Entries' title containing դիւր : 153 results

Դիւրահալ

adj.

that liquefies or melts easily.

· Calfa

NBHL (3)

εὕτηκτος liquabilis Որ դիւրաւ հալի, լուծանի, կամ մարսի.

Ոչ հալէին զսառնակերպ զդիւրահալ զազգ անուշակ կերակրոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Զկերակուրն թեթեւ եւ դիւրահալ ուտէ. (Մխ. բժիշկ.։)


Դիւրահակ

cf. Դիւրակոր.

· Calfa


Դիւրահամար

adj.

that can be easily related.

· Calfa

NBHL (4)

Փախիցեն իբրեւ ի հրոյ, եւ լինիցին դիւրահամարք. (Ոսկ. ես.։)

Սակաւք զերծեալք, զի եւ մանկան դիւրահամար լինել. (Գէ. ես.։)

Ոչ ռամկի ումեմն, այլ եւ մեծ թագաւորի դիւրահամարս թերեւս գտանել զսոսա. (Պղատ. սոկր.։)

εὑαρίθμητος facile numerabilis Զոր դիւրին է ի համար արկանել. դիւրաթիւ.


Դիւրահամբոյր

adj.

mild, affable, gentle

· Calfa


Դիւրահաշտ

adj.

that agrees easily with his enemies.

· Calfa

NBHL (4)

Դիւրահաշտ գոլ՝ զոհիւք եւ ուխտիւք ածանցելով ... Աստուածքն են դիւրահաշտք պատարագօք եւ ուխտիւք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)

Ամենեցուն միաբանելն յաստուծոյ պաշտօնն՝ դիւրահաշտ առնէ զաստուած. (Խոսր.։)

Զլսօղն՝ դիւրահաշտ լինելով՝ քաջ ուսումնագոյն գործիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

εὑπραμύθητος, εὑμενής benevolus, benignus, facile placabilis Որ դիւրաւ հաշտի. եւ Հեզ. բարեմոյն. դիւրահաւան. դիւրանսաց.


Դիւրահաս

adj.

that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.

· Calfa

NBHL (9)

Որպէս Դիւրաւ հասու լինելի, հասկանալի. դիւրիմաց. դիւրին.

Հեշտընկալ եւ դիւրահաս տխմարագունիցն լիցին. (Ագաթ.։)

Զպարզն առաջի դնեն իբրեւ զդիւրահաս. (Իգն. յռջբ։)

Թողլով զբազմաքնին բան, զդիւրահասն եւ զառձեռնպատրաստ դիցուք առաջի. (Շ. հրեշտ.։)

դիւրահաս. Դիւրաւ հասանելի, ժամանելի, ստանալի, ի ձեռսն բերելի.

Խոնարհութիւնն՝ որ ամենեցուն է դիւրահաս. (Լմբ. սղ.։)

Զի մի կնտացեալ սողասցեն դիւրահաս թշնամեացն. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)

դիւրահաս. Որ դիւրաւ հասանէ, ժամանէ.

Հնարաւոր դիւրահաս՝ առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ. (Նար. ղ։)


Դիւրահասոյց

adj.

that causes easily to comprehend.

· Calfa

NBHL (3)

Որ դիւրաւ հասուցանէ, կամ հասկացուցանէ.

Առ նա թերեւս ունիցիմք զդիւրահասոյցն քաջալերիչ լերանելին ղուկաս. (Ագաթ.։)

Հեշտընկալք եւ դիւրահասոյցք ախմարագունիցն լինիցին. (Կորիւն.։)


Դիւրահաւան, ից

adj.

easy, condescending;
credulous;
credible, that can be easily believed.

· Calfa

NBHL (9)

Հեզ, դիւրահաւան. (Յհ. ՟Գ. 19։)

Որ եդեալ օրինացն դիւրահաւան իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

Առ կամս ուղղողին դիւրահաւան ելով (կամ դիւրահաւանելով). (Պիտ.։)

Առ դիւրահաւանս ոմանս, եւ յոյժ ունկնդիրս իւրոյ վարդապետութեան գրէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)

Տե՛ս եւ զնոսա դիւրահաւանս (կամ դիւրհաւանս) ոմանս եւ արհամարհելիս. (Ոսկ. գծ.։)

Առ ի խաբէութիւն պարզմտացն, կամ դիւրահաւանիցն. (Առ որս. ՟Գ։ եւ Ոսկ. ՟բ. կոր.։ եւ Սանահն.։)

Զի կրկին կոչմամբն դիւրահաւան ձգեսցէ առ ինքն. (Շ. մտթ. ՟Դ. 16.) իբր մ. դիւրաւ։

Չի՛ք այլ ինչ, որ ճաշակողաց նորին ոչ է դիւրահաւան. (Լմբ. պտրգ.։)

εὑπειθής qui facile paret, vel obsequitur, credulus Որ դիւրաւ հաւանի. դիւրալուր. հլու. միամիտ. բարեմիտ. դիւրախաբ.


Դիւրահաւանութիւն, ութեան

s.

credulity, simplicity.

· Calfa

NBHL (1)

Հեզութիւն եւ դիւրահաւանութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)


Դիւրահաւատ

adj.

credulous, that believes easily.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դիւրաւ հաւատայ. դիւրահաւան. դիւրորսալի.

Օձն ծանեաւ առ երեսսն երթալ առ դիւրահաւատս. (Բրս. հց. յն. դիւրածելի։)


Դիւրահաւատութիւն, ութեան

s.

credulity, facility of believing readily.

· Calfa


Դիւրահեշտ

adj.

very easy.

· Calfa


Դիւրահեշտի

adv.

easily, with great facility

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեցունց ախորժակս դիւրահեշտի կատարէ ի սուղ ժամանակի. (Պիտ.։)


Դիւրահիւծ

adj.

that easily decays or spoils.

· Calfa


Դիւրահնազանդ

adj.

that obeys easily, ready or easy to obey.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տեսանեն զոք դիւրահնազանդ իւրեանց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դիւրահնար

adj.

very easy, or possible.

· Calfa

NBHL (8)

εὕπορος facilis Դիւրաւ հնարելի, կարելի. դիւրին.

Պարթեւազանցդ դիւրահնար գոգցես ի ձեռն կեղծաւոր սիրոյ զդաւելն. (Խոր. ՟Բ. 71։)

Անհնարինքն ի մէնջ կարծեցեալք, նմա դիւրահնարք. (Լմբ. ատ.։)

Որում ամենայն ինչ անհնարին՝ դիւրահնար է յոյժ. (Սարկ. հանգ.։)

Դիւրահնար կենդանի մարդ։ Այնպիսի տեսի ես երբեմն զկախարդութիւն հաւու դիւրահնար. (Բրս. վաշխ.։)

Զդիւրահնարս զայս զձեռաց գործիս պիտանացու ունի. (Նիւս. կազմ.։)

Պաշտպան դիւրահնար. (Պիտ.։)

դիւրահնար. մ. դիւրահնարաբար. Դիւրին հնարիւք. ճարտարութեամբ.


Դիւրահոս

adj.

flowing, that flows easily.

· Calfa

NBHL (3)

εὕροος Որ դիւրաւ հոսի. հալուկ.

Որպէս դիւրահոս գետ ընթանայ. (Վրդն. սղ.։)

Եւ առ այլսն դիւրահոս աստուստ. (Պղատ. տիմ.։)


Դիւրահուպ

adj.

easy of access, affable

· Calfa

NBHL (4)

Դիւրաւ հպելի, եւ հպեալ. դիւրամերձ. դիւրամերձենալի.

Ամենայն կենդանեաց դիւրահուպ լինելով (արեւուն). (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)

Տնկեցաւ յաշխարհի դիւրահուպ, եւ ի մէջ մարդկան. (Հ. կիլիկ.։)

Այսոքիւք բառնաբաս կազմէ զնորա հաւատարմութիւնն, ուստի եւ դիւրահուպ եղեւ առ նոսա պօղոս. (Ոսկ. գծ.։)


Դիւրամած

adj.

adhesive, viscous.

· Calfa


Դիւրամածութիւն, ութեան

s.

tenacity, viscosity, adhesive quality.

· Calfa


Դիւրամաշ

adj.

what soon wears out.

· Calfa

NBHL (2)

Բոցն դիւրամաշ. (Ոսկ. սղ.։)

Այսոքիկ դիւրամաշք են, եւ ի ցեցամէց ուտճաց ապականին. (Երզն. մտթ.։)


Դիւրամատոյց

adj.

accostable, accessible.

· Calfa

NBHL (3)

Հաւատացելոց դիւրամատոյց եւ ընդել. (Բրս. գորդ.։)

Ի ձեռն նաւավարութեան զամենայն պիտոյս՝ դիւրամատոյցս մերձեցոյց. (Շիր.։)

εὑπρόσιτος accessu facilis Դիւրաւ մատչելի. դիւրամերձենալի. դիւրահուպ.


Դիւրամարզ

adj.

disciplinable, docile.

· Calfa


Դիւրամարզութիւն, ութեան

s.

docility.

· Calfa


Դիւրամարս

adj.

easy to digest, light.

· Calfa


Դիւրամեռ

adj.

easy to die.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դիւրաւ մեռանի.

Հեշտածինք են, եւ դիւրամեռք. (Նար. ՟Է։)


Դիւրամերձ

cf. Դիւրահուպ.

· Calfa

NBHL (3)

Որ դիւրաւ մերձենայ.

Առաքեալքն ի ճշմարտութիւնն բացաւ երեսօք դիւրամերձք լինէին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)

(Շունն) շողոքորթ է, եւ դիւրամերձ. (Լմբ. սղ.։)


Դիւրամէտ

adj.

inclined.

· Calfa

NBHL (4)

Որ դիւրաւ միտէ ի մի կողմն. հակամիտեալ իբրեւ ի բնէ. առաւել յօժարեալ.

(Կանայք) դիւրամէտք են ի տրտմականս. (Մխ. երեմ.։)

Մարդկային բնութիւնս դիւրամէտ գոլով, միշտ ընդ մեղօք անկանի. (Խոսր.։)

Ետես եւ զմտացն դիւրամէտ ոտնառութիւնն. (Սեբեր. ՟Ե։)


Դիւրամոռաց

cf. Մոռացկոտ.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուեր եւ երազ դիւրամոռանալի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Դիւրամոռաց զերախտիսն քրիստոսի համարէին։ Ունայնութիւն են կեանք աշխարհիս, եւ երազ դիւրամոռաց. (Արծր. ՟Ա. 15։ ՟Գ. 7։)


Դիւրամուտ

adj.

that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.

· Calfa

NBHL (4)

Զի դիւրամուտ լիցի անասնոցն. (Վրդն. ծն.։)

Դիւրանցագոյն եւ դիւրամուտ առնէ. (Դիոն. երկն.։)

դիւրամուտ լինել. Դիւրաւ մտանել կամ մուտ գտանել.

Զի տուընջեանն դիւրամուտ առ ի յիւրմէ փորձութիւքն լինիցին. (Խոսր.։)


Դիւրամոքելի, լւոյ, լեաց

adj.

gentle, affable, tractable, flexible, supple;
sweet, agreeable to the taste.

· Calfa


Դիւրամտութիւն, ութեան

s.

cf. Յօժարամտութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Մտադիւրութիւն. յօժարամտութիւն.

Ի կարօտեալսն ողորմութիւն դիւրամտութեամբ լիցի միշտ. (Ոսկ. հռ.։)

Աղաչեմ առ հասարակ դիւրամտութեամբ մատուցանել զլսելիս. (Նանայ.։ եւ Կիւրղ. խչ.։)


Դիւրայաղթ

adj.

what is soon overcome.

· Calfa


Դիւրայարմար

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

· Calfa

NBHL (3)

Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)

Միայն աստուծոյ կարողի եւ յամենայնի խնամողի կարողութիւնս այս է դիւրայարմար. (Արծր. ՟Գ. 1։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայեղ

adj.

mutable, changeable, easily changed.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրաւ յեղլի. դիւրաշրջիկ. յեղյեղուկ. դիւրափոփոխ.

Այնպիսին ո՛չ ասի բարկացօղ, զի դիւրայեղ առ հեզութիւն լինի. (Արիստ. որակ.։)


Դիւրայոյս

adj.

easy to hope;
full of hope, hopeful.

· Calfa


Դիւրայրեաց

cf. Դիւրակէզ.

· Calfa

NBHL (4)

Մորենի՝ դիւրայրեաց է. (Կիւրղ. ծն.։)

Փայտ՝ դիւրայրեացն նիւթ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

ԴԻՒՐԱՅՐԵԱՑ ԴԻՒՐԱՅՐԵԼԻ. εὕπρηστος, εὑκατάπρηαστος facilis accensu ustuque Դիւրաւ այրելի. դիւրակէզ.


Դիւրայրելի

cf. Դիւրակէզ.

· Calfa

NBHL (4)

Մորենի՝ դիւրայրեաց է. (Կիւրղ. ծն.։)

Փայտ՝ դիւրայրեացն նիւթ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

ԴԻՒՐԱՅՐԵԱՑ ԴԻՒՐԱՅՐԵԼԻ. εὕπρηστος, εὑκατάπρηαστος facilis accensu ustuque Դիւրաւ այրելի. դիւրակէզ.


Դիւրանամ, ացայ

vn.

to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.

· Calfa

NBHL (4)

Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.

Հիւանդք դիւրանան ի տեսլենէ սիրելեաց. (Մխ. առակ.։)

Դաւիթ քնար հարկանէր, եւ դիւրանայր սաւուղի. (Սեբեր. ՟Է։)

դիմազ. ԴԻՒՐԱՆԱՅ. դիմազ. ἁγαθόν εἱ commodum fit Դիւր կամ դիւրութիւն լինի.


Դիւրանսաց

adj.

easy, gentle, obedient, plaint, flexible, supple, condescending, docile.

· Calfa


Դիւրանց

adj.

transitory, transient, of short duration.

· Calfa

NBHL (2)

Խոր դիւրանց։ Տախտակն դիւրանց թուի գոլ։ Տկար եւ դիւրանց. (Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։ Վրդն. սղ.։)

εὑρίπιστος instabilis Որ դիւրաւ անցանէ.


Դիւրանցուկ

cf. Դիւրանց.

· Calfa

NBHL (4)

cf. դիւրանց.

Արմատ դիւրանցուկ. (Ճ. ՟Ա.։)

Մի՛ ոք դիւրանցուկ համարեսցի զայն հուր. (Գէ. ես.։)

Փափուկս եւ դիւրանցուկս եւ արագամաշս լինել մեզ առ ի գնացս՝ թաթիցն. յն. εὑπαθής իբր դիւրակիր։


Դիւրաշահ

adj.

easy to be gained.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դիւրաւ շահի, ստանայ.

Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ.։)


Դիւրաշահութիւն, ութեան

s.

great gain or business;
opulence, wealth.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակէ զդիւրաշահութիւնն ընդ հոգւոյն ճոխութիւն. (Շ. մտթ.։)


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (14)

Նուրբ, դիւրաշարժ. (Իմ. ՟Է. 22։)

Գունդք (գնտակք) դիւրաշարժք են. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Յամենայն տեղ՝ ուր եւ նստցիս, մի՛ դիւրաշարժ լիցիս. (Վրք. հց. ձ։)

Մի՛ անհաստատք, եւ առ քննութիւնս (դատմունս) դիւրաշարժք. (Բրս. հց.։)

Որ ի սրտմտելն կամ ի բարկանալն դիւրաշարժ. (Մաքս. եկեղ.։)

Ձեռք առ արուեստս եւ տուրեւառութիւնս պատրաստք եւ դիւրաշարժք եղիցին. (Սարկ. քհ.։)

Եղէգն դիւրաշարժ ի հողմոյ. (Իգն.։)

Տրամադրութիւնք ասին, որ են դիւրաշարժք եւ արագափոխք. հիկէն, ջերմութիւն եւ ցրտութիւն. (Արիստ. որակ.։)

εὑκίνητος mobilis, agilis, pronus, expeditus Որ դիւրաւ շարժի, բերի, փոփոխի. շարժուն.

Ըստ կանացի եւ կնատ բնութեանն դիւրաշարժք. (Պիտ.։)

Ցուցցի դիւրաշարժ առաջարկութիւն ձեր. այսինքն անհաստատ, փուտ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Մեղք դիւրաշարժք. այսինքն ի դոյզն իրաց առթեալք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Ջուրք ի հաստատուն վիմաց բղխեն, եւ ոչ ի դիւրաշարժից. (Լմբ. սղ.։)

Յամենայն տեղ՝ ուր եւ նստցիս, մի՛ դիւրաշարժ լիցիս. (Վրք. հց. ձ։)


Դիւրաշարժութիւն, ութեան

s.

agility, pliableness, mobility, versatility, fickleness

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի մի ոք վստահանան յաղագս յերկոսին դիւրաշարժութեան եւ անկայուն գոլոյ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Դիւրաշրջիկ

adj.

versatile, fickle;
active.

· Calfa


Դիւրաշօշափ

adj.

easy to touch, palpable.

· Calfa


Դիւրապատիր

adj.

that deceives himself easily;
easily deceived.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դիւրաւ պատրի. դիւրախաբ.


Դիւրապատում

adj.

intelligible.

· Calfa

NBHL (4)

Դիւրին բացատրութեամբ. դիւրիմաց.

Ճառս յաճախագոյնս դիւրապատումս. (Կորիւն.։)

Մարգարէքն զնոյն (գիրս մովսեսի) դիւրապատում արարին. (Ցանկ մանդակ.։)

Զամենայն գիրս՝ զոր եւ խօսեցաւ, պարզ եւ դիւրապատումս շարագրեաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Definitions containing the research դիւր : 757 results

Ապակի, կւոյ, կեաց

s.

glass;
drinking-glass;
bottle;
— պատուհանաց, window-glass.

· Calfa

NBHL (1)

պ. ապկիւն, ապկիւնէ, ապկինէ, այսինքն ջրագոյն. ὐάλος. vitrum. Նիւթ թափանցիկ եւ փայլուն՝ դիւրաբեկ եւ հալելի. եւ ամենայն անօթ կամ հայելի կազմեալ ի նիւթոյ անտի. որոյ ազնիւն է սառնատեսակ. ապիկի.


Ապառաժ, ից

s. adj.

rock;
rocky, rugged, hilly, stony;
—ն Արաբիա, stony Arabia.

· Calfa


Ապառաժուտ

adj.

rugged, rough, stony, rocky.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոշոր ապառաժուտն դիւրեսցէ հզօր բազկաւ. (Պիտ.։)


Աստուստ

adv.

hence, thence

· Calfa

NBHL (1)

Աստուստ ոք զսա տեսցէ դիւրապէս. (հց) ո՞ւ ստ. (պխ) ուստի իսկ եւ զքաղաքացն աճմունս, եւ այլն. (Պղատ. օրին, ՟Գ։)


Արագալուր

adj.

that hears, understands easily or readily;
that has fine ears.

· Calfa

NBHL (1)

ὁξυήκοος. ad auditum expeditus. Որ արագ լսէ. դիւրալուր. դիւրահաւան.


Արագախամուր

adj.

that fades, withers or dries soon.

· Calfa

NBHL (1)

Որ արագ խամրի. դիւրաթառամ.


Արագավախճան

adj.

that is soon ended or dead.

· Calfa

NBHL (1)

Այնքան արագավախճանք են եւ դիւրավնասելեք. Արագավախճան քան զծաղիկ խոտոյ. (Սարգ. յկ. ՟Բ. ՟Ժ։)


Արագափոխ

adj.

that soon changes.

· Calfa

NBHL (2)

Տրամադրութիւնք ասին, որք են դիւրաշարժք եւ արագափոփոխք։ Արագափոխ է, ի ջերմոյ ցուրտ լեալ. (Արիստ. որակ.։)

ԱՐԱԳԱՓՈԽ եւ ԱՐԱԳԱՓՈՓՈԽ εὑκίνητος qui facile dimovetur Որ արագ փոխի, փոփոխի, շարժի. դիւրափոփոխ.


Արդարակ

adj.

just, equitable, upright, innocent.

· Calfa

NBHL (1)

δίκαιος justus, aequus, aequalis Արդար եւ արդակ. այսինքն ուղիղ. հարթ. դիւր. օրինաւոր. կարդաւոր. զուգակշիռ. իրաւացի. եւ անմեղ. cf. ԱՐԴԱՐ, ըստ որում ասի զիրաց. շիտակ.


Առեղծուած, ոց

s.

dissolution;
explication;
enigma, proverb;
— **** ***, to propose an enigma or charade, to tell a parable, to proverb.

· Calfa


Առձեռն

adj. s.

ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրու զդիւր եւ զառձեռն։ Պատրաստագոյն եւ առձեռն յարձակմամբ. (Փիլ. լին.։)

ԱՌՁԵՌՆ, կամ ԱՌ ՁԵՌՆ. մ. Իբրու Առ ձեռս կամ ի ձեռս ունելով. ի պատրաստի. մտադիւր. եւ Ի մօտոյ. այժմէն. անդէն առ նմին. անյապաղ. դիւրաւ. վայրապար. եւ Հարեւանցի. ըստ առաջին տեսութեան.

πρόχειρος. expeditus, facilis, promptus. Որպէս Առձեռն պատրաստ. պատրաստական. առընթերակայ. ներկայ. դիւրագիւտ. դիւրին. ընտանի. ընդել. յայտնի.


Առձեռնպատրաստ

adj. adv. prompt, ready;
imminent, threatening;
evident, clear, manifest;
promptly, quickly;
— դրամ, ready money, cash.

· Calfa


Առնեմ, արարի

va.

to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.

· Calfa

NBHL (1)

Ես նախ երթայց լրտեսեցից, եւ զձեզ տարեալ արարից ի վերայ, զի այսպէս դիւրաւ լիցի ի բուռնարկանել ըմբռնել։ Արար ընդ նմա զամենայն զօրս զօրութեան իւրոյ. (Բուզ. ՟Բ. 53։ ՟Զ. 1։)


Աստղաբաշխութիւն, ութեան

s.

cf. Աստեղաբաշխութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աստղաբաշխութիւն ի քաղդէացիս երեւեցաւ. եւ ապա եգիպտացւոց եւ հելլենացւոց ուսեալ՝ առաւել եւս զօրացուցին։ Մի՛ ուսանել լիով զարուեստ աստղաբաշխութեան, զի դիւրահաւան է ի մոլորութիւնս. (Շիր.։)


Ապրուստ

s.

livelihood, subsistence, maintenance, provision.

· Calfa

NBHL (1)

Չորիւքն դիւրաւ զապրուստ անձանց մարթի վճարել։ Շտեմարանել առ ի յապրուստ կենցաղական կարգաց. (Յհ. կթ.։)


Աջող, աց, ից

cf. Յաջող.

· Calfa

NBHL (1)

δεξιός, -η, -ον. dexter, -tra, -trum;
commodus, expediens, facilis
. Որ է իբրու յաջոյ կողման, կամ զօրաւոր եւ յաջողակ իբրեւ զաջ. յաջող. դիպող. լաւ եւ գովելի. ուղիղ. բարեվիճակ. դիւր. հեշտին. սաղ. ուղուրլու.


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յաղթութեան եւ դիւրին առի նշանակ է. (Ոսկ. ես.։)


Առաջարկութիւն, ութեան

s.

proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջարկութիւնն փորձեցաւ գործով կատարել։ Զի զչար կամացն առաջարկութիւն դիւրաւ կարասցէ կատարել. (Պիտ.։)


Առաջիկայ, ից

adj. s. adv.

present;
near, close;
assistant;
— տարի, the current year;
— ամիս, present month;
յ— շաբաթու, in the next week;
— լինել, to be present, to interpose;
յերեսուն — ամսեան, the thirtieth inst.;
յ—սն for the future, henceforth.

· Calfa

NBHL (1)

Զգիտաւորութիւն իրին առաջիկայի բազում անդամ ի մակագրութենէ բանին դիւրածանօթապէս կարէ ոք ի միտ առնուլ համառօտագոյն. (Սարկ. մարդեղ.։)


Առասպելաբանութիւն, ութեան

s.

tale, fable, story;
tales, idle talk;
quackery, romancing;
mythology.

· Calfa

NBHL (1)

Առասպելաբանութիւնն դիւրին եղեւ հաւանեցուցանել. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Բանարար, աց

adj.

poet;
writer, composer;
complaisant, obedient;
delegate, deputy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ հատուցաք ի ժողովս, որ դիւրին է բանարարաց. (Իգն. վերջբ։)


Բազմայածեան

adj.

that wanders;
tortuous, devious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բազում վայրօք կամ զիրօք յածի. բազմաշրջիկ. դիւրաշրջիկ. որ շատ կըպտըտի.


Բազմաշարժ

adj.

trembling;
mutable.

· Calfa

NBHL (1)

πολυκίνητος qui multiplici motu agitatur, volubilis Որ ստէպ շարժի կամ փոփոխի. դիւրափոփոխ.


Բազմաշխատ

adj. adv.

laborious, that loves work, that has worked much;
laborious, painful, heavy, difficult, hard;
laboriously, with much difficulty and work.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս այն առաջին շինուածն անմտութեան բազմաշխատն եւ դիւրակործանն. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Բազմաքնին

adj.

scrutinizing, very inquisitive.

· Calfa

NBHL (2)

Թողլով զբազմաքննին բան, զդիւրահասն դիցուք առաջի. (Շ. հրեշտ.։)

Զճաշակելիսս՝ պարզս եւ առանց բզմաքննին իրաց ունել. իմա՛ անաշխատ կամ դիւրին. յն. ἁπραγμάτευτος (Նիւս. կուս.։)


Բազմագթելի, լւոյ, լեաց

adj.

very slippery, where one slips, stumbles often or very easily.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բազումս գթէ. դիւրագայթ. շատ սխալօղ՝ ինկնօղ.


Բազմագունի

adj.

of several colours or shapes, diverse, multifarious;
— ակն, succinum (yellow amber), cf. Սաթ.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԳՈՒՆԻ ԱԿՆ, ական, ականց, Ի սուրբ գիրս վարի որպէս ἥλεκτρον electrum ելեկտռոտ. որ եւ Սաթ անուանեալ քարն պատուական, դեղին գունով եւ դիւրաբեկ, որ ի շփիլն յինքն ձգէ զյարդ եւ զշիւղ.


Աղամող

adj.

stray, misled;
dissipated, absent.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմագունի. աղամող՝ ըստ Ակիւղասայ. (Նչ. եզեկ.։) (Իսկ Հին բռ. հայելով ի նախընթաց բառսդ փիլոնի՝ բազմաման եւ շաղապատ, որ եւ կամակոր ասին, մեկնէ՝ գելաթիւր, կամ անդարձ, փոխանակ գրելոյ՝ դիւրադարձ։)


Աղաւաղ, աց

adj.

spoiled, vitiated, corrupted, adulterated, tainted, impaired;
disordered, discomposed.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութեամբ ամենայն բան աղաւա՛ղ եւ դիւրաշարժ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Աղցաւոր

adj.

miserable, wretched, sorrowful;
raging, violent.

· Calfa

NBHL (2)

Աւելորդ է, զի չէ՛ աղցաւոր։ Առ կեալ աղցաւոր հաց եւ ջուր են, իսկ առ ի բարի՛ կեալ՝ անախտութիւն եւ առողջութիւն։ Աղցաւոր համարեցաւ մասն ընդունել։ Աղցաւորացն դիւրագիւտք լինէին. (Փիլ.։)

Աղցաւոր պիտոյից կարօտեալ։ Զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Վասն չքաւորութեան աղցաւորացն. (Պիտ.։)


Աղցք, ցից

s. pl. evil, misery, grief, pain.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի զմեծամեծսն եւ զգլխաւորագոյն աղցս կարեացն դիւրելոյ. (Պիտ.։)


Ամենակար

adj.

omnipotent, all-powerful.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկութիւնն դիւրաւ տնօրինի յամենակարէն Աստուծոյ։ Սլացեալ ամենակարն զօրութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

· Calfa

NBHL (1)

Բասիլիոս (ի գիրս վեցօրէից) զբարձր զամենայնիս զարդարանս դիւրաւ ըմբռնելի բազմաց արար. (Նիւս. կազմ. ՟Ա։)


Ամենայորդոր

adj.

very prompt, very willing, very eager, very ready, very much inclined, very well disposed, very diligent.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայնիւ յորդորեալ՝ յորդառատ սիրով. փութաջան. յօժարամիտ. մտադիւր. բոլոր սրտանց ջանք ընօղ. փէք հաւեսլի. մուգայետ.


Ամենեւին

adv.

not at all, by no means, no wise, not in the least;
quite, wholly, totally, entirely.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄԵՆԵՒԻՆ. Յարի եւ յանուանս, մանաւանդ յածականս՝ պահմամբ նշանակութեան մակբայի, կամ որպէս համակ. ողջոյն. ամենազան, կարի յոյժ. բոլոր, ամմէն կերպ. պիւս պիւթիւն. հէր դիւրլիւ.. παντοδαπός omnigenus, ὄλος. totus


Անբռնադատաբար

adj.

cf. Անբռնադատ.

· Calfa

NBHL (1)

Անբռնադատաբար եւ դիւրաբար արասցուք զամենայն գրեալսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (1)

Որք գրոյն չեն ինչ դիւրընկալ, անգիր զինու մարտիջիր ընդ նոսա. (Կոչ. ԺԶ։)


Անդորր

adj.

quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.

· Calfa

NBHL (1)

πλατύς, εὑρύχωρος. latus, spaciosus, amplus. Լայն եւ արձակ. ընդարձակ. դիւր եւ հանգիստ. կէնիշ, պօլ, վասիյէ.


Անդորրացուցանեմ, ուցի

va.

to calm, to pacify;
to comfort, to soften, to alleviate.

· Calfa

NBHL (1)

Անդորր առնել զոք կամ ումեք. դիւրել.


Անդորրիչ

adj.

quieting, calming, tranquillising.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անդորր առնէ. ընդարձակիչ. դիւրիչ.


Անդորրութիւն, ութեան

s.

tranquillity, calm, repose;
ease, comfort.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԴՈՐՐՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԴՈՐՐ, գ. (լծ. հյ. համայն դիւր. կամ թ. տարսըզ, տարլըգսըզ.). εὑρυχωρία dilatatio եւ εὑδία. tranquillitas. Ընդարձակութիւն տեղւոյ, եւ ոգւոյ. դիւրութիւն սրտի. հանդարտութիւն. խաղաղութիւն. կենիշլիք, ասուտելիք, կեօնիւլ խօշլուզու, րահաթլըգ.


Անդրոշմ, աց

adj.

uninscribed;
without mark;
unsealed;
not ratified;
without confirmation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխար դրոշմեալ ո՛չ դիւրաւ դաւաճանի. բայց անդրոշմն՝ գողոց դիւրըմբռնելի է. (Ածաբ. մկրտ.։)


Անեղ, ից

adj.

uncreated, uncreate.

· Calfa

NBHL (1)

Զանեղսն ի նմա (յԵգիպտոս՝) դիւրածել գետոյն բերիւք. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Անզէն

adj.

unarmed.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկացուցանէ զմեզ ի շնորհէն, զի ըմբռնեսցէ դիւրաւ անզէն եւ առանց պահպանութեան. (Ածաբ. մկրտ.։)


Անյիշողութիւն, ութեան

s.

amnesty.

· Calfa

NBHL (1)

Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)


Անյիշութիւն, ութեան

s.

cf. Անյիշողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)


Անուշաճաշակ

cf. Անուշահամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ապաշխարութիւն, համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)


Անջան

adj. adv.

careless, remiss, negligent;
easily.

· Calfa

NBHL (2)

ἁκινδύνως. sine periculo. Առանց ջանից եւ աշխատութեան. դիւրաւ. հեշտեաւ.

Որ ինչ լինի առանց շատ ջանից. ἁκίνδυνος, -ον, ἁταλαίπορος. liber a periculo. Անաշխատ. անվտանգ. դիւրին. հեշտին. զահմէթսիզ, գօլայ.


Անսամ, ացի, սա՛

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

· Calfa

NBHL (1)

Մորենի դիւրայրեաց է, եւ վաղ անսայ հրոյ. (Կիւրղ. ել.։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

ἅστατος, ἁστήρικτος, ἁβέβαιος. inconstans, fluxus, incertus, invalidus. Որ չունի զհաստատութիւն, անկայուն. շարժուն. դիւրափոփոխ. այլայլակ. անհիմն. անհաւաստի. թէմէլսիզ. էյրէթի. պիգարար.