corporal, corporeal.
· Calfa
Սիրտ մարմնեղէն։ Բազուկք մարմնեղէնք։ Ի տախտակս սրտի մարմնեղէնս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 19։ ՟Լ՟Զ. 26։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 8։ ՟Բ. Կոր. ՟Գ. 3։)
Լաւագոյն զշինուածս մարմնեղէնս քան զհողեղէնս համարէին. (Եղիշ. ՟Գ։)
Լինել տաճար բանին մարմնեղէն. (Գանձ.։)
Ի մարմնեղէնս տաղաւարի։ Մարմնեղէն հրեշտակք՝ դասք սրբոց ճգնաւորաց։ (Յընթեռնուլն զերգ երգոց) արտաքոյ ամենայն խորհրդոյ մարմնեղինաց պարտիմք լինել. (Նար. ՟Ե. եւ Նար. յովէդ. եւ Նար. երգ.։)
Հերն զմեռելութիւն ի մարմնեղէն վարուցն (ցուցանէ). (Մամբր.։)
ՄԱՐՄՆԵՂԷՆ. որպէս Մարմնեղ. հարստամարմին.
Ծառայք ուրուք իցեն մարմնեղէնք, անդամայաղթք, հարուստք, առողջք. (Ոսկ. ես.։)
cf. Թիկնաւէտ.
· Calfa
Արջ եւ առիւծ եւ վագր թիկնեղք եւ կարճապարանոցք են. (Վեցօր. ՟Թ։)
nervous, muscular, vigorous, robust, strong, sturdy.
· Calfa
Զարեան առնելով յաճախութիւնս՝ բնաւորեցաւ զօրաւորս գործել եւ կարշնեղս։ Ուժեղագոյնս գործէ եւ կարշնողս։ Կարշնեղ զօրութիւնն կամակարաբար կտարի։ Զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի իւր կարշնեղ կամակորութեամբ. (Պիտ.։)
robustness, sturdiness, strength, vigour.
· Calfa
Ի վերայ կորովութեանն եւս բանից զմարմնոյն տեսանէին գեղեցիկ հասակ զօրաւորագոյն կարշնեղութեամբ առ յընդդիմամարտիցն տալ պատերազմ. (Պիտ.։)
alive, living;
vital;
vivacious.
· Calfa
Տէրունական կենեղուտ եւ կեսակիրն մարմնոյ. (Անան. եկեղ։)
Կենեղուտ վարդապատութիւն քրիստոսի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Ոսկիփոր.։ Վրդն. ել.։)
կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)
Կենեղուտ պարարտութիւն որթոյն քրիստոսի. (Ոսկ. ես.։)
Այգին կենեղուտն զօրութեամբ յեզր ել ձմերայնոյն. (Աթ. ՟Ը։)
Յիմանալոյ եւ կենեղուտ զօրութենէ. (Մաքս. եկեղ.։)
made of cord;
—եայ խարազան, scourge of cords, rope's end.
· Calfa
Նեղեսցին ի փոշւոյ եւ ի շարաւոյ եւ ի չուանեղէն գօտեաց. (Գէ. ես.։)
cf. Նեղասրտիմ.
· Calfa
Եւ ի նոցանէ սրտնեղեցաւ, եւ անգոսնեաց, եւ համարձակեցաւ առ թագաւորն դիմել. (Կանոն.։)
the first existence or creation.
· Calfa
Երկիւղ ասեն ոչ է ի սկզբնեղութիւն բնաւորեալ։ Նա բանաւորութիւն ո՞չ ապաքէն ընդ սկզբնեղութեան առբնացեալ է ի մարդումն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
the Saviour's brother (St. James Ap.).
· Calfa
Յակոբոս տեառնեղբայրն. (Մանդ. ՟Բ։)
Ի կարճմտութենէ, ի զայրանալոյ, եւ ի մրրկեալ նեղսրտութենէ. (Սղ. ՟Ժ՟Դ. 9։)
Ըմբռնէ ապա սրտնեղութիւն զայրն. (Սոկր. ՟Ա. 38.) յն. λιποθυμία deficere animo.
Կարճմտութիւնք սրտնեղութեանց։ Առանց ձանձրութեան եւ սրտնեղութեան. (Նար. ՟Լ՟Է։ Տօնակ.։)
incorruption;
purity, chastity.
· Calfa
ἁφθαρσία, incorruptibilitas Վիճակ անապական. անեղծութիւն, անմահութիւն. անախտութիւն. անարատութիւն. իֆսատ օլունմազլըգ.
immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.
· Calfa
Յանեղծ եւ յանարատ եւ յանթառամ ժառանգութիւնն։ Պահեաց անարատ զսուրբ տեղի իւր. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 34։)
purity, uprightness, integrity, entire state.
· Calfa
Անարատն գոլ ըստ ամենայն առման. ամբծութիւն. ամբողջութիւն. մաքրութիւն. կատարելութիւն. սրբութիւն. անեղծութիւն. լէքէսիզլիք, փաքլըգ, սատագաթ, թէմամիյէթ.
Անարատութեամբ եւ սրբութեամբ մեկնեցաւ յաշխարհէ։ Անեղծ անարատութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 40։ ՟Բ. 26։)
increate.
· Calfa
ἅκτιστος. increatus. Ոչ արարեալ. անստեղծ. անեղ. ինքնագոյ. չստեղծուած, չեղած. եարատըլմամըշ, օլմամըշ, զայրի մախլուգ.
Որ անեղն է, նոյն եւ անարար է. (Շիր.։)
Անարարն գոյանայ (այս ինքն անեղն եղանի). (Զքր. Ծն.։)
unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.
· Calfa
Մի՛ անարժան հարկօք նեղել քան զչափն. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
cf. Անարժան;
յ—, unworthily.
· Calfa
Մի՛ ոտնհար լիցիս ումեք ի նեղութեան ժամու, յարժանի կամ յանարժանի. (Վանակ. յոբ.։)
to cast, to throw, to shoot;
to put away, to reject;
to reduce to, to bring to;
to sow, to scatter, to spread;
to pour out, to shed;
to mix;
ի մէջ — զանձն, to intermeddle, to intrude, to enter;
— ի մէջ ի ներքս, to thrust in, to introduce, to mix;
— ի միտս, to insinuate;
— զանձն ընդ, ի ներքոյ, to undergo;
— զիւրեւ, զանձամբ, to endorse, to put on one's back;
to put on, to dress one's self;
— աղիւս, to make brieks;
— զկալ, to winnow corn;
— ողորմութիւն, to pity;
ընդ յեսան, ընդ սրոց —, to whet, to sharpen;
— ընդ սղոցաւ, to saw;
— ջուր, to pour water;
գութս —, to pity;
խունկ —, to cense, to perfume with incense;
ի խնդիր —, to seek, to trouble one's self to find;
ձայն —, to cry, to scream, to shriek;
վարձս, սակ —, to bargain, to make an agreement, to contract;
վիճակ —, to cast or draw lots;
ի կիր, ի վար, ի գործ —, to use, to employ, to make use of;
ձեռն —, to undertake;
— ընդ տարակուսանօք, to make doubtful, to doubt;
— ի մոռացօնս, to forget;
— զանձն ի վատնգ, to place one's self in danger;
— ի յուսահատութիւն, to reduce to despair.
· Calfa
Արկանել զձեռն ի վերայ նեղչաց։ Ձեռն մի՛ արկանէք ի նա։ Ձեռն էարկ նա ի հրեայսն։ Արկին ի նա ձեռս։ Արկանել զաջա զգլխով։ հանդերձ կամ ձորձ զնովաւ, կամ զքեւ։ Արկին ի նոսա խունկ։ Յոր արկանիցեն զձեռս։ Մի՛ հարկանիցես զծառատունկ նորա՝ արկանելով ի նմա երկաթ։ Արկից ի վերայ նոցա զվարմ իմ։ Արկանել կապերտ ի վերայ ձորձոյ. կամ նուարտան ի վերայ նորա, եւ ա այլն։
free, loose, untied;
open, unsealed;
vast, spacious;
ample;
licentious, rash, dissolute, debauched, unbridled;
prosaic;
— բան, prose;
— համարձակ, boldly, frankly;
— —, freely.
· Calfa
column;
statue, figure, image, idol;
instrument, writing;
Հերակլեան —ք, the pillars of Hercules;
կալ — անմոռաց, to become an eternal monument.
· Calfa
Թէ արձա՞ն ինձ կենաց գրեցից, յորմէ ջնջեցայ։ Ի քեզ են նկարեալ իբր յարձանի անջնջականի։ Արձան փորագրեալ ամնեւին անեղծանելի։ Արձան պատմաբանական։ Արձան անձնական՝ իմաստիւք զօդեալ. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Խ՟Զ. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)
to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.
· Calfa
Որ ապականացու աւանդեալ (զմարմինս՝) անեղածս ստանաս. (Նար. ԿԳ։)
evident manifest;
indelible.
· Calfa
Յիշատակս անեղծականս եւ անստուերագիծս։ Յայս անստուերագիր վստահութիւն ապաստան. (Նար. խչ. եւ ՟Ժ՟Ա։)
cf. Անստուերագիծ.
· Calfa
Յիշատակս անեղծականս եւ անստուերագիծս։ Յայս անստուերագիր վստահութիւն ապաստան. (Նար. խչ. եւ ՟Ժ՟Ա։)
that cannot be repulsed or put to flight, invincible, impregnable.
· Calfa
ԱՆՎԱՆ որ եւ ԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ἁδάμαστος. indomitus, invictus. Զոր չէ հնար վանել ի բաց. անվանելի, անշարժ. անյաղթ. հզօր. անպարտելի. անդրդուելի. անջնջելի. անկորուստ, անեղծ.
exact, precise, perfect;
exactly, precisely.
· Calfa
(լծ. յն. ա՛ֆթօրօս. եւ հյ. անվթարելի. թ. ֆէթհ օլմազ. ἅπτωτος, ἁδιάπτωτος, ἁκέραιος, ἁνέπαφος. illaesus, inconcussus, integer, intactus. Անեղծ. անվնասելի. անաղարտելի. անխախուտ. անքոյթ. աներկեւան. անվտանգ. անարատ. անվրէպ. անսայթաք. անփորձ. անսասան. պօզուլմազ, քետէրսիզ, եմին գարարլը, խադասըզ.
fat, plump.
· Calfa
μὴ διαφθάρμενος. non corruptus. Որ չէ վտիտ կամ վտտեալ. անեղծ. անվնաս.
invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.
· Calfa
Ոչ թողից զքեզ, եւ ոչ անտես արարից զքեզ։ Անտես արարեր ի դէպ նեղութեան ժամանակի։ Զգործս ձեռաց քոց մի՛ անտես առներ։ Տեսի զքեզ, եւ անտես արարի։ Յամենայնի անտես (կամ անփոյթ) արարելոցն։ Տեսեալ զանարժանս՝ ոչ արասցէ անտես։ Անտես առնես զմեղս մարդկան ապաշխարութեամբ. եւ այլն։
instability, frailty, vanity.
· Calfa
Որպէս մերն ստոյգ է անցաւորութիւն, այսպէս եւ նորա ցաւքն։ Յայսմ աստիճանէ (երկիւղին) պնդութեամբն փոխեալ՝ յանցաւորութիւն սիրոյն ելանէ։ Հանցէ ի բազմապատիկ նեղութենէս յանցաւորութիւն (կամ յանցաւութիւն) սիրոյն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to rarefy;
to become thin;
to be diminished;
to waste;
to become fine or subtile.
· Calfa
Ետես տէր նեղեալս եւ անօսրացեալս եւ լքեալս. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 26։)
disciple, student, pupil, scholar;
foster-child;
seetator, follower;
— արուեստի, apprentice.
· Calfa
diligent labour, elaborate study, industry;
work, production.
· Calfa
ԱՇԽԱՏ ԱՌՆԵԼ, կամ ՈՒՆԵԼ. ἕγκοπον ποιέω, κοπιάζω , σκύλλω. laboriosum vel laborare facio, fatigo, vexo, molestiam exhibeo, ἑνοχλέω, obturbo. Աշխատեցուցանել. վաստակեցուցանել. նեղել. ճգնել. տալ տաղտկութիւն. աշխատցնել, յոգնեցնել.
fatigue, trouble, labour, care, endeavour, effort;
work, business;
exeroise;
fabrication;
— մտաց, stretch of the mind, intense application;
աշխատութեամբ, with difficulty, with great trouble.
· Calfa
κόπος, μόχθος, πόνος , κακοπάθεια. labor, fatigatio, dolor. որ եւ ԱՇԽԱՏԱՆՔ. Աշխատութիլն. վաստակ. ջան. ճիգն. երկ. տառապանք. նեղութիւն. խոնջութիւն, վիշտ, ցաւ. աղէտք.
creation of the world.
· Calfa
Անեղծ աշխարհագործութեան. (Նար. ՟Կ՟Գ։)
that has bad eyes;
ophthalmy.
· Calfa
Ընդ աչացաւացն նեղելոց մեծակական ձայնիւ հառաչեմ. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
s. pl. eyes, sight, look;
աչս արկանել՝ արձակել, to cast eyes upon, to desire;
ըստ աչս դատել, to judge by first sight;
յաչս դնել, to despise;
առ աչս հայել, to pay respect to persons;
յաչաց հանել, to render odious;
յաչաց ելանել, to be in disgrace, to lose the good graces of any one;
առ աչօք, fantastical, fanciful, chimerical;
visibly;
առ աչօք ինչ՝ տեսիլ՝ երեւոյթ, spectre, phantom, ghost, vision, illusion;
կալ աչաց, to become blind, cf. Կուրանամ;
աչս առնուլ, cf. Աչառեմ;
թերաբաց —, half-closed eyes;
յաչս դնել, to be bold, to brave, to defy;
— յարտասուս, tears in the eyes, weeping;
զաչս ի վայր արկանել, to lower the eyes;
ցաւ աչաց, cf. Աչացաւ, cf. Աչացաւութիւն.
· Calfa
va. vn. to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.
· Calfa
Արգահատեցեր մեծի նեղութեանս. (Եղիշ. ՟Ը։)
cf. Արգելան.
· Calfa
Ի վերայ համբերութեան նոցա, որք յարգելանոցին են։ Շինեաց իւր արգելանոց նեղ։ Էջ յարգելանոցէն իւրմէ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ի՟Զ։)
recent, new;
presently, immediately;
soon, forthwith, directly, suddenly;
առժամայս, at present, now;
for the present.
· Calfa
Առժամայն յաճախութիւն թեթեւ նեղութեանս։ (Բ. կոր. Դ. 17)
Յորժամ վասն մարդոյ ուրուք ասասցէ, զառժամայն ժամանակն նեղութիւնս հայեցան, եւ ի հանդերձեալ հանգստենէն վրիպեցին։ (Եղիշ. խաչել.)
cf. Առժամանակեայ.
· Calfa
Մահն առժամեան, եւ կեանքն մշտնջենաւոր։ Առժամեան թեթեւ նեղութեանս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։) այսինքն առժամանակեայ, ժամանակաւոր։
cf. Առժամանակեայ.
· Calfa
Առժամայն յաճախութիւնն թեթեւ նեղութեանս. (՟Բ. Կոր. ՟Դ. 17։)
Յառժամայն նեղութիւնս հայեցան, եւ ի հանդերձեալ հանգստենէն վրիպեցին. (Եղիշ. խաչել.։)
ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.
· Calfa
Զերեւելի կենցաղս, որ ամենայնն վիշտ է եւ նեղութիւն, աղքատացն առձեռն, եւ մեծատանցն՝ մահուանն երկիւղիւ. (Լմբ. սղ.։)
feasible;
making, maker.
· Calfa
Ասէ զմարմինն առնելի՝ առ անեղն աստուած՝ միաւորութեամբ աստուածային, եւ երկրպագեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
health, life;
salubrity, healthfulness;
cure, recovery of health;
յ— ձեր, to your health ! հաստանիլ յառողջութեան, to be convalescent, to return in health;
քնքուչ, ակար, յեզյեղուկ —, a delicat, feeble, wavering health;
պահպանել զ—, to keep one's health;
խանգարել —, to destroy, to ruin the health;
զօրանալ սակաւ յ—, to be convalescent.
· Calfa
taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.
· Calfa
God, the Supreme Being.
· Calfa
θεός. deus. (իբր Հաստիչ, կամ աստ՝ եւ յաստիս ածօղ, այս ինքն գոյացուցիչ, արարիչ, ստեղծիչ. որպէս ստուգաբանի ի բազմաց. տե՛ս (Առ որս. ՟Ե. ըստ հյ. թրգ։ Խոսր.։ Նար.։ Լմբ.։ Սկեւռ.։ Վահր.։) եւ կամ կրաւորաբար, Աստոյ, աստեւոր, հաստատուն, անշարժ, անփոփոխ, հզօր, եւ այլն։) Սեպհականեալ կոչումն անեղ եւ հարկաւոր էակի՝ էացուցչի ամենայն էից. որ եւ ասի Որ էն. Է. Տէր. մի միայն բարի, ճշմարիտ, ամենակալ, ամենատէր եւ այլն. վասն որոյ եւ ըստ ինքեան եզակի եւեթ ասի Աստուած. ալլահ, հագգ, մէվլա, րէպպ, թանզրը, խիւտա, եէզտան, իզիտ. եբր. եահ, էօվա, էլօհիմ որ է յոգնական ի նշանակ պատուոյ. ատօնա եւ այլն.