Definitions containing the research բան : 7153 Results

Անմեծար

See full entry →

adj.

vile, abject, degraded.

NBHL (1)

Անմեծար հայր ամենայնիւ, եթէ ոչ զբանն ունիցի ինքեան զօրութիւն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անմեկին

See full entry →

adj.

not clear, indistinct, not evident, not explicit, not plain;
indivisible.

NBHL (1)

Եւ ոչ իսկ անմեկին ապաբանութիւն առնել ձեզ առ երկայնութիւն ասացելոցս. (Ոսկ. ծն.։)


Անմեռուկ

See full entry →

s. bot.

purslain.


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (3)

Անմիտ եւ անհանճար բանից. (Խոր. ՟Ա. 31։)

ἅνους. mente carens Ոյր չգուցէ միտ. չունօղ զկարողութիւն մտաւոր. անբան.

Անմիտ գոլով (ասէր ապողինար) զմիաւորեալն ընդ բանին մարմին։ Մարմին անանձն (անհոգի) եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Ոչ զանանձն եւ անմիտ մարմին առեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)


Անմշակելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incapable of cultivation.

NBHL (1)

Որ չէ մշակեալ. չվարած. չբանած.


Անմոլար, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

NBHL (1)

Զմոլորակսն, եւ զանմոլար աստեղս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անմուղ, մղից

See full entry →

adj.

indomitable, unbroken.

NBHL (1)

Գիտէ եւ ուսուցանել անբան եւ անմուղ կենդանեացն. (Մագ. ՟Խ՟Դ։)


Անմտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

NBHL (2)

ἁφρονεύομαι, ἁσυνετέω, ἁνοηταίνω. desipio, insipienter ago. Անմիտ լինել. անմտութեամբ գործել. անխելք ըլլալ, անխելք բան ընել. ագըլսզլըգ էթմէք.

Անմտանայ առ բանս. (Իգն.։)


Անմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (1)

ἅνοια. amentia, stultitia. Պակասութիւն մտաց. անհանճարութիւն. անմտածութիւն. եւ Անխորհուրդ ինչ. անխելքութիւն, անխելք բան. ագըլսըզլըգ, ահմագլըգ.


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (2)

Եթէ ոչ կապեսցուք զբանս ընդ լռութիւն.. արտաքոյ անարգ սահմանին հանէ զմեզ. (Վեցօր. ՟Զ։)

Անյագ երդնուլ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անյագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

NBHL (1)

Անյագութիւն ոչ էր (ի սկզբանէ), եւ այժմ ոչ է պարկեշտից. (Յճխ. ՟Զ։)


Անյաղթ, ից

See full entry →

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

NBHL (2)

Զաստուած՝ զզօրապետն անյաղթ զօրաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զօրաւորօքն անյաղթականաց։ Անյաղթական զճշմարտութեանն բան ամենայն ազգաց ծանուցին. (Նար. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Անյայտ, ից

See full entry →

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

NBHL (1)

Անջրպետելով ի միմեանց զբանակեալսն, եւ անյայտ յիրերաց առնելով. (Պիտ.։)


Անյայտագոյն

See full entry →

adj.

more or very obscure.

NBHL (1)

Առակաբանութեամբ անյայտագոյնս խօսեցաւ. (Նանայ.։)


Անյայտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obscureness, occultness, secretness.

NBHL (3)

Անյայտնութեամբ դնէ զբանս։ Մեծաւ անյայտնութեամբ է ճառդ։ (Ոսկ. ՟բ. կոր.։) (Իգն.։)

Մի՛ ծածկեսցի անյայտութեամբ անուանն։ Զանյայտութիւն իրաց անգիտութիւնն առնէ.. Անյայտութիւն բանից։ Գաղտնիք անյայտութեան. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ ՃՃ.։)

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անյայտնութիւն.

NBHL (3)

Անյայտնութեամբ դնէ զբանս։ Մեծաւ անյայտնութեամբ է ճառդ։ (Ոսկ. ՟բ. կոր.։) (Իգն.։)

Մի՛ ծածկեսցի անյայտութեամբ անուանն։ Զանյայտութիւն իրաց անգիտութիւնն առնէ.. Անյայտութիւն բանից։ Գաղտնիք անյայտութեան. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ ՃՃ.։)

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյարիր

See full entry →

adj.

that cannot rise.

NBHL (1)

Անյարիր. անյարմար է քունն բանականի։ (՟Ղ՟Բ. ոչ ի դէպ.)


Անյարմար

See full entry →

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

NBHL (4)

(որ եւ յն. անա՛րմօսդօս) ἁνάρμοστος, ἁνακόλουθος. haud congruens, incompositus, ineptus, impar. Ոչ յարմար. անդէպ. տարադէպ. եւ Անմիաբան. ոչ ներդաշնակեալ. անհամեմատ. ույմազ, ուսլուպսուզ, միւնասիպէթսիզ.

Կարի իմն անյարմար թուէին նմա երգ բանիցն. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Ոչ եթէ անյարմար է առաջին ասցելոցդ, այլ կարի միաբան. (Լմբ. սղ.։)

Յանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն։ Ի յասել զանյարմարսն. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Բ։)


Անյարմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

NBHL (3)

(լծ. յն. անարմօսդի՛ա). ἁναρμοστία. incongruentia. Պակասութիւն յարմարութեան. անմիաբանութիւն. անհամեմատութիւն. անդաշնակաւորութիւն. անզուգութիւն. ույկունսուզլուգ.

Անյարմարութեամբ եւ վրիպանօք լցեալ է բանս. (Պիտ.։)

Անյարմարութիւն բանից. (Լմբ. սղ.։)


Անյեղյեղուկ

See full entry →

cf. Անյեղ.

NBHL (1)

Անյեղյեղ կայ մնայ։ Անյեղյեղ հաստատուն կայցէ մնայցէ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անյեղափոխելի

See full entry →

cf. Անյեղ.


Անյերկուանալի

See full entry →

adj.

indubitable.

NBHL (1)

Մարմինն՝ աստուծոյ էր անյերկուանալի։ Եթէ աներկուանալի կալցես զայս բան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Անյիշողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

amnesty.

NBHL (1)

Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)


Անյիշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անյիշողութիւն.

NBHL (1)

Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)


Անյոյս, յուսից, աց

See full entry →

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

NBHL (1)

Առնել զկամս մտաց՝ անյուսից է, ըստ բանին առաքելոյ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Դ։)


Անյուսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to despair.

NBHL (1)

Անյուսացեալք (յառողջութենէ հիւանդին) ողբան. (Մխ. ողբ. երեմ.։)


Անյօդ

See full entry →

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

NBHL (3)

Անմիաբան. որ ոչ զօդի ընդ այլս.

Անյօդս կատարեալ բանաւորս (հրեշտակս), եւ զյօդապատս (զմարդիկ). (Գանձ.։)

Անյօդ եւ աննշան կոչումն են ձայնք անասնոց։ (Բարկացողաց) անյօդ խօսք՝ ամենեւին պակասեալ ի բանէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Աննախանձ

See full entry →

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

NBHL (1)

Աննախանձ եւ առատ (յն. մի բառ)։ Յաննախանձ առատութեան (յն. մի բառ) կեան. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աննենգ

See full entry →

adj. adv.

artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.

NBHL (1)

Աննենգ եւ մաքուր բարեպաշտութեան վերակացու է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աննեցուկ

See full entry →

adj.

without support.

NBHL (1)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Իբր զնաւ աննեցուկ յեղեալ կործանեսցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 115։)


Աննիրհ

See full entry →

adj.

sleepless, watchful.

NBHL (1)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննիրհելի

See full entry →

cf. Աննիրհ.

NBHL (1)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննիւթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immateriality.

NBHL (1)

Պարտ է զնա իմանալ գերագոյն քան զմիտս եւ զբան աննիւթութեամբ։ Աստուածայնոյ գալստեան ամենայն անախտութեամբ եւ աննիւթութեամբ ընդունական. (Դիոն. եկեղ.։)


Աննկար

See full entry →

adj.

without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.

NBHL (1)

Բանականաց, անբանից, անշնչից, կենդանեաց, աննկար նիւթոյ. (Ոսկիփոր.։)


Աննման, ից

See full entry →

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

NBHL (2)

Զաննմանն ինձ կամ ցուցի։ Զաննման ինձ բան. (Նար. ՟Ծ՟Է. Նար. կ.։)

Գեղեցկաշէն տաճար բանին՝ աննման. (Տաղ.։)


Աննմանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.

NBHL (1)

Ինքն բանն կոչեցեալ՝ զաննմանութիւն ցուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Աննշան, ից

See full entry →

adj.

without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.

NBHL (1)

Լինէր աննշանն լաբանու. (Ծն. ՟Լ. 42։)


Աննշոյլ

See full entry →

adj.

without lustre, dull, gloomy, dark.

NBHL (1)

Աննշոյլ մոլորութիւն, կամ բանտ, կամ մթութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Զ։)


Աննուէր, ուիրաց

See full entry →

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

NBHL (1)

Զնուիրեալս աննուիրից եւ պղծոց մասն տան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անշահ, ից

See full entry →

adj.

unprofitable, useless, vain.

NBHL (1)

Անշահ կողմն, արշաւանք, բան, յուսահատութիւն. (Պիտ.։ Նար.։ Բրս. ճգն.։)


Անշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immobility, immovableness, stability, firmness.

NBHL (1)

Զամէն ամէնն դնելով՝ իբր երդմամբ իմն զանշարժութիւն բանին նշանակէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Անշնորհ, աց

See full entry →

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

NBHL (1)

Անհաւատից եւ անշնորհից եւ յոլով բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)


Անշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

expiration, death;
asphyxia.

NBHL (1)

Գերազանց քան զբանականս յանշնչութեանն հրաշագործէ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անշունչ, շնչից, ոց

See full entry →

adj.

inanimate, senseless.

NBHL (1)

Ոսկի եւ արծաթ զարդ շինածոց է՝ անշունչ անշնչից։ Յանշնչոց մարդասիրութիւն՝ մարդկօրէն փրկիչ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)


Անոճ

See full entry →

adj.

without style, orderless, confused;
— իմն, pellmell, promiscuously.

NBHL (1)

Անոճ իմն կակազէ։ Անյարմար եւ անոճ բանից. (Խոր. ՟Ա. 21. 31։)


Անոյժ

See full entry →

adj.

without force, feeble.

NBHL (1)

Քամահելով զանոյժ բանս. (Եղիշ. դտ.։)


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (2)

Հասարակաբար եւ անորիշ առնէ զկշտամբանս. (Զքր. կթ. աւագ հինգշաբթի.։)

Անորիշ եդ զբանն ի միջի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Անորոշաբար

See full entry →

adv.

indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.

NBHL (1)

Անորոշաբար բաժանիլ (ի միաբանից) ո՛չ է պարտ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Բ։)


Անուանադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nomenclature;
անուանադրութեամբ, cf. Յորջորջանօք.

NBHL (2)

Մինչեւ ի չնչին դատարկաբանութիւն, եւ ի մորոսն անուանադրութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)

Տէր էր, ոչ եթէ անուանադրութեամբ, որպէս եւ մեք կոչիմք, այլ ի սկզբանէ տէր էր ի վերայ ամենայն արարածոց. (Կոչ. ՟Ժ։)


Անուանակոչեմ, եցի

See full entry →

va.

to name, to call.

NBHL (1)

(Ադամ) անուանակոչեաց զբոլոր կենդանիս։ Լեառն աստուծոյ անուանակոչէզսա բանն. (Զքր. կթ.։)