Definitions containing the research աք : 8605 results

Պատսպարանեմ, եցի

va.

cf. Պատսպարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ իշխանութեամբ արկեալ է մարմինն, եւ պատսպարանեալ յարտաքնոցն՝ ի գինւոյն եւ ի խորտկաց. (Փիլ. լին. ՟Ղ՟Դ. 82 ։ 1)


Պատսպարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Պատսպարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատսպարեցո՛ զամենեսեան յուրաքանչիւր յարկս հանդերձ ուրախութեամբ՝ ի քրիստոս յս ի տէր մեր. (Մաշտ.։ 1)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրանօք նախաստեղծին մերկացաք ի լուսոյն։ Մերկացաք մեղօք ըստ նախահօրն պատրանաց. (Շար.։)


Պատրաստ, ից

adj. adv.

prepared, ready, disposed, in condition;
active, quick;
at hand, near at hand, disposable;
warily, softly, slowly;
— առնել, to prepare;
— լինել, to prepare oneself;
to be disposed;
to be prompt or resolute;
ի —ի ունել, to hold in readiness;
to stand in readiness, to be ready;
— կալ, cf. Պատկառ կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրասաք եղերուք ի մարդկանէ։ Պարտ է անդադար պատրաստ լիել յորոգայթից. (Ոսկիփոր.)


Պատրաստաբար

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրաձայն կարկաչիւք զերկրագործսն ... Իւրաքանչիւր արուեստից պատրաստաբար յարդարէին. (Լաստ.։)


Պատրաստիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to put oneself in a condition to, to make preparations, to take one's dispositions;
to beware of, to take care or heed, to mind.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն պատրաստեցի՛ր. (որ հայի ի կրկին նշ) (Կլիմաք.։)


Պատրիարգանոց

cf. Պատրիարգարան.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՐԻԱՐԳԱՐԱՆ ասի եւ աթոռն կամ քաղաք պատրիարգանիստ. կաթողիկոսարան, եւ այլն.


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՐԻԱՐԳԱՐԱՆ ասի եւ աթոռն կամ քաղաք պատրիարգանիստ. կաթողիկոսարան, եւ այլն.


Պատրողաբար

adv.

deceitfully, by fraud.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյս տուաք ի պատրողաբար ծառայեցուցչացն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք՝ որ շուք ունի եւ ստուերն զկոչումնն՝ ի բաց մերկացեալ զպատրուակն, մերկ զիրսն կամեսցի մաքրապէս տեսանէլ։ Իբրեւ յարեւու յայտնապէս զմիտսն լուսաւորէ, մերկանալով զպատրուակն՝ որով ըմբռնեալն է. (Փիլ. իմաստ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (1)

Պարաբարձողի առաքինասէր ողջախոհութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱԳԱՅ, այք. Ըստ փիլիսոփայից եւ քերականց՝ Հանգամանաք. հետեւանք. յարակից.


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւելին յառաքեալս պետրոս ասաց առ իսրաէլ, եթէ տէր զնա եւ քրիստոս աստուած արար. միթէ մե՞ք պարագրեցաք զձայնս զայս. (Աթ. ՟Ը։)


Պարագրութիւն, ութեան

s.

circumscription, limitation;
description;
outline, sketch, rough draught.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեղւոջն իմացեալն ոչ է արտաքոյ պարագրութեան։ Ոչ տեղեօք եւ պարագրութեամբք զաստուածային եւ զգերազարդն բերէ բնութիւն։ Տեղական իմն պարագրութեամբ բարգձաձել զանմարմին բնութիւնն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է. եւ լ։ Նիւս. կազմ. ՟Ծ՟Գ։)


Պարադիտեմ, եցի

va.

to look around;
to observe, to consider, to ponder.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէոք համազուգել կամեսցի հաւասարապէս բաղդատութեամն, անկշռելի սմա ի դասս քաղաքավարացն ամենեւին ոք գտցի պարադիտեալ։ Զմիս՝ զոր համբաւես զկանտուղէս թագաւոր լիդացւոց լեալ, անցեալ պարադիտեսցուք։ Ի զարմացման եղեալ՝ ոչ կարէի զբովանդակն պարադիտել զառաւելութիւն նահատակութեանցն. (Պիտ.։)


Պարակից, կցի, կցաց

s. adj.

partner, fellow-dancer;
of the same company.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զաստուածս ասացաք՝ ողորմելով՝ մեր պարակիցս. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Պարայածիմ, եցայ

vn.

to circulate, to take a turn.

· Calfa

NBHL (2)

Յածիլ շուրջանակի. պատիլ. պտոյաքիլ. պտըտիլ.

(Օրինակաւ երկնային զարդու) ըստ հարաւային մասանցն պարայածելաք՝ յեդեսացւոցն հասանէաք քաղաք. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Պարայածումն, ման

s.

turn, circulation, revolution.

· Calfa

NBHL (1)

Առակելով զմոլորակացն՝ իւրաքանչիւր ըստ հարաւային մասանցն պարայածումն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 79։)


Պարան, աց

s. mar.

cord, rope, cable;
—ք, cordage, ropes;
— կտաւուց, clothesline;
— նաւու, shrouds, ship's cable.

· Calfa

NBHL (1)

Չափեաց զնոսա պարանօք, եւ գառացոն զնոսա յերկիր։ Առցէ ամենայն ՟Ի՟Եալ քաղաքին այնմիկ պարանս, եւ քարշեպարանոսա։ Ձգեն զմեղս իւրեանց իբրեւ պարանաւ։ Խզեցան պարանք քո պարահինիս։ Դի՛ր զհին կապերտսդ եւ զբուրգսգ ընդ անթովք ձեռաց քոց ի ներքոյ պարանացդ։ Ձգեցին զնա պարանօքն, եւ ալիք։


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (2)

կամ ἱσθμός isthmus. պարանոցաձեւ ցամաք ի մէջ երկուց ծովուց.

Յիմս պարանոց, եղբայր, այս ամենայն. (Կլիմաք.։)


Պարապ, ոյ

s. adj. adv.

leisure, leisure-time, cessation, respite, vacation;
being without work or employment, want of occupation, rest, having nothing to do, idleness;
convenient time, favourable opportunity;
cf. Պարապորդ;
ժամանակ, օր —ոյ, favourable moment;
vacation, holidays;
—ով, leisurely, at one's leisure or ease;
— առնուլ, to rest, to cease from work, to be unoccupied, at leisure;
to take time, to find a favourable moment;
ի —ս դեգերիլ, to be idle;
—ոյ լինել, to rest, to repose;
— խնդրել, to seek a convenient time, to lose no opportunity;
— բերել, տալ, լինել, — կացուցանել զինքն, to take time to, to occupy oneself with, to give oneself to, to apply oneself to;
— ժամ տալ, to give time;
— ունել, to have time or leisure;
— առնել, to empty;
զի՞ կայք —, why are you idle ?
եթէ իցէ քո —, if you have time.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքէր առ կայսրն լեւոն՝ օգնել նմա, եւ նա չէր պարապ. (Վրդն. պտմ.։)


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (2)

Զբոլորն առ միմեանս եւ առ ինքն նախախնամաբար պարապնդէ. (Մաքս. եկեղ.։)

Առաքեալ հրեշտակ, եւ թեւ նամակին պարապնդեալ, եւ կնիք կապարեայ մակ կոփեալ՝ ապողինար առ կռօնոս. (Մագ. ՟Ծ՟Ա։)


Պարապումն, ման

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղիս այս լռութիւն տալով եւ պարապումն ամենեւին յարտաքին խռովութեանց։ Հարկաւոր է կատարել լռութիւն մինչեւ կարասցեն ուսանել ի պարապման՝ երբ՝ զինչ՝ որպէս պարտ է խօսել. (Բրս. սահմ. կրօն.։ եւ Բրս. հց.։)


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa

NBHL (2)

Զորոց (իմասանոց) ոչ զոք պարառեցաք՝ արժանի համարեալ այսր առասութեան. (Փիլ. իմաստն.։)

Զբոլորն՝ մասն՝ միակի գիծ ուղղակի զբոլորն պարառէ զուղղանկիւնեացն։ Անպարտական գոլով, եւ ի բոլորեցունց պարառեալ խորհրդով։ Յառասանիցն պարառելոց իւրաքանչիւր ոք խզտեալ զօրէն սղոցի։ Մակացութիւն զբոլորն պարառէ զենթակայ եւ զարհեստ։ Մակացութիւն վազ ուրեմն պարառեաց զբոլորն տրամախոհութիւն. (Մագ. ՟Գ. ՟Ծ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Հ։)


Պարառութիւն, ութեան

s.

comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.

· Calfa


Պարասահմանեմ, եցի

va.

to define;
to relegate, to exile, to banish.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱՍԱՀՄԱՆԵԼ. իբրու παρορίζω կամ ἑξορίζω extermino, exilio multo. Արտասահմանել. տարադրել. աքսորել.


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa

NBHL (2)

Պարարեցաք զանձինս մեր ի զանազան խորտիկս. (Եղիշ. միանձն.։)

(Հրեշտակք) պարարեալք ի վերուստ իմանալվոյն, եւ պարարեն զնուաստագոյն իմացողս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Պարարումն, ման

s.

fattening.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ժամայն զնա որովայնի պարարմամբ պատրուակեմ, եւ յետ այսր ի մտաւորական ճգնութիւն փոփոխիմ. (Կլիմաք.։)


Պարարտամարմին

adj.

plump, fleshy, corpulent, obese.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղեգնաբնակ պարարտամարմին զանուշահամ ազգ աքարացն վայրենեաց. (Փարպ.։)


Պարաւանդ, ից, աց

s.

tie, rope, cord, bonds, iron, fetters.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնակութիւն արտաքին խարդախչաց պարաւանդք են ուղղոյն. (Եփր. ծն.։)


Պարաւանդեմ, եցի

va.

to tie, to bind, to pinion, to put in chains or fetters.

· Calfa

NBHL (1)

Զպարաւանդիլն ոտիւք եւ ձեռօք եւ ի խաւարն ելաներ արտաքին. (Սկեւռ. աղ.։)


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (1)

χορεύων, -εὑουσα, χορευτής choream agens, saltans et canens, saltator, -trix. Մտեալն ի պարանոցիկս կաքաւչաց. պարօղ. երգիչ եւ կաքաւիչ.


Կամակատար, աց

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.

· Calfa

NBHL (1)

Աշոտ իբրեւ կամակատարս զդուին քաղաք իւր պատրաստեաց. (Յհ. կթ.։)


Կամակարութիւն, ութեան

s.

free-will;
spontaneity;
կամակարութեամբ, cf. Կամակար.

· Calfa

NBHL (1)

Միաք կամակարութեան. (Յոբ. ՟Լ՟Զ. 19։)


Կամակորեմ, եցի

va. fig.

to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.

· Calfa

NBHL (1)

Կամակորեալք ի ձրիցն զոր ընկալաք. այսինքն խոտորեալք. (Շ. յկ. ՟Ժ՟Ը։)


Կամայ, ից

adj. adv.

voluntary, spontaneous, free;
— եւ ակամայ, willingly or unwillingly, nolens-volens, willing or unwilling.

· Calfa

NBHL (1)

ἐκών, ἐκούσιος voluntarius, spontaneus. Կամաւոր. կամայական. կամակար. կամօք ու գիտնալով եղած. սանս. քամամ. որպէս եւ աքամա, է ակամայ.


Կամաւոր

adj.

spontaneous, voluntary, free.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր բարուք խորհրդոց (այսինքն խորհրդածեալ կամօք)։ Կամաւոր փոփոխումն, կամ յօժարութիւն, առաքինութիւն, պարտապան, եւ այլն. (Պիտ. ստէպ։)


Կամաւորութիւն, ութեան

s.

free-will, spontaneity.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդոր կամաւորութեամբն փափաքէր ժամանել. (Փարպ.։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կամազ է առաքինութիւն, եւ ոչ ի հարկէ. (Ոսկ. ղկ.։)


Կայան, ից

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

· Calfa

NBHL (3)

Ընկէց (զարուսեակն) ի դասու կայանէն. (Խոսր.։ Յիւրաքանչիւր դասս եւ ի կայանս. Լմբ.։)

Բնութիւն է սկիզբն իւրաքանչիւր գոյից շարժման եւ կայանի. (ըստ այլ թարգ. եւ հանդարտելոյ) (Դամասկ.։)

Իւրաքանչիւր շարժմանց եւ կայանիցն. (Նիւս. կազմ.։)


Կայեան, ենից

cf. Կայան.

· Calfa

NBHL (2)

Մտին ի սուրբ կայեանս առաքինեացն. (Ագաթ.։)

Յանպատում կայեանսն։ Յիւրաքանչիւր կայենից (օթեւանաց երկնից). (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Ե։)


Կայթ, ից

s.

basket, pannier;
cf. Կայթիւն;
—ք դրուատեաց, rounds of applause, plaudits;
—ս հարկանել, տալ cf. Կայթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կաքաւս կայթից. (Նար. ԻԱ. եւ ԼԱ։)


Կայթեմ, եցի

vn.

to clap the hands or stamp the feet in sign of joy, to applaud, to load with applause;
to dance, to leap, to jump, to caper, to cut capers.

· Calfa

NBHL (2)

Ի տրոփումն կայթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)

Կայթէր կաքաւէր թմբկահարիկ աղջիկն. (Տաղ.։)


Կայթիւն

s.

clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոչ կուրետացն հնչմունք, կայթմունք, եւ կաքաւն զինուք զաստուծոյ լալոյն զձայնն թաքուցանելով. (Ածաբ. ի ծն.։)

Հնչմունք եւ կայթմունք եւ կաքաւք զինուց նոցա եւ վահանաց հնչեցուցանէին զերեսս երկրին. (Յհ. կթ.։)


Կայթոտ, աց

adj.

leaping skittishly here there, skipping, tripping along.

· Calfa

NBHL (1)

Որթք եղանց եւ զաւակք եղջերուաց երագոտք եւ կայթոտք՝ վազիւք առաքինութեամբ. (Նար. յովէդ.։)


Կայծակն, կան, կունք, կանց

s. med.

lightning, thunder;
thunderbolt;
spark;
live or burning coal, glowing embers;
carbuncle, anthrax;
հրացայտ —կունք, lively sparks;
—կունս արձակել, թօթափել, to emit sparks;
to launch thunderbolts, to blast with lightning.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՅԾԱԿՆ. κεραυνός, σκεπτρός fulmen. Շանթ երկնառաք. կայծակ. ... որ ասի եւ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ.


Կայութիւն, ութեան

s.

stability, firmness.

· Calfa

NBHL (4)

Հաստատութիւն եւ կայումն ըստ առաքինութեան վարուցն հաստիցի։ Ցո՛յց զկատարեալ կայումն. (Նիւս. երգ.։)

Զերկոսեան ունելով յինքեան, շարժումն եւ կայումն. (Բրս. ծն.։ Մաքս. եկեղ.։)

Փոխարկելով զմեծութիւնն իւրաքանչիւր՝ եւ զտեղւոյն կայումն փոխարկէ. (Պղատ. տիմ.։)

Միօրինակ է կայումն մատուցելոցն յաղօթս, եւ բազում բաժանմունս խնդրուածոց ունի. (Կլիմաք.։)


Կայումն, ման

s.

cf. Կայութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

Հաստատութիւն եւ կայումն ըստ առաքինութեան վարուցն հաստիցի։ Ցո՛յց զկատարեալ կայումն. (Նիւս. երգ.։)

Զերկոսեան ունելով յինքեան, շարժումն եւ կայումն. (Բրս. ծն.։ Մաքս. եկեղ.։)

Փոխարկելով զմեծութիւնն իւրաքանչիւր՝ եւ զտեղւոյն կայումն փոխարկէ. (Պղատ. տիմ.։)

Միօրինակ է կայումն մատուցելոցն յաղօթս, եւ բազում բաժանմունս խնդրուածոց ունի. (Կլիմաք.։)


Կայուն

adj.

stable, firm, constant, durable, immoveable;
— ինչք, real estate, houses & lands, lauded estate.

· Calfa

NBHL (1)

Կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)


Կայտռամ, ացի

vn.

to rejoice, to exult, to leap, to frisk or skip for joy, to romp, to sport, to frolic, to play, to be all alive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զանազան կենդանեաց ի ջուր եւ ի ցամաք կայտռալոյ. (Լմբ. սղ.։)