Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Թթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Թթուութիւն.

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Թթուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

acidity, sourness.

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Թղթապահ

See full entry →

s.

keeper of the rolls;
notary;
chancellor.

NBHL (1)

(Արքունի) դպիր, կամ իշխան թղթապան. (Պալիանց.։)


Թղթապան

See full entry →

cf. Թղթապահ.

NBHL (1)

(Արքունի) դպիր, կամ իշխան թղթապան. (Պալիանց.։)


Թշնամանիկ

See full entry →

adj.

offensive, insulting, injurious, outrageous, insolent, saucy, impertinent;
—նիկ բանք, offensive words or expressions.

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամանիչ

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամանող

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թշնամանամ.

NBHL (1)

Գանալից քըքօք թշնամեալք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, թշնամեալք։


Թշնամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թշնամանամ.

NBHL (1)

Գանալից քըքօք թշնամեալք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, թշնամեալք։


Թշուառական, ի, աց

See full entry →

adj.

unfortunate, melancholy, miserable.

NBHL (1)

Կամ իբրեւ Աղէտաւոր. աւաղելի. ողբալի. աշխարելի.


Թշուառապէս

See full entry →

adv.

cf. Թշուառաբար.

NBHL (1)

Սգալի՛ զթշուառապէս եղբարցն (կեանս). (Ածաբ. աղք.։)


Թշուառելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

deplorable, lamentable, pitiable.

NBHL (1)

Աւաղելի, եւ աղետալի. ողորմ.


Թոնիր, նրի, նրոյ

See full entry →

s.

eastern stove and oven, (tandoor).

NBHL (1)

Իմանալի թոնիր, որ զհուր եւ զհաց ունիս. (Ճ. ՟Գ.։)


Թոշակ, աց

See full entry →

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

NBHL (1)

ԹՈՇԱԿ ՅԵՏԻՆ կամ ՎԵՐՋԻՆ. viaticum Սուրբ հաղորդութիւն տալի մերձ եղելոց ի մահ՝ որպէս կենսառիթ պաշար չուոյ ի յերկինս.


Թուեմ, եցի

See full entry →

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

NBHL (1)

Թերեւս յոյժ դիւրին իցէ զալիս ծովու թուել ... եւ ոչ զհրամանն Աստուծոյ պատմել բանիւք՝ թէ որչափ ունիցի արագութիւն առ ի գործս. (Վեցօր. ՟Է։)


Թուեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to appear, or to seem;
to show, to make believe.

NBHL (1)

Զաղքատութիւնն ոչ դժուարին ինչ, այլ ցանկալի թուեցուցանէ վասն աստուածպաշտութեան. (Ոսկ. ես.։)


Թունաւոր, աց

See full entry →

cf. Թունալից.


Թուրինջ, ընջի

See full entry →

s. bot.

bitter orange, Seville orange;
— խոտ, balm-mint;
ծառ թուրնջոյ, cf. Թրնջի.

NBHL (1)

Պտուղ նման նարընջի (այսինքն փօրթուգալի), բայց թթուաշ. եւ Ծառ այնր պտղոյ, իբր Թուրընջենի. cf. ԹՐՆՋԻ.


Թռչարան

See full entry →

s. mech.

wing;
— նաւու, aail of a ship;
fly-wheel.

NBHL (1)

Ընդունակ կամ ընդունարան թռչելոյ՝ նմանութեամբ, որպէս հողմալից առագաստն.


Թրեմ, եցի

See full entry →

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

NBHL (1)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.


Թրիք, րքաց

See full entry →

s.

cow's dung;
manure, soil, compost.

NBHL (1)

Արկանել ի յալիս գետ յոլով բեռինս թրքաց. (Վրդն. պտմ.։ Տե՛ս եւ Վստկ. ՟Ժ՟Դ։)


Թրքաժողով

See full entry →

adj.

gathering manure.

NBHL (1)

Կոչեցաւ կաւալինոս, այսինքն թրքաժողով. զի հրամայեաց թրիք ժողովել, եւ արկանել յալիս գետ յոլով բեռինս թրքաց. (Սամ. երէց.։ Վրդն. պտմ.։)


Խաղողիկ

See full entry →

s. anat.

currants, small grapes;
gooseberry;
night-shade, bane-wort, morel;
uvula.


Խամրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.

NBHL (1)

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Խամրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (1)

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Խամրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (1)

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Խայթոցաւոր, աց

See full entry →

adj.

stinging, furnished with a sting.

NBHL (1)

Յօձից թունալից խայթոցւորաց պիւրակէ. (Երզն. լս.։)


Խայտակն

See full entry →

adj.

mild, pleasing, sweet looking.

NBHL (1)

Խայտ կամ խայտալից աչօք. զուարթութագին, քաղցրահայեաց.


Խայտառականք

See full entry →

s.

cf. Խայտառակութիւն.

NBHL (2)

ἁσχημοσύνη deformitas, turpitudo, pudor ἁσχήμον indecorum, turpe ἁτιμία ignominia. Խայտառակութիւն. խայտառակելն, իլն, նշաւականք. անարգանք. ամօթ. եւ Ամօթալի ինչ. մերկութիւն երեւալ.

Կամ Ամօթալի թշնամանք եւ լլկանք.


Խայտառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shame, opprobrium, disgrace, ignominy, infamy, turpitude, dishonour;
the private parts.

NBHL (1)

ἁσχημοσύνη turpitudo, pudor ἁχήμον indecorum. Խայտառակիլն. նշաւակութիւն. ծանակութիւն ծանականք. ամօթ եւ Ամօթալի ինչ. պղծութիւն առականք. խաղքութիւն.


Խանդաղատագին

See full entry →

adj.

tender, fond, loving, affectionate;
moving, melting, affecting, pathetic.

NBHL (1)

Կարի խանդաղատական. գորովալից. գորովանօք.


Խանդաղատանք, նաց

See full entry →

s.

tenderness, affection, emotion, compassion, pity;
ի խանդաղատանս ածել, to move, to affect;
to touch;
խանդաղատանօք, tenderly, affectionately.

NBHL (1)

Եռանդասէր խանդաղատանօք հեղուլ զարտասուս շնորհալիցս։ Ողորմագին խանդաղատանօք կուսակցութեանց եւ համբուրիւք ողջունից. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։ Պիտ.։)


Խանձ, ից

See full entry →

cf. Խանծ.

NBHL (1)

ԽԱՆՁ կամ ԽԱՆԾ. δέλεαρ esca. որ եւ ԽԱՅԾ ասի. կեր եդեալի կարթ. խածանելի պատառ որսալոյ. նմանութեամբ Լուցկիք. եէմ.


Խանտ

See full entry →

adj.

dishonest, lewd, lascivious.

NBHL (1)

αἱσχρός turpis, foedus. (որպէս Խանձեալ ի մեղս ամօթալիս) Գարշ. ամօթալի. խայտառակ.


Խաչաբարձ

See full entry →

adj. s.

cross-bearing;
cross-bearer;
crusader.

NBHL (1)

Խաչաբարձ արհի պանծալի (մեծդ բարսեղ). (Գանձ.։)


Խաչափայտ, ի

See full entry →

s. bot.

wood of the cross, cross;
crucifix;
peony;
anemone.

NBHL (1)

ԽԱՉԱՓԱՅՏ. Ըստ Բժշկարանի, Խոտ ինչ. որոյ սերմն եւ արմատն կարծի դեղ լուսնոտութեան. ֆուանիա, յօտ սալիպ, այը գուլազը, շաքայիք, որպէս peonia. այլ paeonia. παιωνία ասի ո՛ր եւ է բժշկական դեղ կամ դեղթափ. մանաւանդ Մատուտակ. պիյան քեօքիւ.


Խառնախօս, աց

See full entry →

adj.

that speaks confusedly or impurely, confused;
unchaste, impure.

NBHL (1)

Եւ Զազրախօս. ամօթալիս բարբառօղ. որպէս αἱσχρολόγος.


Խառնարան, աց

See full entry →

s. fig.

goblet, cnp, howl;
banquet, feast;
crater;
recipient of the Word (Virgin Mary).

NBHL (1)

Զնոր խառնարանդ հրաշալի նոր խառնման բանին եւ մարմնոյ. (Շար.։)


Խառնխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impurity, ohscenity in discourse.

NBHL (1)

ԽԱՌՆԽՕՍՈՒԹԻՒՆ αἱσχρολογία որ եւ ԽԱՌՆԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. իբր Ամօթալի կամ զազիր խօսք.


Խառնումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խառնուած;
— զօրաց, engagement, conflict;
— գետոց, confluence of rivers.

NBHL (2)

Միաւորութիւն անշփոթ. Զմերս նոր խառնմամբ ընկալեալ։ Անճառ, կամ չքնաղ եւ զարմանալի խառնումն. (Լմբ. ատ։ Ի գրիրս խոսր։)

Նոր խառնումն սքանչելի։ Հրաշալի նոր խառնման բանին եւ մարմնոյն. (Ածաբ։ եւ Շար։)


Խարբալեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to sift, to riddle, to bolt;
to tempt, to try.

NBHL (2)

σινιάζω cribro Մաղել. յուղել իբրեւ ի խարբալի. Փորձել. վրդովել. խախտլ. խռովել. Վտանգել.

Ընդունայն շփոթիւք խարբալին. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խարխալեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to shake, to shatter, to demolish, to ruin, to destroy;
to deteriorate, to hurt, to corrupt;
to renew pain or grief;
— զվէրս, to tear open healing wounds;
to irritate, to excite anew.

NBHL (1)

Զի մի՛ ի բազմացուցանել բանիցս՝ խարխալիցեմք (զկարգն)։ Չխարխալէ զկարգ պատուիրանացն։ Մարդկայինք անենայնդիւրաւ անկանի եւ խարխալի։ Իբրեւ զտունխարխալեալ եւ աւերեալ։ Փտի եւ խարխլի զկնի ժամանակաց։ Խարխալեցին զիրսն, քանզի չէին տեղեակ լեզուին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 16։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։ ՟Բ. 10։ եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Խարխարիչ

See full entry →

adj.

destructive, ruinous.

NBHL (1)

Զխարխարիչն երբեմն ժամանակի։ Զուարճալի պայծառութեանց խարխարիչ. (Պիտ.։)


Խարխլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խարխալիմ.


Խաւարամած

See full entry →

adj.

surrounded with darkness, obscure, gloomy, dark.

NBHL (1)

Ի խաւարամած իմնալի աչս ծագեա՛ զշնորհ. (Լմբ. սղ.։)


Խալամ, ի

See full entry →

s.

skull of animals.

NBHL (1)

κεφαλή caput. Գանկ անբանից. գլուխ կենդանեաց հատեալ եւ չորացեալ. (յն. գէֆալի, գլուխ, եւ քալամի՛, որպէս դի, կմախք. գուրու կէմիք ).


Խաղաղ

See full entry →

adj. adv.

calm, tranquil, serene, peaceful, undisturbed, quiet;
— միտք, serene mind;
—, —աբար, placidly, peacefully, calmly, quietly, serenely.

NBHL (1)

(լծ. յն. ղալի՛նիօս). γαλήνιος, γαληνός, ἠσυχός, ἠσύχιος (յորմէ սուքիաս) tranquillus, quietus, placidus Հանդարտ. անդորր. անքոյթ. անխռով. պարզ.


Խաղաղական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

NBHL (2)

Ի ձեռն առնուլ զպատերազմական եւ զխաղաղական վարս։ Խաղաղականաւն զամենայն երկիր գրաւեալ միահեծան կալիցէ։ Յարաժամ խաղաղականին պարապի կենաց։ Զխաղաղական բնակութիւն. (Պիտ.։)

կէին հեշտալիր խաղաղականօք. այսինքն խաղաղ կենօք. (Արծր. ՟Ա. 12։)


Խաղաղասիգ

See full entry →

adj.

mild, soft, gentle.

NBHL (1)

Շնորհեա՛ տէր գնացողաց ի ծովու խաղաղասիգ ալիսն վետս վետս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն։)


Խաղաղաւէտ

See full entry →

adj.

very calm, peaceful, tranquil, serene.

NBHL (1)

Զամն ողջոյն յըղձալի եւ ի խաղաղաւէտն անցուցանէր հանգիստ. (Կաղկանտ։)