Definitions containing the research բան : 7153 Results

Անագորոյնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

perfidy, treachery, disloyalty;
cruelty, inhumanity, ferocity, barbarity.

NBHL (1)

Եւ իբր անբանութիւն. ἁλογία, brutalitas.


Անաթեմայեմ, եցի

See full entry →

va.

to anathematise, to excommunicate.

NBHL (1)

ἁναθεματίζω, exsecror, diris devoveo. Նզովել. անիծանել. բանադրել. լանէթ օգումագ.


Անախորժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անախորժ.


Անախտաբար

See full entry →

adv.

without vices or passions, honestly, innocently.

NBHL (2)

Միտք մարդոյ անախտաբար ծնանին զբան. (Պրպմ. ձ։)

Ասի եւ բան, քանզի անախտաբար է ծնունդն։ Անախտաբար բերումն եւ իմանալի. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)


Անակնունելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անակնկալ.

NBHL (1)

Մի՛ անակնունելի (գոլով՝) գայցէ մահն։ Կարի օտար էր բանն, եւ անկարծելի եւ անակնունելի ասացեալքն. (Ոսկ. յհ.։)


Անաղ

See full entry →

adj.

without salt, unsalted;
insipid, tasteless.


Անաղի

See full entry →

cf. Անաղ.

NBHL (1)

Անհամ եւ անաղի համարեցան (զբանսն). (Վեցօր. ՟Ա։)


Անաղարտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incorruptible, unalterable;
incontestable.

NBHL (1)

Հաւաստեա՛ զճշմարիտն եւ անաղարտելի վասն Քրիստոսի բան։ Սրբազանից աւանդութեանց անաղարտելի գիտութիւն. (Պրպմ. ԼԷ։)


Անամօթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անամօթանամ.

NBHL (1)

Առ նոյն ինքն վեհագոյն բնութիւնն անամօթեցար զհայհոյութեանդ քո ձգել բան։ Պախարակել զմեզ անամօթին. (Յհ. իմ. երեւ. եւ պաւլ։)


Անամօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impudence, audacity, effrontery.

NBHL (1)

Խստութեան բանքն եւ յանդիմանութեանն բազում անգամ ի լրբութիւն ածէ զմեղուցեալն եւ յանամօթութիւն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Անանձն

See full entry →

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

NBHL (4)

ἅψυχος, inanimis, inanimatus, ( ի բառէս անձն, ո՛չ ըստ որում դէմք, այլ ըստ որում հոգի կամ շունչ բանական. որպէս եւ անձնաւոր ասի հոգիաւորն, շնչաւորն. տե՛ս ի կարգին). անհոգի. անշունչ. մարդկային հոգի չունեցօղ. ճանսըզ, պիճան, նարեվան.

Բանն Աստուած ոչ միայն բան ինչ անանձն, այլ եւ բան անձնական, եւ մարդ կատարեալ. (Ոսկ. ես.։)

Մարմին անանձն եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Յորժամ եղեւ մարդ միածինն, ո՛չ անանձն եւ անմիտ մարմին առեալ, այլ շնչաւոր յաւէտ։ Ընդ անձնաւոր մարմնոյ, եւ ո՛չ անանձին զինքն անճառաբար միացուցեալ։ Որք Ապողինարի կարծեօքն պատրեալք, ասելով անանձն եւ անմիտ գոլ զմիաւորեալն ընդ բանին մարմինն. (Պրպմ. ստէպ։)

Ոչ եթէ ըստ Ապողինարի անանձն մարմին ընդ ինքեան միաւորեաց բանն, այլ՝ մարմին՝ բանական անձն ունօղ. (Սարկ. հանգ.։)


Անանուխ, նխոյ

See full entry →

s.

mint.


Անանուն

See full entry →

adj.

anonymous;
ignoble.

NBHL (1)

Գերագոյն քան զամենայն անուն՝ Էն անանուն։ Որպէս անանուն օրհնաբանեն զնա՝ եւ յամենայն անուանէ։ Աստուածավայելչապէս օրհնել զանկոչին եւ անանուան Աստուածութեանն բարերարականսն բազմանունութիւնս. (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)


Անանջատ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (2)

Զի քէն մարմինն՝ անանջատ ի բանէն՝ համապատիւ Հօր փառաւորէ. (Նար. կուս.։)

ԱՆԱՆՋԱՏ ըստ փիլիսոփայից ասի այն ինչ, որում անհնար է բաժանիլ յէութենէ իրին կամ ենթակային. որպէս բանականութիւնն ի մարդոյ, կամ սեւութիւնն յեթովպացւոց.


Անանջատելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անանջատ.


Անաչառ

See full entry →

adj. adv.

impartial, showing no respect of persons, upright, disinterested, just, fair, righteous, exact;
strict, austere, severe, rigid, rigorous;
cf. Անաչառաբար.

NBHL (2)

Անաչառ բեմ, բան, միտք. (Պիտ.։ Ոսկ.։ Լմբ.։)

Այսու բանիւք առանց կարծեաց արար զանձն իւր, եւ զվկայութիւնն՝ անաչառ. (Ոսկ. յհ.։)


Անապական, ի, աց

See full entry →

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

NBHL (1)

Հաւատք անապական, կամ անապական բան ճշմարտութեան։ Ներգործութեամբ անապականաւ. (Նար.։)


Անապատ, աց, ից

See full entry →

s. adj.

desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.

NBHL (1)

ԱՆԱՊԱՏ ասին եւ վանք միաբանից՝ փոքր մի հեռի ի քաղաքէ։ (Յիշատ.։ Վրք. հց. եւ այլն։)


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (1)

Զրկիլ. որբանալ. հեռի գտանիլ. ամայանալ. օտարանալ. ազատանալ. մահրում գալմագ, թէրք օլունմագ, խալի գալմագ. ἑρημόομαι, deseror, orbor.


Անասնաբար

See full entry →

adv.

brutally, coarsely.

NBHL (1)

ԱՆԱՍՆԱԲԱՐ որ եւ ԱՆԱՍՆԱՊԷՍ. Նման անասնոյ. ըստ անբանից. հայվան կիպի.


Անասնաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

brutal, rude, ill-mannered.

NBHL (1)

κτηνώδης, -ες, belluinus, -um;
pecudi similis, brutus
Նմանեալն բարոյից անասնոց. ունօղ զբարս անբանից. եւ անբանական. հայվանի.


Անասնագոյն

See full entry →

adj.

more brutal or coarse.

NBHL (1)

ἁλογώτερος, irrationabilior. Անբանագոյն քան զանասուն, կամ վատթարագոյն.


Անասնազոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անասնազետութիւն.

NBHL (1)

ԱՆԱՍՆԱԶԵՆՈՒԹԻՒՆ ԱՆԱՍՆԱԶՈՀՈՒԹԻՒՆ. Զենումն անասնոց ի զոհ. զոհ անբանից. գուրպան.


Անասնախառն

See full entry →

adj.

of or belonging to the brute creation, animal;
brutal, brutish.

NBHL (2)

Խառն ընդ անասնաբանութիւն, եւ ընդ ցոփ զրոյցս.

Որք զանասնախառն բանսն ի բերան ունիցին, եւ շրթամբք իւրեանց պղծին. (Կանոն.։)


Անասնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անասնախառն.

NBHL (1)

ἅλογος, brutalis, irrationalis որ եւ ԱՆԱՍՆԱՅԻՆ, ԱՆԱՍՆԵՂԷՆ. Անբանական. հանգէտ իրաց անասնոց անբանից. հայվանի, վահշի.


Անասնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.

NBHL (1)

ἁποκτήνομαι, obbrutesco. Նմանել կամ հաւասարիլ անասնոց անբանից. հայվանա պէնզէմեք.


Անասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nature of the brute creation;
brutality, bestiality.

NBHL (1)

ἁλογία. rationis privatio, brutalitas. Անասնային բնութիւն կամ բարք. անբանութիւն. գազանութիւն. հայվանլըգ.


Անասուն, սնոյ, սնոց

See full entry →

adj. s.

irrational;
animal, brute.

NBHL (8)

κτῆνος, ζῶον, jumentum, armentum, animal. Կենդանի չորքոտանի՝ ընտանի եւ վայրի. արջառ, ոչխար. գրաստ. դուար. էրէ. անբան կենդանի. հայվան, հայվանաթ, պէհիմէ, ճանվէր, ճանավար.

Հաւասարեաց անասնոց անբանից. (Սղ. ԽԸ. 13։)

Ի բանականութեանն ընդ անասունս դասակարգեալ. (Նար. ԻԳ։)

Իբրեւ զանբան անասունս ի գերութիւն վարէին։ Իբրեւ անբան անասուն՝ ժանեօք մանրեալ ուտէին. (Յհ. կթ.։)

ԱՆԱՍՈՒՆ. Անբան. որ չէ ասուն. ոյր չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, ասք եւ խօսք. ἅλογος, irrationalis, brutus, զայրի նադըգ.

ԱՆԱՍՈՒՆ. իբր անասնական. անբանական. անխօս, անբարբառ.

Ի բանաւորականէն եւ յանասուն մասնէն ի մի գոյացեալք։ Որպէս խոտդ անասնոյ կերակուր է, այսպէս զգալին՝ անասուն մասին հոգւոյն վիճակ հասեալ է։ Կին՝ զոր ոչ յաղագս անասուն ցանկութեան ածես, այլ զօրէն բնութեան լնլով հարկաւոր. (Փիլ.։)

Անասուն մատամբք ձեռաց ի ձեռն հնչման գործւոյն՝ բանին կցորդեսցէ յԱստուած օրհնութիւնսն. (Վրդն. սղ.։)


Անաստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atheism;
ungodliness, irreligion.

NBHL (1)

Աղբիւր ամենայն անիրաւութեանց անաստուածութիւն է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (1)

Կամ անկասկած. անշփոթ. առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ. աներկբայ. շիւպհեսիզ.


Անարար, աց

See full entry →

adj.

increate.

NBHL (1)

Ի սկզբանէ իսկ ունէր զոսկին, այլ յանձեւութենէ եկն ի ձեւ, եւ յանարարէ արարեալ. (ՃՃ.։)


Անարգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

NBHL (1)

Մի՛ ի վիճելն՝ թշնամանաց եւ անարգանաց բանս բարբառել. (Շ. ընդհ.։)


Անարգասի

See full entry →

adj.

formless, deformed, ugly, rugged.

NBHL (1)

Անձեւ. անհարթ. որպէս յն. անէ՛րղասդօս, չիբանած, չիկոկած. ἁνέργαστος incultus, rudis


Անարգելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

NBHL (1)

Անբանից անարգելութեան նմանեցան. (Մխ. երեմ.։)


Անարգեմ, եցի, եալ

See full entry →

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

NBHL (2)

Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։

Զօրհանապազ զբանս իմ անարգեցին։ Որ անարգէք զիրաւունս. (Սղ. ԾԵ. 6։ Միք. ՟Գ. 9։)


Անարդիւն

See full entry →

adj.

unproductive, fruitless, useless;
worthless.

NBHL (1)

Անարդ. անհեթեթ. իբր տարադէպ. դժպատեհ. անվայել. անշնորհք, ամօ՛թ բան. այըպ. իբր ἁσχήμων, tupre.


Անարժան, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.

NBHL (2)

Անարժան գործք, կարգ, բանք։ Ոչ զոք հարցանէր ի մարդկանէ զարժանն եւ զանարժանն. (Փարպ.։)

Անարժանս իմն համարեալ բանի պատմութեան. (Յհ. կթ.։)


Անարիւն, րեան, րեանց

See full entry →

adj.

that has no blood, bloodless;
that does not bleed.

NBHL (1)

Հոտոտեսցիս յայս նուէր բանի անարիւն զոհի. (Նար. ՁԸ։)


Անարմատ

See full entry →

adj.

without roots, rooted

NBHL (1)

Մի՛ վէմ ապառաժացեալ՝ անարմատ ցուցանիցէ զբարեպաշտ բանին զօրութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (3)

Անարուեստ գոլով՝ զարուեստաւորին խնդրեն զնշանակն։ Անարուեստ եմ բանիւք. (ՃՃ.։)

Անարուեստ բանքս առ ի յասել. (ՃՃ.։)

Ուղղութիւն իցէ՝ անարուեստ եւ առանց պատրաստելոյ բան. (Կլիմաք.։)


Անարօր

See full entry →

adj.

uncultivated, waste;
intact, chaste.

NBHL (2)

Ոչ արօրադրեալ. ոչ հերկեալ. անգործ. ἁνέργαστος. incultus. չիհերկած, չի բանեցուցած. սիւրիւզմէմիշ. միւադդալ. կամ ոչ մշակեալ. եւ անսերմն.

Ի կոյս եւ յանարօր արգանդէ բան բեղմնաւորեցեր. (Նար. կուս.։)


Անաւարտ

See full entry →

adj.

infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.

NBHL (1)

Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)


Անբաժանելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբաժան.


Անբաժանաբար

See full entry →

adv.

indivisibly.

NBHL (1)

Անբաժանաբար միացեալ յարժանիսն։ Բեւեռել ընդ բանս Աստուծոյ անբաժանաբար. (Անան. նին. եւ Անան. ի պետր.։)


Անբառաչ

See full entry →

adj.

without bellowing, — roaring, — bleating.

NBHL (1)

Անբան, անբանական. անպատեհ. սնոտի.


Անբասիր

See full entry →

adj.

innocent, irreproachable;
— առնել, to exculpate.

NBHL (1)

Անբասիր կրօնաւորութեամբք։ Արդար է Տէր ի բանս իւր, եւ անբասիր ի յաղթութեան իւրում. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. հանգ.։)


Անբարբառ

See full entry →

adj.

dumb, speechless, mute, silent.

NBHL (2)

Նոցուն ձկանց զանբարբառ բանսն ուսեալ լինէր սննդակիցն նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Զանբարբառ բոլորակ լուսնին։ Առ պատասխանիս բանից անբարբառ։ (Մեռեալն) պատկեր անբարբառ. (Նար.։)


Անբաց

See full entry →

adj.

shut, closed, covered.

NBHL (1)

Ոչ բացեալ. անբանալի. չբացուած, գոց.


Անբաւ, ից

See full entry →

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

NBHL (2)

(ի Բա. բայ, բառ, բան). ἁμύθητος, ἅφατος, ineffabilis, inenarrabilis. անպատում. անճառ. անասելի եւ անթուելի, անհամար. վասֆ օլունմազ, տիլէ վասֆէ կէչմէզ, թապիր օլունմազ, հիսապսըզ.

Ի նախագրեալ կրկին առմունս յունականս անխտիր բերին եւ հայկաբան վկայութիւնք. զոր օրինակ զԱստուծոյ ասի.


Անբաւազօր

See full entry →

adj.

whose power is infinite.

NBHL (1)

Ամենայնի պատճառ գոլով, եւ որպէս անբաւազօր՝ ոչ միայն զամենայն զօրութիւն յառաջ ածելոյ, եւ այլն։ Օրհնաբանել զանբաւազօր բարերարութիւն։ Անբաւազօրս Աստուծոյ բաշխումն յամենայն էսս տարեալ լինի. (Դիոն.։)