Definitions containing the research վերայ : 3205 Results

Անարժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unworthiness.

NBHL (1)

Աղօ՛թս արարէք ի վերայ անարժանութեանս իմոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անբանաբար

See full entry →

adv.

cf. Անբանս.

NBHL (1)

Բանականապէ՞ս բաղբաղայս ի վերայ դնէ, եթէ անբանաբար. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անբաւ, ից

See full entry →

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

NBHL (1)

Ի վերայ անբաւ մարդկան։ Լինիցին առաջինքն քո սակաւք, եւ վերջինքն քո անբաւք. (Յոբ. ԼԶ. 28։ ՟Ը. 7։)


Անբժշկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբժշկելի.

NBHL (1)

Զբովանդակ թոյնս անբժշկականս իժից եւ քարբից եհեղ ի վերայ քրիստոնէից. (Արծր. ՟Ա. 14։)


Անգիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

NBHL (1)

Անգիտանայցէ ակամայ։ Քաւեսցէ վասն նորա քահանայն՝ վասն անգիտութեանն, զոր անգիտացաւ։ Մի՛ ածեր ի վերայ մեր մեղս, զի անգիտացաք։ Ոչ անգիտացեալ, թէ չար է արար նոցա. (Ղեւտ. ՟Դ. 13։ ՟Ե. 18։ Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 10։ Իմ. ՟Ժ՟Բ. 10։)


Անգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

NBHL (1)

Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։


Անգղ, գեղ, գեղց, եղաց

See full entry →

s.

vulture.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան անգեղց ի վերայ մեռեալ գործոց անկանիս. (Իսիւք.։)


Անգոյ, ից

See full entry →

adj. s.

not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

NBHL (1)

Անգոյք են, որպէս եղջերուաքաղն եւ արալեզն։ Ի վերայ անգոյիցն զեթէ է՞ն խնդրել պարտ է. (Սահմ. ՟Ա։)


Անգոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nothingness, nothing.

NBHL (1)

Մահ է ի վերայ մեր՝ ո՛չ էութեանս անգոյութեան, այլ միաւորութեանցն անջատմունք. (Մաքս.։)


Անգործ

See full entry →

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

NBHL (2)

Անգործ եղեալ դառնութիւնքս այսոքիկ։ Անգործ առնեմք զդատաստան դատաւորին ի վերայ մեր. (Սարգ.։)

Ունայնս եւ անգործս բարբառել։ Անգործս լացցես ի վերայ խորհրդոց քոց։ Թո՛ղ զնոսա անգործս ի քեզ հաջել, եւ ի յինքեանս երգիծանին. (Բրս. յուդիտ. եւ բարկ։)


Անդամ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.

NBHL (1)

Պարտ է ի վերայ մեղուցեալ անդամոցն խնդրել զողորմութիւն. (Փարպ.։)


Անդամաթիւ, թուի

See full entry →

s.

the dissected parts.

NBHL (1)

Ի վերայ յօշելոյ անդամաթուին։ Դիցես ի դմա զանդամաթիւդ զամենայն։ (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 11։ եւ Ղեւտ. ՟Ա. 8։ ՟Ը. 20։ Եզեկ. ԻԴ. 4։)


Անդէն

See full entry →

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

NBHL (1)

Անդէն վաղվաղակի պատուհաս ի վերայ հասանէր. (Ագաթ.։)


Անդէպ

See full entry →

adj.

indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.

NBHL (1)

Եղեալ շրջէր (Դաւիթ) ի վերայ տանեաց, յանխտիրս հայեցաւ, յանդէպս տեսանէր. (Կոչ. ՟Բ։)


Անդուլ

See full entry →

adj. adv.

assiduous, continual;
assiduously, continually, incessantly.

NBHL (1)

Անդուլ եւ անդադար զգրգռումն աղմկին ի վերայ յաճախեալ. (Յհ. կթ.։)


Անդունդք, դնդոց

See full entry →

s. pl.

abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.

NBHL (1)

Խաւար ի վերայ անդնդոց։ Աղբիւրք անդնդոց։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմս։ Ծփէաք ի հանդրին անդունդս։ Յանդունդս տառապեցայ։ Անդունդք խորոց, եւ այլն։


Անդստին

See full entry →

adv.

from, since, as soon as, when;
radically, originally, naturally;
anew, afresh;
even then;
— ի մանկութենէ իմնէ, from my infancy;
— յարարչութենէ աշխարհի, from the creation of the world.

NBHL (1)

Անդստին ի կաւոյ ստեղծ։ Գնդակ ի ներքոյ երկուց ստեղանցն անդստին ի նմանէ։ Քերովբ ի վերայ գլխոյ քաւութեանն անդստին ի քաւութենէ անտի։ Անդստին ի մեքենովթայն ուսք իւր։ Խորշք նորա անդստին ի նմանէ. եւ այլն։


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (1)

Գտցէ դարձեալ ի վերայ հօր զհաւասար անդրադարձութիւն. (զորօրինակ՝ լոյս է հայր. որպէս եւ որդին ասէ, ես եմ լոյս աշխարհի). (Կիւրղ. գանձ.։)


Անդրի, րւոյ, րեաց

See full entry →

s.

statue;
bust;
— վիթխարի, colossus.

NBHL (1)

Թէատրոնն Յերակլիա. որ է տեսարան շինեալ ի վերայ անդրոյ միոյ, այս ինքն պատկերի, որ ընդունի յինքն արս քսան հազարս. (Տօնակ.։)


Աներասան, ի, աց

See full entry →

adj.

not broken in, unruly;
unbridled, unreined, ungoverned, debauched.

NBHL (1)

Ռափսակ անկապ եւ աներասան ի վերայ Աստուծոյ զլեզուն լուծեալ։ Ըստ նոցա աներասան յանդգնութեանն. (Պրպմ. ԼԷ։)


Աներկիւղաբար

See full entry →

cf. Աներկիւղ.

NBHL (1)

Մի՛ յաներկիւղս լինիր՝ յաւելուլ մեղս ի վերայ մեղաց. (Սիրաք. ՟Ե. 5.) յն. աներկիւղ։


Անզաւակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a person bereft of children;
barrenness.

NBHL (1)

Լա՛ւ է անզաւակութիւն հանդերձ քաջութեամբ։ Այրութիւն եւ անզաւակութիւն եկեսցէ յանկարծակի ի վերայ քո։ Մի՛ եւս լիցի այդ ի մահ եւ յանզաւակութիւն. (Իմ. ՟Դ. 1։ Ես. ՟Խ՟Է. 9։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 21։)


Անզգամ, ի, աց

See full entry →

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

NBHL (1)

Վիշապն յարձակեցաւ ի վերայ երիւարին ահագին եւ անզգամ շնչմամբ յոյժ. (ՃՃ.։)


Ամպրոպ, աց

See full entry →

s.

thunder-clap, thunder;
noise, explosion, crash, report.

NBHL (1)

Տեղաց ի մեզ զամպրոպ դառնութեան։ Ամպրոպ չարութեան զեղեալ շուրջ զեկեղեցեաւն Աստուծոյ։ Արեան, եւ ամենայն չար ամպրոպաց։ Մեծագոյն իմն ամպրոպ ի վերայ խրոխտայր հասուցանել։ Արժանի այնմիկ չար ամպրոպի զինքեանս վարկեալս. (Յհ. կթ.։)


Ամսական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

monthly;
menses;
monthly pay.

NBHL (1)

Դադարէ անդ ամսական աւուրբք։ Ամսականօք աւուրբք եկաց ի վերայ քաղաքին. (Լաստ. ՟Գ. ԺԶ։)


Ամրագոյն

See full entry →

adj.

more solid or strong, very durable, well fortified.

NBHL (1)

Եկեղեցի (հիմնեալ) ... յանշարժ վիմին վերայ ամրագոյն. (Գանձ.։)


Ամրոց, աց

See full entry →

s.

castle;
citadel;
fort, fortress;
redoubt, outwork.

NBHL (1)

Մինչեւ ցքաղաք ամրոցին տիւրացւոց։ Եկին յամրոց տանն Բեթէղբերիթայ. այրեցին ի վերայ նոցա զամրոցն հրով։ Եւ առ Դաւիթ՝ զՍիոն, եւ զամրոց նորա։ Նստաւ Դաւիթ յամրոցին, եւ կոչեցաւ այն՝ քաղաք Դաւթի։ Յո՞ դուք յուսացեալ նստիք յամրոցդ Երուսաղէմի. եւ այլն։


Ամօթ, ոյ, ով

See full entry →

s.

shame, confusion, abashment;
bashfulness;
ignominy, turpitude;
baseness;
յ— առնել, to put to shame, to confound;
յ— լինել՝ զամօթի հարկանել, to be ashamed, to be confounded, to blush;
—ք, privy parts.

NBHL (2)

Է ամօթ՝ որ ածէ ի վերայ զմեղս, եւ է ամօթ՝ որ ածէ զփառս եւ զշնորհս. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 11։)

Զահի զամօթի հարեալ՝ անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց. (Եսթ. ՟Է. 8։)


Ամօթխած, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Ամօթլեած.

NBHL (1)

Շնորհք ի վերայ շնորհաց՝ կին ամօթղած։ Նախ քան զամօթխածն ծագեսցին շնորհք. կամ յառաջ քան զամօթղածն նախ շնորհքն եկեսցեն. (Սիրաք. ՟Ի՟Զ. 19։ Ոսկ. եփես. եւ Մտթ. ի Սիրաքայ.։)


Այբբեն

See full entry →

s.

cf. Այբուբենք.

NBHL (1)

Ի վերայ այբուբենիցն յարմարեալ շարագրեաց։ Ըստ թուոյ այբուբենացն գրոյ (լատինացւոց՝ իգ) վանորայս շինեաց. եւ այսպէս կատարեաց զամենայն այբբենքն. (Մարթին.։)


Այբուբենք, ից

See full entry →

s.

alphabet.

NBHL (1)

Ի վերայ այբուբենիցն յարմարեալ շարագրեաց։ Ըստ թուոյ այբուբենացն գրոյ (լատինացւոց՝ իգ) վանորայս շինեաց. եւ այսպէս կատարեաց զամենայն այբբենքն. (Մարթին.։)


Այդպէս

See full entry →

adv.

so, thus, in this manner.

NBHL (1)

Մեր այդպէս հասեալ է ի վերայ բնութեանդ դորա։ Եւ ամենայն որ ոչ այդպէս է, ի նա չարին արարած խառնեալ է. (Եղիշ. ՟Ը. ՟Բ։)


Այդպիսի, իսւոյ, իսեաց

See full entry →

adj.

such, like, similar, so.

NBHL (1)

Զի՞նչ գործես, ո՛վ այդպիսիդ. իջուցանես ի յերկիր զյոյսն մեր։ Ուստի՞ դուք, ո՛վ այդպիսիքդ, եւ մեծին եւ փոքուն զքանակն ի վերայ բերէք։ Ասացէ՛ք մեզ ո՛վ այդպիսիքդ։ Ասա՛ ինձ, ո՛վ այդպիսիդ. (Կիւրղ. պրպմ. ԼԷ։ եւ գնձ. ՟Ժ՟Ա. ԻԹ։)


Այդր

See full entry →

adv.

just there, in the same place;
from the same place, again, over again, anew, afresh.

NBHL (1)

Նստարո՛ւք դուք այդր։ Տեսանե՞ս, զի՞նչ ծերք տանդ Իսրայէլի գործեն այդր։ Մի՛ մնասցէ այդր քար ի քարի վերայ։ Նստարո՛ւք այդր։ Է՞ ոք այդր այր. ասասցես, թէ ո՛չ է. եւ այլն։


Այժմու, ուց

See full entry →

adj.

cf. Այժմեան.

NBHL (1)

Իսկագոյն ասացեալն է ի վերայ այժմուցս եղելոցս. (Փիլ. լին.։)


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

See full entry →

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

NBHL (2)

Մեք երանեմք այլոց։ Քանզի նա զայլոյն ապականէր։ Զի մի՛ իբրեւ յայլոյ հիման վերայ շինիցեմ. (Մաղ. Գ. 15։ Առակ. ԻԷ. 13։ Հռ. ԺԵ. 20։ )

Եւ նոքա այլ հասին անողորմք ի վերայ թշուառականացս. (Լմբ. սղ.։)


Այլ, Այլ արդ

See full entry →

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

NBHL (2)

Մեք երանեմք այլոց։ Քանզի նա զայլոյն ապականէր։ Զի մի՛ իբրեւ յայլոյ հիման վերայ շինիցեմ. (Մաղ. Գ. 15։ Առակ. ԻԷ. 13։ Հռ. ԺԵ. 20։ )

Եւ նոքա այլ հասին անողորմք ի վերայ թշուառականացս. (Լմբ. սղ.։)


Այլ

See full entry →

adv.

besides, moreover, more.

NBHL (2)

Մեք երանեմք այլոց։ Քանզի նա զայլոյն ապականէր։ Զի մի՛ իբրեւ յայլոյ հիման վերայ շինիցեմ. (Մաղ. Գ. 15։ Առակ. ԻԷ. 13։ Հռ. ԺԵ. 20։ )

Եւ նոքա այլ հասին անողորմք ի վերայ թշուառականացս. (Լմբ. սղ.։)


Այլայլեմ, եցի

See full entry →

va.

to alter, to change;
to vary, to diversify;
to corrupt;
to disaffect, to alienate;
to discountenance;
to falsify, to counterfeit;
to distemper, to disorder.

NBHL (1)

Ի վերայ այլայլող եւ դիւրափոփոխ բնութեանս։ Այլայլող ի բարւոյն ի չարն. (Լմբ. սղ. ԾԹ։)


Անզգամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be rascally, to be knavish, to be wicked;
to become mad, to grow mischievous.

NBHL (2)

Ի վերայ ամենայն մեղանաց՝ որով անզգամիմք, ընթանայ մաղթանքս. (Լմբ. սղ.։)

Մի՛ անզգամեր (նոր ձ. մի՛ անզգամիր) ի վերայ եղելոց իրացդ ընդ քեզ յառնէն քումմէ. (Պտմ. աղեքս.։)


Անզգաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

NBHL (2)

Յորոց վերայ անկեալ յանզգաստս. (Փարպ.։)

Յանզգաստից եկեալ հասանէին ի վերայ նոցա։ Գաղտ բնաւ յանզգաստուց զարհուրեալ գնամք. (Փարպ.։)


Անզգոյշ, գուշի, ից

See full entry →

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

NBHL (1)

Անզգուշաբար ի վերայ հասեալ. (Յհ. կթ.։)


Անզգոյշ

See full entry →

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

NBHL (1)

Անզգուշաբար ի վերայ հասեալ. (Յհ. կթ.։)


Անզեղջ, ից

See full entry →

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

NBHL (3)

Խստանայ սիրտ նորա, եւ մնայ անզեղջ։ Անզեղջ է ի չարիսն։ Ո՞ւր ես անզեղջդ ի չարիս բանսարկու։ Անզեղջ յանօրէնութիւն, կամ ի ստախօսութիւն, կամ ի նենգութիւնն։ Ի վերայ կամակորիցն եւ անզղջիցն. (Լմբ.։)

Մերթ այն ինչ՝ յորոյ վերայ չէ եղեալ զղջումն եւ ցաւ. չիզղջացած. փիւշման օլունմազ.

Ի Տեառնէ ժամանեալ անզեղջ խռովութիւն ի վերայ Ադամայ. (Զքր. կթ.։)


Անէծք, նիծից

See full entry →

s. pl.

imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

NBHL (1)

Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։


Անընդհատ

See full entry →

adj. adv.

uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.

NBHL (2)

Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)

Անընդհատ տիրէր ի վերայ նորա արդար իրաւունքն. (Լմբ. պտրգ.։)


Անթաց

See full entry →

adj.

dry.

NBHL (1)

Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեանն. (Դիոն. ածայ. ՟Բ։)


Անթափ

See full entry →

adj.

unspilt;
raw, unprepared.

NBHL (1)

Ոչ ոք արկանէ կապերտ անթափ ի վերայ հնացեալ ձորձոյ. (Մտթ. ՟Թ. 16։ Մրկ. ՟Բ. 21։)


Անթիւ, թուոյ, ոց

See full entry →

adj.

innumerable, immense.

NBHL (1)

Եթէ ի վերայ անթուոյ եդի զձեռն իմ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 25։)


Անժամանակաբար

See full entry →

adv.

unsonably;
eternally.

NBHL (1)

Ի վերայ անմարմնոցն եւ իմացականացն անժամանակաբար եւ առանց հեղգութեան կատարելագործին. (Մաքս. ի դիոն.։)