Definitions containing the research հայր : 1084 Results

Համամայր

See full entry →

adj.

born of the same mother;
— եղբայր, uterine, by the mother's side.

NBHL (1)

Եղբայր միահայր, եւ ո՛չ համամայր։ Համամօր եղբօրն իւրոյ անտիոքայ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Համապատիւ, տուի

See full entry →

adj.

equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.

NBHL (1)

Համապատիւ հօր եւ որդւոյ (սուրբ հոգին)։ Համապատիւ էութեամբ՝ ծնողիդ եւ ծնիցելոյդ։ Համապատիւն կցորդութեանց։ Առ համապատիւդ քո հայր։ Ոչ իբր գործեաւ իւիք, այլ իբրեւ համապատուաւ եւ էակցաւ։ Նստելն՝ համապատուի է եւ փառակցի. (Շար.։ Նար. ՟Խ՟Դ. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Ե։ Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)


Համապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equal honour, rank or dignity.

NBHL (1)

Միշտ հաճոյ է որդի՝ հօր, եւ հայր՝ որդւոյ, համապատուութեամբն. (Շ. մտթ.։)


Կաթոգի

See full entry →

adj. adv.

passionately or dot-ingly fond, amorous, very affectionate;
languishing, eager, very anxious;
passionately, lovingly, fondly, eagerly;
— սիրել, to love to excess;
— տենչացեալ, eagerly desired, longed for;
— են ընդ միմեանս, they tenderly love each other;
— լինել, cf. Կաթոգնիմ.

NBHL (1)

Արքայ կաթոգին էր զկնի իմ, եւ անց հայր քո. յն. արքայ զկնի իմ անց հայր քո. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 30։)


Կաթոգին

See full entry →

cf. Կաթոգի.

NBHL (1)

Արքայ կաթոգին էր զկնի իմ, եւ անց հայր քո. յն. արքայ զկնի իմ անց հայր քո. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 30։)


Կաթողիկոսարան, ի

See full entry →

s.

patriarchal seat or residence.


Կաթողիկոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

patriarchal dignity, patriarchate.

NBHL (1)

Պատիւ եւ իշխանութիւն կաթողիկոսի. հայրապետութիւն. եպիսկոպոսապետութիւն.


Կակազ, աց

See full entry →

adj.

stammering, stuttering, lisping.

NBHL (1)

Լոտովիկոս կակազն՝ հայրն գառլինոյ. (Մարթին.։)


Կականեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կական բառնամ.

NBHL (1)

Կականելովն՝ զհայրական գութ նորին շարժել. (Լմբ. սղ.։)


Կրօնաւոր, աց

See full entry →

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

NBHL (2)

Աբեղայն հայր ասի, իսկ կրօնաւորն, որ կրէ զխաչն քրիստոսի յուսն բարձեալ. (Տօնակ.։)

Պատեցան շուրջ զնովաւ կրօնաւորք հանդերձ կրօնաւոր հայրապետաւն. (Ժող. հռոմկլ.։)


Հագագասփռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pronunciation.

NBHL (1)

Հարաւոյ կողմանէ։ Հայրենի ծոցոյ ճանապարհորդեալ։ Զխոցուած կողիցս հաւատ նմին ետու շօշափել։ Եւ իմ զերծեալ հաղբից նոցին. այսինքն ի հարաւոյ, ի հայրենի, ի հաւատ, ի հաղբից։


Հաւաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to show, to prove, to confirm;
to justify, to vindicate;
to certify, to assure;
to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate.

NBHL (1)

Հայր տեառն մերում եւ փրկչին յիսուսի քրիստոսի ասելով՝ հաւաստեմք ի մեզ զհայրութիւնն. (Խոսր.։)


Հաւաքումն, ման

See full entry →

s.

collection, gathering, receipt;
congestion;
assemblage, set, body;
argument, reasoning;
concentration;
compilation.

NBHL (1)

Հաւաքումն. որպիսի ինչ է, Վասն զի հայր գիտէ, յաղագս այնորիկ եւ որդի. (Առ որս. ՟Ե։)


Հեզաբան

See full entry →

cf. Հեզաբանիկ.

NBHL (1)

Հեզաբան լինել, ընկերին ուսուցանել ցածութիւն. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Կող, ից

See full entry →

s. fig. adv.

side, rib, flank;
part;
woman;
wife;
ընդ կողաց, aside, awry, sidelong;
առ ի —, cf. Զառ՞՞՞ի՞՞՞կող;
անդէն ի —ի, directly, at once, forthwith;
ի — լինել, to stretch or lay oneself down, to lie down, to go to bed;
—ք գրեանց, cover or binding of a book.

NBHL (1)

Կողիւն վիրաւորեալ նախահայրն։ Կողին պատրանօք. (Շար.։)


Մերձաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

NBHL (1)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

NBHL (1)

Մերձաւորեցուսցեն որդիքն իսրայէլի զիւրաքանչիւր հայրենի ժառանգութիւն իւր. (Թուոց. ՟Լ՟Զ. 8։)


Միագոյն, գունից

See full entry →

adj.

monochromatic;
of the same colour, uniform.

NBHL (1)

Միանգամայն իսկ զճշմարտապէս եւ զմիագոյն եւ զմիակշիռն ասէ, թէ ես ի հայր, եւ հայր յիս. (Ագաթ.։)


Միական, ի

See full entry →

adj.

only, sole, singular.

NBHL (1)

Մի հայր միայնոյ որդւոյ՝ միական հոգւովն պատուեալ։ Միական միածին որդին աստուծոյ։ Որդիդ միական։ Քեզ տէր յիսուս՝ հօր միական. (Նար. ՟Հ՟Ե։ Տօնակ.։ Գանձ.։ Տաղ.։)


Միակշիռ

See full entry →

adj.

equal, of the same weight, equipollent.

NBHL (1)

Միանգամայն իսկ զճշմարտապէս եւ զմիագոյն եւ զմիակշիռն ասէ, թէ ես ի հայր, եւ հայր յիս. (Ագաթ.։)


Միահարթ

See full entry →

adj.

even, flat, smooth, equal, levelled.

NBHL (1)

Մի է սրբասացութիւն եւ փառաբանութիւն երից անձնաւորութեանց՝ ըստ միահեծան եւ միահարթ բնութեանն եւ զօրութեանն եւ իշխանութեանն։ Միահեծան եւ միահարթ ունէր զբնութիւնն եւ զիշխանութիւն առ հայր. (Նանայ.։)


Միաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ձայնակցութիւն.

NBHL (1)

Ի ձեռն այսորիկ ցուցանէր առ հայր զմիաձայնութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)


Միայն, ոյ, ով

See full entry →

adj. adv.

only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.

NBHL (1)

Ոչ է բարւոք մարդոյդ՝ միայն լինել։ Մնաց յակոբ միայն։ Չեմ միայն, զի հայր ընդ իս է։ Դու միայն օգնեա՛ ինձ միայնումս։ Նմա միայնոյ։ Միայն տեառն։ Քեզ միայն. (յն. միայնոյ տեառն. քեզ միայնոյ։) Նոցա միայն տուաւ երկիր։ Ի վերայ գզաթու միայնոյ (կամ միայն). եւ այլն։


Միայնաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

only, indivisible;
monastic.

NBHL (1)

Ամենայնիւ պսակեսցի (գր. լուս) առաքելականաւ, հայրապետականաւ եւ միայնաւորականաւ. (Կիր. պտմ.։)


Միանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.

NBHL (3)

եւ հայրն իբրեւ զմիաւորութիւն ի միաւորութեան։

Հայր միայն գիտէ զօծեալն իւր, եւ որդին զհայր իւր՝ իբրեւ զմիանձնական ի միանձնութեան. գուցէ գրելի՝ միասնական, եւ այլն.

Զոր պատմեաց միանձնական ոմն մեծի հայրապետին. (Վրդն. ծն.։)


Միաշաւիղ

See full entry →

adj.

walking in the same steps, conformable, like.


Միասնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

con substantiality;
simultaneousness;
compatibility.

NBHL (1)

Սուրբ երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն անբաժին եւ միաւրեալ է յինքեան. Յաղագս որ առ հայր բանին միասնականութեան։ Զսուրբ հոգին՝ որ զնոյն միասնականութիւնն ունի առ որդին. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Միաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.

NBHL (1)

Շահեսցուք զմիաւորիլն մեզ առ աստուած քրիստոսիւ եղեալ ... որոյ զհետ երթեալ՝ շահեսցո՛ւք զհպելան առ աստուած, եւ զմիաւորութիւնն զփրկական՝ ըստ նմանութեան նորա, ըստ նմանութեան աստուածայնոյն միաւորութեան. որպէս ինքն ասաց, ես եւ հայր իմ մի եմք. այսպէս եւ սոքա ի մեզ եղիցին։


Մինչ

See full entry →

adv.

till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.

NBHL (1)

Մինչ չեւ եկեալ առ միմեանս՝ գտաւ յղացեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Մինչ չեւ հաւու խօսեալ իցէ՝ երիցս ուրասցիս զիս։ Գիտէ հայրն ձեր, մինչ չեւ ձեր խնդրեալն ինչ իցէ ի նմանէ։ Որ կոչեցեալ էր զնա յորովայնի.եւ այլն։


Մինչեւ

See full entry →

prep. adv.

until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

NBHL (1)

Մինչ չեւ եկեալ առ միմեանս՝ գտաւ յղացեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Մինչ չեւ հաւու խօսեալ իցէ՝ երիցս ուրասցիս զիս։ Գիտէ հայրն ձեր, մինչ չեւ ձեր խնդրեալն ինչ իցէ ի նմանէ։ Որ կոչեցեալ էր զնա յորովայնի.եւ այլն։


Մինչչեւ

See full entry →

adv.

before, ere;
not yet;
— ծագեալ արեգական, before day, before sunrise;
— աւարտեալ ամին, within the year;
before a twelvemonth;
— եկեալ էր նորա, he had not yet come;
— մեռեալ իցեմ, before I die.

NBHL (1)

Մինչ չեւ եկեալ առ միմեանս՝ գտաւ յղացեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Մինչ չեւ հաւու խօսեալ իցէ՝ երիցս ուրասցիս զիս։ Գիտէ հայրն ձեր, մինչ չեւ ձեր խնդրեալն ինչ իցէ ի նմանէ։ Որ կոչեցեալ էր զնա յորովայնի.եւ այլն։


Միջնողն

See full entry →

s.

back-bone, back.

NBHL (1)

Որպէս թեւոցն խառնումն ընդ միջնողունսն։ Միջնողունք՝ աստուածութեանն եւ մարդկութեանն խառնումն. թեւք քրիստոսի հայր եւ հոգի։ Այս է խառնուած միջնողանն։ Գոյք ամենայն ի վերայ միջնողանն քրիստոսի. (Քեր. քերթ.։)


Պարգեւական, ի, աց

See full entry →

adj.

given, accorded, granted;
— երկիր, the Land of Promise.

NBHL (1)

Երկիրք՝ եթէ հայրենիք եւ եթէ պարգեւականք ... շնորհեցաք զի դարձցին. (Եղիշ. ՟Գ։)


Պարկեշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be modest, to lead a chaste life, to know how to compose one's demeanour;
to be moderate, reserved or circumspect, to abstain, to be sober.

NBHL (1)

Մի է հայր մեր աստուած ասէին. յայսմ պարկեշտանային, ի պատուոյ եւ ոչ յուղղութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)


Պարոնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

barony.

NBHL (1)

Արժան է պարոնութեան հայրաբար խնամել զժողովուրդն։ ոչ զպարոնութիւն նոցա տայ, եւ ոչ զնոցայն ի ձեռն կաշառաց առնու. (Վստկ.։)


Պարունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contents;
capacity.

NBHL (1)

περιοχή comprehensio, continentio, ambitus. Պարունակելն, իլն. պարունակումն. պարունակ. Զի եւ ոչ հայր ի տեղւոջ, եւ ոչ որդի ի պարունակութեան իմիք. (Բրս. երրորդ.։)


Պարտիք, տեաց

See full entry →

s.

debt;
duty;
տալ զ —իս, to pay dear for, to smart for, to be punished, to have the smart of.

NBHL (1)

Թո՛ղ մեզ զպարտիս մեր։ Այնմ որ գործիցէն՝ ոչ համարին վարձքն ըստ շնոհաց, այլ ըստ պատեաց։ Թողցին ձեզ պարտիքն։ Ի նախատինս, եւ ի նզովս, եւ ի պարտիսս։ Եւն։ Գրիգոր անցեալ գնաց առ տրդատ՝ զհայրենեցն հատուցանել պարտիս. (Խոր. ՟Բ. 77։)


Պիտանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

useful, profitable, advantageous, necessary;
good, excellent.

NBHL (1)

Զի ընդ պիտանիսն ի բարձունս փառաւորեցից զհայր եւ զորդի եւ զսուրբ հոգիդ. (Եփր. աղ.։)


Պճղնաւոր

See full entry →

adj. s.

descending to the heels;
toga, long gown or robe.

NBHL (1)

Ականս գրոյ ի գործ վակասին եւ զպճղնաւորն։ Արասցես վտաւակս պճղնաւորս համակ կապուտակ։ Այր մի զգեցեալ պճղնաւոր։ Ագուցէք դմա պճղնաւոր եւ այլն։ Գայ ոչ պճեղնաւորին վայելչութեամբ շքեղացեալ, այլ հայրենի փառօք վայելչացեալ. (Արիստակ. ի մկրտ.։)


Համարեմ, եցի

See full entry →

va.

to count, to number, to calculate;
to esteem, to reckon, to consider.


Համացեղ

See full entry →

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

NBHL (1)

Թէ զհայրն քո ատեցին, եւ զքեզ ընդ նմա, ո՞վ անսասցէ մեզ համացեղիցիս (ի մէջ մարդկան)։ Զի՞նչ. թէ՝ եւ ի համացեղիցն (մերձաւորաց թշնամանեալ լինիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. 32։)


Համբուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to kiss, to embrace;
*to buss;
— զմիմեանս, to kiss or embrace each other;
— ակամայ, to kiss unwillingly;
ստէպ —, to be always kissing;
— ձեռս, զաջ ուրուք, to kiss the hands;
համբուրեաց ընդ նմա, he kissed him.

NBHL (1)

Համբուրեա՛ զիս ո՛րդեակ. եւ մատեաւ համբուրեաց զնա։ Համբուրել զորդեակս իմ։ Համբուրեաց արքայ զաբեսաղոմ, կամ զբերղելի։ Համբուրեաց իւրաքանչիւր զընկեր իւր. (այսինքն համբուրեցին զմիմեանս։) Համբուրեցից զհայր իմ եւ զմայր իմ։ Անկեալ զպարանոցաւն պօղոսի՝ համբուրէին զնա. եւ այլն։


Համոզակեր, աց

See full entry →

adj.

persuading;
persuasive;
— լինել, to persuade, to convince;
cf. Թափիչ.

NBHL (1)

Զհայրն մշակ, փոխատու, համոզակեր, եւ առատ պարգեւատու բանն անուանեաց. (Եփր. աւետար.։)


Հայաստանեայք, եայց

See full entry →

s.

the Armenians.

NBHL (1)

Հայաստանեայց հայր հաւատոյ։ Եկեղեցիք հայաստանեայց։ Եկեղեցւոյ հայաստանեայց. (Շար.։ Շ. թղթ.։)


Հայերէն

See full entry →

adj. adv.

Armenian;
in Armenian;
— գիր, Armenian writing;
— տառիւք, in Armenian letters or characters;
— լեզու, դպրութիւն, the Armenian language, literature;
ուսնանել զ—, to learn, to study -;
— թարգմանել, to translate into -;
— գիտ՞էք, խօսի՞ք, do you know Armenian ? do you speak Armenian ?.

NBHL (1)

ἁρμενικῶς armeniace. Հայ բարբառով. ի լեզու հայոց. հայրէն, հայնակ.


Հայերէնախօս, ից

See full entry →

adj.

speaking Armenian.

NBHL (1)

Որ հայերէն խօսի. հայրէն կամ հայնակ խօսօղ.


Հայհոյեմ, եցի

See full entry →

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

NBHL (1)

Եկեալ հայհոյէին. ել հրեշտակ քո, եւ եհար զնոսա։ Հայհոյէին զաստուած որդիք նորա։ Որ հայհոյէ զհայր կամ զմայր, շիջցի լոյս նորա։ Նոքա հայհոյէին զնա, եւ ասէին. դո՛ւ լիջիր նորա աշակերտ. եւ այլն։


Հայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the Armenian nationality.

NBHL (1)

Թողու զհաւատն հայրենի հայութեանն։ Մի հաւատ եւ մի օրէնք ունէին հայութեան. (Ասող. ՟Գ. 30։ Զքր. ծործոր.։)


Հանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, resemblance, parity, conformity.

NBHL (1)

Ունողի հանգիտութիւն որակութեան հայրունակ գծաւորութեան. (Պրպմ.։)


Հանգունակից, կցի, կցաց

See full entry →

cf. Հանգունակատիպ.