Definitions containing the research արագ : 1549 Results

Մատուցարան

See full entry →

s.

altar, place of offering.

NBHL (1)

θυσιαστήριον ara, mensa, altare. Տեղի մատուցանելոյ զպատարագ. սեղան. խորան. ըստ յն. զոհարան.


Մատուցող

See full entry →

s.

offerer;
sacrificer.

NBHL (2)

Եղիցի վկայութիւն ի վերայ ծածուկ եւ գեղեցիկ մտաց մատուցչին։ Ամենայն պատարագ կրկին դառնան առ մատուցիչն իւրեանց։ Սէր եւ գութ եւ աղօթք մատուցողացն. (Եփր. ել. Եփր. ղեւտ.։)

Յիշեա՛ եւ զպատարագիս մատուցանողս։ Պատարագին մատուցանողն՝ յայտ է, որ զխորհուրդն կատարէ. (Խոսր. պտրգ.։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

NBHL (5)

Մատեաւ յակոբ առ իսահակ հայր իւր։ Եւ մատուցեալ աբրաամ՝ ասէր։ Մատեան աղախնայքն, եւ որդիք նորա, եւ երկիր պագին նմա։ Մատեաւ լիա։ Յետոյ մատեաւ յովսէփ եւ ռաքէլ։ Ի վարագոյրն մի՛ մերձեսցի, եւ առ սեղանն մի՛ մատիցէ։ Մատի՛ք առ տէր, եւ առէ՛ք զլոյս։ Մատիցէ այր ի խորութիւն սրտի իւրոյ։ Մատիցէ սրով եւ ի կաղս եւ ի կոյրս։ Մատեաւ եւ յարդարսն երբեմն փորձ մահու։ Ոչ էք մատուցեալ առ լեառն շօշափելի։ Մատուցեալ էք ի սիովն լեառն։ Իբրեւ յորդիս մատուցեալ է ի ձեզ աստուած.եւ այլն։

ՄԱՏՉԻՄ. προσάγομαι, προσφέρομαι, εἱσφέρομαι adducor, adferor. որպէս Մատուցանիլ. ընծայիլ. առբերիլ, նուիրիլ, պատարագիլ.

Դու ես, որ մատուցանես, եւ մատչիս։ Պատարագ քրիստոս մատչի գառն աստուծոյ. (Պտրգ.։)

Ճշմարիտ պատարագին՝ որ մատեա՛ հօր. (Ագաթ.։)

Ի վերայ սիրոյ սեղանոյդ մատեար մաքուր պատարագ. (Նար. կուս.։)


Մարախ, ոց

See full entry →

s.

locust;
grass-hopper;
մարախ քաղցր —, cf. Մատուտակ.

NBHL (1)

Ածից մարախ սաստիկ։ Ուտիցէք զջորեակդ եւ զխարագլուխ եւ զմարախ։ Հասանէին իբրեւ զմարախ բազմութեամբ։ Ծնունդ մարախոյ գայր։ Ետ ժանգոյ զպտուղս նոցա, եւ զվաստակս նոցա մարախոյ։ Զոմանս մարախոյ, եւ մկանց կոտորեցին հարուծաք։ Լցից զքեզ զօրօք իբրեւ մարախով (կամ մարախաւ)։ Կերակուր նորա էր մարախ.եւ այլն։


Մարդակերպ, ից

See full entry →

adj. s. zool.

human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.

NBHL (1)

Զկենդանացուցիչն քրիստոս՝ մարդակերպ նմանութեամբ նկարագրեմք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Մարթուն, թնոց

See full entry →

adj.

ingenious, clever, skilled;
cf. Մարթ.

NBHL (1)

Հնարագիւտ. ճարտար. հայթայթիչ. հանճարեղ. ... որպէս եւ ՉՄԱՐԹՈՒՆ, անհանճար, տգէտ. անփորձ.


Մարմնարան, աց

See full entry →

s. fig.

place of incarnation, matrix;
our Lord's Mother.

NBHL (1)

Զմարմնարանն անտեսին, եւ զճեմարանն մեծին։ Մարմնարան եւ տաճար հօր իսկակցին։ Ծնողի փրկչին, եւ մարմնարանի անպարագրելի սրբոյն. (Նար. կուս. եւ Նար. գանձ խչ.։)


Մաքառեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մարտուցանեմ.

NBHL (1)

Դաստիարակել պարտ է հրահանգիւք, եւ ոչ դեղիւք զչար եւ զդժուարագոյն (ախտ) մաքառեցուցանել. (Պղատ. տիմ.։)


Մաքրական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Մաքուր;
purgative, cathartic, cleansing;
— դեղ, a purge;
— տեսեկ, nitre, saltpetre;
— աղանդաւոր, puritan.

NBHL (1)

Տապան իմն է մաքրական։ Ի մաքրական քո ծնելութիւնդ ապաւինեալ։ Պատարագ մաքրական, եւ նուիրումն ընտրական. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ձ. եւ Նար. մծբ.։)


Մեծեղեռն

See full entry →

adj.

execrable, abominable;
very wicked, heinous;
— ամբարըշտութիւն, horrible crime;
— յանցանք, crime.

NBHL (1)

Եղեռնական յոյժ. չարագոյն.


Մեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Մեղանչեմ.

NBHL (1)

Առաւել չարագոյն է, որ ընդանոյն եւ ջերմին (այսինքն ջերմ սիրելւոյն) մեղանայ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Մեղանչական, ի, աց

See full entry →

adj.

subject to sin, peccant, sinful;
peccable;
hurtful, detrimental, mischievous, pernicious, noxious.

NBHL (1)

Այլ զի միշտ մեղանչականեմք, միշտ պատարագելով ի սեղան խաչին՝ միշտ նորոգէ զբնութիւն մեր. (Խոսր. պտրգ.։)


Մեղմեխ, աց, ից

See full entry →

adj.

insinuating, alluring, enticing, smirking;
unsincere, deceitful, subtile, fraudulent, wicked, malicious.

NBHL (1)

Չարագործ եւ մեղմեխ եւ անմիտ կոչեմք։ Մի՛ երկբանս, այսինքն մի՛ մեղմեխս, մի՛ նենգաւորս. քանզի չի՛ք այլ ինչ այնպէս անպիտան յեկեղեցւոջ որպէս զմեղմեխն։ Մեղմեխք, որկորայք, դատարկապորտք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ. եւ Ոսկ. տիտ.։)


Մեղսաքաւիչ

See full entry →

adj.

expiatory, expiating sin.

NBHL (1)

Մեղսաքաւիչ խորհուրդն կենդանարար։ Մեղսաքաւիչ խորհրդոյն։ Մեղսաքաւիչ պատարագ, կամ մարմին եւ արիւն տեառն, կամ սուրբ սեղան. (Յճխ. իմ. ատ։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։ Շ. ընդհ.։ Անան. եկեղ։)


Մենաճիւ

See full entry →

adj.

hoofed, having hoofs.

NBHL (1)

Միաճիւք կենդանեացն արագագլորք են. եւ հաստատագոյն երկաճիւքն՝ միւսոյ օգնական մատչելով կճղակացն. (Իրեն. առ Լեհ.։) որպէս յն. μονώνυξ, μονόνυχος ... unicae ungulae, solidas ungulas habens.


Մետաղ, ի

See full entry →

s. fig.

metal, mineral;
—ք, mine;
exile, banishment;
դնել, արտասահմանել ի —ս, to banish, to exile, to send into banishment;
արկանել ի —ս, to arrest, to imprison.

NBHL (1)

ՄԵՏԱՂՔ ղաց. գ. Ըստ հին մատենագրաց՝ μέταλλον metallum եւ metallofodina. Տեղի տարագրութեան վասն աշխատելոյ ի բովս, որպէս յոսկեհատս, ի պղնձահատս, եւ ամենայն տեղի աքսորանաց. եւ Աքսորանք. արտասահմանութիւն, եւ Բանտ. արգելան.


Մերակերպ

See full entry →

adj.

of our form or nature, human, incarnate.

NBHL (1)

Անպարագիծք մերակերպ երեւեալ գթով. (Գանձ.։)


Մերժեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերժեցուցանեմ.

NBHL (1)

ὡθέω, ἁπωθέω, ἑξωθέω . (լծ. թ. էօթէյէ՝ կէրի էթմէք ). pello, expello, propello, abjicio, rejicio ἁποβάλλω, ἁποποιέομαι amoveo, projicio ἁφίστημι, μεθίστημι , μεθιστάνω, ἁποικίζω, ἁπέπω abdico, nego եւ այլն. Հերքել, չթողուլ մերձ կալ. մեր չէ՛ ասել. ի բաց վարել. վանել. արտաքսել. ի բաց որոշել. ընկենուլ յերեսաց. տարագրել. խոտել. ժխտել.


Մերժումն, ման

See full entry →

s.

expulsion;
repulse, rebuff, refusal, denial;
disapproval.

NBHL (1)

ἕξωσμα expulsio πρόωσις actus propellendi, protrudendi եւ այլն. Մերժելն, եւ մերժիլն. վանումն. ի բաց մղումն. տարագրութիւն. հեռացումն.


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

See full entry →

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

NBHL (1)

Իբրեւ բարձաւ ի դմանէ պատուական անունն աստուծոյ, մերկ երեւեցաւ ամենայն չարագործութիւն դորա. (Եղիշ. ՟Է։)


Մերկանդամ

See full entry →

adj. adv. fig. bot.

quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.

NBHL (1)

Մերկանդամ ոչ յայտնեաց, այլ իբրեւ ընդ վարագուրաւ թաքոյց (զմարգարէութիւնն). (Գէ. ես.։)


Մերկեմ, կացի

See full entry →

va. vn.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Քանզի մերկացին ի նմանէ զհանդերձ նորա, պատառեաց զվարագոյրն. (Եփր. համաբ.։)


Հովանոց, աց

See full entry →

s.

belvedere, terrace, kiosk, turret;
baldaquin, cover;
blind;
parasol or umbrella;
—, տուն —, summer-residence.

NBHL (1)

Զհովանոցս սեղանոյն։ Զվարագոյրն հովանոց։ Հանդերձ պալարակերպ երիվարօք հովանոցօք. (Ել. 13։ ՟Լ՟Ե. 15։ Թուոց. ՟Դ. 5։ Ես. ՟Կ՟Զ. 20։)


Հովտաձեւ

See full entry →

adj.

valley-shaped, valleyed;
concave.

NBHL (1)

Լեառն արագածայ ի չորս բաժանի լերինս մեծամեծս, եւ մէջ նոցա գոգ հովտաձեւ հարթայատակ. (Վրդն. աշխարհ.։)


Հպատակեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հպատակիմ.

NBHL (1)

Հպատակեաց անձին սրբութեան որպէս աստուծոյ տաճարի։ Յառաջ քան զքո հպատակելն մարմնոյ նորա, նա միշտ եւ հանապազ հոգւոյ քում հպատակէ։ Ըստ իւրաքանչիւր գործոյ՝ մատուցման պատարագին հպատակեն. (Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հսկայական, ի, աց

See full entry →

adj.

giant's, giant-like, gigantic.


Հրաժեշտ, ի

See full entry →

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

NBHL (1)

Հրաժեշտ ի մահաբեր գործոյ, կամ ի պատարագաց (զոհից). (Նախ. իմ. եւ Նախ. ես.։)


Հրաշափառապէս

See full entry →

adv.

wonderfully, marvelously, admirably;
miraculously;
majestically, gloriously.

NBHL (1)

Եթէ մատուցանիցես պատարագ քո, զայս հրաշափառապէս եւ նախատիպ՝ առ քահանայս առնուլ յարմարագոյն է. (Բրս. հց.։)


Հրեշտակակիր

See full entry →

adj.

endowed with angelic prerogatives.

NBHL (1)

Աստուած զմարդն հոգէխառն հրեշտակակիր հաւասարագոյնս արար. (Ագաթ.։)


Հրեշտակահանգէտ

See full entry →

adj.

like or resembling an angel, angelic.

NBHL (1)

Հրեշտակահանգէտ արագահասն նիկողայոս. (Ճ. ՟Գ.։)


Հրեշտակապէս

See full entry →

adv.

like an angel, angelically.

NBHL (1)

Ունի եւ հրեշտակապէս կենցաղավարութիւն։ Հրեշտակապէս արագահասութեամբ. (Գանձ.։)


Հրճուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.

NBHL (1)

Ի տեսանելն զնա վաս իմ պատարագ ի վերայ սրբոյ սեղանոյն ... հրճուէի, եւ համբուրել փափաքէի. (Լմբ. սղ.։)


Ձայնաւոր, աց

See full entry →

adj. s. gr.

vocal;
vowel;
* — պատարագ, high-mass


Ձանձրանալի

See full entry →

adj.

tiresome, tedious, fastidious, troublesome;
disgusting, cloying.

NBHL (1)

Քանզի բնութիւն մեր է յայտնի, արագայագ եւ ձանձրալի. (Յս. որդի.։)


Ձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

NBHL (1)

Ձգել զձեռն, կամ զգաւազան ի վերայ գետոյն, կամ զծայր գաւազանին։ Վարմ ձգել։ Լարս ձգել։ Ձգել զվարագոյրս. զերկինս իբրեւ զխորան. զխարիսխ. զաղեղն. զոտս. զչափն սամարեայ ի վերայ երուսաղէմի. զհիւսիսի զոչնչիւ. գործիս թռչնոց. ցանց ոտից։ Որ ձգի ի ծովն մեծ, կամ յանապատն, կամ մինչեւ ի սիդոն. Չոգան ընդ ամենայն ձգեալն (այսինքն տարածութիւն, դաշտ, անապատ)։ Զձեռս իւր ձգէ յօգուտ։ Մի՛ ձգեսցեն զձեռս իւրեանց յանօրէնութիւն։ Ձգեաց անարատ զճանապարհս իմ։ Մի՛ ձգեր զբարկութիւն քո ազգէ մինչեւ յազգս։ Մի՛ ուրեք հեռի ձգիցիք երթալ. եւ այլն։


Ձգիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to tend towards, to lean, to incline;
to linger, to last, to flag, to languish;
to get on but slowly;
— ի բանս ուրուք, to be allured, seduced;
— զհերաց, to be caught by the hair;
— ջղաց, to be strained, overstrained;
ձգեալ տարածանիլ, to stretch out, to extend;
ձգեցաւ ընդ ամս տասն, it lasted ten years;
սարդիոստայնք ձգեցան, the spiders have woven their webs;
ի մի կէտ նպատակի ձգի ամենայն, every thing in this world comes to an end;
մի՛ ուրեք հեռի ձդիցիք երթալ, go no farther;
եւ ձգի վարագոյրն, and the curtain falls.


Ձեռակերտ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.


Ձեռաձիր

See full entry →

s.

small present, drink-money;
bribe.

NBHL (1)

Զոմանց ձեռաձիր ընծայիւք զմիտս հաճեալ։ Առատ ձեռաձրիւք եւ պատարագօք ընծայեալ զնա. (Յհ. կթ.։)


Ձեւ, ոյ, ով

See full entry →

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

NBHL (1)

Յայսպիսի ձեւ լինի նկարագրեալ։ Աշխարհս չորեքեզերեան ունելով ձեւ. (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր.։)


Ձեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.

NBHL (1)

σχηματίζω, σχηματοποιέω figuro, formo. որ եւ ՁԵՒԵԼ. Ձեւակերպել. առնել. կազմել. կերպարանել. նմանեցուցանել. տպաւորել. նկարագրել. երեւեցուցանել.


Ձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to fashion;
to model, to cut out, to shape;
to cross, to get over or across.

NBHL (1)

Նկարագիծքն՝ օրինակօք ձեւեալ զկերպարանսն, այլ ոչ բնութեամբ. (Լծ. ածաբ.։)


Ձիաթափ

See full entry →

cf. Ձիարշաւ.

NBHL (1)

Փախստական եղեալ ձիաթափ անկանի ի քաղաքն։ Ձիաթափ արագամէտ ընթացիւք երթեալ. (Լաստ. ՟Զ. ՟Ժ՟Թ։)


Ձրձիտ

See full entry →

adj.

rapacious, lacerating.

NBHL (1)

Դիք ձրձիտք մուտ եւ ել առնէին ի փոր նորա։ Վատթարագոյն քան զերամակ ձրձիտ աղուեսուց. (Եղիշ. դտ.։)


Ձօնեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to present, to offer, to dedicate, to devote, to consecrate;
to sacrifice;
to initiate.

NBHL (1)

ՁՕՆԵՄ ἁνατίθημι, τελέω dedico, consecro, offero, initio θεσπίζω vaticinor, sancio, statuo. որ եւ ՁՈՆԵԼ. ՁՈՒՆԵԼ. թ. ... Մատուցանել. նուիրել. ընծայել. պատարագել. կատարել. կատարողապետել. հմայել. սահմանել.


Ճպուռն

See full entry →

cf. Ճպռան.

NBHL (1)

Ո՞վ ետ ճպռան ի լանջս զմանեկաձեւութիւնն (քնարի). (Առ որս. ՟Է. ուր լիով նկարագրի. որպէս եւ Վեցօր. ՟Ը։)


Մագաղաթ, ից

See full entry →

s.

parchment;
scroll.

NBHL (1)

Վատթարագոյն է հատառ մի մագաղաթ քան զթուզ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Մածուած, ոյ

See full entry →

cf. Մածումն.

NBHL (1)

Ընդ հովանաւոր մածուածով լատիւն յեցեալ պահեցան։ Նախ քան զկառուցանել զլոյծդ մածուած վերջնում վարագուրիդ. (Նար. ՟Ձ՟Ե. եւ ՟Լ՟Գ։)


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (2)

Մակագրէ արիստոտէլ (այսպէս). Յաղագս ստորոգութեան. Յաղագս մեկնութեան. Յաղագս վերլուծութեան։ Ոմանք մակագրենն յիւրեանց շարագրածսն զերեւելի ուրուք զանուն վարդապետի։ Այլք գրեն շարագրածս ոմանս, եւ մակագրեն զանուն վարդապետի իւրեանց. (Անյաղթ պորփ.։)

ՄԱԿԱԳՐԵԼ. ἑπιγράφω, συγγράφω inscribo, conscribo. Շարագրել. գրել. դրոշմել. արձանագրել. ճառել.


Մակադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

adjective, epithet;
— անուն, surname.

NBHL (1)

Մակադրական է, որ ի վերայ իսկիցն եւ կամ առասականացն եդեալ է, եւ յայտնէ գով կամ պարսաւ ինչ. արագ, հեղգ, փարթամ, աղքատ. (Թր. քեր.։)


Մայրաքաղաք, աց

See full entry →

s.

metropolis, capital;
— վանք, cf. Մայրավանք.

NBHL (1)

Շինեաց զհռաչակաւոր մայրաքաղաք մենաստանացն զվարագ. (Արծր. ՟Ե. 12։)