Definitions containing the research տի : 10000 Results

Անահ

See full entry →

adj.

fearless.

NBHL (1)

Տարէ՛ք զիս անահ, եւ մի՛ վհատիք. (Վրք. հց. ձ։)


Անաղարտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incorruptible, unalterable;
incontestable.

NBHL (1)

ἁνιβδήλευτος, non adulteratus, ἁνεπίπληκτος, irreprehensibilis Որ ոչն աղարտի. անեղծանելի. անայլայլելի. անխարդախ. անըստգիւտ եւ անպարսաւ. սէօզ եօգ, խիլաֆ եօգ.


Անամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

celibacy.


Անամօթ, ից

See full entry →

adj.

shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.

NBHL (3)

Անամօթ փառօքն զգեցեալ իբրեւ հանդերձիւ ի դրախտին. (Ագաթ.։)

Դատապարտիլ անամօթ. (Վրք. հց.։)

Կա՛լ զսանձս իմաստութեան, որով անամօթ արշաւես։ Թախծեալ սրտիւք առ երկնային թագաւորն անամօթ վերաղաղակէին։ Պա՛րտ է՝ անամօթ զողորմութիւնն Աստուծոյ թախանձել. (Կլիմաք.։)


Անամօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose all shame, to be shameless.

NBHL (1)

Մոլար ախտիւն (վաշխառուք) անամօթացեալք. (Մանդ. ՟Զ։)


Անամօթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անամօթանամ.

NBHL (1)

Անամօթել յայնպիսի իրս։ Յէ՞ր վերայ այնչափ անամօթեալ ժխտիցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Եբր.։)


Անամօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impudence, audacity, effrontery.

NBHL (1)

Լրբի անամօթութեամբ սրտիւ գալ առ մեզ յողջոյն. (Փարպ.։)


Անանջատ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (5)

ἁχώριστος, inseparabilis, inseparatus Որ չունի զատանիլ անջատիլ. անբաժանելի. անբաժան. անմեկնելի. այրըչմազ, նամէֆրուգ.

Զի քէն մարմինն՝ անանջատ ի բանէն՝ համապատիւ Հօր փառաւորէ. (Նար. կուս.։)

Անանջատիցն ոմանց ելոց ըստ ինքեանց, եւ ոմանց ըստ պատահման. (Պորփ.։)

Պատահմանց անջատից եւ անանջատից. (Յհ. կթ.։)

Բազումս փոխանակ միոյ տեարս եւ տիկնայս ստասցիս ի ներքս ի քեզ որջացեալս, որ զքո զոգիդ անանջատ եւ անմեկնելի ջնջեն. (Փիլ. լին.։)


Անանց

See full entry →

adj.

that passes not away, eternal;
impassable.

NBHL (1)

ԱՆԱՆՑ. Որ ինչ չանցանէ ժամանակաւ. անվախճան. յաւիտենական. յաւէժական. մշտնջենաւոր. ἅπειρος, infinitus. չանցնօղ, վերջ չունեցօղ. կէչմէզ, էպէտի.


Անաշխատ

See full entry →

adj. adv.

unfatigued, fresh;
easy, not difficult;
easily, without fatigue or trouble.

NBHL (1)

Աղաչէր հանգչել անաշխատիցն, որպէս աշխատելոցն. (Սարկ. հանգ.։)


Անաշխարհիկ

See full entry →

adj.

banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.

NBHL (1)

Անաշխարհիկս կոչեաց զնոսա՝ ասելով, դուք չէք յաշխարհէ աստի ըստ իս. (Ոսկիփոր.։)


Անաչառ

See full entry →

adj. adv.

impartial, showing no respect of persons, upright, disinterested, just, fair, righteous, exact;
strict, austere, severe, rigid, rigorous;
cf. Անաչառաբար.

NBHL (1)

ἁπροσωπολήπτης, ἁδέκαστος, non accipiens personam vel munus, ἁπότομος, severus. Որ ոչն աչառէ. անակնառու. որ չառնու ակն. անկաշառ. արդարակորով. անխտիր. անխնայ. հատու. կտրուկ. խադըր կէօնիւլ պագմազ.


Անաչառաբար

See full entry →

adv.

impartially, without respect of persons, justly;
rigorously, strictly, austerely.

NBHL (1)

ԱՆԱՉԱՌ ԱՆԱՉԱՌԱԲԱՐ. Առանց աչառանաց. առանց ակնառութեան. անխտիր. անխնայ. սաստիկ. որ եւ ԱՆԱՉԱՌՈՒԹԵԱՄԲ. խադր կեօնիւլ պագմայարագ.


Անապականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorruption;
purity, chastity.

NBHL (1)

Անուշահոտ կնդրկի անապականութեան. (Լմբ. ստիպ.։)


Անապաշաւ

See full entry →

adj. adv.

impenitent, hardened, obdurated.

NBHL (1)

Ըստ խստութեան քում անապաշաւ բարուց սրտի. (Լծ. կոչ.։)


Անապատ, աց, ից

See full entry →

s. adj.

desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.

NBHL (4)

Անապատ երկիր։ Անապատ է ի մարդոյ եւ յանասնոյ։ Եղեն յաւեր եւ յանապատ։ Մոլորեցոյց զնոսա յանապատի եւ ո՛չ ի ճանապարհի. (Երեմ. Սղ. եւ այլն։)

Յայնմ ծովէն՝ զոր ոչ կոխեցին նաւք, յանապատի ծովուն եւ ի ներքին կղզիսն ... Խառնել նաւ յնապատի նորա. (Վեցօր. ՟Է։)

Գնաց յանապատ տեղի առանձինն։ Տեղիս անապատ է։ Յանապատ եղիցի երկիրն։ Եղիջիք յանապատ։ Պատկեր պղծութեան անապատի։ Անջրդի իբրեւ զանապատ։ Յանապատ անմարդի. եւ այլն։

Լերանց եւ անապատից պարապէին. (Յհ. կթ.։)


Անապատաբնակ

See full entry →

adj.

living in a lonely place, eremitical.

NBHL (1)

Բնակիչ անապատի. անապատ կեցօղ.


Անապատակեաց

See full entry →

cf. Անապատաբնակ.

NBHL (1)

ἁναχώρητης. anachoreta Միայնակեաց յանապատի.


Անապատական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

solitary, eremitical;
hermit, anchorite.

NBHL (2)

Առանձնակեաց յանապատի ճգնաւոր. որ եւ ԱՆԱՊԱՏԱՒՈՐ, ԱՆԱՊԱՏԱԿԵԱՑ. ապտալ, զահիտ, րուհպան.

ἑρημίτης, ἑρημικός, solitarius, eremita. Գտեալ կամ սնեալ յանապատի, եւ յանշէն վայրս. վայրենի. եւ որ ինչ ա՛նկ է անապատի. եէպանի. սահրանիշին.


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (2)

Պարարեցաւ սրտից երկիրս մսեղէն՝ անապատացեալ մարդկան. (Ագաթ.։)

Անապատացեալք յախտից. (Փիլ. այլաբ.։)


Անապատասէր

See full entry →

adj.

loving solitude, or retired situations, retired, solitary.

NBHL (1)

Անապատասէր, որ յախտից եւ ի չարութեանց ի բաց խուսէ, (ա՛յլ ձ. անապատ ասէ)։ Զտատրակն, քանզի անապատասէր է կենդանիդ. (Փիլ. լին.։)


Անառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.

NBHL (1)

Նոցին նմանեալք՝ զնոյն անառակութիւնս անխտիր գործեսցեն. (Եզնիկ.։)


Անասնագէտ

See full entry →

adj.

guilty of an unnatural crime with a beast, bestial.

NBHL (1)

Ապաշխարութիւն անասնագիտին ի վերայ եղիցի. (Կանոն.։)


Անասնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become quite a brute, to lead the life of a brute;
to be clownish or churlish, to be besotted.

NBHL (1)

Մի՛ անասնանալ ախտիւք։ Ծովահեղձ արար զանասնացեալ եւ զգազանացեալ ազգս մարդական։ Խաչիւ եւ եկեղեցեաւ փրկեաց զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգս մարդկան. (Տօնական.։)


Անասնիկ

See full entry →

s.

a small beast;
animalcule;
a lean beast.

NBHL (1)

Անասուն փոքրիկ կամ տառապեալ՝ ստացուած աղքատի ուրուք. հայվանճըգ.


Անասուն, սնոյ, սնոց

See full entry →

adj. s.

irrational;
animal, brute.

NBHL (1)

Ո՞ ի վեր իցէ, մա՞րդն՝ որ անասնոյն տիրէ, թէ անասունն՝ որ մարդոյն ի հարկի կայ. (Եզնիկ.։)


Անաստուած, ից

See full entry →

adj.

atheistic, atheist;
ungodly, irreligious.

NBHL (2)

ἅθεος, atheus. Որ չընդունի Աստուած զոք. եւ ուրացօղ ճշմարտին Աստուծոյ. պաշտօնեայ սուտ աստուածոց եւ աղանդոց. անպարիշտ. նախիւտա, տինսիզ, միւհլիտ, մէզհեպսիզ, փութփերեսթ.

Դիս սնոտիս, պաշտամունս անաստուածս. (Կոչ. ԺԵ։)


Անաստուածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atheism;
ungodliness, irreligion.

NBHL (1)

ἁθεότης, ἁθεία, atheismus, impietas in deum. Ուրանալն զԱստուած՝ գոնէ գործովք հեթանոսութեան. օտարութիւն յԱստուծոյ. ամպարշտութիւն. տինսիզլիք, իլհատ, քեաֆիրլիք.


Անաստուածպաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idolatry.

NBHL (1)

Նոյն ընդ անաստուածութիւն՝ լայնաբար առեալ. կռապաշտութիւն. ամպարշտութիւն. փութփերէսթլիք, տինսիզլիք, քեաֆիրլիք.


Անատակ

See full entry →

adj.

impotent, imbecile, feeble.

NBHL (1)

Որ չէ ատակ կամ չատակէ. անկար. տկար. չատիկօղ, չի կրցօղ. գուտրէթսիզ, աճիզ.


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (2)

Որոջ անարատ։ Գառինս անարատս։ Ոչխար կամ խոյ անարատ։ Արու կամ էգ անարատ։ Ընտրել ի մէջ անարատին եւ արատաւորին։ Մանկունս անարատս գեղեցիկս երեսօք. եւ այլն։

ԱՆԱՐԱՏ. Որպէս թարգմանութիւն յն. ձայնիս ամիանդօն. ἁμίαντον (զոր տեսեր ի վերոյ իբր ա. ἁμίαντος ), Քար՝ ուստի ելանէ նիւթ նման բամբակի կամ վշոյ՝ անարատ կալով եւ ի մէջ հրոյ.


Անարար, աց

See full entry →

adj.

increate.

NBHL (1)

Երկուց անարարաց ի միասին չէ մարթ լինել։ Ուստի լեալ իսկ երեւի (այս ինքն տեսանի) հիւղն, եւ ոչ անարար. (Եզնիկ.։)


Անարգ, աց

See full entry →

adj.

worthless, contemptible, vile, abject, despicable, ignoble.

NBHL (1)

ἅτιμος, inhonoratus. Ոչ արգոյ. ո՛չ յարգի. անպատիւ. անշուք. նուաստ. արհամարհ. անաւագ. տրուպ. ստորին. ցած, վարի. րազպէթսիզ. գըյմէթսիզ. ի թիպարսըզ. պայաղը, ալչագ, էթնա.


Անարգամեծար

See full entry →

adj.

that honours the humble.

NBHL (1)

Որ մեծարէ եւ զանարգս եւ զնուաստս. խեղճերուն ալ պատիւ ու սէր ցցնօղ.


Անարգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

NBHL (3)

Լի եմ անարգանօք։ Լի՛ց զերեսս նոցա անարգանօք։ Փառք նոցա լցան անարգանօք։ Առաքեսցէ ի պատիւ քո անարգանս։ Զանարգանս իւրեանց ոչ առին ի միտ։ Ընկալցին զանարգանս իւրեանց։ Ցաւս եւ անարգանս կրէ։ Որ խրատէ զչարս, առնէ անձին իւրում անարգանս։ Առնել անօթ, զոմն ի պատիւ, եւ զոմն յանարգանս։ Այր եթէ գիսաւոր է, անարգանք են նմա. եւ այլն։

Իբր նախատինք. թշնամանք. սէօյիւշ, սիթէմ, ազար.

Անարգանս, ըստ որում զհեշտութիւնս անձանց պատրաստելով՝ այլոց նախատինս հասուցանեն. (Արիստ. առաք.։)


Անարգել

See full entry →

adj. adv.

free, unembarrassed;
without obstacle, freely.

NBHL (2)

Քան զանասունս անարգել են յախտս։ Ո՜վ չարեացն եւ անարգել ախտին. (Յճխ. ՟Ը։)

Նահանջման անարգել ձեռացն, որ ձգտեցաւ ի փայտին պտուղ. (Նար. խչ.։)


Անարգելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

NBHL (1)

Ախտից անարգելութիւն, եւ առ հեշտութիւնսն անչափութիւն. (Նիւս. կուս.։)


Անարգեմ, եցի, եալ

See full entry →

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

NBHL (1)

Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։


Անարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ անարգանք. անպատուութիւն. արհամարհութիւն. խայտառակութիւն. ամօթ. նախատինք. իբր ἁτιμία ignomina եւ այլն. րուսվայլըգ, րէզալէթ, պէտնամլըգ.


Անարժան, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.

NBHL (1)

Անարժանս կարծեցեալ զանձինս գիւտի երկնաւոր գանձուցն. (Փարպ.։)


Անարժանի

See full entry →

adv.

cf. Անարժան;
յ—, unworthily.

NBHL (1)

Համարելով զինքեանս անարժանիս ընդ տիկնոջն կեալ։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս. (Փիլ. լին.։)


Անարժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unworthiness.

NBHL (1)

Անարժանութիւն իմն կարծէին նմա ի ծառայէն մկրտիլ. (Ոսկ. մտթ.։)


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (6)

ἅτεχνος, arte carens, imperitus. Որպէս անգէտ արուեստի. անտեղեակ. անվարժ. եւ ո՛չ ճարտար ոք. արհեստ չգիտցօղ. սէնաաթ պիլմէզ. աճէմի. խամտէսթ.

Արուեստաւորաց եւ անարուեստից. (Խոսր.։)

Անարուեստից գործաւորաց, եւ ընտրելոց յամենայն արուեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15. եւ ՟Բ. 24։)

Պարզամտութեամբ եւ կենօք անարուեստիւք (կային ի դրախտի). (Ածաբ. ծն.։ եւ Երզն. մտթ.։)

Ոչ եղեալ մարդկային արհեստիւ. անձեռագործ. աննիւթ.

Որ յանարուեստ աթոռ նստիս։ Անմահ Արքային անարուեստ աթոռք. (Շար.։)


Անարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simplicity;
rudeness.

NBHL (3)

ἁτεχνία, nulla ars, imperitia Անհմտութիւն արուեստի. արհեստ չգիտնալը. մարիֆէթսիզլիք, աճէմիլիք.

Եւ ոչ անարուեստութեան յարհեստի սահման. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Ի միջասահմանի կալով (մարդոյն) արուեստից միանգամայն եւ անարուեստութեանց. (Պիտ.։)


Անարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անարիութիւն.

NBHL (1)

Անարութեան գործ։ Իւրով անարութեամբն լքուցանէր զձեռս մարտիկ նահատակացն։ Արութեան եւ ոչ անարութեան են ցոյցք. (Պիտ.։)


Անարտաբերելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be pronounced distinctly, difficult to articulate.

NBHL (1)

Աներեւակի նետիւք խոցոտեալ, անարտաբերելի մշտակիր բեւեռեալ. (Նար. ԻԳ։)


Անարօր

See full entry →

adj.

uncultivated, waste;
intact, chaste.

NBHL (1)

Յետին անմտութիւն է սերմանել սերմանիս յանգործ եւ յանարօր երկիր. (Ոսկ. յհ.։)


Անաւագ, աց

See full entry →

adj.

feeble, poor, low, humble, petty;
minor.

NBHL (1)

Կռփէք զանաւագն։ Դատեցայց ի մէջ հարուստ եւ անաւագ ոչխարաց։ Տեսջի՛ք զժողովուրդն՝ որ նստի ի նմա, եթէ զօրաւորագոյն իցէ, թէ անաւագ. (Ես. ԾԸ. 4։ Եզեկ. ԼԴ. 20։ Թուոց. ԺԳ. 19։)


Անաւարտ

See full entry →

adj.

infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.

NBHL (2)

Ոչ աւարտեալ. անկատար. թերի. որ ոչն եզրակացուցանէ տիրապէս. պակասաւոր. գուսուր. քէմալսըզ.

Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)


Անբաժ

See full entry →

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.

NBHL (2)

Զի եւ նոքա յայսպիսեաց աստի անբաժ ոչ են. (Իգն.։)

Անբաժ զօրութեան, տարակուսանաց, ախտի. (Անյաղթ յ Արիստ.։)