washing, whitening;
bleaching;
օր —ցից, washing day.
հանապազորդ աղօթք, եւ լուացք արտասուաց մի՛ պակասցէ. (Յճխ. ՟Թ։)
yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).
Եւ ոչ երկուորեակք լծոցն ի ճահ ճեմեցին առանց եզողի. (Նար. ՟Ժ՟Դ։)
liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.
Ապա ճաշակեն ի լուծական կերակուրսն. զի նա է կատարումն պահոցն. (Խոսրովիկ.։)
to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.
լուծանել զքրտունս, զբիծ մեղաց, զանէծս կամ զկարիս հիւանդաց, զվիշտս, զանկարգութիւն, զվճիռ դատապարտութեան. (Յճխ. ՟Բ։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։ Սարգ. եւ այլն։)
Լուծաւ բռնութիւն նորա յորդւոց մարդկանէ, որ տիրէր մեղօք. (Յճխ. ՟Բ։)
ԼՈՒԾԱՆԵԼ. որպէս Բացատրել, մեկնել՝ լուծանելով զկնճիռն.
ԼՈՒԾԱՆԵԼ. որպէս Աւերել զպահս, կամ զծոմապահս. ճաշակել, կամ ուտել ի պարարտաց.
Կերակուր պիտոյ էր, զի մի՛ լուծցին ի ճանապարհի. (Երզն. մտթ.։)
Աւետեացն արժանի լինել յետ զկեանս աշխարհիս լուծանելոյ։ Ի խորին ծերութիւն լուծանէ զկեանս իւր։ Ի խաչի լուծանելոց է զկեանս իւր. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։ Լաստ. ՟Բ։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)
solvent, dissolving;
opening, laxative, purgative.
Լուծիչ կապանաւոր թախանձանաց, կամխռովութեան, անձից, երկանց, մեղաց մթութեան, յանցանաց, մահու. (Պիտ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պտրգ.։ Շ. թղթ.։)
fluidity, liquefaction;
weakness, languor.
Ի ծուլութենէ, ի ծիծաղելոյ եւ այլն ... զայսոսիկ զմահաբեր լուծուածս ի բաց փսխել ուղիղ խոստովանութեամբ. (Յճխ. ՟Թ։)
Եւ որպէս Լուծումն պահոց. թույլտուութիւն ճաշակելոյ.
cf. Լուծուած.
solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.
Լուծումն մեղաց, կամ ատելութեան պատճառի, կամ ծուլութեան. (Վեցօր. ՟Զ. Նար. ՟Ծ՟Ա։ Շ. թղթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
mite, small piece of money.
money-changer;
banker;
տուն, սեղան —ի, exchange office;
bank.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. κερματιστής nummularius. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով.
cf. Լումայափոխ.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով
to speak early;
to explain, to make clear.
Զոր հանդերձելոցն ճառից լուսաբանեն կերպաւորութիւնք. (Նար. ՟Գ։)
luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.
Լուսաբերն բնութեամբ իսկտարփանք է, շնորհի պատճառք ի գեղեցկութիւն եւ ի սիրելութիւն։ Լուսաբերին՝ եւ փայլածուին. եւ այլն. (Շիր.։)
dwelling in light, celestial.
Բնակեալն ի լոյս, կամ ի լուսեղէն կայանս. եւ Լուսաճեմ. երկնային.
Լուսաբնակ օրհնաբան էից խմբակցութեանց։ Եթերաճեմ եւ լուսաբնակ եւ աստուածառերձ հոգեղինացն. (Նար. մծբ. եւ Նար. յովէդ.։)
beautiful as light, lucid, clear, luminous, bright.
Մասունք լուսագեղ ծագէ ամենայն ազգաց՝ քան զճառգայթս արեգականն բարձրագոյնս. (Տօնակ.։)
the gates of light
to furnish with light, to illuminate
Զմարգարէութեանց նախագուշակումն արտափայլեալ լուսազարդեալ զքո առ ի յաստուածածնէնբնութիւն առժամեայն առաւել քան զարեգակնային ճառագայթ. (Գանձ.։)
clothed or surrounded with light, bright, luminous, radiant.
Պճնեալ զարդարեսցէլուսազգեաց պատմուճանաւ. (Զքր. կթ.։)
having bright wings.
Զուարճացի՛ր մարիամ, ամպ ոսկեճաճանչ եւ լուսաթեւ. (Ճ. ՟Գ.։)
bright, lucid, splendid, shining, radiant.
Յօրինէի նմին զլուսաթոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)
that sheds light, luminous, brilliant.
Որ ծագէ զլոյս, կամ որպէս զլոյս. լուսաճաճանչ.
Գայ ահեղակերպ լուսածագ գեր ի վերոյ ճառագայթիւք. (Ասող. ՟Գ. 21։)
to shine, to give light, to illuminate.
Յարեւելից լուսածագիս անճառ հրաշիւք. (Շար։)
formed of light, bright.
հրեշտակք որպէս պատմուճանաւլուսեղինաւ երեւեցան, որպէս եւ լուսակազմ իսկ է բնութիւն նոցա. (Լծ. ածաբ.։)
light-bearing;
candlestick;
acolyte.
λαμπάδιον parva lampas. Որ կալեալ ունի յինքեան զլոյս ճրագի. որպէս ճրագարան. աշտանակ, գունդ, կանթեղ.
that bears a light, luminous.
կրօղ կամ ունօղ յինքեան զլոյս. լուսազգեաց. լուսակիր։ Արփիաճաճանչ լուսակիրն ական արւու։ Մեծին սողովմոնի տաճար լուսակիր. (Երզն. լս.։)
Տաճար լուսակիր, լեառն տեառն, եւ տուն աստուծոյ. (Գանձ.։)
any opening to admit light;
sky-light, window, casement, dormer-window.
that permits the light to pass;
cf. Լուսամուտ.
cf. Լուսագնաց.
լուսաշաւիղ ճառագայթաաւէտ սուրբ նշանդ. (Յհ. կթ.։)
Լուսաշաւիղ ճանապարհ առ աստուած հնազանդութիւն. (Յհ. իմ. յիշ. կանոն.)
Զլուշաւիղ թողեալ ճանապարհ՝ հետեւեցան կուրաշաւիղ գնացիւք. (Մագ. ՟Ա. ՟Կ՟Ե։)
brilliant, bright, luminous, resplendent.
Լուսապայծառ թագիւ պճնելոցն. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
that has a luminous crown;
glory, nimbus, halo.
Լուսապըսակ թագիւ պերճական։ Լուսապըսակ մանկանցն երամին. (Գանձ.։)
surrounded with light, splendid, bright, luminous.
Յորում աճեցոյց զբոյսն օրհնութեան ի լուսասահման անդաստանին անարատութեան. (Նար. կուս.։)
burning, shining, luminous.
Որոյ լոյսն՝ճրագն՝ լապտերն է վառեալ. կամ Որպէս զլոյս վառեալ. լուսաբորբոք.
illumination.
Վառումն լուսոյ. պայծառութեան լուսազարդ. լուցմունք ճրագաց.
that sees the light (eye);
of brilliant aspect.
Փայլատակմանց ճառագայթիւք լուսատեսօք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.
Լուսատեսակ ճառագայթ, կամ առանձնաւորութիւն սերովբէի, կամ բարեզարդութիւն. (Դիոն.։)
Լուսատեսակ զօրութիւն, կամ ամպ, պատմուճան, զգեստ, առաքինութիւն, խոստովանութիւն, փառք. (ՃՃ.։ Խոր. հռիփս.։ Գանձ.։ Սարգ. ստէպ։)
cf. Լուսատեսակ.
Զարհուրեալ տագնապեցան հովիւքնի լուսատեսիլ հրեշտակին ճառագայթիցն. (Կիւրղ. ղկ.։)
that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.
Չիղջ ոչ կարէ համբերել լուսատու ճառագայթից արեգական. (Եփր. համաբ.։)
Ի նմա է ճշմարիտ լուսատու առավնորդն։ լուսատուն մոլորելոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)
window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.
Զանթիւ եւ զանհամար զաչացուսն, զորոց զլուսարանս խաւարեցուցին։ Առաքեաց դահլիճ, որ եկեալ խաւարեցոյց զլուսարանս նոցա։ Խաւարեցուցին զլուսարանս նորա. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ե. ՟Թ։)
sacristan, vestry-clerk, sexton.
Պաշտօնեայ եկեղեցւոյ՝ լուցիչ ճրագաց եկեղեցւոյ. կամ վերակացու տաճարի. (Ճշ.։)
sun-lit, bright, splendid.
Լուսափայլ. լուսաճաճանչ. հաղորդ լուսոյ արբւոյն.
clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.
Լուսաւոր պսակք, կամ ականք. կամ պայծառութիւն, վառումն. կամ զգեստ, ճանապարհ, վարդպետութիւն, արդարութիւն, պատուիրան, վարք, միտք, խորհուրդ, բան. (Յճխ.։ Զենոբ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ նար։ Մագ. եւ այլն։)
լուսաւոր աւնզանաւն. (Յճխ. ՟Բ։)
կարգեցեր զլուսաւորս ի պէտս։ Լուսաւորքն լբրեւ ճրագունք լուցեալք։ Զերկինս լուսաւորօքդ։ Զլուսաւորսն խաւարեցուցեր. կամ լուսացուցանելով. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Պիտ.։ Շար.։ եւ Խոր.։)
Առաջնորդեցայց ի լուսաւորացն ի տեառնէ կոչեցելոց գալ ի գիտութիւն ճշմարտութեան. (Պիտ.։)
very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.
Զի քեզ լուսաւորագոյնընդելուցանիցես պսակ։ Լուսաւորագոյն եւսառաջնորդութիւն զազգի զայլոց գտանել։ Որ քան զճառագայթսն եւ լուսաւորագոյն էր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։ եւ Ոսկ. գով. պօղոսի.։)
to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.
Լուսաւորել զաս կուրին, կամ զկոյրն. զաս հոգւոյ կամ սրտից. զխաւարեալս մեղօք։ Լուսաւորեա՛ եւ զիս հոգւով։ Անճառ լուսով լուսաւորապես զհաւատացեալս. (Ոսկ.։ Նանայ.։ Լմբ.։ Նար.։ Շար.։)
Լուսաւորե ի յիս վերստին զծագումն անստուեր հրաչից գիտութեան աստուածութեան քո։ Լուսաւորեա՛ ինձ զողորմութեանդ քո ճառագայթ. (Նար. ՟Ժ. ՟Լ՟Դ։)
illuminator;
սուրբ Գրիգոր՝ — Հայաստանեայց, St. Gregory, the illuminator of the Armenian nation.
ընկալան զլուսաւորիչ հուր կենդանութեան, այսինքն զբանն աստուածոյ։ ինքն սրբութիւն սրբոց՝ լուսաւորիչ է բանական բնութեանս միշտ. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Ա։)
Զայս ուսանէր աստուածաբանն (եսայի) ի լուսաւորչէն իւրմէ հրեշտակէ։ Գերազարդիցն նոցա հանճարոց մեք անգիտանամք, եւ յաւէտ զի զնոցայսն ա՛յլ լուսաւորչի եւ զգացուցչի եմք կարօտ. (Դիոն. երկն.։)
light, brightness, glare, splendour;
illumination.
Տաճար կանխագիտական լուսաւորութեանն յարդարեցաւ (եղիա). (Պիսիդ.։)
Զմերոյ լուսաւորութեանցն լուսաւոր վերակացուէ ճառելով։ նախաշաւղի եւ լուսաւորութեանցն նահապետի սրբոյն գրիգորի. (Խոր. ՟Բ. 89. Յհ. կթ.։)
shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.
Ըզքարն ճաճանչաւոր լուսափայլ. (Նար. մծբ.։)
Զլուսափայլ բանից ճառագայլ. (Շ. ընդհ.։)
to shine, to shed light, to be brilliant.
Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)
cf. Լուսափայլեմ.
Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)
light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.
Ազդեցութիւն սուրբ հոգւոյն, եւ նորին լուսափայլութիւն։ Հեղեալ ի յետինս զլուսափայլութիւնս։ Յայտեա՛ կրկին շնորհ լուսափայլութեան։ Լուսափայլութիւն աստուծոյ, կամ գիտութեանն աստուծոյ։ Ըստ յարացուցի արեգականդ ճառագայթից. զի սա որպէս զարտաքին էքս լուսափայլութեամբն պարփակէ, եւ այլն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ. ստէպ։)
brilliant, luminous;
splendid, illustrious;
—ք burning and shining light.
Զծայրագոյնն իւր ճառագայթելով լուսափառս. (Խոր. վրդվռ.։)