Definitions containing the research տի : 10000 Results

Ինքնահաճոյ

See full entry →

cf. Ինքնահաճ.

NBHL (1)

Որ ինչ ըստ հաճոյից անձին գործիցի. ըստ մտի եւ ըստ կամի եղեալն. քէֆինէ.


Ինքնահաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be arrogant, presumptuous, conceited.

NBHL (1)

Ինքնահաճ լինել. մեծամտիլ. աբարտաւանիլ. հպարտանալ.


Ինքնաձայն

See full entry →

adj.

vowel;
that has a sound by itself.

NBHL (1)

αὑτόφωνος sua voce utens. Յինքենէ այսինքն յաստուծոյ անտի ձայնեալ, կամ Ինքնին ձայնօղ. ինքնախօս. ինքնասաց.


Ինքնաձեռն

See full entry →

adj.

voluntary;
powerful;
self-sufficient;
— լինել, to take too much liberty, too great a latitude;
— լինել յիմն, to dare to undertake something, to attempt, to dare, to presume;
— լինել յիւր որդիս, to kill one's children with one's own hands;
— խեղդամահ սատակիլ, to strangle, or choke one's self, to commit suicide

NBHL (1)

Երիկեանք ոմանք եւ եռանդեաք ի թարմար արուեստից դիմեալք ինքնաձեռն ճեպով աստուածաբանութեանն աւանդիւք. (Առ որս. ՟Դ։)


Ինքնամատոյց

See full entry →

adj. s.

self-devoted;
that produces naturally, natural;
favorable;
accident, fate, destiny;
— դիմագրաւել, to expose one's self, to devote one's self;
— տալ զօրինակն, to give an exemple easily imitated.

NBHL (2)

Ի խորոց սրտի ... ինքնամատոյց դատախազութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Է։)

Եղելոց ամենեցուն կամ զաստուած ասեն գոլ պատճառ. կամ զհարկ կամ ճակատագիր, կամզբնութիւն կամ զբախտ, կամ զինքնամատոյցն, անձնչնցն եւ կամ անբանիցն դիպմունք առանց բնութեան եւ արուեստի՜ Ոչ ինքնամատուցին, քանզի անշնչիցն եւ անբանիցն են դիպմունք. (Նիւս. բն.։)


Ինքնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a man, a free man;
to emancipate one's self;
to exist by itself.

NBHL (1)

Եւ ոչանկատար վարձամբ յանգեալ արուեստից ինքնացայ. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Ինքնաշարժ

See full entry →

adj.

self-moving, automatic;
presumptuous;
forward.

NBHL (2)

Նախ թաղէս ասաց զանձն (այսինքն զհոգին) մշտաշարժ եւ ինքնաշարժ ... Ուստի՞ է մարմնոյ շարժիլն, եթէ ոչ յանձնէ. քանզի ոչ անշարժ է մարմին. (Նիւս. բն.։)

որք ինքնաշարժ ախտիւք, եւ բռնակալաց աշխարհի համանօք զանձինս իւրեանց յայս աստիճան հոգեւոր բարձրութեան ձգեն. (Շ. ընդհ.։)


Ինքնասահման

See full entry →

adj.

unbounded, illimited, immense, infinite.

NBHL (1)

Կամ ըստ իմստասիրաց՝ Այն, որ կարօղ է անխտիր սահման յօրինակել եւ նքնեան որպէս այլոց.


Ինքնաստեղծ

See full entry →

adj.

self-created, invented;
fictitious, imaginary, fancied, fantastical.

NBHL (1)

կործանել ... զինքնաստեղծ ախտիցն կուռս. (Սկեւռ. աղ.։)


Ինքնաստեղծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fiction;
invention.

NBHL (1)

Ընդ հին չարութեանցն նորոգ ինքնաստեղծութիւնս գտի։ յերկաքնչիւրոց բնութեանցս մերոց վերերեւին ինքնաստեղծութիւն. (Նար. ՟Ի. ՟Ղ՟Բ։)


Ինքնատես, աց

See full entry →

cf. Ականատես.

NBHL (1)

Որ յինքնատեսէ բանին աստուծոյ յաստուածազգեաց վկայէն իգնատիոսէ տուաւ. (Վրք. ոսկ.։)


Ինքնատէր

See full entry →

adj.

one's own master, absolute, independent;
— եմք գործոց մերոց, we are masters of our own actions.

NBHL (3)

ԻՆՔՆԱՏԷՐ. Որ ունի տիրապէս իշխանութիւն ի վերայ իւրոց. ազատաբար տնտեսօղ. իշխան. ըստ յն. ինքնակալ αὑτοκράτωρ . ըստ լա. տէր. patronus, dominus.

Մեք անիշխան ստեղծեալք յարարչէն՝ ինքնատէրն ախտից եւ խորհրդոց, եւ տէր յերկաքանչիւրս հակամիտութեանն, առաքինութեան ասեմ, եւ չարութեանն. (Ածաբ. մակաբ.։)

Շրջին ըստ մտի իբրու զինքնատեարս։ Յամբարտաւանութիւնդ ձեր պարծիք իբրու թէ ինքնատեարք էք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Խոնարհամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humility, modesty, meekness, to conjugate verbs.

NBHL (1)

ταπεινοφροσύνη humilitas animi. Խոնարհամտին գոլ. առաքինութիւն խոնարհութեան. ոգի խոնարհ.


Խոնարհիմ, եցայ

See full entry →

vn. gr.

to be humble;
to lower oneself, to descend;
to yield, to acquiesce;
to lean, to bend downwards;
to decline;
— յամբարտաւանութենէ, to descend from one's haughtiness, to have the pride of one's countenance humbled;
յերկիր —, to prostrate oneself;
— առաջի Աստուծոյ, to bow before God;
— անկանիլ երեսաց, to go downcast, to be dejected;
— յիջեւան ուրուք, to deign to dwell in;
— յալիս, to grow old;
—հի օրն, the daylight fades, the day wanes or is going down;
յոտն եկաց յերեսացն խոնարհելոց, he rose from his prostrate attitude;
to be conjugated.

NBHL (1)

Որ նախ խոնարհի, նախապատիւ բարձրասցի. (Լմբ. ատ.։)


Խոնարհումն, ման

See full entry →

s. gr.

abasement;
humiliation;
fall, decline;
conjugation.

NBHL (2)

Մերժելով ի մտաց զսնոտի պարծանս ամբարհաւաճութեան, փոխանակ որոյ զիջանելոյ ըստ չափաւոր խոնարհմանն։ Շարժիմ ի բարձր աստիճանէ կատարելութեանն յամենեւին ի ստորին եւ ի վերջին խոնարհումն. (Պիտ.։)

Զխոնարհումն գլխոց իւրեանց սնոտիպաշտամանն. (Փարպ.։)


Խոնաւ, աց

See full entry →

adj. s.

humid, damp, wet, moist;
humidity.

NBHL (1)

Լուծանեալ էր ի գէճ խոնաւոյ անտի. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ապշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be astonished, surprised, enraptured, amazed;
to grow stupid.

NBHL (1)

Մի՛ զարհուրեցուցաներ զապշեալս։ Վերստին ապշեսցի միանգամ զարհուրեալն. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Հ՟Ը։)


Ապշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

astonishment, surprise, amazement, stupor;
dulness, heaviness, stupidity;
lethargy;
յ— կործանել, to be hebetate;
cf. Ապշեցուցանեմ;
յ— կործանիլ, ընկղմիլ, cf. Ապշիմ.

NBHL (1)

Վհատիմ տարակուսեալ ապշութեամբ։ Անյոյս ապշութիւն. եւ այլն. (Նար.։)


Ապստամբութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rebellion, revolt, mutiny, sedition, faction, revolution.

NBHL (1)

Եթէ վասն ապստամբութեան ինչ յանցեաք առաջի տեառն։ Ստիպաւ տագնապէին զապստամբութիւնն։ Զօրացան յապստամբութեան իւրեանց։ Զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. եւ այլն։


Ապտակ, աց

See full entry →

s.

slap, box, tap;
— ածել՝ հանել՝ մատուցանել, to slap, cf. Ապտակեմ;
— առնուլ՝ ըմպել՝ ուտօլ, to receive a box on the ear.

NBHL (2)

Հարմամբ ծնօտի քո ապտակին՝ ի ծառայէն, ի յիս գթա՛. (Շ. այբուբ. ՟Դ։)

Յանօրէն ձեռաց անտի ապտակ առեալ համբերէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Ապրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to deliver, to set at liberty;
to save, to preserve.

NBHL (1)

Ապրեցոյց զիսրայէլ ի ձեռաց եգիպտացւոց։ Ապրեցո՛ զիս ի կաւոյ, կամ ի մարդոյ չարէ։ Ապրեցուսցէ զիս ի անապարհիս յայսմիկ։ Զկախարդս մի՛ ապրեցուցանիցէք։ Սպանանիցեն զիս, եւ զքեզ ապրեցուցանիցեն։ Հարցե՛ս զամաղէկ, եւ մի՛ ապրեցուցանիցես ի նմանէ։ Ապրեցո՛ զիս տէր արքայ. ուստի՞ (այսինքն ի՞ւ) ապրեցուցից զքեզ, ի կալո՞յ, թէ ի հնձանէ. եւ այլն։


Ապրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to live;
to obtain freedom, to escape, to fly.

NBHL (2)

σώζομαι, διασώζομαι, ἁνασώζομαι , ἑκφεύγω. salvor, servor, vivo եւ այլն. որ եւ ԱՊՐԵՄ. չ. (ի ձայնէս Ապուր, ապրանք, եւ այլն։) Զերծանիլ. ճողոպրիլ, ազատիլ. փրկիլ. կենդանի պահիլ՝ մնալ. կեալ. ապրիլ, խալըսիլ.

Ապրեցան ի հրոյն հնոցէ, կամ ի սրոյ, ի մահուանէ, ի ծովէ։ Եւ ապրեալք՝ յայնժամ գիտացաք, եւ այլն։ Ապրեսջիք ի ձեռաց թշնամեաց, կամ ապրեսցուք յանօրինաց։ Ապրեցարուք յազգէ աստի խոտորելոյ. եւ այլն։ Տէր, եթէ ննջեաց, ապա ապրի. եւ այլն։


Ապրուստ

See full entry →

s.

livelihood, subsistence, maintenance, provision.

NBHL (1)

Հնչումն տաշելոց փայտիցն առ նոյիւ՝ յապրումն հաւատարիմ առնն։ Ապրուստ ի տուն աստուծոյ։ Խնդրեցին զապրուստ ի սրոյ քաջամարտիկ ախոյեանէն. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ապրսամ

See full entry →

s.

cf. Բաղսամոն.

NBHL (1)

Զաղանդ բառնայ զերակղացւոյն, որ ապրսամ եղով եւ ջրով ասեն միշտ մկրտիլ։ Հերակլանոսք լուանան ապրսամ իւղով եւ ջրով. (Տօնակ.։) (Ոսկիփոր.։)


Աջակողմ, ման

See full entry →

s.

cf. Աջակողմն.

NBHL (2)

Որ աջակողմ աւազակին բացեր զդուռն դրախտին. (Շար.։)

Սիրտ իմաստնոյ յաջակողմ իւր, եւ սիրտ անմտի ի ձախակողմ իւր. (Ժղ. ՟Ժ. 2։)


Աջող, աց, ից

See full entry →

cf. Յաջող.

NBHL (1)

δεξιός, -η, -ον. dexter, -tra, -trum;
commodus, expediens, facilis
. Որ է իբրու յաջոյ կողման, կամ զօրաւոր եւ յաջողակ իբրեւ զաջ. յաջող. դիպող. լաւ եւ գովելի. ուղիղ. բարեվիճակ. դիւր. հեշտին. սաղ. ուղուրլու.


Աջողակ

See full entry →

cf. Յաջողակ.

NBHL (1)

Յառաջակողմանն աջողակ աշտիճանի դասեալք։ Աջողակ բարեացս վտակք. (Պիտ.։)


Առագաստ, ից, աց

See full entry →

s.

curtain, veil, net;
pretext;
nuptial couch;
gynaeceum;
bed-curtain;
pavilion, sail of a ship;
մտնկունք —ի, young persons that accompany the bridegroom, paranymphs;
— պարզել՝ վերացուցանել, to sail;
իջուցանել զ—, to strike sail.

NBHL (11)

Առագաստ սրահի։ Բարձրութիւն առագաստիցն. (Ել. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Ե. ՟Լ՟Ը։ Թուոց. ՟Դ։)

Ի շղախատեռ առագաստից զնա պճնեալ. այսինքն զտաճարն. (Յհ. կթ.։)

Նոյն առագաստ կայ ի վերայ սրտից նոցա. (՟Բ. Կոր. ՟Գ. 13։)

Պատառեցից զառագաստ սրտից նոցա. (Ովս. ՟Ժ՟Գ. 8։)

ղօղեցին ընդ կեղծաւորութեանն առագաստիւ. (Խոր. ՟Գ. 43։)

Բացցես զաչս սրտի քո, եւ զառագաստ մտածութեան. (Մագ. ՟Ե։)

παστός, νυμφών. thalamus. Ներքին սենեակ հարսին եւ փեսայի. եւ Հարսնարանն գլխովին. ... Տե՛ս (Սղ. ՟Ժ՟Ը. 5։ Յովէլ. ՟Բ. 16։ Տոբ. ՟Զ. 14. 18։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։) Ուստի ՄԱՆԿՈՒՆՔ կամ ՈՐԴԻՔ ԱՌԱԳԱՍՏԻ, իբր Մերձաւորք փեսային, կամ հրաւիրեալքն ի հարսանիս. հարսնեւորք, այլախճիք։ (Մտթ. ՟Թ. 15։ Մրկ. ՟Բ. 19։ Ղկ. ՟Ե. 34։)

Թագուհեացն յա ռագաստին մարգարիտ (ճապաղել). (Խոր. ՟Բ. 47։)

Առագաստին թռչարան պատառեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)

Ձգմամբ չուանացն փոփոխել զառագաստն ըստ ընթացից օդոյն։ Ի յառագաստ նաւացն պշուցեալ հային։ Յօրինեալ կազմածովք, առագաստիւք եւ այլն. (Պիտ.։)

Տեսանիցէ զմեծութիւն ծովու, հանդերձ սպիտակ առագաստիւն. (Շիր.։)


Առագաստաձեւ

See full entry →

adj.

in the shape of a sail.

NBHL (1)

Ըստ ձեւոյ առագաստի նաւաց, վարագուրաց, կամ թաղանթաց եւ այլն.


Առագաստասպաս

See full entry →

adj.

for the service of the nuptial room.

NBHL (1)

Սպասահարկու առագաստի հարսանեաց. փեսավէր, եւ մանկունք առագաստի.


Առագաստափակ

See full entry →

adj.

veiled, covered with a veil or curtain.

NBHL (1)

Շուրջ փակեալ առագաստիւք կամ սրսկապանօք.


Առագաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to veil, to cover with a veil or curtain;
to cloak under a pretence, to mask;
to set sail, to make sail, to sail.

NBHL (1)

καλύπτω. velo, περικλείω, circumcludo, եւ այլն. Ընդ առագաստիւ վարագուրի կամ հարսնարանի առնուլ պարփակել, իրօք կամ նմանութեամբ.


Առադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to attribute, to ascribe;
to prefix, to put before;
to set, to apply, to put, to join, to add;
to establish, to appoint, to make.

NBHL (1)

Զվերակացուս խորանին՝ քակտիչս եւ քայքայիչս առադրէր։ Հպարտս առադրէ գիտութիւնն. (Լմբ. ատ.։)


Առաթուր՞՞՞հարկանել

See full entry →

sv.

cf. Առաթուր՞՞՞կոխել.

NBHL (1)

ԱՌԱԹՈՒՐ կամ ԱՌ ԱԹՈՒՐ. որ եւ ԸՆԴ ԱԹՈՒՐ որպէս թէ Առ ոտս իւր, ընդ ոտիւք. վարի ընդ բայս Կոխել, հարկանել եւ այլն. կոխկռտել, ոտքի տակ առնել. καταπατέω, λακτέω. conculco, cale ferio. եւ այլն.


Առակ, աց

See full entry →

s.

proverb, adage;
figure, enigma;
parable, simile, allegory;
apologue, fable;
spectacle;
—աւ, proverbially;
առ —է, to be exposed to public laughter or contempt;
յ—ս տալ, to expose to public attention or censure;
յ—ս, — նշաւակի լինել, to be exposed to public view, to lay open to public contempt;
ըստ —ին, according to the proverb;
— արկանել, —օք խօսել, to tell a proverb, parable, fables;
to proverb;
to give an enigma or charade to guess or divine;
յ— ածել, to give an example, to quote;
յ— գալ, յ—ս լինել, to become proverbial or a proverb.

NBHL (4)

որպէս ὐπόδειγμα, τύπος. exemplum, typus, figura. Օրինակ. ձեւ. յարացոյց. եղանակ. տիպ.

Առակ մի կամիմ ասել բանիցս ասացելոց։ Զի՞նչ այն է, որ երեւի յաշխարհի, եթէ առակ մարթ է լինել աստուածութեանն զօրութեան։ Զարմացեալ եմ ճշմարտիւ վասն ճշդութեան առակիդ. (որ եւ ստէպ ասի) Առակ օրինակի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա. 25։)

Հնազանդեցայք ի սրտէ, որում աւանդեցայք յառակ (այսինքն ի տիպ) վարդապետութեան. (Հռ. ՟Զ. 17. յն. յոր աւանդեցայք ի տիպ։)

որպէս Առակ նշաւակի. նշաւակ. ծանականք. դսրովանք. նախատինք. խայտառակութիւն. եւ Խայտառակ.


Առակաբան

See full entry →

adj.

that speaks in proverbs;
fabulist.

NBHL (1)

Ասեն առակաբանքն, խեցգետինն հետ օձին ձկտեցաւ, եւ կտրեցաւ. (Ոսկիփոր.։)


Առականեմ, եցի

See full entry →

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

NBHL (9)

Ած զնա առ ադամ։ Առ այր քո դարձ քո։ Մտին առ նոյ ի տապան անդր։ Դարձաւ անդրէն առ նա ի տապան անդր։ Առ զնա անդրէն առ իւր (այսինքն առ ինքն) ի տապան անդր։ Եկին առ նա։ Մատեան առ նա եւ այլն.

Զառ ի մարտին հանդիսէ զփախուստ։ Զառ ի յեկնուստ ընծայեալ զգեղդ կենաց. (Նար.։)

Զառ ի չար գազանէ անտի ցրուեալսդ։ Զառ ի մէնջ ընկալեալ խնդրոյ փոյթ. (Շ. թղթ.։)

Առ ի չժուժել սրտիցն բարկութեան. (Եղիշ. Գ։)

Առ ի պատիւ։ Առ ի պահպանութիւն. (Ագաթ.։)

Առ ի զբարեբախտագոյնսն ի նոցանէն ընդունելով վայելս։ Առ ի յոքնապատիկն վերաբերելով հանդէս։ Առ ի գազանակուր լինելով։ Առ ի հասարակաբար զամենայն սերմանիսն համանգամայն բուսուցանելով. (Պիտ.։)

ԱՌ, ի, իւ, ից, իւք. գ. λῆμμα. sumptio, λῆψις, captio, ἀρπαγή, praeda, եւ բայիւ λαμβάνω, summo, assumo. capio, cepi. Առումն. առնուլն եւ առեալ լինելն. գրաւումն. գնումն. ուստի եւ Տուր եւ առ. եւ Առեալ ինչ. յափշտակութիւն, եւ յափշտակեալ ինչ.

Սաստիկ պատերազմաւ ի յառ ածին զբերդն. (Ուռհ.) (այսինքն առին, կամ մերձ եղեն յառնուլ։)

Յառ յապուր աւարէ անտի։ Ժողովեցին յառ յապուռ զյափշտակութիւն աղքատաց. (Մծբ. ԺԵ. ԺԹ։)


Առականք, անաց

See full entry →

s. pl.

ignominy;
private parts, nakedness.

NBHL (1)

Ծածկեա՛ զնախատինս զազրալի առականաց իմոց. (Բենիկ.։)


Առակեմ, եցի

See full entry →

va.

to allegorize, to make use of parables;
to confront, to compare, to resemble;
to expbse to public censure.

NBHL (3)

Առակեսցես զսիրտ քո ի հանճար. (Առակ. ՟Բ. 2.) իմա՛, յարմարեսցես՝ որպէս յարմարի առակ ինչ ըստ խորհրդածեալ իմաստից.

Առակս ասէ առցես ի սրտի քում, եւ այնու ածցես զնա ի հաւանութիւն արդար լինելոյ։ (Լմբ.)

Յառն կողէ ասաց զկինն լինել, առակելով՝ կէս մասին արուին գոլ զէգն։ Փիղք զպատիճսն շարժէին, առակելով՝ եթէ ժողովրդեանն ողջոյն տան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)


Առակռունք

See full entry →

s.

counterpoise.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր բնաւ, յորժամ իշխանք զմեզ զզուեն ինչ եւ կամ թշնամանեն ինչ, չբարկանամք. զի չիշխեմք յայնմ սաստից, որ հաւասար եւ առաւել եւս կամ առակունս (կամ առ կրունս) մեր քան զսրտմտութիւն բարկութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. յն. ո՞չ ապաքէն, զի երկիւղ զուգակշիռ կայ կրիցս, զմեզ ահացուցիչ։)


Առանձին

See full entry →

adj. adv.

peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.

NBHL (1)

Հանդարտի առանձին յանապատի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Առանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.

NBHL (1)

Ո՞վ ոք երբէք ետես ի մարտի զըմբիշն՝ անձամբ զօրացուցեալ զիւրն առանձնա՛կ զզօրութիւն։ Ասա՛ ինձ, առանձնա՞կ մարդն թագաւորէ, եւ առանձնա՞կ ծիրանին. (Աթ. ՟Ը։)


Առանձնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to retire, to withdrow.

NBHL (1)

Առանձնացան հաւատացեալքն յանհաւատիցն. (Լմբ. սղ.։)


Առանձնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

singularity;
propriety.

NBHL (2)

Սարկաւագն վարդապետութեամբ քարոզութեանն զիւրն առանձնաւորութիւն աստիճանի եցոյց. (Լմբ. պտրգ.։)

Մարմինն վայր ցանկութեան է. յորմէ իբրու յաղբերէ վիժին ցանկութեանցն եւ այլոցն ախտից առանձնաւորութիւնք. (Փիլ. լին.։)


Առանցանեմ, ցի

See full entry →

vn.

to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.

NBHL (2)

Որ առանց ընդ երկինս երկնից ինքնիշխան զօրութեամբ. (Լմբ. ստիպ.։)

ἑξίσταμαι, ληρέω, ληραίνω. mente excedo, deliro, nugor, ineptio. Արատաքոյ ելանել անձին կամ քան զչափն անձին, զառանցանել. բանդագուշել. աղճատիլ. ցնորիլ. շաղփաղփել.


Առապար, աց

See full entry →

adj. s.

stony, rugged, craggy, uneven, rough;
rugged or rough road.

NBHL (1)

Իբրեւ զի առապար է յոյժ անխրատից. (Սիր. ՟Զ. 21։)


Առաջակաց

See full entry →

cf. Առաջակայ.

NBHL (1)

Խոյ հօտից հեղինակ, եւ ի վայրենի ջոլիրս մի իմն ի թագաւորականացն առաջակաց եղեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Առաջապահ, աց

See full entry →

s.

vanguard, van;
guard;
— նաւաց, pilot, steersman.

NBHL (1)

ԱՌԱՋԱՊԱՀ որ եւ ՅԱՌԱՋԱՊԱՀ. προφύλαξ, ὐπασπεστής, πρωρεύς, πρότερος. prior, excubitor. եւ այլն. Պահօղ զառաջս բանակին. յառաջամարտիկ.


Առաջարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.

NBHL (3)

Դիտաւորութիւն. եդեալն ի մտի. եդեալն առաջի առ առնել, կամ առ ընտրութիւն կամ ի հաստատութիւն.

Առաջարկութիւն բերէ ի փորձ. եթէ ամենայն ի բարւոյ է, ուստի՞ է չար, եւ ուստի՞ եղեն հրեշտակք դեւք. (Մաքս. ի դիոն.։)

Առաջարկութիւն քրիստոսամարտիցդ։ Լեզուագարի յաւէտ ձեր առաջարկութիւնդ. (Կիւրղ. գանձ.) ուր եւ ստէպ գրի՝ Յառաջարկութիւն։


Առաջի

See full entry →

prep. adv. v. imp.

before, in presence of, in front of, opposite;
forward;
— իմ, before me, in my presence;
գնալ —, to go before, to precede;
— առնել, դնել, արկանել, to propose, to assert, to project, to offer, to represent, to produce to decree, to exhibit, cf. Յառաջարկել, cf. Յառաջադրել, cf. Առարկանել, cf. Մատուցանել;
to explain, to declare;
— կալ, to present one's self, to appear, to resist, to oppose, cf. Դիմադրել, cf. Տոկալ;
— կայ, which is or are in front, forward, before;
որ —ս կայ խրատ, the present maxim;
կամքն — կան ինձ, I have the will before me;
ինձ չարն — կայ, the ill is near me;
զոր ասել կայ մեզ —, what we have to say;
ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ —, it is necessary for us all to appear before.

NBHL (3)

ԱՌԱՋԻ ԴՆԵԼ. Ի մտի կամ յաչս դնել. ի միտս բերել. դիտել. յանձն առնուլ. եւ Բուռն հարկանել. ի գործ արկանել.

Ուստի ԱՌԱՋԱԴՐՈՒԹԻՒՆ, ՅԱՌԱՋԱԴՐՈՒԹԻՒՆ։ ԱՌԱՋԻ ԱՐԿԱՆԵԼ. Բուռն հարկանել. ի գործ դնել. դիտել։ Կր. Առաջի դնիլ. իբր նպատակ առաջի կալ.

Ուստի ԱՌԱՋԱՐԿԵԱԼ, ԱՌԱՋԱՐԿՈՒԹԻՒՆ։ ԱՌԱՋԻ ԿԱԼ. իբր Ընդդէմ կալ. տոկալ.