cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.
to render like, to assimilate, to conform, to equalize, to liken;
to imitate, to counterfeit.
Բազէի գեղեցկութեան եւ քաջութեան եւ թեթեւութեան նմանեցուցանէ զերագահաս եւ զամենատես աստուածութիւն։ Ահեղութեան եւ քաջութեան արծուի նմանեցուցանէ զահեղ աստուածութեան զօրութիւն Քրիստոսի. (Նար. յովէդ.։)
similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.
Մի՛ արասցես դու քեզ կուռս ըստ ամենայն նմանութեան։ Նմանութիւն ինչ ոչ տեսէք։ Բռնադատեաց արուեստիւն ածել զնմանութիւն ի գեղեցկութիւն։ Նմանութիւն հաստատութեան ի վերայ գլխոյ գազանացն. եւ այլն։
mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.
cf. Նորաբոյս.
Նորաբողբոջ բուսովք եւ ծաղկօք ի վեր փթթեալ։ Նորաբողբոջ շառաւիղօք ծաղկեալ դալարացաւ գաւազանն գեղեցկութեան. (Վրդն. լուս.։ Ճ. ՟Ը.։)
newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.
Իբրեւ զձիթենի կանաչագեղ նորակերտ դալարացեալ զկնի հատանելոյն. (Ճ. ՟Բ.։)
young, tender.
Նորահասակ մանկանցն խօսել ետ, եւ ծերք եւ տղայք ի միասին երգեցին։ Նորահասակ աղջկունք։ Ընտրեալ զգեղեցիկսն եւ զնորահասակսն։ Պարտ եւ արժան է նորահասակացն խնդրելով եւ բարւոք յօժարութեամբ զառաքինութեան զկրօնս յինքն բերել. (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ասող. ՟Բ. 2։)
new-built.
Ի գեղջէն, որ նորաշէնք կոչի. իմա՛ իբր նոր գիւղ.
of tender age, young.
Դաւիթ գեղեցկածաղիկ մանուկն, եւ նորատիք արքայն. (Ասող. ՟Գ. 30։)
vain-glory, vanity;
heterodoxy, heresy.
Մի՛ տգեղութիւն անմաքրութեան նորափառութեան խաւարեցուսցէ զպայծառ մարգարիտն աստուածխօսութեան. կամ է սնափառութիւն, եւ կամ այլափառութիւն ի վարդապետութեան։
moulted, new-feathered;
made young again, renewed, revived;
— զարդարիլ, to moult, to get new-feathers, to put on new plumage;
to grow young again, to be revived.
Նորափետուր հրաշիւք գեղեցկազարդեալք. (Թէոդոր. կուս.։)
new-budded, new-blossomed, freshblown;
— ծաղիկ, a tender or new-budding flower;
— գեղ գարնայնոյ, budding graces of spring;
— ստինք, budding breasts.
languid, languishing, weak, drooping, feeble, faint, pining away;
less;
dark, obscure;
subtile.
Նուաղ հեծութեամբ, նրբական ձայիւ։ Թէ զհոգիս էր զիմ տեսանել տգեղս եւ նուաղս եւ ամենեւին ներգեւեալս. (Նար. ՟Հ՟Գ. եւ ՟Ի՟Ա։)
lane, alley, narrow path.
to languish, to become faint, languid, to wear oneself out, to faint, to swoon.
Յոյժ նքողեալ, եւ անշքեղացեալ էր գեղ երեսաց նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
minium, red lead, ruddle, vermilion.
μίλτος, -ον minium, rubrica. (գրի ՆԱՒԹ, այլ չէ՛ պարտ շփոթել ընդ Նաւթի, որ է նէֆթի եաղը ). կարմրադեղ. սուսր. սիղիկոն. նիւթ՝ որ ներկէ ի գոյն գեղեցիկ, որպէս ազնիւ տեսակ կարմիր ներկոյ. ... կամ ... (յն. միլդօս կամ միլդօն, որ թարգմանի եւ բուռ. լտ. մինիում եւ ռու՛պրիգա ).
cf. Շահաւոր.
raw flesh;
carrion, carcass, dead body.
Տուեալ է Աստուծոյ անգեղն առաւել զսրատեսութիւն, այնքան՝ զի ազդեալ ի հեռուստ վասն անկածի իրիք շաղղաց գիշի, եւ այլն. (Ոսկիփոր.։ Վրիպակ կարծի դրուիս.)
cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.
Շաղփաղփութիւնք առ ոսկւոյ եւ արշաթոյ ասացեալքն գեղեցիկ իրողութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
golden-haired, having golden tresses.
որ եւ ՈՍԿԻԳԻՍԱԿ. Ոյր գիսակն է ոսկեգոյն. ոսկեվարս. եւ Ոսկիգեղմն. ոսկեկիզն. χρυσοκόμης, χρυσοκόμος cui aurea est coma եւ χρυσόμαλλος aureum vellus habens.
golden-fleeced.
Ոսկեփայլ գիսովք կամ գեղմամբ. լուսակիզն. բուրդը ոսկիէ. տե՛ս եւ ՈՍԿԻԳԻՍԱԿ.
Սպիտակափայլ՝ ոսկէկիզն՝ նշուլազարդ գեղապաճոյճս փայլէին. (Վրդն. լուս.։)
gold-mining or gold-digging, gold-finding.
Քան զայս մանուկս յառաջ ունէի այլ գեղեցիկ մի ոսկեհատ, եւ ի մեռանել մանկանն՝ ես յոյժ լայի անմխտթար. (Ոսկիփոր.։)
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
Կամ թագուհի՝ յոյժ գեղաւոր, ոսկէտըտուն եւ ճամկաւոր. (Շ. եդես.։)
golden-fleeced.
որ եւ ՈՍԿԵԳԻՍԱԿ. χρυσόμαλλος aureum vellus habens, velleris aurei. ըստ յն. ոսկեգեղմն. այն է Ոսկեկիզն.
lentile, of lentiles, made or prepared with lentiles;
cf. Թան;
cf. Շիկաթան;
—ք, lentiles;
pulse.
Եւ որ եւս տկարագոյնք իցեն, բանջարիկ եւս խառնեն, եւ գեղահունդս, եւ ոսպնեայս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ.) (յն. օ՛սբռիօն, կամ օ՛սբռօն, որ է հասարակ անուն ընդոց, որպէս ոլոռն։)
branch, bough;
knot, joint;
—ք մատանց ձեռին, the fingers;
—ովք վարակեալ, knotty, nodous, knobby, gnarly;
hill, height, hillock.
Առնուցուք ոստս ի տերեւախիտ ծառոց, եւ յուռեաց, եւ զոստս հագնեաց ի ձորոց։ Ձիթենի գեղեցիկ, անպիտանացան ոստք քո։ Վասն երկայնութեան ոստոց իւրոց։ Հանգչել յոստս նորա։ Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ ( պուտագլը )։ Թաւ ոստս.եւ այլն։
weaver;
knitter.
Բուն գեղարդտն նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 23։ ՟Ի. 5։)
free city;
chief-town, capital, seat of Government;
royal guard;
royal, kingly;
terrestrial.
Յանգեղ տանն, աշխարհն՝ ոստան արքունի լեալ էր վաղ. (Բուզ. ՟Ե. 18։)
to suppliant;
cf. Ոտնհար լինիմ.
Ոտնհարէին զմարդիկ, եւ խայթէին զնոսա։ Ոտնհարիցեն, եւ զգեղեցիկսն զրպարտիցեն։ Չար բարքն եւ դժնեայ խնդայր եւ ոտնհարէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Առ որս. ՟Ժ՟Դ։ Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)
who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.
Ո՞ր ձեւով։ Յո՞ր տգեղութենէ. (Արշ.։ Նար. երգ.։)
that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.
Ո՞ր ձեւով։ Յո՞ր տգեղութենէ. (Արշ.։ Նար. երգ.։)
cf. Որակ.
Զլիճ մի ծովուց ի յորակութիւն գեղոյ (սեւակի) յեղեղեցից։ Ոչ որակութեամբ նմանեալ, եւ ոչ քանակութեամբ կշռեցեալ. (Նար. ՟Թ. ՟Լ՟Դ։)
cf. Մրազարդ.
dark with down, downy, furnished with soft dark hair;
— յօնք, black eye-brows.
near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.
Յերկիր թշնամւոյ ի հեռաւոր կամ ի մօտաւոր։ Եւ յայլ մօտաւոր գեղաքաղաքսն. (՟Գ. Թագ. ը՝. 46։ Մրկ. ՟Ա. 38։)
cf. Մօտիմ.
Զաստուծոյ առնուն զգեղեցկութիւն, որք ի նա հային, եւ ի նա մօտենան. (Նար. երգ.։)
cf. Մօրական.
Եղեալ պատերազմ յեզր ծովուն գեղամայ ի մօրին տեղւոջ. (Արծր. ՟Ա. 14։)
the temple.
Տեսի յերազի զոմն աստուած գեղեցկակերպ՝ ալեւոր հերով, եւ ի մօրուարձակսն եղջերս խոյի ունելով առ ծամելեօքն. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Յախճապակի.
Կազմեցին զայրն (մանկանցն Եփեսոսի), եւ գեղեցկացուցին՝ յախճապակ արարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)
china.
Զյատակսն յախճապակեայ զարդարես. յն. լոկ՝ գեղեցկազարդես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)
piratical coasting vessel, epactroceles.
Ներ գեղեցկաձիոջդ՝ ձիդ, յածեղաձիոջն՝ եզաձին (այլ եւ այլ են նշանակութեամբ). (Պերիարմ.։)
to look at, to gaze upon, to look intently at;
to survey, to watch.
Զոյս յականէի սքանչելի գեղեցկութեամբ վայելչացեալ զվայրն. (Պիտ.։)
great, large, huge, enormous, gigantic, vast, immense;
strong;
powerful, mighty, victorious;
much, many, abundant, considerable.
Գալ առ ի գեղեցկութեան յընտրութիւն, զի ամենայնի լիցի՝ որ յաղթն է, հաւուց թագաւոր. (Ոսկիփոր.։)
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
Յաղթեաց բազում ամբոխի։ Յաղթեցաք ամենայն քաղաքացն նորա։ Ես յաղթեցի աշխարհի։ Մի՛ յաղթեսցէ քեզ ցանկութիւն գեղոյ։ Որդւոց քոց եւ ոչ թունաւոր վիշապացն յաղթեցին ժանիք։ Մի՛ յաղթիր ի չարէ, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին։ Յաղթեաց նմա Իսրայէլ։ Յաղթեցին աւարի նորա (այսինքն տիրեցին, առին)։ Յաղթէ բարկութեան.եւ այլն։
very slow, very tardy.
Յարագն գոլոյ՝ արագեղ, եւ ի յամր գոլոյ՝ յամրեղ։ Ըստ երկուց օրինակաց, արագեղ, յամրեղ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
immodesty, lasciviousness, lust, lewdness, obscenity.
Չհայել յայրատութեամբ ի գեղ կանանց։ Անձնդիւրութեամբ շրջէին, փափկութեամբ, յարատութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
cf. Յանկ.
Եթէ ակն յոռի՝ անգայտ եւ բիրտ՝ կարօղ է լինել գեղեցիկ, հանդարտ, եւ մեղմ, եւ զգօն, եւ յանգ։ Զարմատս բարութեանց յանձին ունէին, եւ միտս յանգս, եւ կամս հաճոյականս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9. 20։)
cf. Յանգ.
audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.
Եկի յայսպիսի յանդգնութիւն, որ իմս նուաստ անձին անմարթ էր։ Տուք ինձ գեղեցիկ յանդգնութեամբս լինել եզր ի միջի ձերում. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)
to distinguish, to discern;
to divide, to separate;
to decide, to determine;
to specify;
to choose, to select;
to excommunicate.