increate.
ἅκτιστος. increatus. Ոչ արարեալ. անստեղծ. անեղ. ինքնագոյ. չստեղծուած, չեղած. եարատըլմամըշ, օլմամըշ, զայրի մախլուգ.
sober, abstemious.
Ոչ արբեալ. չըմպօղ. հրաժարական յըմպելոյ զգինի. չխմօղ, չխմելու. իչկիսիզ.
affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.
Մերկացից զյետուստ քո, եւ երեւեսցին անարգանք քո։ Կոր ի գլուխ առնէին զնա, զի տեսին զանարգանս նորա. (Երեմ. ԺԳ. 26։ Ողբ. ՟Ա. 8։)
free, unembarrassed;
without obstacle, freely.
Չունօղ արգելս. զոր չէ մարթ արգելուլ. անխափան. ազատ. համարձակ. արձակ. ἁκώλυτος, ἅσχετος, impedimenti expers, expeditus, պերի, խալի, մու աֆ.
uneven, unpolished.
Որոյ չկայցէ արդ, այս ինքն զարդ կամ յօրինուած. անյարդար. անշուք. անհարթ. անհեթեթ. անձեւ. տձեւ. անզարդ, տգեղ, անշնորհք. ուսլուպսուզ, չիրքին, նասազ. ἁσχήμων, figura carens, deformis, turpis
unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.
Թարգմանի սոդոմ՝ կուրութիւն կամ ամլութիւն. քանզի կոյր է եւ ամուլ յառաքինութենէ ամենայն անարժան. (Փիլ. լին.։)
Զանարժան խառնիցն։ Անարժան լուրս (զշնութենէն). (Պիտ.։)
unworthiness.
Վճարիլ ի բարերար լուսոյն, զոր անարժանութեամբ եւ ոչ իրաւացի տեսանէք. (Փարպ.։ Այլ Եսթ. ԺԶ. 7.)
cf. Անբաժան.
ἁδιαίρετος, ἁχώριστος. indivisibilis, inseparabilis. Որ չէ՛ բաժանելի. անանջատ. անմեկնելի. անզատելի. անհատանելի ի մասունս. այրըլմազ, թագսիմ օլունմազ, լա իւնֆէք.
Ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայրս ծառոցն շարամանեալք, ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն. (Պիտ.։)
indivisibly.
ἁμερίστως. indivisibiliter, sine divisione. Առանց բաժանման. անանջատաբար. առանց բաժնելու, կամ բաժնըւելու. այըրմայարագ, այրըլմատան.
Վասն որոյ այլուր անբաժանաբար դնէ զանուանսն. (Իգնատ.։)
indivisibility.
ἁμερεία, τὸ ἁχώριστον. indivisibilitas, inseparabilitas. Անբաժանելի գոլն՝ պէսպէս օրինակաւ. թագսիմ օլունմազլըգ.
cf. Անբաժ.
իբր անբաժան. անբաժանելի. անքակ. անմեկնելի. ἁδιαίρετος, ἁμέριστος, ἁδιάζευκτος. թագսիմ օլունմազ, այրըլմազ.
irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.
Որ ոչ ի մեզ է, անբաղայ է։ Անշնորհակալութիւնս անբաղայս նախախնամութեան մատուցանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 68։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.
ἁκατηγόρητος, ἁνεπίληπτος. accusationi non obnoxius, irreprehensus. Որ ոչն բամբասի. ազատ ի բամբասելի իրաց. անպարսաւ. անմեղադրելի. անստգիւտ. այպ օլունմազ, այըպսըզ, զայրի մու աթէպ.
irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
Անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել անբան յամառութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)
Ի հովուական ցպոյ եւ ի մաճակալութեան գործոյ, եւ յայլոց անբան արհեստից. (Լմբ. պտրգ.։)
dumb, speechless, mute, silent.
Զանբարբառ բոլորակ լուսնին։ Առ պատասխանիս բանից անբարբառ։ (Մեռեալն) պատկեր անբարբառ. (Նար.։)
Անբարբառ մեռելութեամբն. (Ագաթ.։)
infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.
(ի Բա. բայ, բառ, բան). ἁμύθητος, ἅφατος, ineffabilis, inenarrabilis. անպատում. անճառ. անասելի եւ անթուելի, անհամար. վասֆ օլունմազ, տիլէ վասֆէ կէչմէզ, թապիր օլունմազ, հիսապսըզ.
infrangible.
Ոչ կարաց լուծանել զանբեկանելի կնիքն տէրունական. (Եղիշ. ննջ.։)
intolerable, insupportable.
Մանաւանդ՝ անտանելի, որպէս անհանդուրժելի. անըմբերելի. սաստիկ յոյժ. չքաշուելու, չդիմանալու. չէքիլմէզ.
that cannot be blunted, unblunted, sharp.
Որ ոչ բթի. որ չէ՛ բութ. հատու. սո՛ւր. ազդո՛յ. որ չի գուլնար, չիգըլնալու, կտրուկ. քեսկին.
cf. Անբժշկելի.
ἁνίατος. insanabilis, irremediabilis Անբոյժ. անբժշկելի. անդարմանելի. չըռընտնալու, ճար չըլլալու. չարէսիզ, իլաճսըզ, նէճիս.
houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.
Յումմէ՞ լուան զանբնակ գործոյդ լուր. (Թէոդոր. Մայրագ.։)
incurable.
Անբուժելի. անբժշկելի. անբժշկական. անդարմանելի. անփարատելի. որում չիք ապաքինումն եւ դեղ. դեղ չըլլալու, ճար չըլլալու. իչաճսըզ, չարէսիզ. ἁνίατος, ἁθεράπευτος, ἁήκεστος, insanabilis, irremediabilis.
Անբոյժ հիւանդութիւն։ Անբոյժ ախտ։ Անբոյժ մոլութիւն (այս ինքն մոլեգնութիւն)։ Վտանգս եւ ախտս անբոյժս։ Անբոյժ թշնամութիւն. (Փիլ.։)
cf. Անբովանդակ.
որ գրի եւ ԱՆԲԱՒԱՆԴԱԿԵԼԻ. ἅπειρος, ἅπλετος, infinitus, immensus. Զոր ոչ լինի բովանդակել՝ պարագրել կամ լնուլ. անբաւ. անեզրական. անչափ. անսահման. անհուն, եւ անհաս. անճառ. անիմանալի. որ չամփոփուիր տեղով կամ խելքով. հիչ պիր եէրէ՝ ագըլա սըզմազ, ֆէհմ օլունմազ.
Աստուածպետականին լուսոյ անբովանդակելի եւ առատ անդունդքն։ Անբովանդակելի լուսոյն (հաղորդութեամբ)՝ համեմատաբար լցեալ. (Դիոն.։)
that does not disgust;
— լինել, not to disgust.
Որ չէ գարշելի. չիգանելու. իքրահ օլունմազ.
cruelly, unmercifully.
Առանց գթութեան. առանց խղճալու. զալիմանէ.
to be ignorant;
to forget one's self.
Զայս ամենայն տեսի առ նոսա, եւ լուայ, եւ սակաւիկ մի զանձն իմ անգիտանալ եցէ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
not to be understood, incomprehensible.
ἅγνωστος, ἁγνοούμενος. ignotus, quod ignoramis. Որ չէ գիտելի. անծանօթ. ոչ ծանուցեալ. անյայտ. անիմանալի. անհաս. չգիտցուած, խելք չհասնելու. պիլինմէզ. ագըլ էրմէզ. ֆէհմ օլունմազ.. Յաստուածայինս ասի.
Բազում ինչ յառ ի մէնջ անգիտելեացն՝ ունին պատճառս աստուածավայելուչս. (Դիոն. եկեղ.։)
ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.
Սպասեաց արթնութեամբ տեառն գալստեան, իբր զանգիտութիւն լուաւ ժամուն. (Սկեւռ. լմբ.։)
unfindable, rare, precious, dear.
Որ ոչն գտանի, կամ չէ գտեալ, եւ անգտանելի. անդարմանելի. անհնարին. պուլունմազ. չարէսիզ.
ungrateful, unthankful;
discontented, dissatisfied
Անձինք անգոհք եւ անշնորհակալուք։ Ասէ անգոհ ձայնիւ, ես ննջեցի. (Վրք. հց. ՟Բ. ԺԶ։)
colourless.
Պակասեալ ի գունոյ. տժգոյն. եւ տժգունութիւն. րէնկսիզ, պօզուգլուգ.
nothingness, nothing.
Մեռելութեամբք եւ անգոյութեամբք. (Դիոն.։)
idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.
Անգործ միայնակեաց լուծանէ զյօժարութիւն եղբարցն։ Անգործ մեղու լաւ է քան զժիր պիծակ. (Նեղոս.։)
Յերեւել լուսոյ անգործ մնայ խաւարն. (Անան. ի յհ. մկ.։)
cf. Անգիւտ.
Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)
limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.
Զտիրագոյն անդամոցն գլուխ. (Պիտ.։)
Մինչչեւ զամենայն մարմինդ անդամ անդամ լուծեալ է. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 7։)
paralytic, palsical.
παραλυτικός, παραλυόμενος. paralyticus. Լուծեալ անդամօք. որոյ ջիլք եւ անդամք լուծեալ են. քէօթրիւմ, մեֆլուճ.
Անկեալ դնէր, կամ դնի անդամալոյծ։ Բերէին անդամալոյծ մի բարձեալ ի չորից։ Զլուսնոտս եւ զանդամալոյծս. եւ այլն։
Ողորմել անդամալուծացն. (Մանդ.։)
Ածէին օրինակ անդամալուծաց.
Անդամալուծաց առողջութիւն. (Մագ. ՟Ե։)
Եւ զայս ի յերկուց անդամալուծից է տեսանել. (Շ. թղթ.։)
Անդամալուծին գթացեալ ողորմեցար. (Նար. ԼԷ։)
Այսպիսի ինչ ախտացան եւ առ անդամալուծաւն. (Իգն.։)
lameness.
βλακεία. mollities. Խեղութիւն անդամոց, թուլութիւն, անպիտանութիւն. չորս դին բռնըւիլը, թուլնալը.
portico, porch.
Գաւիթ, (իբր ի չափ անդոյ միոյ). նախադուռն տան. արտաքին սրահ. προπύλαιον, πρόθυρον, vestibulum. ավլու, հայաթ.
not sentenced, not condemned.
ἁδίκαστος. non judicatus, indemnatus. Ոչ դատեալ, եւ ոչ դատելի. զերծ ի դատաստանէ. անպարտ. անմեղ. հիւքմ օլունմամըշ՝ օլունմայաճագ.
Զանդատ ատելութիւնսն։ Զանդատ քո ոգի մեծացուցանես, թէ փորձեա՛ զիս տէր. (Նար. ԽԵ. ԿԱ։)
not deserving condemnation, blameless.
ἁκατάκριτος. indemnis, irreprehensibilis Զոր չէ օրէն դատապարտել. անպարտ. անմեղ. եւ անստգիւտ. անպարսաւ. անարատ. հիւքմ օլունմազ, թազիր օլունմազ, սուչսուզ.
Ա՛յլ դատապարտելոցն, եւ ա՛յլ անդատապարտիցն վայելէ ժուժկալութիւն. (Կլիմաք.։)
flock, herd, cattle;
fields, country.
there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.
Անդէն ի քաղաքին արգելուլ։ Անդէն շուրջ զքաղաքաւն էին. (Ագաթ.։)
herd.
Ամեսինաս յանդէորդութիւնսն ընդ ցլու ոգորէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.
Որ չէ ի դէպ. տարադէպ. անյարմար. անտեղի. անպատշաճ. անվայելուչ. տարաժամ. անհարկի, անշնորհք. միւնասիպէթսիզ. պէթ. ἅκαιρος, ἁσύμφορος, ἁσύμβατος եւ այլն. intempestivus, inconveniens եւ այլն.
Յանդէպն աճել լուսնի. (Եւս. քր. ՟Ա։)
irresistible;
irresistibly, beyond contradiction.
Ընդունելութեան անդիմադարձ. (Փիլ. սամփս. (որ հայի եւ ի յաջորդդ)։)
sunk in an abyss;
very deep.
Նաեւ ծով անդնդայեղց խորութեամբ բազմազան կերակրելն լուղակացն աճեցմամբ. (Պիտ.։)
cf. Անդնդասոյզ.
Անդնդավիժակ ընկղմելութեամբ. (ՃՃ.։)
quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.
tranquillity, calm, repose;
ease, comfort.
ԱՆԴՈՐՐՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԴՈՐՐ, գ. (լծ. հյ. համայն դիւր. կամ թ. տարսըզ, տարլըգսըզ.). εὑρυχωρία dilatatio եւ εὑδία. tranquillitas. Ընդարձակութիւն տեղւոյ, եւ ոգւոյ. դիւրութիւն սրտի. հանդարտութիւն. խաղաղութիւն. կենիշլիք, ասուտելիք, կեօնիւլ խօշլուզու, րահաթլըգ.
from, since, as soon as, when;
radically, originally, naturally;
anew, afresh;
even then;
— ի մանկութենէ իմնէ, from my infancy;
— յարարչութենէ աշխարհի, from the creation of the world.
Մոռացի՛ր զթիւս չարեացն, եւ անդստին համարձակեցայց։ Մատո՛ մատն այցելութեան, եւ անդստին իսկ կատարեցայց. (Նար.։)