Definitions containing the research ոք : 5050 results

Տարասահմանեմ, եցի

va.

to banish, to exile, to drive away, to remove.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ տարասահման լինիցիմք, եւ օտարոտի ի հայրենեացն մերոց։ Եթէ կամիցիս շինել զտունն զայն, ոչ ոք զնա տարասահմանել կարասցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։ ՟Բ. 10։)


Տարբերութիւն, ութեան

s. ast.

difference;
dissimilitude, diversity, variety, distinction, disparity;
shade;
agitation, inconstancy, wavering;
course;
վերելական —, ascensional difference.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս մեծագունի եւ փոքու զանազանիցիմք (ըստ կարծեաց), առ ի չափելն հասանելով՝ վաղվաղակի դադարեսցուք ի տարբերութենէն. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Տարորոշեմ, եցի

va.

to distinguish, to separate, to divide.

· Calfa

NBHL (1)

Յերիս տարորոշել բնութիւնս զմարդ ոչ ոք կամի. (Սարկ. հանգ.։)


Տարտամութիւն, ութեան

s.

want of determination, irresolution, indecision, uncertainty, embarrassment, perplexity;
cowardice, poltroonery;
sloth, idleness.

· Calfa

NBHL (1)

Տարտամութիւն՝ քնոյ է լծակից. (որ ոք սխալէն, ամենայն իրօք մտրակի կարօտանայ յաղագս տարտամութեան. Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Տարտարոս, աց

s.

Tartarus, hell;
մշտագիշեր —, the gloomy Tartarus.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յաղցից եւ ի բոցոյ հրկիզեալ ի ցանկութեանցն. քանզի սոքա են ճշմարիտ տարտարոսն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 234։)


Տարփումն, ման

s.

cf. Տարփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Բորբոքեալ անձկակարօտ տարփմամբ սիրոյ. (Շ. տաղ որոտմ.։)


Տգէտ, գիտաց

adj.

ignorant;
unlearned, untaught, illiterate;
idiotic, silly, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Տգէտ են նոքա յարդարութենէ անտի աստուծոյ. (Եփր. հռ.։)


Տգիտաբար

adv.

ignorantly, unlearnedly, unskilfully.

· Calfa

NBHL (1)

Տգիտաբար զխաւարն իբրեւ զլոյս սիրիցէ։ Մի՛ ոք յանդգնեսցի տգիտաբար խիզախելով. (Խոսր.։)


Տգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant, unaware of, unacquainted with.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ արդ տգիտացար յայդմնկ։ Ապա թէ ոք տգիտանայցէ, տգիտասցի. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 9։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 38։)


Տգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

Տգիտութիւն՝ անձին իւրում չէ բարւոք։ Մի՛ ասեր առաջի աստու՛ծոյ թէ տգիտութիւն (կամ անգիտութիւն) ՟Է։ Վասն տգիտութեանն որ է ի նոսա, վասն կուրութեան սրտից իւրեանց։ Յաւելուլ ի մեղսն մեր եւ ի տգիտութիւնս.եւ այլն։


Տեառնամայր

cf. Տիրամայր.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայք այնոքիկ (իւղաբերք) անուամբ կոչին տեառնամայրք. այսինքն որպէս մարք եղբայր անուանելոց յիսուսի. կամ քորք տիրամօր կուսի. (Եղիշ. յար.։)


Տելետի

s.

consecration.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. դէլէդի. τελετή . Կատարումն. եւ Սրբազանութիւն. նուիրագործութիւն. եւ նուիրական ոք.


Տրապիզիտ, աց

s.

money-changer;
table-companion, messmate.

· Calfa

NBHL (1)

Տրապիզիան ոք զիս աստլ ոչ ճանաչէ։ Պա՛րտ էր քեզ ասէ տալ զարծաթդ իմ ցտրապիզիասն. (Ոսկ. մտթ.։)


Տրորիմ, եցայ

vn.

to rot, to become rotten, to grow putrid or corrupt, to spoil;
to fester.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցաւս հիւանդութեան անկեալ դնիցի, տրորիցի եւ մաշիցի։ Տեսանիցէ զուրուկ ոք անկեալ եւ տրորեալ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)


Տրտմակից լինիմ

vn.

to compassionate, to be afflicted for another, to share another's grief or care.

· Calfa

NBHL (1)

Վարքն յովհաննու ողբումն էր, որ կոչէր ի սուգն, եւ նոքա ոչ եղեն տրտմակից. (Մեկն. ղկ.։)


Տրտմեցուցանեմ, ուցի

va.

to displease, to discontent, to afflict, to chagrin, to pain, to grieve;
to cast a gloom over, to darken.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ տրտմեցուցաներ զոք, եւ մի տրտմիր յումեքէ. (Նեղոս.։)


Տրտմիմ, եցայ

vn.

to be displeased, afflicted, grieved, chagrined, to sorrow, to take to heart, to repine, to fret.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմեցաւ կային յոյժ։ Մի՛ տրտմիցիս ի սրտի քում զկնի տրոցն քոց նմա։ Տրտմեցաւ յովնան տրտմութիւն մեծ ... թէ արդարեւ յոյժ տրտմեա՞լ իցես ի վերայ դդմենւոյն։ Ակն ունէի, թէ ոք տրտմեսցի ընդ իս (ցաւակցութեամբ)։ Տրտմեցան ի վերայ քո։ Տրտմեսցին վասն քո։ Ուրա՛խ եմ, ո՛չ զի տրտմիցիք, այլ զի յապաշխարութիւն տրտմեցարուք։ Քանզի տրտմեցայք դուք ըստ աստուծոյ։ Տուք արբեցութիւն տրտմեցելոց.եւ այլն։


Տրտնջանք

s.

cf. Տրտունջ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնպէս եւ սոքա զմարմնական փափկութիւն՝ մաղկտալով եւ տրտնջանօք. (Լմբ. իմ.։)


Տրտնջեմ, եցի

vn.

to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.

· Calfa

NBHL (1)

γογγύζω (լծ. գանգատել) murmuro, mussito, musso, obmurmuro καταλαλέω obloquor. որ եւ ՏՐՏՆՋԱԼ. Տրտունջ առնել. (իբր ընդ ունչս տրտմել կամ տռտռալ) քրթմնջել. շշնջել. մրմնջել տժգոհութեամբ. գանգատ ունել. բողոքել. չարախօսել զանձանց եւ զիրաց՝ որ չիցեն ըստ հաճոյս անձին. տռտռալ. մրմռալ. գանկըտիլ.


Տրտունջ, տրտնջոյ

s. adj.

complaint, grumbling, murmur, lament, cry, quarrel;
complaining, murmuring;
— ունել, to make a complaint, to complain;
— լինել, cf. Տրտնջամ;
— առնել, to dissatisfy, to discontent.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք տրտունջ լիցի զտանուտեառնէն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Տրցակ, աց

s.

bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.

· Calfa

NBHL (1)

Բանջարածախ եմ. գնեմ մեծամեծ տրցակս, եւ կապեմ փոքերս, եւ վաճառեմ. (Վրք. հց. ձ։)


Տքնիմ, եցայ

vn.

to be vigilant or watchful, to be awake, to watch.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տապանի տքնեցաւ։ Տքնեցայ, եւ եղէ ես որպէս ճնճղուկ միայն ի տանիս։ Եթէ ոչ տէր պահէ զքաղաք, ընդունայն տքնին պահապանք նորա։ Տքնիցի առ դրունս իմ հանապազ։ նոքա տքնին վասն ոգւոց ձերոց։ Աղօթս առնել յամենայն ժամանակի հոգւով. եւ ի նոյնս տքնեսջիք ամենայն ժուժկալութեամբ. եւ այլն։


Տօնական, ի, աց

adj.

festive, festival;
holy, solemn, public;
— օր, feast-day, holiday;
— գիրք, cf. Տօնացոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Սողոմոն մաքենոցի հայրն արար զտօնականն. (Ոսկիփոր.) (որ կա՛մ է տօնացոյց հին, եւ կամ ճառական մատեան յաղագս տօնից)։ Ետու աւետարան, եւ տօնական։ Ի տօնական գրոց, ի գաւազանգրոց, ի հարանց վարուց, ի մարտիրողոք գրոց. Յիշատ.։ Որպէս եւ ի նշանակել մեր յընթացս գործոյս՝ Տօնակ. իբրու տօնական, իմա՛ զմատեանս՝ յորս աւանդին ճառօրէն Պատճառք տօնից սրբոց եւ տէրունականաց։ Յայս ամենայն նշանակութիւնս հայի ասելն.


Տօնամակ, աց

s.

church-calendar, table of lessons for the day;
lectionary, service-book.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշատակարան տօնից տէրունականաց եւ սրբոց աստուծոյ. զոր ես գրիգորիոս յաւելի ... ընտրեալ ի տօնամակաց յոքունց զսակաւս ... եւ մեք աշխատեալ զայսպիսի համառօտահաւաք տօնամակս գրեցաք ի պայծառութիւն եկեղեցւոյ, զոր ընթերցցի ի նմա՝ ժամու սոսկալի պատարագի։ Ծանուցանեմ ձեզ վասն սուրբ կտակիս՝ տօնամակի եկեկղեցւոյ սրբոյ. (Գր. վկ. եւ Կիր. վարդապետ. յիշ. հին ճշ.։)


Տօնապետ, աց

s.

chief of a feast or solemnity;
chairman of a banquet, host, inviter.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն է տօնապետ ճշմարիտ, իսկ ոմն այլ ոք՝ տօնի հաղորդ. (անդ. ՟Ժ՟Բ։)


Տօնասէր

adj.

fond of feasts or solemnities.

· Calfa

NBHL (2)

Ասիցէ ոք ի տօնասիրացն եւ ի ջերմագունիցն։ Տօնակի՛ց լիցուք տօնասիրաց. (Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. յայտն.։)

Ասէ ոսկեբերանն. եթէ ոք տօնասէր եւ աղքատասէր լինի, նա է մարդ կատարեալ։ Եւ կլայեցին, տօնասէրն չէ զրկած՝ ի պսակաց մարտիրոսաց. (Ոսկիփոր.։)


Րաբունեմ, եցի

va.

to teach, to instruct, to give precepts.

· Calfa

NBHL (1)

Րաբունեցաւ այսոքիկ, եւ մեկնեցաւ. (Սիսիան.։)


Րաբունի, նւոյ, նեաց

s.

rabbi, master, doctor, instructor;
—նեաց պետ, chief-rabbi.

· Calfa

NBHL (1)

Րաբունիս զնոսա կալցուք. մանաւանդ եթէ նոքօք զքրիստոս աստուած մեր. (Սիսիան.։)


Րոպէ, ից

s.

second;
instant, moment;
the world, the universe;
Europe.

· Calfa

NBHL (1)

Րոպէից համայնից էից ի կուսից քառից։ Րոպէից համայնից ի կուսից քառից։ Րոպէից մաքրումն եւ ազատարար։ Րոպէից յոքնաթիւ մասանց բերկրութիւն. (Նար.։)


Րոտումն, ման

s.

assemblage, reunion;
prayer;
րոտմամբ սրտի, with palpitating heart.

· Calfa

NBHL (1)

Րոտմամբ վշտացն եղիա բորբոքեալ, զկռապաշտութեան գիշերն վանեալ. (Տաղ.։)


Ց (tzo)

s. prep.

the thirty third letter of the alphabet, and the twenty seventh of the consonants;
six thousand, six thousandth;
As a prefix to words it is a sign of the dative, for example : ասէ ցտէր, he says to the Lord;
to, as far as;
till;
ցայդ վայր եկեսցես, heither shalt thou come, come thus far ! ցմեծ ժամս, for long time;
կասկածեմ ցառաւօտն, եւ հառեալ յառաւօտն՝ երկնչիմ ցերեկոյն, suspicions assail me till morning light, from break of day fear torments me till evening.

· Calfa

NBHL (3)

Ասաց տէր ցտէր իմ։ Հարցին զնա. զնոսա. ցՊետրոս. ցո՛ր. ցո՛ ոք։ Մինչեւ ցօրս ցայս։ Մինչեւ ցօրն ցայն։ Մինչեւ ցօրն ցայն։ Մինչեւ ցե՞րբ. եւ այլն։

Ասէ ցմիտս (այսինքն ընդ միտս) իւր. սա եթէ մարգարէ ոք էր, ապա գիտէր. (Ոսկիփոր.։)

Ց. Կազմէ զյոքնակի սեռական՝ փոխելով զուղղականին զտառն ք, ի ց.


Ցածուցանեմ, ուցի

va.

to lower, to put or bring down, to stoop;
to reduce, to abate, to diminish, to lessen;
to abase, to debase, to disparage, to humiliate;
to soften, to assuage, to calm, to moderate, to appease, to allay, to tranquillize;
ցածոյց Տէր շուրջ զինեւ, the Lord has given me peace on all sides.

· Calfa

NBHL (1)

Հեզութեամբն ցածուցանել զամենայն բարկութիւն։ Ցածո՛ զսրտմտութիւն հօր քո։ Քաղցրախառն բանիւք մատուցեալ ողոքէ եւ ցածուցանէ. (Յճխ.։ Ճ. ՟Բ.։ Եզնիկ.։)


Ցամաքեցուցանեմ, ուցի

va.

to dry, to des-sicate;
to dry up, to parch, to render arid;
to drain, to dry up, to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս խորշակ զխոտ, այսպէս նոքա զսիրտ ցամաքեցուցանեն յաստուածային մտածութեանց եւ ցանկութեանց. (Լմբ. սղ.։)


Ցայն

adv.

cf. Ցայնքան.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց այսոքիկ ցա՛յս ցա՛յն կարգաւորք են. (Փիլ. իմաստն.։)


Ցայսքան

adv.

thus far;
till here.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ այսոքիկ ցայսքան ասասցին։ Եւ այսոքիկ ցայսքան. (Փիլ. իմաստն.։ Առ որս. ՟Գ։)


Ցայսօր

adv.

hitherto, to this day, till today, until now.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց այսոքիկ ցա՛յս ցա՛յն կարգաւորք են. (Փիլ. իմաստն.։)


Ցանեմ, եցի

va.

to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանեցից ի վերայ ձեր ջուր սուրբ։ Ցանեսցես զնոքօք ջւր սրբութեան։ Առեալ Մովսիսի զարիւնն՝ ցանեսցէ զժողովրդեամբն։ Առցես յարենէն, եւ ցանեսցես ի վերայ Ահարոնի, եւ ի վերայ պատմուճանի նորա. կամ զորմով սեղանոյն։ Առեալ Մովսիսի յիւղոյն օծութեան՝ ցանեաց մատամբ ի վերայ սեղանոյն։ Առեալ յիւղոյն եւ յարենէն՝ ցանեաց զահարոնիւ եւ զպատմուճանօք նորա, եւ զորդւովք նորա եւ զպատմուճանօք նոցա. եւ այլն։


Ցանկական, ի, աց

adj. s.

concupiscible;
—ն, concupiscence.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի ոք մեծատուն, թէ ցանկանան բնութեանն աղքատ իցէ. (Ոսկիփոր.։)


Ցանկութիւն, ութեան

s.

desire, longing, envy;
will, pleasure;
sensual pleasures, lust, concupiscence, voluptuousness, sensuality, passion, love;
cupidity;
— փառաց, ambition;
գալ ի —, to desire, to wish;
լինել ի ցանկութեան մեծի, to desire ardently, to wish for eagerly;
առնել ընդ ցանկութեան անձին, to act according to one's caprice.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ յաշխարհի է, ցանկութիւն է մարմնոյ, եւ ցանկութիւն է աչաց։ Բորբոքեցան ցանկութեամբք իւրեանց ի միմեանս։ Ծառայէաք ցանկութեանց եւ պէսպէս անառակութեանց։ Էր ի ցանկութեան մեծի՝ լինել ընդ նմա.եւ այլն։


Ցասկոտ, աց

adj.

inclined to anger, hasty, irascible, passionate, choleric.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն ցասկոտ (յն. ջերմ) իբրեւ զհուր բորբոքեալ. (Սիրաք. ՟Ի՟Գ. 22։)


Ցասնում, եայ

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք ցասիցէ, քանզի ոչ յականէ զումեք ասեմ. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)


Ցասումն, ման

s.

anger, indignation, passion, wrath, ire, rage, fury;
ի — ածել, to provoke, to anger, to incense;
գրգռել զ— ուրուք, to rouse or stir up wrath, to put into a passion;
թափել զ— բարկութեան, to vent one's anger or spleen;
մեծապէս ցասմամբ եռալ ախտից, to be aggravated, to become worse;
լինել ցասմամբ ընդ ումեք, to be angry with, to quarrel with a person.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ բարկասցի ցասումն քո յիս։ Եթէ ելցէ ցասումն արքայի։ Ոչ երկնչէր ի ցասմանէ թագաւորին։ Ի ցասմանէ առիւծու։ Հայեցեալ Յիսուսի զնոքօք լի ցասմամբ։ Եւ էր հերովդէս ցասմամբ ընդ տիւրացիս եւ ընդ սիդովնացիս։ Ցասմամբ մեծաւ։ Ո՛չ ցասմամբ յիշխանութեանս հպարտացեալ.եւ այլն։

Ցասումն՝ դժուարինն առ մխիթարութիւնս (այսինքն դժուարամոքելի). (Պղատ. տիմ.։)


Ցարասի

s. bot. broom, genista, birch.

· Calfa

NBHL (1)

Բողոք առ միմեանս կալան ցարասի եւ հաւամրգի, ասելով զիա՞րդ նման մեզ լինելով մրտի ... մեք անարգ լինիմք գործիք, զաւելորդս տանցեւ գռեհից մաքրելով. (Մխ. առակ.։)


Ցաւ, ոց

s. fig. adv.

pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իցե՞ն երբէք ցաւք ըստ ցաւոցս լեալ։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Առ ոչինչ զցաւսն համարեցաւ։ Ցաւք սաստիկք։ Ունին զիս աւուրք ցաւոց։ Ցաւք սրտի իմոյ։ Միով միով ցաւօք ի վերայ հարեալ մարմնոյն զայրացելոյ։ Զցաւս վիրաց քոց բժշկեսցէ։ Առ ցաւս իւր ճչիցէ։ Աղաղակեսջիք առ ցաւս սրտից ձերոց։ Գիտէ համբերել ցաւոց։ Մինչդեռ էին նոքա ի ցաւսն, կոտորեցին։ Չպատմէին միմեանց զցաւս իւրեանց.եւ այլն։


Ցաւագնեմ, եցի

vn.

to be in pain, to have a pain, to be ill, to suffer;
to pain, to be afflicted, vexed, chagrined, sorry.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱՒԱԳՆԵՄ ՑԱՒԱԳՆԻՄ. ὁδυνάομαι dolore afficior, doleo. Ցաւագին գտանիլ. ցաւս կրել. զգալ ցաւոց. ցաւել. վշտանալ. հիւանդանալ. տկարանալ. մորմոքիլ. տրտմիլ.


Ցաւակցիմ, եցայ

vn.

cf. Ցաւակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ յոքունց առնուլ ողբս, եւ նոցայն ցաւակցել. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Ցաւիմ, եցայ

vn.

to have a pain, an ailing;
to be afflicted, chagrined;
to regret;
cf. Ցաւէ.

· Calfa

NBHL (1)

Աչք ցաւիցին. (ստամոքք ցաւիցին. Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Տիեզերագոչ

adj.

resounding throughout the universe.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՏԻԵԶԵՐՔ. ըստ յն. ասի եզ՛՛. իգումէնհ. յոք՛՛. իգումէնէ. այսինքն բնակեալ վայր. բնակութեան տեղիք.


Տիեզերապետ

cf. Տիեզերակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտ են նոքա տիեզերապետ հովուին. (Մծբ. ՟Ժ. ձ։)


Տիր

cf. Տի;
— օ՛ն անդր, — օ՛ն ի բաց տար, oh ! shocking ! fye ! fye upon you ! God forbid !.

· Calfa

NBHL (1)

Մակբայ՝ սպառնականն, տի՛ր, տի՛։ Սպառնականն, տիր, տի. որպէս ոք ասէ վնասակարին, որ է տիրն, կա՛ց մնա՛, զի ահա այդպէս առնեմ գործողիդ զչար, կամ արարի. (Քեր. թր. եւ Երզն.։ (լտ. կայ՝ չարաչար։))