to appear, to present itself, to be represented.
· Calfa
Որք յանուրջս երեւութանան թագաւորութիւնս եւ բազում ինչ ախորժելիս. (Մխ. դտ.։)
importunity, instance, solicitation, entroaty;
grief, sorrow, trouble;
—ք, dowry, marriage-portion, dower;
— արկանել, to solicit earnestly, to importune, to entreat, cf. Թախանձեմ.
· Calfa
ԹԱԽԱՆՁ. գ. որպէս Թախծանք, թաղծութիւն. տխրութիւն. նեղութիւն. դժկամակութիւն. դժուարութիւն. տաղտկութիւն. յն. անհամութիւն. անախորժ իրք. ἁηδές injucundum, taedium
cf. Թարախալից.
· Calfa
Զթարախածոր մնացորդս բաժակին (ուրկաց) ախորժանօք ըմպէր (Աշոտ Ողորմածն). (Վրդն. պտմ.։)
to torment one's self, to toss about, to tumble and toss.
· Calfa
Մեծատանցն զըմբաղելոցն՝ եւ ոչ անոյշքն թուին ախորժելիք. (Եփր. աղքատ.։)
fresh, cold;
cool, freshness
· Calfa
ψυχρός, κρυερός frigidus, serenus Սաստկական բառիս Հով, (յորմէ Հովանի), եւ նուազականն այլազգականիս սօուգ, սօվուգ. Ցուրտ կամ պաղ բնական եւ ախորժ. բարեխառն. ցօղագին. որ եւ ՋԵՐԻՆ ասի. պաղուկ. սէրին.
sweet-throated.
· Calfa
Ունօղ զձայն զուարճալի, հեշտալի, ախորժալուր. կամ Որ ձայնէ զուարճութեամբ.
to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.
· Calfa
τέρπομαι, κατατέρπομαι delector, oblctor Վայելել ախորժանօք յախորժելիս. զբօսնուլ ի հեշտալիս. հրճուիլ. խրախանալ. խայտալ. ախորժելով սիրտը բացուիլ.
joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.
· Calfa
τέρψις delectatio, deliciae, laetitia, exultatio Վայելք ուրախալի. ուրախութիւն սրտի ի վայելից. ախորժ. ցնծութիւն. հրճուանք. խրախութիւն. զուարթութիւն. սիրտը բացուիլը, սրտին եղ կապելը.
s. bot. origanum, wild marjoram.
· Calfa
ὁρίγανον, -ος, ὁρείγανος, -ον origanum, -us կամ cunila կամ serpyllum եւս եւ melilotus Բոյս հոտաւէտ եւ ախորժահամ կծու, եւ ջերմացուցիչ, իբր ազգ ծաթրինի կամ զոպայի. կոչեցեալ նաեւ ԿՈՐՆԳԱՆ. զուրիկ, իշկորկան. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
cf. Ըղձալի;
optative (mood);
— դիւթութիւն, witchcraft, sorcery, spell, charm.
· Calfa
Ըղձական դիւրութիւն, կամ ճառ, նուագերգութիւն, երգ, նուէր ձայնի, խորհուրդք։ Ըղձականք եւ ախորժելիք. (Նար.։)
thing;
affair;
fact, effect, substance;
reality;
յ— արկանել, to use, to wear;
to put in execution;
օգնել իւիք, to procure assistance;
— ոչ կարեմ առնել —ս ինչ, I can do nothing;
—ք առն յառաջադէմ յաջողէին, this man's affairs prospered;
այր հմուտ —աց պատերազմի, a man experienced in warfare;
կարեւոր —, an important affair;
—ք աշխարհին, public business;
իրաց իրաց, of various, or many things;
յ—ս յ—ս, in various matters;
—օք, by deeds;
really, effectively;
ամենայն —օք, in any vay, or manner, at all events;
սմին, դմին, նմին —ի, for this, therefore, for this, that reason;
բարւոք ընթանան —ք, cf. Ընթանամ;
ընդ բան եւ ընդ — է մեծ ինչ խտիր, saying and doing are two things.
· Calfa
որսորդական իրի ախորժակ։ Ներբողելի է զդէմս եւ զիւր որպէս զդեմոսթենէս կամ զպղատսն. զիւրս, որպէս զարչարութիւն կամ զողջախոհութւն. (Պիտ.)
apium;
նեմէական — (ի յաղթանակս ողիմպեանս), a crown of apium (in the Nemean games).
· Calfa
ԼԱԽՈՒՐ σέλινον, -να apium. որ եւ ՆԵԽՈՒՐ ասի. Բանջար կծուահամ եւ ախորժ, որոյ խոշորատերեւն կամ վայրին կոչի նաեւ Կարոս. իսկ մանրատերեւն կամ ընտանին՝ Կարոս մակեդոնի. ռմկ. մաղտանօս.
index of scales;
weight, heaviness;
moment, instant;
oscillation;
inclination, propensity;
inclined or prone to, bent on;
— առ —, — ի —, oscillating, balancing;
undulating, floating;
— ի — խոնարհել, to float, to undulate, to wave;
— լինել, to be inclined, prone, to bend, to tend towards.
· Calfa
Մանկունքն քան զծերսն դիւրաւ իմն եւ մէտ են ի մեղանչել։ Մէտ եւ յօժար ի բարերարութիւնսն է, եւ չախորժէ զտանջանսն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 22։)
having but one substance;
unique of its kind.
· Calfa
Նա ինքն է կենդանի, եւ միագոյ ախորժումն ծնիցելոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)
s. bot. cress
· Calfa
ԿՈՏԻՄՆ որ եւ ԿՈՏԻՄ ԿՈՏԵՄ. κάρδαμον nasturtium. Բանջար կծու ախորժահամ. թարա, թէրէ օթը. որպէս եւ ջրկոտիմն սու թերեսի։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
cf. Կռապաշտ.
· Calfa
Կռապարիշտ է ... որ զոչ ախորժելիս ստեղծ չէին կատարէ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
smart, smarting, tingling;
twinge, twitch, sharp pain;
regret, vexation, displeasure, evil, affliction, heart-rending anguish.
· Calfa
Բարձք յանախորժ ցրտոյն ջարդելով՝ անժուժկալի կսկծիւ (կամ անժուժալի կսկծիւք) կարկամեսցին. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Նկատումն.
· Calfa
Եթէ ախորժելով եւ նկատմամբ է։ Յաղագս նորա լինել նկատմանն, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
observation, contemplation;
regard, consideration.
· Calfa
Եթէ ախորժելով եւ նկատմամբ է։ Յաղագս նորա լինել նկատմանն, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.
· Calfa
Ո՛չ զո՛ եւ պէտ թարգմանս յուզել եւ նստուցանել, զի ի բաց բարձցեն ի գրենոյն՝ զո՛ր բան կամիցին, եւ յաւելցեն՝ զոր ախորժեսցեն. (Ղեւոնդ.)
profit, gain, advantage.
· Calfa
Ի հացէն որ եղեն նշանքն՝ այնքան ախորժեցին, եւ ոչինչ զհոգեւորական շահաւորութեանցն զհետ չոգան։ Հատն ցորենոյ թաղելով եւ մեռանելով՝ պտուղս եւ շահաւորութիւնս օգտակարս սերմանողին արդիւնաւորէ. (Նանայ.։)
to prate, to chat, to babble, to tattle, to prattle.
· Calfa
Եւ զայդ շաղակրատէք ախորժելով. (Պիտառ.։)
bad, wicked;
hurtful, sinister, dangerous;
mischievous, malicious, spiteful, flagitious, iniquitous;
evil, malice, wickedness, iniquity, perversity, impiety;
trouble, affliction, disaster, misfortune;
—, —աւ, —իւ, —եաւ or —ով, ill, badly, wickedly;
ferociously, ruthlessly, without pity;
—, —ն, այս —, demon, evil spirit;
մահ —, plague, pest, pestilence;
օր —, unlucky day;
ժամանակ —, calamitous times;
— ծառ, worthless tree;
— ջուր, unwholesome, polluted, very bad water;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
—, —իս առնել, գործել, to harm, to hurt or wrong any one;
—աւ կորուսանել, to destroy cruelly, without pity or remorse;
զ—սն —աւ կորուսցէ, he will miserably destroy the wicked men;
արար — առաջի տեառն, he did evil in the sight of the Lord;
եւ որ — քան զամենայն է, այլ որ — եւսն է, the most disagreeable that can be, the worst, the worst is that, that is worse;
զի մի — եւս ինչ լինիցի քեզ, for fear lest something worse should happen.
· Calfa
ՉԱՐ. πονηρός malus, malignus. Վնասակար. դժնդակ. անախորժ.
harsh-voiced;
ill-sounding;
defamed;
blaspheming;
cacophonic.
· Calfa
κακόφωνος malam vocem habens δύσφημος blasphemus. Որոյ ձայնն է չար, անախորժ, անյարմար. եւ Վատահամբաւ, եւ Հայհոյական.
Բարբառ հնչիցէ ընդ բերանն՝ ահագին ինչ եւ չարաձայն եւ չախորժելի։ Արք չարաձայնք. (Ոսկ. մտթ. Մանդ.։)
disagreeable or harsh voice;
ill sound;
cacophony.
· Calfa
κακοφωνία vox mala. Չարաձայնն գոլ. ձայն տգեղ. անախորժ.
neuter, indifferent;
neuter.
· Calfa
Զհեշտութիւն ախորժեմք գոլ մեզ, եւ զտրտմութիւն ոչ կամիմք եւ ոչ ախորժեմք, եւ զչէզոքն ի սոցանէ փոխանակ հեշտութեան ոչ ախորժեմք, բայց փոխանակ տրտմութեան ախորժեմք. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
listening;
audience;
auscultation;
obedience.
· Calfa
Առնուլ զունկնդրութիւն, եւ տալ զպատմութիւն։ Լուեալ ախորժակ ունկնդրութեամբ. (Ագաթ.։ Փարպ.։)
cf. Որսական;
—ն, the chase, the hunting art.
· Calfa
Որսորդականս իրի ախորժակ։ Հանդէս որսորդական գործոյն. (Պիտ.։)
cf. Հարկեցուցանեմ.
· Calfa
Ոչ ախորժելի թուէր նմա հարկել յումեքէ, եւ ծանրացուցանել զինքն կերակրովք. (Վրք. ոսկ. (որ լինի եւ իբրու բռնադատիլ։))
cf. Խահակեր.
· Calfa
Աղ՝ խորտիկ. զորս խահամոքքն համեմեն զոպայիւ։ Կամակ եւ ախորժելի արարեալ զօրէն խահամոքի։ Խահամոքաց եւ կամ հացագործաց աւելագործութիւնք. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս.։)
act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.
· Calfa
Փութան հասանել ի բաղձալին եւ ի յոյժ ախորժելի ճաշակումն, որ կայ մնայ միշտ. (Յճխ. ՟Ժ։)
well-bred, well-educated, versed, expert, experienced, practised;
— ախորժակ, exquisite taste;
ընդ — անցանել, to exercise, to practise, to experience;
ընդ — անցուցանել, to instruct, to teach, to educate, to bring or train up;
ի — անկանել զհետ իրիք, to devote, to dedicate oneself to;
ի — ձգեալ հասանել ումեք, to gain or close up with one running;
cf. Կիրթք.
· Calfa
curds, curdled milk, clotted cream;
*— ծախեմ, puss in the corner;
*— ծախեմ խաղալ, to play at puss in the corner.
· Calfa
ὁξύγαλα . ռմկ. μαζοῦν oxygala, lac acidum concretum. Կաթն մածեալ, այսինքն մակարդեալ եւ թանձրացեալ՝ ախորժ թթու.
mandrake, mandragorous.
· Calfa
Մանրագորաւ բազում անգամ բժիշկք քուն ածեն այնոցիկ, որոց քուն հատեալ իցէ յաչաց. (Վեցօր. ՟Ե։) (որք անխտիր յարմարին եւ մեկոնի, որ է խաշխաշ. որոյ եւ ծաղիկն է երեւելի, թէպէտեւ անախորժ հոտով։)
easily, commodiously, with pleasure, willingly.
· Calfa
ἠδέως suaviter, libenter. Հաճութեամբ. ախորժելով. կամակար. մտադիւր. քաղցրութեամբ. եւ Հեշտեաւ. դիւրաւ.
cf. Հեշտալից.
· Calfa
Որպէս Լի հեշտիւ. եւ Հեշտալի. կարի ախորժական. դիւրիչ. եւ Դիւրին.
tractable, docile;
mild, complaisant, condescending.
· Calfa
(ն) Հեշտիւ լսօղ. ախորժելով ունկն դնօղ. դիւրալուր. քաղցրալուր.
(կ) ՀԵՇՏԱԼՈՒՐ. ա. (կ) Հեշտիւ լսելի. ախորժ լսելեաց. ախորժալուր. եւ Դիւրիմաց.
to delight, to rejoice, to amuse, enjoy or divert oneself, to take pleasure or delight in, to lead a voluptuous life, to live in the midst of luxury, to give oneself up to amusement.
· Calfa
ἤδομαι delector, gaudeo. Հեշտալեօք զուարճանալ. փափկանալ. գրգիլ. հաճիլ. ախորժել. բարեկրիլ. բերկրիլ. խնդալ.
delicate, soft, effeminate;
— գրգարան, paradise of delights.
· Calfa
Ահա ոչ ախորժելի ելք ի հեշտասուն գրգարանէ. այսինքն ի դրախտէն փափկութեան. (Պիտ.։)
easy to comprehend, obvious, plain, intelligible, clear, evident;
pleasant, commodious.
· Calfa
Հեշտեաւ ընկալեալ կամ ընդունելի. դիւրալուր. դիւրիմաց. եւ Հեշտացուցիչ. ախորժելի. հեշտալի.
ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.
· Calfa
ἠδονή voluptas, suavitas, jucunditas. Դիւրութիւն բնութեան սրտի, ոգւոյ. փափկութիւն եւ զուարճութիւն. ախորժ. հաճութիւն. բարեկրութիւն. բերկրութիւն.
voice;
sound;
cry, shout;
noise, rumour, clamour;
term, word, speech, tongue, language;
tone, tune;
—ք պորփիւրի, the five universals, (term in logic);
— թռչնաց, warbling of birds;
— ցնծութեան, cry shout of joy;
— աղաղակի, cry, clamour;
cry of pain, moan, lament, groan;
նուագումն —ի, loss of voice;
կերկերումն —ի, hoarseness, raucity;
ի — բարձր, aloud;
զօաւոր, մեծավայելուչ, ախորժ, քաղցր, սասկայոյզ, տկար, դողդոջ, թրթռուն, անախորժ, կերեկրեալ or կերկեր, նուաղեալ —, loud or strong, grave or serious, agreeable, sweet or soft, passionate or pathetic, faint or weak, trembling, thrilling, tremulous or quivering, disagreeable or harsh, hoarse, falling voice;
—թաւ or թամբ, սուր or զիլ, base, deep, soprano, shrill sound or voice;
— բառնալ, արձակել, առնել, արկանել, առնուլ, to cry, to utter, to send forth cries, to cry out, to shout, to clamour;
— ածել, to cause a voice or cry to be heard;
to cry;
— տալ, to cry out, to exclaim, to shout;
to speak, to apostrophize;
to defy, to challenge;
ի — ասել, to say, to pronounce aloud, to tell, to recite;
ի մի — պատասխանել, to answer unanimously, with one accord;
աղաղակել ի — մեծ, to cry with a loud voice;
to shout, to clamour, to yell;
բարձրացուցանել կամ ցացուցանել զ—, to elevate, to raise;
to lower, to abase the voice;
բարձրացուցանել զ— աղաղակի, to raise one's voice;
— բարձեալ գոչել, to cry out, to vociferate;
— զկնի եդեալ կոչել ցոք, to call after one;
— տուեալ խրախուսել, to exhort aloud;
— տալ միմեանց, to provoke mutually, to defy;
to shout on, to exhort, to animate, to inspirit, to cheer up, to inspire with courage, to excite;
— տալ մարտի, to declare war, to declare oneself opposed to;
— տալ ըննդէմ երկնից խիզախել, to lift up the head against high heaven, to be proud, arrogant, boastful;
— նորա գելաւ, his voice failed him;
նուաղեալ է —ն, he has a dying voice.
· Calfa
by hand, manual;
subject, submissive;
own, proper.
· Calfa
Ըստ ախորժից իմն ձեռական եւ նոր ստեղծանել պայազատս. (Յհ. կթ.։)
cf. Ձիարկեմ.
· Calfa
Ոսն թագաւորական ունելով ախորժակս, եւ ձիաւորեալ. (Սարկ. քհ.։)
pleasing, agreeable, to one's liking;
condescending, meek.
· Calfa
Հաճոյ մտաց այլոց, եւ հաճեցուցիչ. ախորժելի. հաճոյական. կամակատար. հլու։
cf. Յագիմ.
· Calfa
Հայրն ախորժելով տայ մանկան ի սրտմտութիւնսն յագենալ. (Բրսղ. մրկ.։)
cf. Յագեցումն.
· Calfa
Ի յագեցման բանիցն ընդդէմ եդեալ փակիցէ զախորժակացն զդրունս։ Քրիստոս ի սովոյ ապականի, եւ դու ի յագեցմանէ պատառիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
satiety, surfeit, repletion;
պատառիլ ի յագեցմանէ, to burst with eating.
· Calfa
Ի յագեցման բանիցն ընդդէմ եդեալ փակիցէ զախորժակացն զդրունս։ Քրիստոս ի սովոյ ապականի, եւ դու ի յագեցմանէ պատառիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
to desire to conquer;
to delight in strife or quarrelling, to dispute, to contest.
· Calfa
Դու առ յաղթասիրելն ինձ՝ ախորժելով յանդգնիս կամակորել եւ զգիրս. (Սարկ. հանգ.։)
to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.
· Calfa
Եթէ ցանկ զԱստուած յիշեմք, չախորժիցեմք զչարիսն յիշել. (Ոսկ. եբր.։)