Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Նախամեծար

adj.

preferable, better, preferred, most esteemed;
— առնել, ընտրել, համարել, to prefer, to like better, cf. Նախամեծարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

πρότιμος praelatus. բայիւ προτιμάω, προκρίνω , προτάσσω praefero, praehonoro, antepono եւ այլն. Մեծարեալ կամ մեծարելի յառաջ քան զայլս. նախապատիւ. պատուականագոյն. յարգի. յարգոյ. նախադաս. լաւագոյն.


Նախամեղ

adj.

first sinning (Eve).

· Calfa


Նախայայտնի

adj.

foreknown.

· Calfa

NBHL (1)

Յետինքն զերիցագունիցն գերակայ բոլորմունս ոչ ունին, բայց մասնաւորս ի նախայայտնից լուսափայլութեանց ի ձեռն առաջնոցն համեմատաբար ի նոսա անցեալ. (Դիոն. երկն.։)


Նախայաջորդ

s.

predecessor.

· Calfa

NBHL (1)

προηγουίμενος praedecessor, antecessor. Նախորդ, որ յառաջ յաջորդեալ է զաթոռն.


Նախայարձակ

s.

the first to attack, skirmisher, sharpshooter;
— լինել, to attack the first, to begin or engage the battle, to open the skirmish.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ լինի առաջին կամ յանդուգն յարձակմամբ.


Նախայաւիտեան

cf. Նախայաւիտենական.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵԱՆ ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵՆԱԿԱՆ. προαιώνιος qui est ante saecula, aeternus. Որ յառաջ է քան զամենայն յաւիտեանս. անեղ. անժամանակ. միշտ էն.


Նախայաւիտենական, ի, աց

adj.

existing before all ages, eternal, self-existent, increate;
— որդի, the Son of God before all eternity.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵԱՆ ՆԱԽԱՅԱՒԻՏԵՆԱԿԱՆ. προαιώνιος qui est ante saecula, aeternus. Որ յառաջ է քան զամենայն յաւիտեանս. անեղ. անժամանակ. միշտ էն.


Նախայօժարութիւն, ութեան

s.

predisposition.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ արդեօք իցէ նախայօժարութիւն։ Ախորժելն վախճանին է, իսկ նախայօժարութիւն՝ որոց մերձ առ վախճանն։ Ամենայն գործոյ՝ նախայօժարութիւն առաջնորդէ. եւ սկիզբն մեղաց եւ արդարագործութեան՝ նախայօժարութիւն ընդ դատաստանաւ է. (Նիւս. բն. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Թ։)


Նախանկար

adj. s.

delineated or designed beforehand;
prototype, original.

· Calfa

NBHL (3)

Նախանկար օրինակաւ փութալ յառաջագոյն ի գուշակեալ հանդիսան. (Նախ. եբր.։)

Նախանկար հրաւիրանօք ըստ յառաջ գուշակելոյ հոգւոյն քրիստոսի. (Նար. խչ.։)

Օրինա՛կ լիջիր, որպէս զպատկեր ինչ՝ որ առաջի կայցէ, նախանկար գործոց բարեաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Նախանձաւորութիւն, ութեան

s.

zeal, emulation, rivalry;
enviousness, jealousy;
վատ —, paltry jealousy.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն հայեցեալ ի նախանձաւորութիւն յովսիայ արքայի (ընդդէմ կռապաշտութեան). (Եզնիկ.։)


Նախաշաւիղ, ւղի, ւղաց

s.

fore-runner, precursor;
preliminary, introduction.

· Calfa

NBHL (6)

Ի գովելն պարտ եւ արժան է նախաշաւիղ առնել ըստ տեղւոյ պատճառին. ապա գնել զազգն։ Ի բաղդատելն պարտ է նախաշաւղաւն վառել։ Եւ գործեսցես զնա առաջին նախաշաւղաւն. (Պիտ.։)

ՆԱԽԱՇԱՒԻՂ. Նմանութեամբ. Եղեալն որպէս ուղի եւ ուղեցոյց նախկին. յառաջընթաց հորդիչ ճանապարհի. առաջնորդ. կարապետ. հեղինակ. հաւակ. ախոյեան. սկզբնապատճառ.

ՆԱԽԱՇԱՒԻՂ. ա. իբր Նախաշաւղական. յառաջընթացական. նախկին. առաջին.

Յառաջագոյն անդստին ուրեմն ի տղայականն զարգացեալ ի հասակէն՝ նախաշաւիղ կրթութեամբ ընդ ամենայնս էր անցեալ թիւրութիւնս չարեաց. (Պիտ.։)

ՆԱԽԱՇԱՒԻՂ. մ. իբր Յառաջընթացաբար.

ՆԱԽԱՇԱՒԻՂ կամ ՆԱԽԱՇԱՒԵՂ. πρόοδος progressus, -ssio προοίμιον prooemium, praeludium. Նախկին շաւիղ. ելք ի ճանապարհ. նախադուռն. սկզբնաւորութիւն իրաց եւ բանից. յառաջաբան.


Նախաչար, ի

s.

author or cause of all evil, the Devil.

· Calfa

NBHL (1)

Յայս կամս է առաջի նախաչարն սատանայ, եւ ապա չարասէրք ի մարդկանէ. (Շ. ամ. չար.։)


Նախապատիւ

adj.

worthy of the greatest honours, of greater consequence, first in dignity, most esteemed, honoured, preferred;
— լինել ումեք, to be preferred to another, to obtain the preference.

· Calfa

NBHL (1)

Առն կռապաշտի, որ էր նախապատուով առաջին ի քաղաքին. (Հ. կիլիկ.։)


Նախապատճառ

s.

first cause, author (God).

· Calfa

NBHL (2)

Սկզբնապատճառ. առաջին պատճառ ամենայնի՝ աստուած.

Նախապատճառին գիտութիւն է, այսինքն արարչագործութիւն աստուծոյ։ Ի գոյութիւն յառաջածելոցն նախապատճառ եւ զօրագոյն է աստուծոյ անբաժանելի միութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Նախապատմելի, լւոյ, լեաց

adj.

foretelling, predicting.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Նախապատմօղ. որ յառաջն ասաց.


Նախապատուեմ, եցի

va.

to respect, to honour most, to pay the highest honour to.

· Calfa


Նախապատուութիւն, ութեան

s.

preeminence, preference, advantage.

· Calfa

NBHL (1)

προτίμησις primatus, praerogativa, praeferri. Առաջին եւ գլխաւոր պատիւ. նախադասութիւն. նախագահութիւն. աւագութիւն. յառաջամասնութիւն.


Նախապարգեւ

adj.

given or granted beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն պարգեւեալ. կանխաւ շնորհեալ.


Նախապարիսպ

cf. Նախապատուար.

· Calfa


Նախապտուղ

s.

first, fruit, premice.

· Calfa


Նախասահմանեմ, եցի

va.

to predestine.

· Calfa

NBHL (3)

Ըստ որոց գերագոյն էութեամբ զէսս ամենայն նախասահմանեաց, եւ յառաջ էած։ Յիսուս առնէ խաղաղութիւն անճառելի, եւ ի յաւիտենից նախասահմանեալ. (Դիոն. ածայ.։)

Թէպէտ նախասահմանեալ էր, այլ դուք սպանէք։ Եցոյց զյառաջ հրաւէր կանխատես օգտակարութիւն, զոր յառաջագոյն գիտէր ասէ, եւ նախասահմանեալ. (Ոսկ. գծ.։)

προορίζω (լծ. հյ. նախորոշել). praedestino, praedefinio, praescribo. Յառաջագոյն սահմանել՝ որոշել, եւ հրաւիրել աստուծոյ զընտրեալս. կարգել. եւ Սահմանաբար ասել կանխաւ.


Նախասահմանութիւն, ութեան

s.

predestination.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս սամոստացի խոստովանի (զբանն աստուած կամ զՔրիստոս) նախասահմանութեամբ յառաջ քան զյաւիտեանս գոլով (որպէս զայլ մարդիկս անգոյս), իսկ էութեամբ ի նազարեթէ ցուցեալ (այս ինքն ի կուսէ սկիզբն առեալ). այսպիսի է նորա ամբարշտութիւն. (Աթ. ՟Դ։)


Նախասարկաւագ, ի

s.

archdeacon.

· Calfa

NBHL (2)

Նախասարկաւագ եւ առաջին մարտիրոս. (սուրբ ստեփաննոս). (Շար.։)

Յայտնեալ երեսացն աստուծոյ հօր՝ ճշմարիտ քահանայապետին մերոյ Յիսուսի, պարտ էր եւ նախասարկաւագին կալ առաջի նորա ի սպասաւորութիւն. (Ճ. ՟Ժ.։)


Նախասացութիւն, ութեան

s.

prediction.

· Calfa

NBHL (2)

ՆԱԽԱՍԱՑՈՒԹԻՒՆ. գ. Կանխումն բանի. նախերգութիւն. յառաջաբան. նախաշաւիղ.

Պահանջեսցուք յառաջամարտկացն նախասացութեան զպատճառս։ Է ինչ՝ որ վեր ի վայր է նախասացութիւն լեզուին. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Նախասկիզբն

s.

first author, first principle, beginning, origin, source;
chief, escort, guide.

· Calfa

NBHL (4)

Նախասկիզբն իբր առաջին հիմն ցնծալեաց իմոց հաստատեցաւ այն. (Պիտ.։)

Կամ մ. Նախ առաջին.

ἁρχηγός, ἁρχηγέτης primus, auctor, dux, princeps. Նախկին սկիզբն. հիմն. սկզբնաւորութիւն. սկզբնապատճառ. հաւակ. հեղինակ. առաջնորդ. կարապետ.

ՆԱԽԱՍԿԻԶԲՆ. ա. ἁρχέγονος primigenius, priscus. Նախեղակ, նախածին. նախաստեղծ. առաջին.


Նախասպան

s.

first-shooting.

· Calfa


Նախաստացող

s.

first master.

· Calfa


Նախաստեղծ, ից

cf. Նախաստեղծիկ.

· Calfa

NBHL (1)

πρωτόπλαστος primo formatus. Առաջին կամ յառաջագոյն ստեղծեալ. նախկին ստեղծուած. եւ Առաջին մարդն ադամ, եւ եւայ.


Նախասրբեալ

adj.

presanctified.

· Calfa

NBHL (1)

προγιασμένος praesanctificatus, anteconsecratus. Կանխաւ քահանայագործեալ. առաջուց սրբացուցած.


Նախավաստակ

adj.

very laborious, most industrious.

· Calfa

NBHL (2)

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն.

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն զգրիգորիս. այն է՝ գր. լուս. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Նախավկայ, ից

s.

protomartyr, the first martyr, St. Stephen.

· Calfa

NBHL (1)

πρωτομάρτυρ protomartyr, primus testis Christi. Նախն ի վկայս յետ Քրիստոսի. առաջին Մարտիրոս, սուրբ Ստեփաննոս. լայնաբար՝ Նախկին մարտիրոսք. կանխաւ նահատակեալք. եւ Վկայ իրիք ճշմարտութեան.


Նախավկայուհի, հւոյ

s.

the first martyr.

· Calfa


Նախատ

s. adj.

insult, outrage, injury, opprobrium, shame, infamy;
infamous, ignominious, opprobrious, base, villainous;
despised, scorned, vile;
— լինել, to become an object of scorn or ignominy, to be infamous.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսէ՛ք զիմ փառքըն զառաջին, տեսէ՛ք զվերջին նախատս անձին. (Ուռպ. ողբ.։)


Նախատեղեակութիւն, ութեան

s.

foreknowledge, prescience.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՏԵՂԵԱԿՈՒԹԻՒՆ լաւ եւս՝ ՆԱԽԱՏԵՂԵԿՈՒԹԻՒՆ. Յառաջագոյն տեղեակ եւ գիտակ գոլն. վաղագոյն հմտութիւն.


Նախատես

adj.

foreseeing, prescient;
— լինել, to be provident.

· Calfa

NBHL (1)

προοίδων, προορατικός praevidens, praescius, providus. Յառաջատես. կանխատես. նախատես. նախահայեաց. նախագէտ. նախահոգակ.


Նախատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision;
prophecy.

· Calfa

NBHL (2)

Հասանէ նմա առաջիկայիցս յայտնութիւն ի ձեռն անրջական իմն նախատեսութեանց։ Յառաջական իմն նախատեսութեանց հրամայեալ. (Խոր. ՟Ա. 24։ ՟Բ. 85։)

προθωρία, πρόγνωσις, πρόνοια praevisio, praesensio, praescientia, provisio, providentia. Կանխատեսութիւն. նախադիտութիւն. նախագուշակութիւն. եւ Յառաջատեսութիւն. տեսչութիւն. տնտեսութիւն. նախահոգութիւն. դիտողութիւն.


Նախատուր

adj.

given, granted or conceded before.

· Calfa

NBHL (1)

πρωτόδοτος prius datus, primitivus. Նախ՝ կանխաւ՝ ի հնումն տուեալ. զառաջինն անընդմէջ աւանդեալ. նախապարգեւ. առաջուց տուած.


Նախատօն

cf. Նախատօնակ.

· Calfa

NBHL (2)

Արժանաւո՛ր է յառաջ պատրաստելոյ եւ նախատօնի՝ սուրբ տիրուհւոյն ծնունդն։ Նախատօն աստուածածնին յղութեան. (Հ. կիլիկ.։)

ՆԱԽԱՏՕՆ ՆԱԽԱՏՕՆԱԿ. προεόρτιος, -ον profestus, festum diem praecedens. Նախապատրաստութիւն տօնի ի նախընթաց օրէ. հանդէս յառաջընթաց երեկոյին. եւ Որ ինչ հայի ի տօնախմբութիւն եւ յուրախութիւն մերձակայ.


Նախատօնակ

s.

eve of a feast.

· Calfa

NBHL (2)

Արժանաւո՛ր է յառաջ պատրաստելոյ եւ նախատօնի՝ սուրբ տիրուհւոյն ծնունդն։ Նախատօն աստուածածնին յղութեան. (Հ. կիլիկ.։)

ՆԱԽԱՏՕՆ ՆԱԽԱՏՕՆԱԿ. προεόρτιος, -ον profestus, festum diem praecedens. Նախապատրաստութիւն տօնի ի նախընթաց օրէ. հանդէս յառաջընթաց երեկոյին. եւ Որ ինչ հայի ի տօնախմբութիւն եւ յուրախութիւն մերձակայ.


Նախարարագունդ

adj. s.

composed of satraps or nobles, princely;
the nobility.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զամենայն նախարարագունդ աւագանւոյն ամբոխ։ Ընթացեալք ի յառաջ նախարարգունդ որերոյն. (Կորիւն.։ Փարպ.։)


Նախարարութիւն, ութեան

s.

satrapy, proconsulship, lordship, prefecture, mayoralty.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Ձեռներիցութիւն. յառաջելն ի բանս.

Եւ Յառաջադիմութիւն, կամ նախկին արարչութիւն. զի անորոշ է բանս.


Նախաւորութիւն, ութեան

s.

priority.

· Calfa

NBHL (2)

Եգիպտացւոց յառաջին ժամանակսն քան զջրհեղեղն պարծել վասն նախաւորութեան։ Զեգիպտացւոց նախաւորութենէն եւ զժամանակագրութենէն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Կամ Յառաջնութիւն. նախապատուութիւն.


Նախաքարոզ

adj. s.

first Gospel-preaching;
preceding words, admonitions or discourses.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ կոչէր զեղբարսն, զնախաքարոզսն սակաւուք երկրորդ էր. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Նախգիտականն

s.

cf. Նախագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Նախագէտ. գուշակօղ. եւ Յառաջգիտութիւն.


Նախդիր, դրաց

s. gr. preposition.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Նախաշաւիղ. յառաջաբան.


Նախեղակ

adj.

pre-existent, uncreated.

· Calfa

NBHL (2)

Նախագոյ. նախագոյակ. կամ որ յառաջ է քան զեղականս, միածին որդին աստուծոյ.

ՆԱԽԵՂԱԿ. ա. ՆԱԽԵՂԵԱԼ. Յառաջագոյն եղեալ, գտեալ. նախաստեղծեալ.


Նախերգան, ի

s.

exordium, preamble, prologue, prolegomena.

· Calfa

NBHL (3)

Զնախերգանդ ընդունեցաք սքանչելապէս. զբանդ արդ մեզ ըստ կարգի կատարեա՛։ Յառաջագոյնսն էր ամենայն նախերգան օրինացն. զի ի բանի ամենայն եւ որչափ ձայն հաղորդեալ է, նախերգանք իսկ գոն։ Պարտ է ոչ անմասն առնել ի նախերգանէ. (Պղատ. օրին.։)

Ա՛րդ սկսմունք են եւ նախերգանք առ զանազանութիւն պատուհասիցն, որ կան առաջի քո. (Ճ. ՟Ա.։)

որ եւ ՆԱԽԵՐԳՈՒԹԻՒՆ. Որպէս թէ սկզբնաւորութիւն երգոց եւ նուագածութեանց. ... այլ վարի որպէս Նախադուռն գործոց՝ մանաւանդ բանից. այն է առաջաբան. նախաշաւիղ. προοίμιον prooemium, praefatio, praeludium. առաջաբանութիւն.


Նախէ, ի

s. adj.

The First Being, the Eternal;
first, former;
—ք, antecedents, precedents.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԷ, էի. ա. Նախընթաց. նախկին. առաջին.


Նախընթաց, ից

cf. Նախընթացիկ.

· Calfa

NBHL (3)

Նշանս եւ արուեստս առնել առաջի սուտ Քրիստոսին, եւ նմա վկայ լինել եւ նախընթաց. (Լմբ. յայտն.։)

Զդասապետ զօրութեանց վերնոցն նախընթաց քում գալստեանդ առաքեցեր յառաջագոյն։ Որ եղեր նախընթաց բարեաց՝ կենաց ճանապարհին. (Շար.։)

πρόδρομος praecursor, praecendens, praevius, antecessor. Յառաջընթաց. որպէս Կարապետ, նախաշաւիղ. եւ Նախորդ. առաջնորդ. եւ Նախկին.


Նախընթացիկ

s. adj.

precursor, herald;
antecedent, precedent, previous, anterior.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՆԱԽԸՆԹԱՑ) իբր Յառաջախաղաց. նախընթացական.