Definitions containing the research տի : 10000 Results

Միայնակ

See full entry →

adj. adv.

only, sole;
quite alone.

NBHL (1)

Բազումք անուանեալք տիգրան, մի է եւ միայնակ ի հայկազանցս, որ զաժդահակ եսպան. (Խոր. ՟Ա. 30։)


Միայնակեաց, եցաց

See full entry →

s. adj.

cf. Միանձն;
monachal.

NBHL (1)

μονάζων (յորմէ Մոնոզոն). μοναχός , μοναστής monasticam vitam agens, degens;
solitarius, monachus. Որ միայն կեայ յանապատի. անապատաւոր. միայնաւոր. եւ Միանձն՝ հրաժարեալ յաշխարհէ, եւ առանձնացեալ ի սենեակ. կրօնաւոր. վանական. ճգնաւոր.


Միայնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Մենանամ.

NBHL (1)

Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)


Միայնաստան

See full entry →

s.

cf. Միայնարան.

NBHL (1)

Գտին զսուրբն ըռըստակէս բնակեալ յանապատի յիւրում միայնաստանս. (Ագաթ. (մի ձեռ. մենաւորաստան)։)


Միայնարան, աց

See full entry →

s.

solitude, hermitage, monastery.

NBHL (1)

Տարաւ ի պատիւ մայրութեան իւրոյ զսուրբ կոյսն մարիամ՝ լինել նմա սենեակ եւ միայնարան. (Վրդն. երգ.։)


Միայնաւոր

See full entry →

adj. s.

solitary, hermit.

NBHL (2)

Ընթանայ զհետ միայնաւորին, կամ մտաց միայնաւորին։ Միայնաւորաց պայծառութիւն, կամ բազմազարդ առաքինութիւնք։ Ընտիր միայնաւոր մի. (Խոր. ՟Բ. 77։ Վրք. հց. ՟Բ։ Ոսկ. լս.։)

Այր միայնաւոր, եւ անպատիւ յերկրաւոր մեծութենէ. (Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ժ՟Թ.։)


Միայնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solitude, solitary life, loneliness;
cf. Միայնակեցութիւն.

NBHL (1)

Ամենայն իրաց հոգեւորաց զանձն տուեալ միայնաւորութեամբ։ Միայնաւորութիւն բնակութեան յանապատի. (Ագաթ.։)


Միայնիկ

See full entry →

cf. Միայնուկ.

NBHL (2)

Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Միայնուկ

See full entry →

adv.

alone, all alone, quite alone, by oneself.

NBHL (2)

Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Միայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solitude, retreat, loneliness.

NBHL (2)

Որ սիրէ՝ ասէ, զանց խրատէ. զոր ի միայնութեան գտանել անհնար է։ Միասնական կեանքն քան զմիայնութիւն է նախապատիւ. (Բրս. հց.։)

Նստի ի միայնութեան խուցն։ Հանցէ զնոսա ի միայնութեան կեանս։ Ստանալ զվարս միայնութեան. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ի՟Զ։)


Միանձն, ձին, ձունք, ձանց

See full entry →

s. adj.

solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.

NBHL (1)

Եւ յայսմ մասին (կարէր տրտմիլ) միանձն, ի տրտմութենէաստի մխիթարեաց զնոսա ի յասել անդ իւրում, ուր մի իցէ՝ անդ եմ եւ ես. զի մի՛ տրտմեսցին ամենայն միանձունք. (Եփր. համաբ.։)


Միանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.

NBHL (1)

Զոր պատմեաց միանձնական ոմն մեծի հայրապետին. (Վրդն. ծն.։)


Միանձնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to retire, to live in solitude;
to embrace a monastic life, to turn monk.

NBHL (2)

Կամիմ միանձնանալ ի խցի իմում։ Եկեալ միանձնացան յանապատին սկիտոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Է։)

Միանձնացաւ յանապատի սուրբ վարուք. (Կաղանկտ.։)


Միանձնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

monachism, monastic life;
solitude.

NBHL (3)

Արժան է լռեցուցանել զմիանձնութիւն ստուգութեանդ քո ի յորդ ողորմութեանց աստի քոց. (Եփր. համաբ.։)

Բազմացուցանել բազմացուցից զմիանձնութիւնդ քո. (Եփր. եբր.։ Ուստի ասի ՄԻԱՆՁՆՈՒԹԵԱՄԲ, որպէս Առանձինն.)

ՄԻԱՆՁՆՈՒԹԻՒՆ. որպէս Բացարձակ ինքնութիւն. բացարձակութիւն. ուստի Միանձնութեամբ ասի, որպէս Բացարձակապէս.


Միանման

See full entry →

adj.

uniform, equal.

NBHL (1)

Ոչ ամենեքեան միապէս ընթանամք ոտիւք, եւ ոչ միանմանս վաստակեմք ձեռօք առ ճգնութիւնս. (Իսիւք.։)


Միաշունչ

See full entry →

adj.

unanimous, of one mind.

NBHL (1)

Միաշունչ հրամայեմ լինել ամենեցուն։ Միաբանութեամբ միաշունչ լինել։ Միաշունչք՝ միակրօնք՝ համապատիւք. (Ոսկ. հռ.։ Լմբ. կան. բենեդ.։ Նար. յիշ.։)


Միապետական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

monarchical;
monarchist, royalist.

NBHL (1)

μοναρχικός monarchicus. Սեպհական միապետի կամ միապետութեան. միահեծան. եւ աստուածպետական.


Միապետեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to be a monarch, to reign or govern with absolute power, to have sovereign authority;
— զաշխարհն, to be absolute master of the country, of the world.

NBHL (2)

նաեւ իբր ձ. μοναρχέω solus impero, dominor, rego. կր. ab uno regor, dirigor. Միապետ լինել. տիրել առանձինն որպէս ինքնակալ, կամ ընդ ձեռամբ ունել եւ ուղղել.

Ուստի նախարարութիւնք սորա միապետեցան. այսինքն առանձինն առանձինն իշխանութիւնք եղեն. (Յհ. կթ.։)


Միապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

monarchy, monarchical government;
absolute dominion;
— ընդ միապետութեամբ կալ, to adopt the monarchical form of government;
հակառակորդ միապետութեան, republican.

NBHL (2)

μοναρχία monarchia, unius dominatus vel imperium. Միահեծան տէրութիւն. ինքնակալութիւն. տիեզերակալութիւն.

Քաղցր եւ խնդամոլի միապետութիւն ազատ (ի դրախտին), անկանի ընդ բազմագլուխ եւ անթիւ ախտից ծառայութեան. (Պիտ.։)


Միապէս

See full entry →

adv.

in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.

NBHL (4)

ἵσως, ὀμοίως, ὀμαλῶς aeque, aequaliter, pariter. Միօրինակ. նմանապէս. հաւասարապէս. անխտիր. յար եւ նման.

Մի՛ լիցի խտիր՝ ո՛չ հրէի եւ ոչ հեթանոսի, զի ամենեքեան միապէս արժանիք լիցին ի քրիստոս. (Ագաթ.։)

Միապէս գետնախշտիք երկոքեանն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Եւ կատարեալ միապէս երկիւղին զգիշերն ողջոյն եւ զտիւն բովանդակ. (Փարպ.։)


Միասնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

con substantiality;
simultaneousness;
compatibility.

NBHL (1)

Կամարքն ի միմեանս կապեալ՝ միասնականութիւն է եկեղեցւոյ, ո՛ւր եւ շինեցան ի ծագս տիեզերաց, վասն համադաւան խոստովանութեանն. (Տօնակ.։)


Միաստնի

See full entry →

adj. s.

one-breasted;
Amazon.

NBHL (1)

μονόμαζος unam mammam habens ἅμαζος, ἅμαζων amazones. Ունօղ մի եւեթ ոտին. ազգ սկիւթացի կանանց պատերազմականաց, որք ի մանկութենէ խարէին զմի ի ստեանց առ աջողակ զինաշարժութիւն կամ նետաձգուիւն. ըստ յն. ասին եւ Ամազոնք, իբր անստինք.


Միատեսակ

See full entry →

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

NBHL (2)

Միատեսակ սեռ, փայլուն, պատուականագոյն ստացուած ոսկի. (Պղատ. տիմ.։)

Հրեշտակք շրթունս ոչ ունին, լեզուս ոչ ունին՝ կրկինս կամ միատեսակս, եւ ձայնեն աւետիս բարեաց. (Պիտառ.։)


Միաւոր, աց

See full entry →

adj. s. arith.

united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.

NBHL (1)

Կայր գրկապատեալ ոտիցն ահաւոր, եւ ի վեր հայէր յոդին միաւոր. (Տաղ.։)


Միաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.


Միաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.

NBHL (1)

եւ ձ. ἐνοῦμαι unior, adunor. cf. ՄԻԱՆԱԼ, ո՛ր եւ է օրինակաւ. որպէս նիւթապէս եւ բարոյապէս յարիլ, խառնիլ. կռիլ. սերտիլ. միաբանիլ.


Միափառ

See full entry →

adj.

cf. Փառակից;
unanimous.

NBHL (2)

Ի ձեռն միջնորդի բանին թուակից եղեն եւ միափառ եւ միապատիւ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)

Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)


Միգապատ

See full entry →

adj.

foggy, covered with mist or fog, caliginous, cloudy, dark, obscure, gloomy.

NBHL (1)

Միգապատ եւ մառախղապատ առնէր զլեառնն։ Ի միգապատ լեռնէ անտի. (Նար. յովէդ.։ Շ. մտթ.։)


Միգապատեմ

See full entry →

va.

to cloud, to darken, to dim.


Միթէ

See full entry →

adv.

is it ? can it be ? is it possible ? perhaps ? is it that ?.

NBHL (2)

Ապա տարեալ՝ եդին ի բանտին, միթէ դառնայ ի կամս չարին. (Գանձ.։)

Ածէ՛ք առ իս զտեսողըն հին, միթէ ողբան ըստ պատշաճին՝ զահեղ կորուստ իմոյ զարմին։ Յուսահատիլ չէ պարտ բնաւին, միթէ կարճէ ըզչափ չարին։ (Ուռպ. ողբ.։)


Մինաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

solitary.

NBHL (1)

Աղօթք ... ի վերայ խաղողին, զոր ասացեալ է ումեմն մինաւորի եւ վարդապետի. (Մաշտ.։)


Մինչ

See full entry →

adv.

till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.

NBHL (6)

Ստիպեաց մտանել ի նաւ ... մինչ ինքն զժողովուրդսն արձակիցէ։ Չէ՛ հնար, թէ մինչ ոչ ժողովեսցին ամենայն հովիւք, արբուցանիցեմք խաշանցս.եւ այլն։

Շարժումն մեծ եղեւ ի ծովուն, մինչ (կամ մինչեւ) նաւին ծածկել յալեաց անտի։ Մինչ ոչ եւս կարօղ լինել։ Մինչ գալ խռնել։ Մինչ գրեթէ լի իսկ լինել։ Մինչ (կամ մինչեւ) առաւել ուրախ լինել ինձ։ Մինչ զի եւ հաց եւս ոչ ժամանել ուտել նոցա։ Մինչ զի եւ (կամ մինչեւ) ի հիւանդս տանել ի քրտանէ թաշկինակս։ Մինչ (կամ մինչ զի) ի գիշերի եւս խրատէին զիս երիկամունք իմ։ Շուրջ զայրացուցին զթագաւորն, մինչ անդէն վաղվաղակի հրամայեաց կոչել զփղապետն։ Եւ էր ախտ նորա սաստիկ յոյ, մինչ ոչ մնաց ի նմա շունչ.եւ այլն։

ՄԻՆՉ ՉԵՒ. մ. πρίν, πρίν ἥ, πρὸ τοῦ priusquam, antequam. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ .... ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան. թէ

(ի Ճ. ՟Ժ. գրի որոշիչ մակակէտիւ)

Ուստի եւ (Ղկ. ՟Բ. 21.)

Մի՛ տեսանել զմահ, մինչեւ տեսցէ զօծեալն տեառն. ի յն. գրի, մինչ չեւ, կամ նախ քան զտեսանելն զքրիստոս. (զի եւ ռմկ. անխտիր ասի, չմեռի՝ ինչուան տեսնայ, կամ ինչուան որ չի տեսնայ զքրիստոս։)


Մինչեւ

See full entry →

prep. adv.

until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

NBHL (6)

Մինչեւ ետ զնա ի ձեռս եկեղեցւոյն, ոչ գնաց անտի. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23.) ըստ յն. ո՛չ յառաջ՝ քան թէ. որ ի մեզ ասի, մինչչեւ։

Ոչ անցցէ ազգս այս, մինչեւ այս ամենայն եղիցի։ Ոչ ելանիցես անտի, մինչեւ հատուցանիցես, եւ այլն. որ եւ ասի ՄԻՆՉՉԵՒ։

ՄԻՆՉ ՉԵՒ. մ. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ. ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան.

(ի Ճ. ՟Ժ. գրի որոշիչ մակակէտիւ)

Ուստի եւ (Ղկ. ՟Բ. 21.)

Մի՛ տեսանել զմահ, մինչեւ տեսցէ զօծեալն տեառն. ի յն. գրի, մինչ չեւ, կամ նախ քան զտեսանելն զքրիստոս. (զի եւ ռմկ. անխտիր ասի, չմեռի՝ ինչուան տեսնայ, կամ ինչուան որ չի տեսնայ զքրիստոս։)


Մինչչեւ

See full entry →

adv.

before, ere;
not yet;
— ծագեալ արեգական, before day, before sunrise;
— աւարտեալ ամին, within the year;
before a twelvemonth;
— եկեալ էր նորա, he had not yet come;
— մեռեալ իցեմ, before I die.

NBHL (4)

ՄԻՆՉ ՉԵՒ. πρίν, πρίν ἥ, πρὸ τοῦ priusquam, antequam. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ .... ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան. թէ

(ի Ճ. ՟Ժ. գրի որոշիչ մակակէտիւ),

Ուստի եւ (Ղկ. ՟Բ. 21.)

Մի՛ տեսանել զմահ, մինչեւ տեսցէ զօծեալն տեառն. ի յն. գրի, մինչ չեւ, կամ նախ քան զտեսանելն զքրիստոս. (զի եւ ռմկ. անխտիր ասի, չմեռի՝ ինչուան տեսնայ, կամ ինչուան որ չի տեսնայ զքրիստոս։)


Միոստայնի

See full entry →

adj.

woven in one piece, without seam.

NBHL (1)

Եւ իբր զմիոստայնի վերարկու՝ գեղեցկատիպ յանգուածով՝ զբովանդակն սկսեալ յարմարեաց (հին տպ. միաստանի). (Նար. խչ.։)


Միոտանի

See full entry →

adj.

one-footed, unipes.

NBHL (1)

Զվիմովն ասաց շուրջ գալ միոտանի։ Միոտանի (կամ միոտնի) վազելն վասն ոտնահետին է. (Վրդն. պտմ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Միջաբեկ

See full entry →

adj. fig.

broken-backed;
hipshot;
disheartened, discouraged;
— լինել, to break one's back;
to become hipshot;
to be disheartened, to lose one's courage.

NBHL (1)

Որպէս Միաբեկեալ. կորաքամակ. մանաւանդ՝ Սրտիւ բեկեալ.


Միջագետք, տաց

See full entry →

s.

Mesopotamia.

NBHL (1)

Μεσοποταμία Mesopotamia. Երկիրն՝ որ ընդ մէջ երկուց գետոց, այինքն եփրատայ եւ տիգրիսի. ուր զանազանին եւ միջագետք ասորւոց, եւ միջագետք հայոց.


Միջածեր, ոց

See full entry →

s.

middle-aged man.

NBHL (1)

Քաջածեր առաքինին ել ասի ... այրն, վասն զի արութեան վարժող է, եւ աթոռակցաց նորա առաքինութեանցն՝ միջածերն արժանապատիւ. (Փիլ. լին. ՟Դ։)


Միջակ, աց

See full entry →

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

NBHL (1)

Սա միջակին է խրատ մարդոյս, յորժամ շարժի ախտիցըն բոյս. իմա՛ զգոյականն զօրութեամբ. այսինքն՝ միջակ հասակին, կամ երիտասարդին։


Միջակէտ, կիտի

See full entry →

s. gr.

centre, central point;
point, full stop, period.

NBHL (2)

Միջակէտ, որ եւ ասի բացատ՝ որ է դատարկ տեղի. (եւ միջակէտ կոչի ըստ տեղւոյն, զի ի միջին կայ ստորակիտին եւ կատարեալ կիտին. Գրչ. գէորգ.։)

Շեշտն (ձայնի) յաւարտակէտին դնի, իսկ բութն ի ստորակիտին, եւ պարոյկն ի միջակետին. (զի որպէս միջակէտն՝ երկուցն է համեմատ, այսպէս եւ պարոյկն միջակ է բացոլորականացն. Երզն. քեր.։)


Միջակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mediocrity.

NBHL (1)

Ի տիս հասեալ միջակութեան՝ քաջահասակ էր նա. (Յհ. կթ.։)


Միջահասակ

See full entry →

adj.

of middling stature, middle-sized, about the middle height;
middle-aged.

NBHL (2)

μεσῆλιξ qui mediae aetatis est եւ media aetas. Միջակ հասակաւ կամ տիօք. երիտասարդ. չափահաս. եւ Միջակ հասակն. երիտասարդութիւն. առուգութիւն.

Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ ցմիջահասակ արբունս ժամանակի. (Կաղանկտ.։)


Միջասահման

See full entry →

adj. s.

middling, intermediate;
middle, centre.

NBHL (1)

Սա ի միջասահմանի կալով արուեստից միանգամայն եւ անարուեստութեանց. (Պիտ.։)


Միջին, ջնոց

See full entry →

adj. s. arith.

that is in the middle;
middle;
middling;
intermediate;
—ք, midlent;
middle terms.

NBHL (1)

Առաջինս եւ միջինս եւ յետինս գոլ կարգս. (Դիոն. երկն.։)


Միջնաբերդ, ի

See full entry →

s.

citadel, tower.

NBHL (1)

Զորահատոյց առնէր ի վերայ միջնաբերդին՝ պաշարել զնա։ Որ ի միջնաբերդին էին արգելեալք։ Պաշարեալ պահեն զմիջնաբերդն երուսաղէմի։ Գնաց յուդա ի միջնաբերդ ամրոցէ անտի։ Որ ի միջնաբերդի անդ էին, եւ որ յամուրս անդ էին։ Ետ ածել զամրապահ միջնաբերդին ակառանց. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 41։ ՟Զ. 18. 26. 32։ ՟Ժ՟Ա. 41։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 31։)


Միջնայարկ, աց

See full entry →

s.

second floor or story.

NBHL (1)

μέσον medium. Միջին յարկ կամ դստիկոն տան.


Միջնանիւ, նւոյ

See full entry →

s.

centre, or middle part of a wheel;
middle wheel.

NBHL (1)

Երկիրս ամենայն տիեզերօք առ երկինս այնչափ համեմատութիւն ունի, որպէս առ (բոլոր շրջանակն՝) միջնանիւն. (Կոչ. ՟Զ։)


Միջնապարիսպ, րսպաց

See full entry →

s.

partition wall;
rampart.

NBHL (1)

Միջնապարիսպ աստանօր (ի փորոտիս) ի մէջ սոցունց եղեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Միջնորդ, աց

See full entry →

s.

mediator;
intermedium, agent, go-between;
negotiator;
medium;
— վաճառաց, broker;
— հաշտութեան, reconciler, conciliator, intermediator, intercessor.

NBHL (2)

Կարգեալ հրեշտակօք ի ձեռն միջնորդի. իսկ միջնորդ միոյ ուրուք ոչ է։ Մի է աստուած, եւ մի միջնորդ աստուծոյ եւ մարդկան՝ մարդ յիսուս քրիստոս։ Լաւագոյն եւս ուխտի, կամ նորոյ ուխտիս է միջնորդ։ Ի նորոց կտակարանաց միջնորդն յիսուս. եւ այլն։

Զմիջնորդն ամենայն աշխարհի զսրբուհի կոյսն տիրածին. (Գանձ.։)