cf. Ամոլ.
· Calfa
ԱՄՈԼՔ Ի ՏԱՌՍ. Տառք լծորդք ընդ միմեանս վասն համանմանութեան ձայնից, որպէս մ, պ, բ, փ, որք երբեմն փոխանակեն զտեղի իրերաց՝ ընդ նովին լծով մտեալ, մանաւանդ ի լծորդութիւնս բայից յունաց.
marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.
· Calfa
Որք յամուսնութիւն անդր գայցեն, յարժանաւոր տեղիսն զնոսա պսակեսցեն. (Յհ. իմ. ատ.։)
solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened.
—, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.
· Calfa
ԱՄՈՒՐ, ամրի, րաց. կամ րոյ, ոց. որ եւ ԱՄՐՈՒԹԻՒՆ, եւ ԱՄՐՈՑ. Ամո՛ւր տեղի. անքոյթ վայր՝ յոր լինի ամրանալ. տեղի ապաստանի կամ փախստեան. զգուշութիւն, պահպանութիւն. մարտկոց. պարիսպ. պատնէշ. բերդ. ակառն. աշտարակ. անձաւ. ὁχύρωμα, περιοχή, φρούριον, φυγαδευτήριον, βάρις, ἅκρα, ἁσφάλεια եւ այլն. munitio, munimentum, praesidium, propugnaculum, confugium, refugium, arx, turis, cautio եւ այլն. էմին՝ սաքին՝ սարփ՝ եէր, գալէ, գուլէ, եւ այլն.
Տեղի ամուր՝ կեցուցանել զիս։ Քաղաք ամուր։ Քաղաքք ամուրք եւ պարսպաւորք։ Պարիսպք ամուրք։ Յամենայն քաղաքսն Յուդայ յամուրս։ Ի վերայ ամուր քաղաքաց։ Ամուր քաղաքի առելոյ։ Իբրեւ պարիսպ պղնձի ամուր։ Հրձիգ առնէր զամուր ամուր տեղիս թշնամւոյ. եւ այլն։
ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.
· Calfa
Յանապատի յանգէտ տեղիս թաքուցեալ բնակէր. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)
there, yonder.
· Calfa
Անդանօր է բժշկութիւն աստուածային քոյ ձեռինդ, յորժամ բնաւ անդամոցն տեղի ետ կենդանութիւնն։ Թագաւորութիւն ոչ էր պանծալի անդանօր (ի հնումն), եթէ ոչ եղջերբ իւղոյն օծութեան ձեռնադրեալ. (Նար. ՀԴ. ՂԳ։)
cultivated land, fields;
village.
· Calfa
Անդք. տեղի անդոց. ագարակ. արտ. վայր. ἁγρός. ager. էքին եէրի, լիֆթլիք, թարլա.
irremediable, irreparable, incurable.
· Calfa
Իջանէր յանկարգ եւ յանդարման տեղիս Գողթան. (Կորիւն.։)
indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.
· Calfa
Որ չէ ի դէպ. տարադէպ. անյարմար. անտեղի. անպատշաճ. անվայելուչ. տարաժամ. անհարկի, անշնորհք. միւնասիպէթսիզ. պէթ. ἅκαιρος, ἁσύμφορος, ἁσύμβατος եւ այլն. intempestivus, inconveniens եւ այլն.
there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.
· Calfa
ἑκεῖσε. illuc. եւ այլն. Յայն տեղի. յայն ինչ վայր. հոն, դէպ ի հոն. օրայա.
further.
· Calfa
իբր անդր. յայն տեղի. յայն վայր. օրայա.
ὀ, ἠ, τὸ ἑκεῖθεν. quod est ibi. Որ անդ է. հանդերձեալ, վերին. անդանօր. ան տեղինը. օնտաքի, օրատաքի.
ԱՆԴՔ ՄԵՀԵՆԻՑ. թուի տեղի անդրեաց. εἱδωλεῖον. delubrum. ըստ յն. տուն կռոց.
much embarrassed, much perplexed, inextricable, without escape;
— եւ անմուտ առնել, to hem in en all sides, to cut off all means of escape from;
— փողոց, blind alley;
street or court with only one entrance.
· Calfa
Փակեաց յանել գառագեղն. եւ յիրաւի ասացի անել եւ ամուր, քանզի չիք անդ տեղի փախստի։
adj. adv. invisible, vanished;
imperceptible, insensible;
—, յ—ս լինել, to vanish, to disappear, cf. Աներեւութանամ;
— լինելն, disappearance;
infinitive;
Աներեւոյթ, Յաներեւոյթս, աներեւութաբար, invisibly.
· Calfa
Երկիր էր աներեւոյթ։ Աներեւոյթ ընթացք, կամ տեսիլ, հարուածք, կամ աւանդք։ Եւ նա եղեւ ի նոցանէ աներեւոյթ։ Հետախաղաղ ծածկէին, զի ամենայն (կամ ամենեւին) տեղին աներեւոյթ լիցի։ Աներեւոյթք նորա ի սկզբանէ աշխարհի՝ արարածովքս իմացեալ տեսանին։ Յաներեւութից զերեւելիսս եղեալ։ Զաներեւոյթսն իբրեւ զտեսեալ համբերութեամբ համարեցաւ։ Որ է պատկեր աներեւութին Աստուծոյ. եւ այլն։
Ա՛ներեւոյթ որոգայթ, տեղի. (Պիտ.։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
· Calfa
Հոգին անըմբռնելի եղեալ՝ թողու զմարմինն, եւ գնայ ի տեղի իւր. (Աթ. ՟Ը։)
incapable, unqualified, insufficient.
· Calfa
ἅδεκτος, ἁμέτοχος. incapax, expers. Որ չէ՛ ընդունակ. անկցորդ. անբաժ. անտեղի տալի. տեղիք չտուօղ, անյարմար. գապուլ էթմէք. կէօթիւրմէզ. գապիլիյէթսիզ. իսթիտատսըզ.
arm-pit.
· Calfa
Բառ ռմկ. որպէս Անթի տակն. ընդանթական մասն մարմնոյ. տեղիքն՝ որ ընդ անթովք.
to lose patience, to grow impatient.
· Calfa
Զինքն ի յանժուժացելոյն (այլ ձ. անժուժկալելոյն) տեղին կարգեաց. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
that writes in an unbecoming manner;
indecently written.
· Calfa
Եւ Անյարմար. անճահ. անմիափան. օտար. անտեղի.
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
· Calfa
Անյարմար. անվայելուչ. անճահ. անպատշաճ. անդէպ. անտեղի. օտար. անշուք. ցած իմն. ուսլուպսուզ. եագըշըգսըզ. μὴ πρόσηκον, ἁπεικόν, ταπεινόν. inconveniens, absurdum, humile, vile.
unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.
· Calfa
Մի՛ ինչ էութեանն աննմանութիւն իմասցի։ Ուրանօր էութեանն նոյնութիւն, զո՞ր կալցի տեղի աննմանութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Անքանակ եւ անորակ, անտեղի եւ աննմանութիւն։ Անեղ եւ անստեղծ, աննիւթ եւ աննմանութիւն. (Բենիկ.։)
without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.
· Calfa
Աննշան առ տիպս է անտեղի տալին (այսինքն կարծրն). (Նիւս. կազմ.։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
· Calfa
ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
· Calfa
Ասի անունդ անըմբռնելի, վասն զի արդարեւ իսկ անտեղի եւ անժամանակ է. (Մագ.։ Երզն. եւ այլն։) Այլ ի զուր, զի յայլ լեզուս եւս է բառ նմանաձայն (պ. նամ. յն. օնօմա. լտ. նօմէն. եւ այլն. որ եւ թ. ատ, իսմ.)
cf. Անունակ.
· Calfa
Լիցի օտարանոցք, եւ տեղի սննդեան անունողաց տածումն. (Խոր. ՟Գ. 20։)
iron collar (of a pillory);
collar;
ring.
· Calfa
Ո՛չ չափ անչափին, տեղի անուրին, կամ երբ անբաւին. (Գանձ.։)
not confined to one place, unbounded, infinite;
houseless, homeless.
· Calfa
Չունօղ զտեղի. անյարկ. անտուն.
unbecoming, improper, unsuitable, unfit, absurd, unseemly.
· Calfa
ἅτοπος, -ον. absurdus, -um, ἅλογος, irrationalis, ἁνεπιτήδειος, non idoneus, ineptus. Անպատշաճ. անճահ. անտեղի. անբանաւոր. ամօթալի. յոռի. եօլսուզ, եագըշմազ, ապէս. տե՛ս (Յոբ. ՟Դ. 8։ ՟Ի՟Է. 6։ ՟Լ՟Զ. 21։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 27։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 6։)
impudent, disrespectful, irreverent, immodest, shameless;
impudently, without shame, irreverently, disrespectfully.
· Calfa
Պարզերես. աչալուրջ. համարձակ. անաչառ. պանծալի. ուր չիք տեղի ամօթոյ. ճեռմակերես.
cf. Անպատեհ.
· Calfa
ἁνήρμοστος, ἁπρεπής, ἁνάξιος. incongruus, inconveniens, indignus. Անպատկան. անպատեհ. անյարմար. անվայելուչ. անտեղի. անարժան. անկարգ, անշնորհք. մինասիպէթսիզ, ճայիզսիզ.
cf. Անպարոյր.
· Calfa
cf. ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ. Անպարագիծ էին բոլորից բնութեանց՝ լայնածաւալ տեղի. (Շար.։)
cf. Անպարոյր.
· Calfa
Անպարագիր պատկեր, կամ տիպ, կամ զօրութիւն։ Անպարագիր տեղի ամենեցուն։ Անպարագիրն հայր, կամ էակ. (Նար.։ որ եւ խչ. ասէ.)
immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.
· Calfa
ἅσεμνος, incastus, impudicus, inhonoratus, ἁκάθαρτος, immundus, impurus. Օտար ի պարկեշտութենէ. անհամեստ. անամօթ. եւ Անվայելուչ. անմաքուր. աղտեղի. անսուրբ. անդէպ. էտէպսիզ, փիս, եագըշըգսըզ, պէթ.
cf. Անպէտ.
· Calfa
Անպիտան եւ վնասակար ուսմամբ։ Անպիտան եւ գարշելի օրինացդ։ Յաղտեղի եւ յանպիտան մարդկանէ։ Անպիտան մահուամբ ելանիցեմք. (Փարպ.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
· Calfa
ἁνίημι. dimitto, remitto, indulgeo. Ներել. զիջանիլ. թոյլ առնել. թողացուցանել. տեղի տալ. թող տալ, աչք խփել. գօյ վէրմէք, մազուր պույուրմագ.
inquietude, uneasiness;
agitation.
· Calfa
Հանապազ տեղեաց ի տեղիս փոխին, զի անհանգիստ են, եւ գիշահոտ յանհանգստութենէն. (Ոսկիփոր.։)
exempt from tax or impost.
· Calfa
Ամենայն տեղի՝ զոր եւ ունին, անհարկ եւ ազատ լիցի. (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 50։)
sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.
· Calfa
Յանհիւթ ապառաժ տեղին. (Ագաթ.։)
to be neglectful, inattentive, indifferent.
· Calfa
Յամենայն այդպիսի կասկածանաց անհոգացեալ լինի թագաւորութիւնս մեր։ Յանկասկած տեղի հեռացուցեալ՝ լինէր անհոգացեալ. (Փարպ.։)
person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.
· Calfa
Տնտեսութիւն յանձն է ինձ։ Նմա էր յանձն հանել հարկ զաշխարհին։ Գիտիցեն, ում պահեալ կայ եւ յանձն է տեղին։ Յանձն առնեմ զսա քեզ, եւ յանձն լիցի. (՟Ա. Կոր. -Թ. 17։ ՟Բ. Մակ. ՟Դ. 28։ ՟Թ. 24։ Տոբ. ՟ժ. 13։)
cf. Անխտիր.
· Calfa
Մտցեն ի նոսա անխտիր, եւ պղծեսցեն զնոսա։ Յամենայն տեղիս պաշտամանց անխտիր համարձակ մտանեմ. (Եզեկ. ՟Է. 22։ ՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։)
indifference;
indiscretion.
· Calfa
Դադարեցին զօրք թագաւորին խառնամուխ լինել յամենայն տեղիս անխտրութեամբ. (Եղիշ. ՟Է։)
ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.
· Calfa
Անծանօթի Աստուծոյ։ Անծանօթ ճանապարհ, կամ տեղի. (Գծ. ՟Ժ՟Է. 23։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 7։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
· Calfa
Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
· Calfa
Յանկասկած տեղի հեռացուցեալ. (Փարպ.։)
without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ
· Calfa
Օտար ի կարգէ եւ ի կանոնէ. անտեղի. անիրաւ. խառնակ. անպատշաճ. (յն. եւ լտ. պէսպէս լինի). եօլսուզ. նիզամսըզ.
Անկարգ ցանկութիւն, ամբարտակ, հրոսակ. տեղիք, ձմեռունք. պաշտօնեայք. (Ագաթ.։ Խոր.։ Կորիւն.։ ՃՃ.։ Լմբ.։)