Definitions containing the research զկնի : 493 Results

Դատախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դատախազանք.


Դարձ, ից

See full entry →

s. adv.

turn, circuit, return;
reference;
reduction;
increase;
burden (of a song);
conversion, change;
— յետս or ընդ կրունկն, recoil, putting or drawing back, retreat;
— հիւանդութեան, paroxysm;
— փոխարինի, recompense, return;
retaliation, compensation, retribution;
— առնել, to turn, to turn about, to return;
again.


Դժոխ

See full entry →

adj.

hard, harsh, austere, vexatious, difficult.

NBHL (1)

Որ բնութեամբ դժոխն է, եւ դժուարաբարոյ. (Փիլ. բագն.։) Տե՛ս զկնի եւ Դժոխք. որպէս եւ բարդութիւնքն կրկին մտօք վարին։


Գիշերի

See full entry →

cf. Գիշերայն.

NBHL (1)

Գիշերի սատակեսցի, կամ կործանեսցի։ Եկեալ աշակերտքն գիշերի։ Սա եկն առ նա գիշերի։ Պնդեցաւ զկնի նոցա գիշերի։ Մտին առ քեզ գիշերի։ Օր տեառն իբրեւ զգող՝ գիշերի (կամ ի գիշերի) այնպէս հասանէ.եւ այլն։


Գծագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dash, trace;
drawing, design;
sketch, draught;
form, delineation;
writing.


Ետեղակալ, աց

See full entry →

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

NBHL (1)

ԵՏ ԸՆԴ ԵՏ. παραυτίκα illico, statim Հետ ընդ հետ, նոյն հետայն. իսկ եւ իսկ. իսկոյն զկնի. մեկէն ետեւէն, նոյն ատէն.


Երանելի, լւոյ, լոյ, լեաց

See full entry →

adj.

happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.

NBHL (1)

Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)


Գ (kim)

See full entry →

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

NBHL (1)

կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։


Դիւրաւ

See full entry →

adv.

easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.


Ազատաբար

See full entry →

adv.

freely;
nobly.

NBHL (1)

Ազատաբար զխաչն առնուլ եւ գալ զկնի քո. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Ազգ, ի, աց

See full entry →

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

NBHL (1)

Ի յիշատակ թողուլ զայս քեզ, եւ որ զկնի քոյինքն են գալոց ազգք. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Ակն, կան, կամբ

See full entry →

s.

eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;

NBHL (1)

ԱԿՆ ՈՒՆԻՄ, կալայ. cf. զկնի ԱԿՆՈՒՆԻՄ.


Ակն, ական, կանք

See full entry →

s.

precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.

NBHL (1)

ԱԿՆ ՈՒՆԻՄ, կալայ. cf. զկնի ԱԿՆՈՒՆԻՄ.


Ակն, ական, կունք

See full entry →

s.

source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.

NBHL (1)

ԱԿՆ ՈՒՆԻՄ, կալայ. cf. զկնի ԱԿՆՈՒՆԻՄ.


Ահեղակերպ

See full entry →

adj.

wonderful, prodigious, formidable, awful.


Անմաքուր

See full entry →

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

NBHL (1)

Արտաքս հանեն զկնի նոցա զանմաքուրսն, այսինքն որք յանմաքուր այսոցն չարչարին. (Խոսր. պտրգ.։)


Անշահ, ից

See full entry →

adj.

unprofitable, useless, vain.


Անուանակրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of bearing the same name, homonymy.

NBHL (1)

Թագաւորքն զկնի նորա զանուանակրութիւն նորա պարծանս ինքեանց վարկանելով՝ կոչէին կեսարք. (Ոսկիփոր.։)


Անպատիւ, տուաց, ից, ոց

See full entry →

adj. adv.

dishonoured, dishonourable, abject, base, vile;
dishonourably, vilely;
— դրամ, false money.


Անպատշաճ

See full entry →

cf. Անպատեհ.

NBHL (1)

Զպատշաճն իմ յառաջագոյն՝ անպատշաճ վարկեալ զկնի. (Արշ.։)


Անիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anarchy.


Անկնիք

See full entry →

adj.

not marked, unsealed;
not baptized.

NBHL (2)

ἁσφράγιστος. non obsignatus. Որ չէ կնքեալ, չունօղ զկնիք կամ զդրոշմ եւ զնշան. տամզասըզ, մեօհիւրսիւզ. նիշանսըզ.

Ոչ մկրտեալ. որ չունի զկնիքն քրիստոնէութեան. ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ սուրբ աւազանին. երախայ.


Անկռինչ

See full entry →

adj.

without cries;
unable to cry out.

NBHL (1)

Ոչ ձայն պաղատանաց զկնի արձակեաց, քանզի անկռինչ էր. (Նար. ՟Ժ՟Դ։)


Անհասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incomprehensibility;
unripeness.

NBHL (1)

Գունդք զօրաւորացն պարսից զկնի նորա երթային անհասութեամբ. (Փարպ.։)


Անհետ

See full entry →

adj.

without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.

NBHL (1)

Որ կուռ զմիմեանց զկնի անհետ ի վերայ գային. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Այծ, ից

See full entry →

s.

cf. Այծի.

NBHL (1)

Կռոնոս զկնի դարանեալ՝ հեծեալն յայծ. (Մագ. ԼԴ։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (1)

ԱՅՆ ԶԻ. ԱՅՆ Է. ԱՅՆՈՒ ԶԻ. եւ այլն. Տե՛ս զկնի ի կարգին։


Այս, այսու, ոց

See full entry →

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.


Այսր

See full entry →

adv.

here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.


Այրեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.

NBHL (1)

Զի մի՛ պնդեսցի մերձաւոր արեանն զկնի սպանողին, մինչդեռ այրիցի սիրտ նորա։ Յամբարտաւանել ամպարշտի այրի աղքատն. (Օր. ԺԹ. 6։ Սղ. ՟Թ. 29։)


Անագան

See full entry →

adv. adj.

late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.

NBHL (1)

ԱՆԱԳԱՆ. ԱՆԱԳԱՆ ՈՒՐԵՄՆ. ὁψέ sero, βραδέως tarde Յետ անցանելոյ ժամանակին. յետոյ ուրեմն. տե՛ս զկնի աւ ԱՆԱԳԱՆԻ՝ մանաւանդ որպէս ընդ երեկս. ո՛ւշ, ուշկեկ, ետքէն, է՛ն ետքը.


Անդանօր

See full entry →

adv.

there, yonder.

NBHL (1)

Թէպէտեւ ոչ անդանօր ( ի դրախտին ընդ ճաշակելն) մեռաւ ըստ մարմնոյ, այլ զկնի բազում ժամանակաց. (Նանայ.։)


Աներկբայաբար

See full entry →

adv.

cf. Աներկբայ.


Անզաւակ, աց

See full entry →

adj.

childless;
barren.

NBHL (1)

Առնուլ զկնի եղբօր իւրոյ վախճանելոյ եւ անզաւակի. (Երզն. մտթ.։)


Ամրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to establish one's self, to fortify one's self, to be intrenched, strongly posted.


Այգ, գոյ, գու, ուէ, գուց

See full entry →

s.

daybreak, dawn, aurora;
day-light, morning;
ընդ այգն, ընդ այգս այգուն, այգուցն, at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— լինել cf. Այգանամ;
յայգուէ մինչեւ յերեկոյ, from morning till night.

NBHL (1)

ԱՅԳՈՒՆ, եւ ԱՅԳՈՒՑ, կամ ՅԱՅԳՈՒՑ. Տե՛ս զկնի ի կարգին։


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

See full entry →

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՅԼ. Տե՛ս զկնի ի կարգին։


Այլ, Այլ արդ

See full entry →

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՅԼ. Տե՛ս զկնի ի կարգին։


Այլ

See full entry →

adv.

besides, moreover, more.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՅԼ. Տե՛ս զկնի ի կարգին։


Անժառանգ

See full entry →

adj.

heirless.

NBHL (1)

ԱՆԺԱՌԱՆԳ գրի եւ ԱՆԺԱՌԱՆԿ. Ոյր չկայցէ արու զաւակ՝ ժառանգ զկնի իւր. անզաւակ. անորդի. ἅπαις. ժառանգ չունեցօղ. էվլատսըզ. վարիսի օլմայան.


Կամաւոր

See full entry →

adj.

spontaneous, voluntary, free.

NBHL (1)

Կամաւորաբար մատուցանել կամ տալ, ընդունել, մեռանել յանձն առնուլ, կրել կիրս, երթալ զկնի. (Յհ. կթ.։ Նար.։ Խոսր.։ Սարգ.։ Շ. մտթ.։)


Կամաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Կամովին.

NBHL (1)

Կամաւորաբար մատուցանել կամ տալ, ընդունել, մեռանել յանձն առնուլ, կրել կիրս, երթալ զկնի. (Յհ. կթ.։ Նար.։ Խոսր.։ Սարգ.։ Շ. մտթ.։)


Կայտառ, աց

See full entry →

adj. s.

healthy;
active, agile, lively, brisk, sprightly;
swift, quick, diligent;
gay, merry, jocose, facetious;
pretty, pleasing, prepossessing;
fish;
reptile;
— առնել, —ս յօրինել, to reanimate, to revive, to comfort, to invigorate.

NBHL (1)

Մկունս բազումս եւ աքիսս ... (զորոց զկնի առի) զի մի՛ կարասցեն կայտառքն փախչել. (Ճ. ՟Բ.։ Տե՛ս եւ ԿԱՅՏԻՌ. ըստ ՟Բ նշ։)


Կապ, ոց, ից

See full entry →

s. gr. fig. adj.

tie, fastening, knot;
ligature, lace, lashing, band, withe, bandage, swath;
rope, cord, string;
spelling;
tie, bond, link, obligation;
sour, sharp, harsh, tart.

NBHL (1)

ԿԱՊ Ի ԿԱՊ. Տե՛ս զկնի.


Կատարելապէս

See full entry →

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

NBHL (1)

Այժմ ոչ կատարելապէս ճանաչէք զիս, որպէս զկնի համբարձմանն՝ յորժամ հոգին սուրբ իջանեցէ ի ձեզ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կոյս, կուսից

See full entry →

s. ast. adj.

virgin, maiden;
the Holy Virgin;
Virgo;
virgin, virginal, maiden, maidenly;
pure, chaste;
uncontaminated, untouched, unmingled, inviolate;
mysterious, secret, hidden;
— գեռահասակ, young virgin, girl, maid;
— ճանապարհ, untrodden path;
— գերեզման, empty tomb;
cf. Ելանեմ.

NBHL (1)

Ի կոյս երկրէ նոյն յառնելով, եւ զկնիք ամբողջ իսկ պահելով. (Շ. խոստ.։)


Կոյս, կուսաց

See full entry →

s. prep.

side;
party;
cf. Կողմն;
towards, in the direction of;
ընդ ո՞ր կոյս, which way ? where ? ի կուսէ անտի, on that side or part;
յամենայն կուսաց, on all sides;
յոր եւ — կամիցի, wherever he pleases;
յայս — յայն —, from one side to another, on one side the other, here & there;
զգնալ յայս — եւ յայն —, to take a walk & thither, to & fro;
յայս —՝ յայն — զետոյն, on this side & on that of the river, here & there;
յայն — ծովուն, beyond the sea;
ի թիկունս —, յետ —, behind one's back, behind, from behind;
յարեւելից կուսէ, from the East;
յարեւմուտս —, towards the West;
ի մէնջ կուսէ, for us, for our part, as for us;
ի մեր — է, he is on our side, he is favourable to us;
ի կատարածն — թղթիս, towards the end of my letter;
ելանել ի բացեայ —, to retire aside;
ի չորս — վիմաց, of hewn stone.

NBHL (1)

Ի կոյս երկրէ նոյն յառնելով, եւ զկնիք ամբողջ իսկ պահելով. (Շ. խոստ.։)


Կոչնակ, աց

See full entry →

s.

rattle;
clapper.


Կոփիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

stone-cutter;
chisel;
hammer, mallet.

NBHL (1)

Առ զկոփիչն, զի հարցէ զնա։ Ձգեաց զկոփիչն զկնի. (Ոսկիփոր.։)


Կտակ, աց

See full entry →

s.

will, testament, last will testament;
— առնել, to make one's will;
կտակաւ տալ՝ թողուլ, to bequeath by will, to leave a legacy to;
կատարել զ—, to execute a will.

NBHL (1)

Այս բանքս գրեցաւ մուրհակ, եւ տուաւ առ ի զկնի եկեալսդ կտակ յիշատակի։ Կտակ խրատուցս. (Լմբ. ժղ.։)