Definitions containing the research կարօտ : 398 results

Համագործութիւն, ութեան

s.

cooperation.

· Calfa

NBHL (1)

Համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. արեգական երկիր պագանելով՝ նորայումն լծակցին երկրպագուաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Համակործան

adj.

utterly destroying, exterminating;
— քանդումն, utter ruin, extermination;
— կորուստ, total loss;
— պատուհաս, exterminator.

· Calfa

NBHL (1)

Համակործան կարօտանամ մեքենայից. (Լմբ. ատ.։)


Կրկնակ

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարօտացեալ կրկնակին՝ միանգամայն իսպառ սրբեցայց. (Նար. ՟Լ՟Բ. իբր կրկնութեան։)


Կցկցուն

cf. Կցկցոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Չէք կարօտ կցկցուն բանից մարդկան. (ՃՃ.։)


Հալեմ, եցի

va.

to melt, to smelt, to found, to cast, to smelt down;
to dissolve;
to liquefy;
to exhaust, to drain, to consume;
to digest.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ յիշելով զվարս նոցա՝ հալիս (կարօտով). (Խոր. առ արծր.։)


Պասքիմ, եցայ

vn. fig.

to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.

· Calfa

NBHL (2)

Պապակիլ ի ծարաւոյ. յոյժ ծարաւիլ. եւ նմանու ՟Թեամբ՝ Տենչալ. կարօտիլ.

Ո՞վ ոք հասեալ յաճախութեան հացի, եւ (խիթայ) քաղցնուլ, կամ գետոց հոսանաց՝ եւ պասքիլ։ Որ այնքան ծարաւես պասքիս անկարօտդ Աստուած՝ իմումս փրկութեան։ Թէ պասքելոյս արբուցանիցես, աղբիւր ես. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Զ։)


Պատահեմ, եցի

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

· Calfa


Պատան, աց

s.

band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ կարօտանաս սպեղանեաց՝ առ պատրաստութիւն պատանաց հոգեկան վիրաց. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Պատառ, աց

s.

bit, slice;
mouthful;
piece, shred, strip;
պատառ պատառ, in pieces, in rags;
piecemeal;
— մի հացի, a bit or piece of bread;
բրդել —ս —ս, to cut in pieces or in bits;
ի մի — կլանել, to devour, to take in one mouthful;
— — կոտորել, to be lacerated, torn or cut to pieces, butchered;
— — երկիր անկանիլ, to fall off bit by bit, to decay gradually.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՜ պատառաւ եւ բաժակաւ կարօտացուսցուք զնա (աղքատն). (Եղիշ. հայր մեր.։)

Առ կարօտութեան ժտի աղքատն, առ պատառի միոջ կապերտի։ Պատառ մի մագաղաթ. (Ոսկ. ես.։ Եղիշ. ՟Բ։)


Պատսպարան, աց

s.

asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՉ եղեւ կարօտութիւն երկրի՝ առնուլ զպատսպարան եւ պատճառս օգնականութեան վասն ամենայն բուսոցն զոր բուսոյց. (Վեցօր. ՟Է։)


Պատրաստ, ից

adj. adv.

prepared, ready, disposed, in condition;
active, quick;
at hand, near at hand, disposable;
warily, softly, slowly;
— առնել, to prepare;
— լինել, to prepare oneself;
to be disposed;
to be prompt or resolute;
ի —ի ունել, to hold in readiness;
to stand in readiness, to be ready;
— կալ, cf. Պատկառ կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւասար այնոցիկ՝ որ ի պատրաստէ ընկենուն զշնորհսն առաջի։ Տրտմագին է մարդկան աղդ եւ կարօտ, կամ հասելոց չարեացս, կամ յուսացելոց, կամ պատրաստիցս ակամայց տրտմել. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Պար, ու, ուց

s.

dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն եղերուաց (հարելոց), որք արտաքս ի պարէն վազեալք, պասքելով՝ աղբեր կարօտին. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Կամաւոր

adj.

spontaneous, voluntary, free.

· Calfa


Կասիմ, եցայ

vn.

to stop, to cease, to desist, to leave off;
to retard, to restrain;
to diminish, to lessen;
to lose courage.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդոյ կարօտելոյ՝ կասեցելոյ յուժոյ. (Սիր. ՟Խ՟Ա. 4։)


Կատարուն

cf. Կատարեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարուն, եւ անկարօտ ամենայն կատարելութեան։ Կատարո՛ւն է յանկատարացն՝ որպէս կատարողապետ.իսկ անկատար ի կատարունսն՝ որպէս գերակատար. (Դիոն.։)


Չունեւոր

adj.

poor, moneyless.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչն է ունեւոր. կամ Որ չունի ինչ՝ ինչս. կարօտեալ. աղքատ.


Չքաւորիմ, եցայ

vn.

to grow poor, to become needy, to want, to be in need, in extreme want, without resources, in straitened circumstances;
ոչ չքաւորէր անենազօր ձեռն քո արձակել, it was not difficult for Thy Almighty hand to send.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορέω, -ομαι inopiam patior, indigeo, deficio. Չքաւոր լինել. աղքատանալ. ցականիլ. կարօտիլ. եւ Տկարանալ. չկարել. յետնիլ. վերջանալ.


Պախրէ, ից

s.

money, effects, property, goods;
provisions, victuals;
cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա որ բնաւ ինչ չունին, բայց միայն զմարմինն եւ զձեռս, ջանան եւ հակառակին՝ պախրէ կարօտելոցն գտանել անտի։ Առանց պախրէի եւ պաշարի առաքեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 10։)


Պակասեմ, եցի

vn. ast.

to fail;
to want, to be wanting in, to lack, to run short;
to lessen, to grow less, to diminish, to cease;
to weaken, to swoon;
to die;
— լուսնի, wane —եալ ի մտաց, mad, foolish;
—եալ են ոգիք նոցա, they are exhausted, worn out;
—եցին աչք իմ յարտասուաց, my eyes are weary with weeping;
մի թէ —եցա՞յք իմիք, have you perhaps wanted for any thing ?
զի՞նչ այլ —սէր ինձ ի բարեբաստութիւն, what was wanting to my happiness ? to be eclipsed.

· Calfa


Պակասութիւն, ութեան

s. ast.

want, failure, diminution, decrease;
deficiency;
fault, imperfection;
blemish, defect;
dearth, penury;
— լուսնի, wane;
eclipse.

· Calfa

NBHL (2)

Եղիցի յաւուր յայնմիկ պակասութիւն փառացն Յակովբայ։ Տեղի, յորում ոչ գոյ պակասութիւն ամենայն բանի։ Պակասութիւն եւ կարօտութիւն մեծ. (Ես. ՟Ժ՟Է. 14։ Դտ. ՟Ժ՟Ը. 10։ Տոբ. ՟Դ. 14։ Տե՛ս եւ Դտ. ՟Ժ՟Թ. 19. 20։ Սղ. ՟Լ՟Գ. 10։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Զ. 17. եւ այլն։)

Զամենայն պակասութիւն (այսինքն կարօտութիւն) աղքատութեանն՝ յանձնէ եւ յընկերացն մատուցանէր. (Եղիշ. ՟Ե։)


Պահակ, աց

s.

keeper, guardian, warden;
guard, garrison;
guard, sentry;
— դուռն, Gates, straits;
pass, defile;
fortress, fortified place;
— մեղաց, մահու, կորստեան, the Genius of death, Satan;
— ունել, վարել, to compel, to constrain, to task, to force to villein service.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոյ իմ պահակ, զի յորժամ ջուրքն յուզին, արկցէ զիս յաւազանն։ Չգուցէ՞ պահակ (յն. մարդ), այլ ունիս զԱստուած. չիցէ՞ ոք՝ որ յաւազան իջուցանէ, այլ կայ այն՝ որ չառնէ կարօտ յաւազան իջուցանելոյ. (Եփր. համաբ.։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)


Պաճարանք, նաց

s.

the gaining or procuring one's livelihood;
subsistence, maintenance;
food, victuals;
means, way, remedy, expedient.

· Calfa


Ջրգող, աց, ից

adj.

dropsical, drop-sied, hydropical.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրգող առաջին նկարեալ, կամ ախտ երկայն, կամ կարօտութիւն կերակրոց. (Եւագր. ՟Դ։)


Ռամ, ից

s.

cf. Ռամիկ, cf. Րամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ռամ սիրոյ՝ ռետին՝ անձկին կարօտ, կարօտ հեղեալ. (Նար. տաղ.։) (կամ ընթերցիր ռատ, այսինքն առատ)


Սակաւապիտութիւն, ութեան

s.

thriftiness, contentedness, moderation, frugality, sobriety.

· Calfa

NBHL (1)

Տանջանք անյարգութեան՝ սակաւապիտութիւն։ Այն՝ որ անկարօտն է, սակաւապիտութիւն իբրու ազգակից իմն եւ դրացի լինի. (Փիլ.։)


Պարէն, ենից

s.

maintenance, food, nourishment, subsistence, victuals, provisions, stores;
աւուրն —, daily bread, daily board;
զաւուրն հայթհայթել or գտանել —, to gain or earn one's livelihood.

· Calfa


Պարտ, ոյ, ուց

s. adj.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ եւ պատշաճ էր մեզ ոչ կարօտանալ եւ այլն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1 ։)


Սարսելի

cf. Սարսափելի.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ մատիցես ի բաժակն սարսելի, իբր անտի ի կողոյն իսկ ըմպելոյ այնպէս մատիցես յառաջ։ Բաժակ մահուն՝ ամենեցուն սարսելի, Եղեւ աշխատելոցն կարօտելի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. եւ Ոսկ. ննջ.։)


Սեթեւեթ

s. adj.

garb, dress, ornament, attire;
affectation, primness;
paint;
— or —եալ, embellished, adorned, pompous;
finical, affected.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է կարօտ սեթեւեթ բանից իմոց. (Հ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։)


Պէտ

cf. Պէտք;
— առնել, to take care, to care, to do the needful or necessary;
— լինել, to be necessary;
ո եւ — whoever, whosoever;
որչափ —, as much as you will or wish;
v. imp. — է, it must be, it is necessary;
չէ —, it need not be, it is unnecessary;
չեն ինչ ինձ — աղօթք, I do not want prayers;
ինձ ոչ է — զայնմանէ, I care not about.

· Calfa

NBHL (1)

Պողոս չասաց թէ չեմ կարօտ աղօթից. եւ դու ասես թէ չեն ինչ ինձ պէտ աղօթք. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՏԱՆԱՄ δέομαι, χρῄζω egeo, opus habeo. որ եւ ՊԻՏԱՄ. Պէտս ունել. կարօտիլ.


Պիտանացու, աց

adj.

necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.

· Calfa

NBHL (1)

Միջնորդեալ բաւականաբար երկաքանչիւրոցն կողմանց բնակչացն՝ յանկարօտ պիտանացու ացն ընդունելութիւն. (Պիտ.։)


Պիտաւորիմ, եցայ

vn.

to want, to be wanting.

· Calfa

NBHL (1)

δέομαι, χράομαι, ἁποχράομαι egeo, opus habeo, utor. Պէտս ունել. կարօտիլ.


Պիտաւորութիւն, ութեան

s.

want, indigence;
necessity;
witness, testimony.

· Calfa


Պիտիմ

v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

· Calfa


Պիտոյ

adj.

necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՏՈՅՔ պիտոյից, իւք. գ. Ուղղականն է առաւել ռամկական. որ ըստ գրոց ասի Պէտք. զոր տեսցես՝ իբր անհոլով. զի եւ այն կարոտի հոլովականի սորա. χρεία necessitas, indigentia, necessaria. Պիտոյ իրք. պէտք. կարիք. կարօտութիւն. իրք կարեւորք. հարկաւորութիւն. պիտանաւորութիւն, պէտք եղած բաները.


Պիտոյանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՏՈՅԱՆԱԼ. δέομαι opus habeo. կարօտանալ. cf. ՊԻՏԱՆԱՄ.


Ջուր, ջրոյ, ով՝ ջուրբ, ջրոց՝ ջուրց

s. adj.

water;
juice;
liquid, watery;
օրհնեալ —, holy water;
չած ջրոյ, water-god;
անոյշ, ըմպելի, պաղ or ղով, գաղջ, տաք, եռացեալ, հանքային, ծծմբային, աղային —, good or portable, drinkable, cold or fresh, tepid, hot, boiling, thermal, sulphurous, saline water;
— մսոյ, broth, cf. Արգանակ;
գաւաթ մի, դոյլ մի —, a glass, a bucket or pail of water;
դոյլ մի լի —, a pailful of water;
ըստ — եւ ըստ ցամաք, by sea & land;
տեղատութիւն եւ մակընթացութիւն ջուրց, tide, flux reflux, & reflux, ebb & flow;
երթալ զջրոյ, to go to fetch water;
— հանել, to draw water;
— ըմպել, to drink water;
— հեղուլ, թափել, առնել —, to make water, to piss, to urine;
— տալ, to water, to sprinkle;
to water, to give to drink to;
եռացուցանել զ—, to warm, to boil water;
— արկանել ձեռաց ուրուք, to pour water on a person's hands;
լաւ է — հորի քան զգինի յոռի, pure water is better than bad wine;
cf. Թակարդ, cf. Ըմպեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կարօտէր կաթիլ ջրին։ Ոմն ըզբաժակըն ցուրտ ջրին. (Յս. որդի.։)


Ջրաբաշխութիւն, ութեան

s.

hydraulics.

· Calfa

NBHL (1)

Զինքեամբ իսկ խոնաւագոյնն (զերկիր), եւ զկարօտ ջրաբաշխութեան։ Զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեանն ծաւալումն. (Պիտ.։)


Սրտակաթ

adj.

very desirous, anxious, longing for, amorous;
— առնել, to make one's mouth water;
to inflame with desire, to enamor.

· Calfa


Սրտառուչ

adj.

touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ա.մ. որպէս Սրտաբեկ. սրտակոտոր. սրտակտուր. հաշեալ մաշեալ սրտիւ. լքեալ. թախծեալ. թաշխծալից. տրտում. ցաւագին. կարօտ. զրկեալ.


Վաղամահ

cf. Վաղամահուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանասունս սակաւակեացս եւ վաղամահս։ Վաղամահ լինին վասն կարօտութեան. (Իգն.։ Վանակ. յոբ.։)


Վշտատես, աց

adj.

in distress, in pain, plagued, discomposed, suffering.

· Calfa

NBHL (1)

յն. ὀ ἑν ἁνάγκῃ (որ է ի կարիս). qui est in necessitate ταλαίπωρος miser ἑπίμοχθος laboriosus, aerumnosus. Որ տեսանէ յանձին կամ կրէ ուստեք զվիշտս. վշտակիր. վշտահար. վշտացեալ. տառապեալ. կարօտեալ.


Սիգամ, ացայ, ացի

vn.

to strut, to stalk, to walk in a proud manner, with an air of ostentation or self complacency;
to bridle up, to give oneself airs, to carry one's head too high.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիգայցէ, եւ հացիւ կարօտ իցէ. (Սիր. ՟Ժ. 10։)


Սպասաւորեմ, եցի

vn.

to serve, to wait on, to assist;
to administer, to bestow, to confer;
— փառաց ուրուք, to serve to a person's glory;
— հրամանի, to fulfil, accomplish or execute an order or command.

· Calfa

NBHL (1)

Զինչ շնորհս որ տայ քեզ աստուած, ի պէտս կարօտելոց սպասաւորեա՛ զայն. (Նեղոս.։)


Սպասեակ, եկաց

s.

cf. Սպասաւոր;
guardian;
assistant, helper, sick woman's nurse.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գործոյ կարօտէր դրախտն, եւ ոչ սպասեկի. քանզի ո՞ էր՝ որ դրժելոցն էր։ Եթէ զօրութիւն ոգւոց փոխեսցի, աստուածպաշտութիւն զսպասեակ զնստական անկարութիւն եւ ամպարշտութիւն հարկ է ակն ունել։ Բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ.։ 3)


Սպասիկ, սկաց

s.

servant.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք անդէն շուրջ զնովաւ սպասիկք։ Կացուցանէ դարձեալ սպասիկս եւ գահաւորս։ Խակ եւ ամեհի է մանկութիւն, եւ բազում վարդապետաց կարօտ. դաստիարակաց, սպասկաց, դայեկաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Թ։)


Ստամոք, աց

s.

stomach;
belly;
ոչ գոյ յիս — կերակրոյ, I have a weak digestion;
— իմ ցաւէ, I have the stomach-ache.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրտ եւ ստամոք։ Գործարանք են կերակրականին՝ բերանն եւ ստամոքն եւ որովայնն։ Գործեալ կերակուրն առաքի յորովայնն ի ձեռն ստամոքին. քանզի ստամոքսն ոչ միայն գործարան է կարօտութեան, այլ եւ ճանապարհ կերակրոյն. (Նիւս. բն.։)


Ստեղծական, ի, աց

adj.

created;
invented, factitious, forged;
plastic.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեղծական արհեստքն (որպէս բրտի) ... ոչ կարօտանան երկաթոյ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Ստոր

s.

bottom, the under or lower part;
ի —, under, underneath, below;
ի —է, from under, from below or beneath;
downwards;
ի ստորեւ, ի ստորէ, cf. Ստոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստոր բնակութենէս վերաթռեալք։ Ի ստորիցս աստեաց՝ անկարօտիցն (վերնոց) հանգունաւոր. (Նանայ.։ Նար. մծբ.։)