Definitions containing the research ստի : 3494 results

Հրաժարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հրաժարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տալով, կամ հրաժարեցուցանելով։ Զմկրտեալսն հրաժարեցուցանեն ի սատանայէ։ Հրաժարեցուցանել ի մսոյ, կամ ի ծառոյ, ի մարմնական իմաստից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Յճխ.։ Եզնիկ.։ Մագ. ՟Ե։)


Հրաժեշտ, ի

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրէ զաստի հրաժեշտն. (Իսիւք.։)


Հրահանգապետ, աց

s.

chief usher;
gymnasiarch.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրինականացն դաստիարակէ զհրահանգապետս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հրահանգեմ, եցի

va.

to instruct, to teach, to exercise, to drill, to discipline, to tutor, to train up, to form, to regulate, to civilize, to polish, to fashion.

· Calfa

NBHL (1)

γυμνάζω, παιδεύω, ἁσκέω exerceo, instituo, doceo, erudio. Կրթել ի հրահանգս. վարժել. մարզել. դաստիարակել. ուսուցանել. խրատել. սանձել. կարգաւորել.


Հրամայական, ի, աց

adj.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
s. gr. imperative mood.

· Calfa

NBHL (2)

Ե՛րթ յետս իմ ասելն հրամայական է (սաստիւ)։ Աստուածասիրաց կոչումն հրամայական (հրաւիրանաւ). (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր.։)

Բազում են բանից կերպարանք, հրամայական, եւ սաստի, եւ պատմութեան, եւ խրատու, եւ սոսկ խօսից. (Լմբ. սղ.։)


Հրաշագործ

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հրաշագործ նշանացն եւ արուեստիցն. (Կիւրղ. ղկ. (որ տայի եւ ի ՟Ա նշ։))


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զկապ սիրոյ հրաշալւոյն անխզելի պահելոյ։ Հրաշալի արուեստիւ հելլեն գրչութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 53։)


Հրաշակերտեմ, եցի

va.

to make, build or construct wonderfully well.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ծախիւք հրաշակերտէ շինուածս։ Հրաշակերտէ զեկեղեցին զարմանագործ արուեստիւ. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Հրաշք, շից

s. fig.

miracle, marvel, wonder, prodigy, portent;
monster;
spectre, phantom, larvae, ghosts;
— իմաստութեան, prodigy of science, of wisdom;
—շս գործել, to work a miracle;
to perform miracles, to do or work wonders;
ի —շս զարմացման ածել, to surprise, to astonish, to stun, to amaze, to astound;
ո՜վ —շիցս, what a wonder ! good Heavens ! Goodness gracious !.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշիւք արուեստից։ Արուեստն, եւ հրաշք իւր։ Քան զամենայն գործոց քոց հրաշս։ Առ հրաշիցն սքանչելութիւն։ Անճառ հրաշիւք։ Հրաշից սքանչելեաց կամ զարմանալեաց. (Նար.։)


Հրացայտ

adj. s.

emitting flames;
shining, sparkling, glittering;
— աչք, fire-flashing eyes;
—ք, fire-works.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի հրացայտ սաւառնաթեւիցդ վերայ նստիս։ Հրացայտ թեւօքն սլացեալ. (Շար.։ Գանձ.։)


Հրացան, ից, աց

adj. s.

throwing, casting or shooting fire;
gun, musket, fusil, piece, arquebuse, rifle, blunderbuss;
— բաղխիչ, գայլախազեայ, կախաղանաւոր, ասղնաւոր, կրկնահար, հողմահար, յետախցիկ, որսոյ, թռչնորսական —, percussion-gun, flint-gun, pendulum-gun, needle-gun, double-barrelled gun, air-gun, breech-loading, sporting-gun or shooting-gun, fowling or birding-gun, musket or rifle;
բաղխիւն —ի, musket-shot;
շռինդ —ի, report of a gun;
հարուած —ի, gun-shot wound;
— բարկութիւն, շանթք, thunder, thunder-bolt;
լնուլ զ—, to load a gun;
արձակել զ—, to shoot, to let off, to discharge, to fire;
չառնուլ հուր —ի, to miss fire, to flash in the pan;
—ք, hail of fire;
musketry.

· Calfa

NBHL (1)

Բռնութեամբ հրացան բարկութեանցն։ Սաստիկ բարկութեամբ հրացանից. (Իմ. ժթ՝. 12։ Ես. ՟Լ. 30։)


Հրդեհիչ

s.

incendiary.

· Calfa

NBHL (1)

Անիմաստիցն այրիչ վտակքն, եւ ողողիչք եւ հրդեհիչք, եւ տոչորականք. (Ագաթ.։)


Հրեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

of fire, fiery, igneous;
empyreal, celestial, spiritual, angelic;
—ք, the angels;
— երկինք, the Empyrean.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստիչ հրեղինաց. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Հրէանամ, ացայ

vn.

to become a hebrew, to embrace judaism;
to judaize.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ստիպես հեթանոսաց հրէանալ։ Որք հրէանալն կամին։ Ուրանալ զքրիստոս, եւ հրէանալ. (Կիւրղ. եբր.։ Ոսկ. գաղ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Հրէաստան, ի

s.

Judea.

· Calfa

NBHL (1)

ἱουδαῖα judaea. վր. հուրիաստանի. Երկիր Յուդայ ի պաղեստին. եահուտիստան. տե՛ս բռ. յտկ. ան։


Հրիտակատար

s.

heir;
legatee.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հրիտակատարն ոչ առցէ զհրիտակն, ստիպեսցեն ազգականց կտակագրին. (եւ այլն. Մխ. դտ.։)


Հիւանդութիւն, ութեան

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ պատահիցէ նմա հիւանդութիւն։ Զամենայն անկողինս նորա դարձուցանէ ի հիւանդութեան նորա։ Եթէ կեցցե՞մ ի հիւանդութենէ աստի իմմէ յայսմանէ։ Յանհնարին հիւանդութեան։ Անկայ ի հիւանդութիւն դժուարին։ Բժշկէ զամենայն հիւանդութիւնս քո։ Բժշկէր զամենայն հիւանդութիւնս, եւ զամենայն ախտս ի ժողովրդեանն.եւ այլն։


Հիւթ, ոց

s.

humour;
moisture;
succulency;
— պտղոց, juice;
syrup;
— բուսոց, sap;
— մսոյ, gravy;
— փորոտեաց, intestinal juices;
— ստամոքային, gastric juice;
ապակային —, vitreous humour.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Հիւթեղ. ուստի ՀԻՒԹ ՏԵՂԻ՝ է Հիւթաւոր վայր, այսինքն պարարտ եւ խոնաւուտ։ (Վստկ.։)


Հիւթանիւթ, ից

adj. s.

material;
material-things, matter;
root.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհի ոք զաստիսս ի հիւթանիւթ իրս. (Յճխ. ՟Ժ։)


Հիւպատ, ից

cf. Հիւպատոս.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՒՊԱՏԻՔ կամ ՀԻՊԱՏԻՔ. ՀԻՊԱՏՔ. որպէս Հիւպատոսութիւն. ուստի ՏԱԼ ՀԻՊԱՏԻՍ կամ ՀԻՊԱՏՍ՝ է Վարել զպաշտօն հիւպատոսութեան, կամ ունել կայսերաց զայն անուն պատուոյ ամս քանի մի.


Հիւսիսային

adj.

northern, septentrional, hyperborean, boreal.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ շնչելով հիւսիսային հողմոյն. (Տաղ.։)


Հիւսնական, ի, աց

adj.

of a carpenter.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսնական արուեստին էր արուեստագէտ. (Ոսկ. ես.։)


Հմտանամ, ացայ

vn.

to be well instructed, informed, versed, experienced.

· Calfa

NBHL (2)

Հմտանայր բղխելոց ի նմանէ իմաստիցն. (Արծր. ՟Ե. 3։ Հմտանալ յամենայն իմաստասիրականս. Շ. բարձր.։)

Իսկ այս հմտութիւն իմաստից է, զոր ի քերթողաց եւ ի շարագրաց բազում հմտանայ։ Հմտացեալ լինի ի քերթող արուեստաւորացն. (Նչ. քեր.։)


Հմտութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.

· Calfa

NBHL (1)

Հմտութիւն գիտութեանց, կամ արհեստի։ Նաւորդացն հմտութիւն։ Խելամուտ հմտութեամբ. (Պիտ.։)


Հնարագիտութիւն, ութեան

s.

ingenuity, cleverness, dexterity;
industry, manufacture, art;
չարարուեստ —, machination, plot, contrivance, intrigue.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ հնարագիտութեան արուստիցն։ Հնարագիտութեամբ ուղղեսցէ զբարսն. (Յճխ. ՟Ե։)

Արուեստիւ հնարագիտութեան. (Նար.։ ՟Կ՟Գ։)


Հնարացոյց

adj.

teaching, informing, instructing, suggesting.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուած հնարացոյց ի միջի ունիմ, եւ հարցանես, թէ ուստի՞ ուսար. (Սեբեր. ՟Է։)


Հնարիմաց, ից

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ է մարդ, զի պատկեր է աստուծոյ, հնարիմաց արուեստի եւ գիտութեան. (Լծ. ածաբ.։)


Հնգապետ, աց

s.

chief of five soldiers.

· Calfa

NBHL (1)

Զինուոր հնգապետ զիւր հնազանդեալսն իմաստնացուցանէ սաստիւ. այսպէս եւ տասնապետն. (Մխ. դտ.։)


Հնչեցուցանեմ, ուցի

va.

to sound, to resound;
to ring, to toll;
to divulge, to publish, to make public.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոցին խօսսն հնչեցուցանէ. (Լմբ. ստիպ.։)


Հնչիւն

cf. Հնչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչիւն յերկնից եկեալ իբրեւ սաստիկ հողմոյ։ Իբրեւ զհնչիւն փողոյ։ Հնչիւն խաղաղութեան։ Հնչիւն բարբառոյ (ոսկի զանգակաց. յն. լսելի բարբառ). (Գծ. ՟Բ. 2։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 36։ եւ ՟Լ՟Գ. 6։ Ել. ՟Ի՟Ը. 35։)


Հոգամ, ացայ, ացի

vn.

to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգասցո՛ւք զաստուածային ճանապարհս, թէ ուստի՞ սկսաւ, եւ ո՛ւր կատարի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Հոգեկրօն

adj.

living according to the spirit, spiritual, virtuous;
religious.

· Calfa

NBHL (2)

Զսրբազգեստիցն վերընծայեաց զանհամար ազինս հոգեկրօնս. (Նար. մծբ.։)

Նովին հոգէկրօն արուեստիւն յանապատ տեղիս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Հոլաթեւեմ, եցի

vn. va. to open or extend the wings;
to cover with the wings.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հողմ սաստիկ ի վերուստ հոլաթեւեալ ի վերնատունն կայր սրբոցն։ Եկն ի բարձանց իշխանութեամբ ապենիազն՝ հոլաթեւեալ աղաւնակերպ ի ձայն հնչման. (Տաղ.։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն, ուստի հոլովեցան, եւ հոլովեալ ի նմանէ եւ այլն. (Երզն. քեր.։)


Հողաբիր

adj.

digging the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծախս օդենեացն, ուստի զմաշկեղէն հանդերձիկն կազմեն, նովին եւ զհողաբիրսն հայթայթեն. (Եղիշ. երէց.։)


Հողախշտի

cf. Գետնախշտի;
— հանգիստ, resting place in earth, grave, sepulchre, tomb.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեալ հաւաքեցին ի քարապատուար շիրմի հողախշտի հանգստի. (Նար. խչ.։)


Հողմ, ոց

s. med. fig.

wind;
air;
չորք —ք, the four winds, four quarters of heaven;
—ք, jaundice;
— շրջանաւոր, monsoon;
—ք տարեւորք, կանոնաւորք, the trade-winds;
հարուած, բաղխիւն —ոյ, gust of wind;
gale;
cf. Ընթացք;
թեթեւ, քաղցր, զովարար, յաջող, անհաստատ —, light or gentle breeze;
soft, fresh, fair, changing wind;
ցըրտաշունչ, կատաղի, մոլեգին, մրրկալից, սաստկաշունչ, ուժգին, ահեղագոչ —, cold, angry or raging, furious, stormy, impetuous, violent, roaring wind;
ի թեւս —ոյ, on the wings of the wind;
— շնչէ, մռնչէ, փոխի, դադարէ, the wind blows, roars, changes, calms or falls;
— գոյ, it is windy, gusty;
— ելանէ, the wind is rising;
հակառակ է —, the wind is contrary;
ընդդէմ —ոյ նաւարկել, to sail against the wind, or in the wind's eye, to sail with a head wind, to haul the wind;
յաջողակ —ով նաւարկել, to sail before the wind, to be to leeward, to have a fair wind, a wind right aft, to scud;
to prosper;
տալ —ոյ զառագաստս, to unfurl the sails, to spread the canvass;
— աջողակ ուռնոյր՝ լնոյր զառագաստս մեր, a favourable wind filled our sails;
տալ —ոյ, to throw to the winds;
շրջել յամենայն —ոյ, to turn with every wind (of fortune), to be a weather-cock, a time-server;
զ—ս արածել, to feed on air, to cherish vain hopes, to build castles in the air;
ջանալ —ոյ, to labour or strive in vain, to lose one's pains;
գնալ զ—ով, to vanish to dissolve into air, to disappear;
զ—ս ժառանգել, to be reduced to one's last shifts, on one's last legs, to amuse oneself with idle expectations, to buoy oneself up with vain hopes;
ըստ շնչելոյ —ոց եւ վարելոյ ալեաց, at the mercy of the winds and waves;
մարգարէքն մեր էին ի —, our prophets prophesied to the wind.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՂՄՔ ասին եւ Կողմանք աշխարհի, ուստի շնչեն հողմք.


Հողմօրէն

adv.

like the wind.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբաւութիւն ջուրցն հեղեղաց հողմօրէն շնչմամբ վերստին ցամաքեցուցանէր. (Վահր. երրդ.։)


Հոմանի, նւոյ, նեաց

s.

lover.

· Calfa

NBHL (1)

Թողու ոստիկան պարսից զմի յիւրոց հոմանեաց. (Արծր. ՟Ե. 4։)


Հաւասարեմ, եցի

va. vn.

cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ երկիւղի հաւասարէին կամաց ձերոց. (Լմբ. ստիպ.։)


Հաւաստապէս

adv.

cf. Հաւաստեաւ.

· Calfa

NBHL (2)

Թէ ոչ մահն հաւաստի, ապաքէն եւ ոչ կեանքն հաւաստապէս. (Անան. եկեղ։)

σαφῶς, δήτα certe, manifeste, sane, utique ἁκριβῶς diligenter, exacte, plane. որ եւ ՀԱՒԱՍՏԵԱՒ, ՀԱՒԱՍՏԱԲԱՐ. Հաւաստի. հաւաստիւ. անրկբայաբար. հաստատապէս. անշուշտ. ստուգապէս. եւ Յստակապէս. յայտնապէս.


Հաւաստեաւ

adv.

certainly, truly, doubtlessly, assuredly, positively, upon good grounds.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՀԱՒԱՍՏԱՊԷՍ. (ի գործիականէ բառիս Հաւաստի)


Հաւաստեմ, եցի

va.

to show, to prove, to confirm;
to justify, to vindicate;
to certify, to assure;
to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate.

· Calfa

NBHL (1)

διασαφέω manifestum reddo. Հաւաստի առնել. հաւատարիմ կացուցանել. քաջայայտ կամ աներկբայ ցուցանել. հաստատել. ստուգել.


Հաւաստումն, ման

s.

cf. Հաւաստիք.

· Calfa


Հաւատարիմ, մի, մաց

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

· Calfa

NBHL (1)

πιστός fidelis, fidus. Մտերիմ ի հաւատս առաջի աստուծոյ, կամ մարդկան. արժանահաւատ. իրաւամբք եւ յապահովի հաւատալի. հաւաստի. վստահելի. ընդունելի. եբր. էմուն, նէէման. թ. էմին.


Հաւատարմանամ, ացայ

vn.

to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.

· Calfa

NBHL (1)

դիմազ. ՀԱՒԱՏԱՐՄԱՆԱՅ ացաւ. դիմազ. Ասի զբանից եւ զիրաց, որպէս Հաւատարիմ՝ այսինքն հաւատալի լինել. հաւաստիլ. ստուգիլ. ընդունելի գտանիլ. հաստատիլ.


Հաւատարմութիւն, ութեան

s.

fidelity, loyalty;
good faith, honesty, plain-dealing, sincerity;
confidence, security;
certitude, certainty, assurance.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Ստուգութիւն բանից. հաւաստիք իրաց.

ՀԱՒԱՏԱՐՄՈՒԹԻՒՆ. πίστις fides. Հաւատք. եւ Արժանահաւատութիւն. յարգ ընծայելի հաւատարիմ անձին կամ հաւաստի բանից. Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 23։ ՟Ա. Մնաց. ՟Թ. 22. 26. 31։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ա. 15։ Նեեմ. ՟Թ. 38։ Երեմ. ՟Ի՟Ը. 9։ Ովս. ՟Ե. 9։)


Հաւաքեմ, եցի

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

· Calfa

NBHL (1)

συλλέγω colligo συνάγω, ἁθροίζω congrego περιστέλλω coarcto στοιβάζω constipo եւ այլն. Ի մի ածել կամ աճեցուցանել՝ քաղելով աստի եւ անտի. ժողովել. գումարել. ամփոփել. ամբարել. կուտել. դիզել. ժողվըտել. Տե՛ս (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 10։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 16։ Երգ. ՟Բ. 5։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 5։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 4. եւ այլն։)


Հաւիկ

cf. Հաւուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւիկ մի պայծառ կացեալ ի յայն խաչաթեւին ... Ա՛յ գեղեցկագեղ հաւիկ, որ նստիս յայդ խաչաթեւիդ վերայ. (Տաղ ի քրիստոսատրոյ.։)


Հեգ, ից

s.

spelling;
syllable.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք ի կատարեալ հասակի եւ աստիճանի գիտութեան գոլով՝ հեգից եւ վանգից պիտոյանայ ուսման. (Ոսկ. ես.։)