ζόω, ἁκουλαστέω , ἁσελγέω luxurior, libidinosus sum, petulanter ago χαίνω hio, inhio. Պակշոտ լինել. անառակիլ. շուայտիլ. յիմարիլ տռփանօք. անկղիտանալ. բերանաբացեալ կալ. գէշ աչքով նայիլ, սիրահարիլ. առսըզլանմագ .... եւ այլն.