Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Տխմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, simplicity, silliness, idiocy.

NBHL (1)

Յաջողութիւն եւ տխմարութիւն առ միմեանս օգուտս գործեն։ Առնել կռիւս տխմարութեամբ իւրեանց։ Որպէս նոքայն առ տխմարութեան կարծեցին։ Զվերելակին տխմարութիւնյանհրահանգն ելոյ յանդիման կացուցանէ. (Յճխ. ՟Է։ Կանոն.։ Եզնիկ.։ Պիտ.։)


Տկարամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weak-mindedness, slowness, stupidity, dulness, imbecility.

NBHL (1)

Այսու երդմամբս հաստատեաց զտկարամտութիւն մեր ի յոյս նորին փրկագործութեանն. (Լմբ. սղ.։)


Տձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to deform, to disfigure.

NBHL (1)

ἁσχημονέω indecore ago, turpiter gero. Անձեւ կացուցանել. անվայելուչ եւ անշնորհ երեւեցուցանել, եւ երեւիլ.


Տղայանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.

NBHL (1)

Ոչ ի չարիս, այլ առ բարիս գործել տղայացար։ Օրիորդս զայնոսիկ կոչէ, որք ի մեղաց տղայացան. (Մաշկ.։ Նար. երգ.։)


Տղայասնոյց

See full entry →

s.

nurse.

NBHL (1)

Կենդանարար, համանգամայն եւ տղայասնոյց, եւ նորոգիչ, եւ կատարելագործ. (Դիոն. թղթ.։)


Տղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Տղեմ.

NBHL (1)

ՏՂԵԼ. Կամիլ. յօժարիլ. խնդրել. (լծ. յն. թէլօ. թ. տիլէմէք. որպէս խնդրել. ռմկ. ուզել. կամ տնտղել, որպէս յուզել. կայ եւ Անտղաբար, Անտղելի. իբր անզննելի, կամ անբաժանելի. լծ. ռմկ. տարտղնել ).


Տղմասէր

See full entry →

adj. fig.

fond of mud, wallowing;
fond of sin.

NBHL (1)

Որպէս գորտոցդ ազգ ... սոյնպէս եւ ասացեալքս այսոքիկ՝ տղմասէրք եւ ժանտագործք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Տմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impoliteness, incivility, ungraciousness, rudeness, grossness, rusticity, brutality, barbarity, inhumanity;
տմարդութեամբ, disobligingly, uncivilly, roughly, rudely, churlishly, boorishly, brutally, cruelly, barbarously, inhumanly.

NBHL (2)

ἁπανθρωπία inhumanitas. Տմարդի գոլն. գործ անվայել մարդկութեան եւ մարդասիրութեան.

Զորբսն զրկել, զայրիսն լացուցանել, եւ բիւր այսպիսիս տմարդութիւնս գործել։ Վատթարազգի զամենայն ինչ գործեցին. որպէս՝ ատելութիւն զսէրն, եւ տմարդութիւն զողորմածութիւն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Տնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.

NBHL (1)

Տհղայոց բարւոք սննդակից է աղօթք, արանց գործակից, կանանց տնակից. (Խոսր.։)


Տնանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poverty, indigence, beggary;
impoverishment;
bankruptcy;
ի վերջին տնանկութեան կայ, he is reduced to extremities, he is at his last shift, in utmost distress, in a despairing condition.

NBHL (1)

Որ յետին նշան տնանկութեան է պատառատուն գործին։ Տնանկութիւն կարօտ է մեթութեան, որ զեղու ի նոսա զլիուիւն։ Այլք ի մեծատանց ի վերջին տնանկութիւն հասանէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։ Յճխ. Յհ. կթ.։)


Տնկասէր

See full entry →

adj.

fond of botany.

NBHL (2)

Սիրօղ տնկոց եւ տնկագործութեան.

Եթէ տնկասէր եղեալ էր, ոչ արդեօք մերժեալ լինէր։ Եթէ տնկագործք տնկասէր լինիցին։ Այր ոմն տնկասէր տնկեաց ի պարտէզ իւր քաջ ուղէշ. (Մխ. առակ.։)


Տնկարար

See full entry →

cf. Տնկագործ.


Տնկարկ, աց

See full entry →

s.

planter.

NBHL (2)

Իբր Տնկարկու։ Արկօղ զտունկ. տնկօղ. տնկագործ.

Որպէս տեսանեմք եւ իմանամք ի գործոց տնկարկաց. (Վեցօր. ՟Է։)


Տնտեսաբար

See full entry →

adv.

economically, thriftily;
providently, providentially, mysteriously.

NBHL (1)

Տնտեսաբար եւ վայելչապէս՝ կենաց գործի առնելով. (Շ. բարձր.։)


Տնտեսական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

economical;
cf. Տնօրինական;
—ն, economy.

NBHL (1)

Յերիս բաժանեն զնա (զգործնական գիտութիւն). ի քաղաքականն, ի տնտեսականն, ի բարոյականն. (Սահմ. ՟Ի։ Տնտեսական խնամ շինութեան. Պիտ.։)


Տնտեսեմ, եցի

See full entry →

va.

to manage, to have the direction, to regulate;
to economize;
to govern, to rule, to dispose;
to dispense, to distribute, to provide, to administer.

NBHL (2)

οἱκονομέω administro, dispenso, dispono, rego, guberno, sollerter excogito, molior. Որպէս տնտես գործել. տնօրինել, մատակարարել. բաշխել. կարգաւորել. ուղղել. խնամել. որ այլազգ ասի զաստուծոյ, եւ այլազգաց զմարդոյ։ Զաստուծոյ զոր օրինակ,

Եւ ի ձայնէն՝ յորմէ այս գործի, մեռելոցն եւ՛ս նորասքանչ իմն տնտեսի. (Պիտառ.։)


Տնտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.

NBHL (2)

οἱκονομία oeconomia, dispensatio, administratio, regimen եւ providentia եւ incarnatio. Պաշտօն եւ գործ տնտեսի. հազարապետութիւն. մատակարարութիւն. կարգաւորութիւն. կոնոմոսութիւն. հոգաբարձութիւն տան. գործառնութիւն եւ խնամք ճարտարութեամբ զգօնութեան.

Տնտեսութիւն՝ գործառնութիւն է. վասն զի առ յանձն որդին աստուծոյ զայս գործել, ի կուսէն որդի մարդոյ լինել. (Խոսր. պտրգ.։)


Տնօրէն, րինի

See full entry →

s.

cf. Տնտես. director, manager, administrator.

NBHL (1)

Զի քո օգտին է տնօրէն բասարկուն մարտիւն։ Որոյ գործոյն տնօրէն եղեւ կայսրն օգոստոս ընդհանրական գրութեամբ աշխարհի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. վերափոխ.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

NBHL (2)

Մտաւոր շաւղացն տնօրէնութիւն։ Կտտարէ մեօք զպէսպէս տնօրէնութիւն եկեղեցական գործոց։ Տնտեսութիւն տնօրէնութեան յանձն արարեալ է ինձ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Պատճառէ զտնօրէնութիւն իրիք (գործառնութեան), որ զսուտն բանսարկէ. (Կլիմաք.։)


Տնօրինական, ի, աց

See full entry →

adj.

economical, administrative;
relating to the incarnation of our Lord;
— տեղիք, the Holy Land.

NBHL (1)

ՏՆՕՐԻՆԱԿԱՆՔ գ. Տնօրէնութիւնք քրիստոսի. գործք մարդեղութեան.


Տնօրինարան

See full entry →

s.

place of our Saviour's passion.

NBHL (1)

Տեղի եւ գործի իրիք տնօրէնութեան.


Տոկոսիք, սեաց

See full entry →

s. fig. adv.

birth;
illegal profit, usury, exorbitant interest;
—սեօք, with usury.

NBHL (1)

Կուտէին ի վերայ արդարոյն զօրինացն տոկոսիսն, եւ զամբաստանութիւն հայհոյութեանն։ Տացես զտոկոսիս վասն ամենայն չարեացն՝ զոր գործեցեր. (Ճ. ՟Ա.։)


Տոհմային

See full entry →

adj. s.

of the same family, descent or lineage, related, consanguineous;
abundant, rich produce.

NBHL (1)

Ամպարհաւաճութիւն եւ բազում այլոց չարեաց գործա՛կ է, որք են սկզմունք օտարականաց եւ տոհմային պատերազմաց։ Գաւառք մեծամեծք եւ բազմամարդիկ՝ տոհմային հեռութեամբք աւերին. (Փիլ.։)


Վիրագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ferocity, brutality.

NBHL (1)

Ոչ այս վիրագութիւն սկիզբն չարագործութեանց դորա. (Պիտ.։)


Վիրամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to shave.

NBHL (1)

(յորմէ Վարսավիրայ). Սափրել. գործուլ. կտրել. խուզել.


Վիրգահան

See full entry →

s.

missive weapon, sling.


Վճարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be accomplished, finished;
to be done, effected;
to be paid, discharged, acquitted;
to die;
to get rid of, to be delivered;
— ի կենաց, to finish one's days, to die;
սպառնալիք նորա ինչ ոչ կարացին —, his threats were useless;
վճարեալ է չարութիւն առ ի նմանէ, his malignity is excessive;
այն արշաւան թագաւորին այսպիսի դարձիւ վճարեցաւ, such was the end of the king's journey;
հրեշտակն աւետիս տուեալ կնոջն՝ վճարեցաւ, the angel, having delivered his message to the woman, disappeared;
ընդէ՞ր յարգանդէ ի գերեզման ոչ վճարեցայ, why was I not carried from the womb to the grave ?
անճառելեաւդ ձրիւ՝ մերայնովքդ վճարիս, in exchange for your inestimable gifts, we beseech you to accept our trifles;
վճարել է գործդ, it is a bargain;
վճարեալ է վասն իմ, my business is done, it is all over with me;
յորժամ կամէրն -՝ բարբառ արձակեաց, when he wished to die, he cried out;
ամենայն ինչ վճարեալ է վասն իմ, it is all up with me.


Վճիռ, ճռոց

See full entry →

s. adj.

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance;
sentence, maxim;
decisive, peremptory;
— բանիւք, with a peremptory voice;
— հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ, to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn;
to deliberate, to decide, to resolve, to decree;
to enact, to order;
— մահու հատանել, ի վերայ դնել, to sentence to death, to sign a deathwarrant.

NBHL (1)

ՎՃԻՌ. ա. Վճռական կամ վճարօղ. ազդոյ. գործունեայ.


Վճիտ

See full entry →

adj.

clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.

NBHL (1)

Արտասուքն զհոգւոյն աչս վճիտ ներգործէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Վճռական, ի, աց

See full entry →

adj.

decisive, peremptory, definitive;
criminal, guilty.

NBHL (1)

Եթէ զանմեղն ոք, որոյ ոչինչ ի վճռականացն գործեալ իցէ, սպանիցէ, չարութիւն գործէ. (Եզնիկ.։)


Վնասակար, աց

See full entry →

adj.

hurtful, pernicious, injurious, disadvantageous, detrimental, prejudicial;
bad, wicked;
guilty.

NBHL (2)

Որ վնասակարսն գործեն, ամաչեսցեն. (Փիլ. բագն.։)

Վնասակար եւ ապականիչ է։ Զվնաս՝ որ ի վնասակարացն գործիցի։ Կարճէ երբէք եւ զվնասս վնասակարացն. (Եզնիկ.։)


Վշտահան, աց

See full entry →

adj.

afflicting oneself or toiling needlessly;
suffering willingly.

NBHL (1)

Դատաւոր կաւագործ է, եւ վշտահան. զ՝ի զուր ի նմին կաւոյ աստուած ստեղծանէ. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։)


Վշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.

NBHL (1)

Իբրեւ զչարագործ խաչեալ ընդ աւազակսն, եւ որպէս զաստուած զտարերս վշտացուցանէր ի խաչին ... Երէկ խաչեալն զարարածս ձեռաց իւրոց վշտացոյց, եւ այսօր վշտացեալ աշակերտացն անվիշտ մխիթարութիւնս պարգեւեաց. (Մեկն. ղկ.։)


Վստահ

See full entry →

adj.

confiding, trusty, unsuspicious;
— լինել, to be sure, reassured;
to trust;
— առնել, to strengthen, to reassure, to remove one's fears, to give one's word for;
— եմ զի, I am sure, I am convinced that, I do not doubt that;
— լերուք յիս, rely, reckon on me;
ոչ էր — յերեւելիսս, he had not placed his hopes in wordily things.

NBHL (1)

Վստահ առնէ զնոսա ի հոգւոյն սրբոյ գործակցութիւն. (Իգն.։)


Վստահեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վստահանամ.

NBHL (1)

Զաճումն յառաջադիմութեան, զոր ոչ ի տեսչութենէ մարդոյ վստահեալ յանձինս ունէին, այլ օգնութեամբ վերին խնամակալութենա։ Դու՝ որ սոսկ մարդ ես, հրամանաւ եւ բանիւ վստահես (տպ. վստահիս) առաւել քան զհրեշտակն գործել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)


Վրէժխնդիր, դրաց

See full entry →

adj.

revengeful, vindicative, avenging;
— լինել, to call for vengeance, to be revenged.

NBHL (2)

Աստուած վրէժխնդիր. Աստուծոյ սպասաւոր է, վրէժխնդիր ի բարկութիւն այնմ՝ որ զչարն գործիցէ։ Վրէժխնդիր է տէր ի վերայ ամենայնի այդորիկ. եւ այլն։

Կապեալ ի չար հրեշտակաց, եւ ի վրէժխնդիր գործոց. (Իսիւք.։)


Վրէժխնդրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վրէժ.

NBHL (1)

Արասցէ վրէժխնդրութիւն։ Աւուրք վրէժխնդրութեան։ Իմ է վրէժխնդրութիւն։ Ի վրէժխնդրութիւն չարագործացն.եւ այլն։


Վրէպ

See full entry →

s. adj.

fault, defect;
want, privation, deprivation;
defective, wanting, failing in, deprived of;
ոչ — ի ճշմարտութենէ, likely, probable;
— ելանել, գտանիլ, to want, to fail, to miss, to be deprived of;
to be rendered useless, inefficacious, to be deluded, annulled.

NBHL (2)

(պ. վիրիյպ. թ. վէրէվ) Խոտորեալ. թիւր. ծուռ. եւ Չեղեալ. զերծ. անմասն. անգործ. ի դերեւ ելեալ.

Սնապարծիցն բանք անշահք, եւ գործք նոցա վրէպք։ (Համամ առակ.։)


Վրիժակ, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Վրէժխնդիր;
defensive weapon;
means of defence;
—ք կնճի, razors;
—ք փղի, tusks of an elephant.

NBHL (3)

κολαστής castigator, ultor ἁμυντήριος idoneus vindictae. Վրէժխնդիր ոք, եւ գործի նորին. պատժողական ինչ. եւ Զէն հարկանելոյ եւ պաշտպանելոյ.

Վասն զի զեղջերացն զղինական զօրութիւնն ի բաց ընկեցին, իբր ի սպառազինութենէ վրիժակացն մերկք եղեն։ Երեւի վրիժակացն գործեաց ի նմա բազմութիւն. (Փիլ. լիւս.։)

Զդիր եղջերագեղ վրիժակացն (արջառոյ)։ Հեռագոյն վրիժակօք նետաձգութեանն կարծիս տալ անարութեան։ Սրովն եւ այլովք պատերազմական գործւեօք ոչ կարէր համարձակութիւն բերել զվրիժակն. (Պիտ.։)


Վրիժակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make use of defensive weapons;
— զոք, to slay with a weapon.

NBHL (1)

Համայն եւ զայն ի հեռաստանն եւ ի կարի անապատսն վրիժակելով տեղիս. (Պիտ. իմա՛, կա՛մ հարուածս առնել, եւ կամ չարիս գործել։)


Վրիպակ, աց

See full entry →

s. adj. adv.

error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.

NBHL (1)

Վրիպակ իմն գործեցաւ ի մեզ։ Վրիպակաւ, (իբր մ) եւ ոչ առ թշնամութեան մղեսցէ զնա. (՟Ա. Թագ. ՟Զ. 9։ Թուոց. ՟Լ՟Ե. 22։)


Վրիպանք, նաց

See full entry →

s.

error, fault, misunderstanding, oversight, blunder, mistake;
delusion, deception, frustration, disappointment.

NBHL (1)

Տագնապ է երկիւղ ի կործանմանէ, այսինքն ի վրիպանաց. քանզի երկուցեալք ի վրիպանաց գործոց տագնապիմք. (Նիւս. բն.։)


Վրիպեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

NBHL (1)

Ոչ կարէր վրիպել զնա յաստուածային գործոյ աղօթիցն. (Ոսկ. գծ.։)


Վրիպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վրիպանք.

NBHL (1)

Յուզէր եւ քննէր զվրիպումն անհանճար գործոյն. (Եղիշ. ՟Է։)


Վրիպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Վրիպանք.

NBHL (1)

Յուզէր եւ քննէր զվրիպումն անհանճար գործոյն. (Եղիշ. ՟Է։)


Տաժանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

painful, grievous, hard, difficult, incommodious, vexatious, laborious, fatiguing, tiring, toilsome, annoying, rude, heavy.

NBHL (1)

Տաժանելի հողեղէն բնութեանս եւ հրեշտակացն լուծ։ Պատասխանի առնել ամենայն հարցուածոց տաժանելի գործ է։ Ի տաժանելի եւ յաղէտաբեր երկանց։ Վտանգաւորաց տաժանելեաց կրից։ Գեհենին հրովն երկայնագունիւն եւ տաժանելեաւն. (Խոսր.։ Զքր. կթ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։ Շ. մտթ.։)


Տաժանեմ, եցի

See full entry →

va.

to fatigue, to tire, to overdo, to harass, to oppress, to vex.

NBHL (1)

(Որթն զերկրագործս) տաժանէ ի բրելն եւ ի բաժակելն։ Ե՛ւս սաստիկ տաժանէ դժնդակութեամբն, եւ ոչ ընդունի զտածսն. (Պիտ.։)


Տածեմ, եցի, ծի

See full entry →

va.

to care, to take care of, to preserve;
to nourish, to maintain, to sustain, to feed;
to cultivate;
to foment, to stir up;
— զախտս, to cherish, to flatter vices;
— զխռովութիւն, to foment disturbances;
cf. Ձու.

NBHL (2)

Մտոյ արարչի գործ է ամենայն ինչ, եւ նոյն վարէ եւ տածէ զբնաւ. (Եզնիկ.։)

Տածեր ստացողապէս։ Երկիր զաւանդս արգասեաց երկրագործութեան՝ տածողացն մատուցանէ. (Նար. ՟Ե. ՟Թ։)


Տակառապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office or dignity of a butler, butler-ship.

NBHL (1)

ἁρχιοινοχοεία principatus pincernarum. Պաշտօն եւ գործ տակառապետի.


Տաղաւարահարք, րաց

See full entry →

s.

cf. Տաղաւարաշինութիւն.

NBHL (1)

Եւ զի այն տաղաւարահարք օրինակ էին այսր տաղաւարաց՝ որ ի պետրոսէ ասացան, ի նմին ժամու փոխանակ այսր զգալի տաղաւարացս հայր զանձեռագործ տաղաւարն ցուցանէր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)