Definitions containing the research թագաւոր : 1760 results

Վարկ, ից, աց

s.

opinion, advice;
esteem, consideration, reputation, high value;
account, sum;
judgment, sentence;
tribute, tax;
տեարք —ի, arbiters of strife, judges;
զարդարակ հատուցէք —, pronounce a sentence worthy of.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանեն նմա զվարկ յանձնկալութեան թագաւորութեան. (Պտմ. աղեքս.։)


Սոյնօրինակ

adv.

so, thus, conformably.

· Calfa

NBHL (1)

Սոյնօրինակ եւ թագաւորն ժամ տուեալ։ Զջրհեղեղէն սւյնօրինակ գրէ։ Սոյնօրինակ եւ որդին ցուցանէ ... Սոյն օրինակ թէպէտ բազում եւ անսպառ իցեն եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 24։ Եւս. քր. ՟Ա։ Ագաթ.։)


Սովոր, ից

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

· Calfa

NBHL (1)

Դուք սովոր էք անցանել ըստ հրամանաւ թագաւորին ձեր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Սովորեցուցանեմ, ուցի

va.

to accustom, to habituate;
to bring up, to train, to form, to teach.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորես զմիտս քո ի վերայ ամենայն եղբօր, եւ ասասցես, եթէ այս եղբայր լաւագոյն է քան զիս առաջի աստուած։ Սովորեցուցանէին զնա ի պալատն թագաւորին. (Վրք. հց. ՟Դ։ ՟Ժ՟Դ։ 1)


Սուլտանանամ

vn.

to become a sultan.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՒԼՏԱՆԱՆԱԼ. Իշխանանալ. թագաւոր լինել. իշխել.


Սուսերակաց

cf. Սուսերակիր.

· Calfa

NBHL (2)

Սուսերակաց թագաւորին. (Վրք. հց. ձ։)

Սուսերակիր թագաւորին կայ հանապազ առ նմա. (Վրք. հց. ձ։)


Սուսերակիր

s.

sword-armed guard;
protospatharius.

· Calfa

NBHL (2)

Սուսերակաց թագաւորին. (Վրք. հց. ձ։)

Սուսերակիր թագաւորին կայ հանապազ առ նմա. (Վրք. հց. ձ։)


Սուտակ, աց

adj.

lying.

· Calfa

NBHL (1)

թագաւորեսցէ ստութիւն յանպիտան, ի սուտակ. եւ ի բանսարկու մարդկանէ. (Բուզ. ՟Գ. 5։)


Սուտակ

cf. Սուտակն.

· Calfa

NBHL (1)

թագաւորեսցէ ստութիւն յանպիտան, ի սուտակ. եւ ի բանսարկու մարդկանէ. (Բուզ. ՟Գ. 5։)


Շմոր

s. adj.

tumult, trouble, discord;
tumultuous, turbulent, agitated.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսկաւ շմորն եւ խռովութիւն ի մէջ թագաւորացն։ Կալաւ շմոր, եւ մաքառեցաւ ընդ պապն։ Յանկ ածեալ զամենայն շմորս եւ զկռիւս իւր. (Մարթին.։)


Շնորհք, աց

s.

"grace, Divine grace;
favour, good offices, auspices, service, benefit;
grace, gracefulness, charm, beauty;
agreeableness, pleasing or graceful manners;
thanks givings, thanks;
forgiveness, pardon, mercy, grace;
gift, concession;
merit, worth;
the Graces;
ի —ս, առ —ս, for, in favour of;
by favour;
ի նորա —ս, —ս նմա առնելով, to please him, to do him the favour, to oblige him;
ի —ս երեսաց քոց, thanks to you;
in your behalf, for you;
—իւ տեառն, թագաւոր..., by the grace of God, king...;
— արա, pray, do me the pleasure;
լի —օք, most graceful;
— or —ս ունել, —ս մատուցանել, to thank, to return thanks, to be thankful to, cf. Շնորհակալ լինել, cf. Գոհանամ;
—ս արկանել, to be grateful, to acknowledge;
—ս գտանել, to be in favour or in the good graces of, to please;
—ս գտանել առաջի or առաջի աչաց ուրուք, to find favour in the sight of any one, to find grace or favour with, to win the good graces of, to please, to be liked;
—ս առնել ումեք, to favour, to gratify, to befriend, to forgive, to excuse, to remit, cf. Շնորհեմ, cf. Ներեմ;
—աց տալ, to give gratuitously;
— ընդ —ս ինչ տալ, to discharge an obligation as if doing a favour;
զրկել ի —աց, to disfavour, to disgrace;
մեռանել ի —ս, to die in a state of grace, in odour of sanctity;
— ունիմ քեզ, thanks, I thank you, much obliged to you;
cf. Զեղումն."

· Calfa


Շնորհակալ

adj.

grateful, obliged, beholden.

· Calfa


Տաճկաստանեայք

s. pl. Arabs;
Turks.

· Calfa

NBHL (1)

Փախստեայք էին արարեալք զտաճկաստանեայսն (կամ զտաճկաստանսն)։ Ամենայն թագաւորացն արաբացւոց՝ զտաճկաստանաց ասէ. (Մամիկ.։ Մխ. երեմ.։ Իսկ ՟Բ. եւ ՟Գ. Մակ. ուր ի մեզ Տաճկաստան ասի, ըստ յն. դնի Փիւնիկէ։ Եւ ըստ այսմ քանանուհին կոչի տաճիկ ասորի, այսինքն փիւնիկ ասորի. Մծբ. ՟Բ։)


Տանիմ, տարայ, տար

va. vn.

to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.

· Calfa

NBHL (1)

Հանէ՛ք զնա արտաքս. եւ տանէին զնա։ Տարաւ ի բաբելոն։ Տարաւ զնոսա առ արքայն բաբելոնի ի դեբլաթա։ Տանիցի՞ս զիս ի սահմանս նոցա։ Առաջի դատաւորաց եւ թագաւորաց տանիցին զձեզ վասն իմ։ Զի՞նչ տանիցիմք առնն աստուծոյ. չիք ինչ՝ տանել առնն աստուծոյ։ Տարաւ զիս ընդ կողմն հարաւոյ։ Տանել ի գերութիւն։ Փրկեա՛ զորս տանին ի մահ. եւ այլն։


Տանիք, նեաց

s.

roof, roofing, house-top.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցե՛ս պսակ շուրջ զտանեօքն։ Եհան զնոսա ի տանիս։ Ելին ի տանիս աշտարակին։ Կոչեաց ի տանեացն։ Զգնայր ի վերայ տանեաց տան թագաւորին։ Քարոզեցէք ի վերայ տանեաց.եւ այլն։


Տանուտէրական, ի, աց

adj.

appertaining to the head of a house, feudal.

· Calfa

NBHL (1)

Տանուտէրական պատիւն ազգին պարգեւելով։ Զաշխարհս տանուտէրական իշխանութեանն մինչեւ յայրարատ։ Կազմէ զթագաւորութիւն տանուտէրական ցեղապետութեան. (Խոր. ՟Բ. ՟Դ։ Արծր. ՟Բ. 3։ Վրդն. պտմ.)


Տաշեմ, եցի

va.

to rough-hew, to roughen down, to chip, to square, to plane, to smooth, to polish.

· Calfa

NBHL (1)

Եկա՛յք վէմս տաշեսցուք։ Տաշեցեր զլայնութիւն։ Պղինձ հանգոյն քարի տաշի։ Քարինս անտաշս, եւ տաշեցին որդիքն սողոմոնի։ Զջրհորն՝ զոր իշխանք փորեցին, եւ տաշեցին զնա թագաւորք ազգաց.եւ այլն։


Տաշտ, ից

s. bot.

cup, mug;
bowl, basin;
vat, trough;
tub, bucket, wash-tub or lye-tub;
basket;
— խմորոյ, kneading-trough, hutch;
— խնկոց, bed of spices;
cf. Խնկանոց;
— որմածուաց, hod, tray;
layer, slip, offset;
vine-branch, vine-shoot.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ զենլոյն՝ ի բաժակս եւ ի տաշտս ընդունէին զարիւնն։ Տաշտիւն, որ է աման գինւոյն։ Ետ նկարել զտաշտի պատկեր զմուշեղ ճերմակաւն (ձիով), եւ ի ժամ ուրախութեանն դնէր զտաշտն առաջի իւր, ասելով՝ թէ ճերմակաձին գինի արբցէ։ Ունէր տաշտ ոսկի ի մատունս իւր. տապալէր թագաւորն պապ, եւ գինին տաշտիւն անկանէր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Վրդն. եծգ։ Բուզ. ՟Ե. 2. 32։)


Դատախազ, ից

s.

accuser, informer, plaintiff;
— լինել cf. Դատախազեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուաւ թագաւորն ի դատախազացն արտաշիսի։ Դատախազ ոք չէ զհետ. (Փարպ.։)


Դատախազութիւն, ութեան

s.

cf. Դատախազանք.

· Calfa

NBHL (1)

Դատախազութեամբ ունէր զթագաւորութիւնն. (Եւս. քր. ՟Ա։) յն. ո՛չ իրաւամբ։


Դատարկ, աց

adj. adv.

empty, void;
hollow;
vain, useless;
idle, indolent, unoccupied, lazy;
— ինչ, in vain.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց զրուանն դատարկ յարարչութենէ եւ ի թագաւորութենէ։ Դատարկք աստուածքն ո՞ւմ պիտոյ իցեն. (Եզնիկ.։)


Դատաւոր, աց

s.

judge;
arbiter;
counsellor, corrector;
bailiff;
police-officer;
censurer, critic.

· Calfa

NBHL (1)

Տագնապեցան դատաւորք եդովմայ։ Առաջի դատաւորաց եւ թագաւորաց։ Ետուն ի ձեռս պոնտացւոյ պիղատոսի դատաւորի.եւ այլն։


Դատողութիւն, ութեան

s.

judgement.

· Calfa

NBHL (1)

Դատողութիւնք, թագաւորութիւնք. եւ այլն. (Մամբր.։)


Դարապաս

cf. Դարպաս.

· Calfa


Դաւ, ոյ, ով

s.

stratagem, fraud, contrivance, machination, cheat, circumvention, deceit, trick, imposture, plot, snare, trap, device;
— գործել, to conspire, to circumvent, to plot, to lie in wait;
— անձին առնել, to kill one's self;
—ով, deceitfully, treacherously.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւով խրատ տուեալ հիւրկանու։ Զի մի՛ ինչ դաւ նորա թագաւորութեանն լինիցի. (Խոր. ՟Բ. 18. 23։)


Դեսպանութիւն, ութեան

s.

embassy, message;
legation;
nunciature.

· Calfa

NBHL (1)

Երթիցէ առ թագաւորն վաղէս դեսպանութեամբ. (Ուռհ.։)


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգեալ ի դէմս գովութեան թագաւորին. (Փարպ.։)


Դէտ, դիտի, տաց

s.

guard, guardian, inspector;
spy;
sentinel, sentry;
informer, emissary;
examiner;
object, design, end;
observatory;
— ունել, առնել, to look, to observe attentively.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զդէտ մտեալ՝ զայլոց թագաւորութիւն գաղտ լրտեսիցէ. (Եզնիկ.։)


Դժխեմութիւն, ութեան

s.

obstinacy, stubbornness, insolence.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ միւսանգամ դժխիմութեամբ թագաւորել կամիցի. (Եփր. թագ.։)


Դժնդակագոյն

adj.

very troublesome, very harsh, haughty, wicked.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակագոյն քան զիւր նախնի թագաւորսն լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Խեղդումն, ման

s.

strangulation;
suffocation.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ զթագաւորն ի խեղդմանէն (դիւի) ապրեցուցանէր. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Խզեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զծիրանիս թագաւորական աղտեղացուցանեն, այնպէս տանջին՝ որպէս զխզօղսն. այսինքն զպատառօղսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Խիզախեմ, եցի

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ բիւր անգամ տկարանայցես, խիզախել պարտիս, որ այնպիսի թագաւոր ունիս։ Խիզախեաց իջանել ի երայ ջուրցն գնալ։ Չխիզախէ յայտնի ճառելզկերակրոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 25. 26։)


Խիթեմ, եցի

va.

cf. Խիթացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն ժամ խիղճ մտացն իւրոց խիթէր զնա, զի գուցէ թէ ի ձեռն հարճին շաւուղիառցէ նա ի նմանէն զթագաւորութիւնն շաւուղի. (Եփր. ՟բ. թագ.։)


Խլայեմ, եցի

va.

to give a robe of honour.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորական զգեստուք պատուէր եւ խիալյէր զնա թագաւորն. (Օրբել.։)


Խլեմ, եցի

va.

to pluck up, to root out, to extirpate;
to unclasp;
to sweep away;
to force, to take by force, to extort, to take away;
to demolish, to destroy, to pull down, to ruin;
— զատամն, to draw, to pull out, to extract a tooth;
— զաչս, to put, to tear the eyes out.

· Calfa

NBHL (1)

Բուռն հարկանել եւ խլել զնա յարմատոց իւրոց։ Ժամանակ խլելոյ զանկեալն։ Ասիցէք թթենւոյս այսմիկ, խլեաց։ Ամենայնտունկ զոր ոչ անկեաց հայր իմ երկնաւոր, խլեսցի։ Խլեցինզնոսա յարմտոց։ Տնկեցից զձեզ, եւ ոչ խլեցից։ Խլեսցէ տէր զիսրայէլ յերկրէս բարութեան։ Ձեռն քո խլեաց զհեթանոսս, եւ զնոսա անկեսցեր։ Խլեսցի թագաւորութիւն նորա.եւ այլն։


Խլխլեմ, եցի

va.

to pull or haul about;
to tease, to plague;
to neglect, to omit;
to counterfeit, to feign, to pretend;
to pretend not to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ հասանէր թագաւորն իրանց հաստատութեան ի վերայ, եւճշգրտէր զիրսն, խլխլեալ անսայր բանին առ ժամանակ մի. (իբր ռմկ. քաշքշելով լուռ կենալ ). (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Խլումն, ման

s.

pulling out, tearing up, rooting out, extirpation.

· Calfa

NBHL (1)

Խլումն թագաւորութեան նորա։ Եկեալ հասեալ է խլումն քաղաքի նոցա. (Եփր. թագ. եւ Եփր. համաբ.։)


Խլրտեմ, եցի

va.

to move;
to stir;
to agitate, to shake.

· Calfa

NBHL (1)

Խ խլրտել նորա՝ ահգազանաց։ կուտեաց ի վերայ իմ, եւոչ կարեմ խլրտել։ զայլ թագաւորութիւնս եւ զկղզիս՝ որք խլրտէին, սատակեցին. (յոբ. ՟Խ՟Ա. 16։ Ողբ. ՟Գ. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ը. 11։)


Խխնջիւն

s.

neigh, neighing;
cf. Խղունջն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խխնջիւնից զազրատեսից երփներանգ որակ ծիրանւոյ։ Որ էր ներկեալ արամբ խըխընջիւնաց զգեստ թագաւորական. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)


Խղունջն, աց

s.

snail;
sea-shell, purple shell-fish.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի՞ իցէ խղունջնաց տալ զծիրանիս թագաւորութեան. (Վեցօր. ՟Է։)


Խմբագիր, գրաց

s.

collection of national historical facts;
editor;
compiler.

· Calfa

NBHL (2)

Գիրք՝ ուր համախմբեալ են պատմութիւնք ազգի միոյ ողջոյն. որպէս գիրք թագաւորաց.

Ոչ եթէ զայլ եւ այլ ազգաց զթագաւորութենէ նշանակէ խմբագիրն, այլ զմիոյ զիսրայէլականէն. (Նախ. թագ.։)


Խնամածու, աց

cf. Խնամած.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւոր աղեքսանդրոս ցուցանէ խնամածուս իւրոյ թագաւորութեանն։ Հրաման տան խնամածուաց թագաւորութեան. (Պտմ. աղեքս.։)


Խնամակալութիւն, ութեան

s.

care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.

· Calfa

NBHL (3)

Ի քումմէ խնամակալութենէ զետեղեալ թագաւորութիւնս. (Խոր. ՟Ա. 8։)

Ընդ խնամակալութեամբ ինքնակալ թագաւորացդ. (Յհ. կթ.։)

Պարտ եւ արժանէ խնամակալութեամբ ի թագաւորի հայել բանս. (Ածաբ. ժղ.։)


Խնամապետ, ի

s.

regent.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանէ խնամածուս իւրոյ թագաւորութեանն ... եւ խնամապետ զպերդիկկաս. (Պտմ. աղեքս.։)


Խնամենամ, եցայ

vn.

to hecome related, allied, to be united by marriage.

· Calfa

NBHL (1)

Խնամացեալ ընդ ումումն քաջի։ Լուեալ էր զխնամեալն շապհոյ ՟Ըստ հնդկաց թագաւորին. (Խոր. ՟Բ. 55. 86։)


Խնայեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to be sparing, to create thrift or economy.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուէին թագաւորքնզոմանս ի մերոց անտի ... եւ յաշխատութիւն զոհիցն (ձգել զնոսա՝) խնայեցուցանէին զհեթանոսս. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 1։)


Խնդամ, ացի

vn.

to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.

· Calfa

NBHL (2)

Խնդացին զթագաւորելն նորա ի վերայ իւրեանց. (Բուզ. ՟Ե. 34։)

Մովսեսի իսրենացւոյ ... սահակայ բագրատունւոյ խնդալ։ Տիբեր կայսր հռովմայեցւոց՝ աբգարու թագաւորի հայոց խնդալ. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 3ծ։)


Ծովակալ, աց

s.

lord of the sea;
sea-king;
admiral;
մեծ —, փոխան —ի, երորդ —, high, vice-admiral, rear-admiral;
ատեան, խորհրդարան —աց, admiralty-board;
նաւ —ի, flag-ship.

· Calfa

NBHL (1)

θαλασσοκράτωρ maris domins, potens mari. Որ ընդ իշխանութեամբ իւրով կալեալ ունի զմասն ծովու եւ կղզեաց. թագաւոր տիրօղծովու, եւ սպարապետ ծովական.


Ծովահեղձ

adj.

drowned;
— առնել, to drown;
— լինել, to be drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Եղից թագաւորութիւն հրէիս այժմ որպէս ծովահեղձ փարաւոնի. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի.։) (որ ի Հ. կիլիկ. գրի՝ ծովահեղձ։)