Entries' title containing եմ : 4433 Results

Երկրորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to say again, to repeat, to reiterate;
to repeat often, to resume;
— համառօտիւ, to recapitulate;
— ի միտս, to pass again.


Երկրպագեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Երկիր պագանեմ.

NBHL (3)

cf. Երկիրպագանեմ.

Երկրպագեն տէրութեանդ քո։ Երկրպագեցէ՛ք պատուանդանի ոտից նորա։ Երկրպագեմք առաջի բեմի քո քրիստոս։ Երկրպագեմք առաջի տեւողական նշխարաց։ Երկրպագեմք քոց նշխարաց. (Շար.։)

Զնշան խաչիդ փրկութեան, զոր երկրպագեմ. (Նար. ՟Հ՟Գ։)


Երկփեղկեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide in two, to cleave.


Երնեմ, եցի

See full entry →

va.

to fan;
cf. Հոսեմ.


Երրորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to treble, to triple, to repeat three times.


Եփեմ, եցի

See full entry →

va.

to cook, to dress, to do;
— ի փռան, to bake;
— ի տապակի, to fry;
— ի Կասկարայի, to broil.


Եօթանասնեմի

See full entry →

adj.

seventy years old.

NBHL (1)

Թարա եօթանասնեմի էր, յորժամ ծնաւ զաբրահամ. (Կիւրղ. ծն.։)


Եօթնեմեան

See full entry →

adj.

seven years old.

NBHL (1)

Զեզն եօթնեմեան. (Դտ. ՟Զ. 25։)


Եօթներորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to repeat seven times.


Զազրաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to discourse obscenity, to hold filthy language.


Զազրագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to be lewd, dissolute.


Զազրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to disfigure, to make ugly or dirty, to soil.


Զականեմ, եցի

See full entry →

va.

to look, to cast eyes on some thing.


Զայրագնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to anger, to rouse the wrath or ire, to incense, to provoke, to exasperate, to drive to extremities.


Զայրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.

NBHL (1)

Այն իսկ առաւել զայրացուցանէ զԱստուած. (Մխ. երեմ.։)


Զանազանեմ, եցի

See full entry →

va.

to distinguish, to diversify, to discern, to vary.


Զանգակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to adorn with little horse-bells.


Զանգանեմ, գի

See full entry →

va.

to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.


Զանգեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զանգանեմ.


Զանգիտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to fear, to be afraid of, to dread;
to doubt.

NBHL (2)

Մի՛ զանգիտիցես յերեսաց նոցա։ Յերեսաց նոցա մի՛ զանգիտիցես. (Եզեկ. ՟Բ. 6։ Մի՛ երբէք զանգիտիցեն սիրտք ձեր. Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 46։)

Զի մի՛ զանգիտեսցի զանխլանալ ի քումմէ մաքրափայլ եւ վսեմական պետութենէդ. այսինքն երկիւղ կամ կասկած լինիցի. (Մագ. ՟Ա։)


Զանգիտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make afraid, to frighten, to terrify, to dismay.


Զանխլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hide, to conceal.


Զանցանեմ, նցի

See full entry →

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

NBHL (2)

Բազում ի գրոց անտի վկայութիւնս վասն ժամանակիս կարճեալ զանցանեմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Քաղցեալ տեսանելով՝ անտես առնեմք, եւ (մերկ՝) զանցանեմք։ Գուցէ ինչ զմեօք զանցանիցէ բանս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։ եւ ՟Ա. 4։)


Զանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.


Զառածանեմ, ծի

See full entry →

va.

to avert, to scatter, to distract;
to render useless;
to mislead, to deceive;
to pervert;
ի տխուր խորհուրդս —, to have the spleen or blue-devils;
յախտս իւր —, to give a loose to one's passions;
զանձամբ —, to come to one's self again, to recover one's self.


Զառանցեմ, եցի, ցի

See full entry →

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.


Զառանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to turn aside, to mislead, to deceive;
to make to rave.


Զառաջեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յառաջեմ.


Զատանեմ, տի

See full entry →

va.

to separate, to divide, to distract, to scatter, to disjoin, to detach, to dry up, to disunite, to take to pieces, to disentangle, to pick.


Զատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զատանեմ.


Զատուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to separate;
to divide;
to distinguish, to discern;
to consecrate, to offer.


Զարգացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to increase, to promote.


Զարդարեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn, to deck, to embellish, to fashion, to enrich, to furnish, to decorate;
to enliven, to enamel, to trim, to polish, to set off, to stuff;
— զգլուխ, to dress or tire the head.


Զարդարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարդարեմ.


Զարդափայլեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.


Զարթուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to awake, to raise;
to move, to incite, to reanimate, to sharpen, to revive;
— յանկարծ (ի քնոյ), to startle out of one's sleep;
— զաչս ուրուք, to open one's eyes;
to comprehend, to become aware of;
— զախորժակ, to make one's mouth water;
cf. Ախորժակ.

NBHL (1)

Զարթոյց Տէր զոգի թագաւորին մարաց։ Կացուցէ՛ք պահապանս, զարթուցէ՛ք զառաջապահս. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 11. 12։)


Զարկանեմ, կի

See full entry →

va.

to beat down, to beat, strike, to knock, to thump;
— զգետնո, to beat down, to throw on the ground, to strike down;
— զգլուան զորմով, to strike one's head against the wall;
— որգամբք, to breed worms (in the members).


Զարկուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարկանեմ.


Զարհուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to astonish, to frighten, to intimidate, to afflict, to terrify, to shake, to scare, to fright away.

NBHL (1)

cf. Զարհուրեցուցանեմ.


Զարհուրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զարհուրեմ.


Զարմանագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to do admirably;
to perform miracles or wonders.


Զարմանագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write admirably, or wonders.


Զարմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to astonish, to surprise, to be seized with dmiration.

NBHL (1)

Ոչ միայն զմարդիկ, այլեւ զանզգայս զարմացուցանէ. (Մխ. երեմ.։)


Զարտուղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to mislead, to lead astray, to turn, to take a person out of his way.


Զաւակագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to bring forth children


Զբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to intrigue;
to occupy, to amuse;
to distract, to busy.


Զբաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զբաղեմ.


Զբօսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զբօսուցանեմ.


Զբօսեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զբօսուցանեմ.


Զբօսուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to divert, to recreate, to make joyful, to relax.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Արածիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to pasture, to feed.


Արատ, ոց

See full entry →

s.

spot, stain, blemish;
vice, fault, defect;
sign, natural mark;
blot, disgrace;
յ— հայել, to regard amorously or indecently.

NBHL (1)

Ջաղջախեալ եղէդն կարծեմ լինել, որ արատաւ իւիք առնիցէ զպատուիրանս Աստուծոյ. (Բրս. հց.։ Երզն. մտթ.։)


Արար, ոց

See full entry →

s.

act, action, fact, deed, work;
production, creation;
—ք երեւելի, exploit, achievement.

NBHL (1)

Ելին ի բլուրն երեւելական տեղւոյն արարից դեմետրեայ. (այսինքն շինուածոյն). (Ճ. ՟Բ.։)


Արարած, ոց

See full entry →

s.

creature, created being;
creation;
generation;
work, deed, action.

NBHL (1)

Ասեմք, չեմք շնորհակալ, զի իմն յոլով է քան զնորա արտրածն. ((ռմկ. ըրած երախտիքը) Խոսր.։)


Արարուած

See full entry →

s.

action;
work, deed;
an act of theatre.

NBHL (1)

Շփոթի երբեմն ընդ Որակութիւն. ποιότης որպէս թէ ընթեռնլով ποίησις . cf. ՔԵՐԹՈՒԹԻՒՆ.


Արարչագործ

See full entry →

s.

creator.

NBHL (2)

Ի մեծութենէ եւ ի գեղեցկութենէ արարածոց ըստ նմին համեմատութեան եւ արարչագործն նոցա երեւի. (Իմ. ՟Ժ՟Գ 5։)

Ստացուածս գոչէ զիւր արարչագործն։ Բնութեամբ ուրեմն է արարչագործ որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Արարչագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

creation.

NBHL (1)

Պատկերագործն փիդիա զդէմ անձին իւրոյ յօրինեաց (ի վահանին աթենայ) ի ձեռն ումեմն աներեւան արարչագործութեան. (Առիստ. աշխարհ։)


Արաց

See full entry →

s.

sixth ancient month of the Armenians.

NBHL (1)

Վեցերորդ ամիս հայոց. զոր Վանակ. ի տարեմուտն, ստուգաբանէ, Արանց կամ արեաց ամիս ի ձմերան.


Արբանեակ, նեկաց

See full entry →

s. ast.

footman, groom, waiter;
servant;
— մոլորակի, satellite.

NBHL (1)

Ոչ ընդ արբանեակսն, այլ ընդ վարիչն պարտին զարմանալ։ Զհրեշտակս՝ արբանեակս գիտեմք յօգնականութիւն մարդկան. (Եզնիկ.։)


Արբանեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

service;
— հարկանեմ, cf. Սպասաւորեմ, cf. Ծառայեմ.


Արբեալ

See full entry →

adj.

drunk, inebriated, intoxicated;
գան —, whipped, beaten with a stick.


Արգել

See full entry →

s.

binderance, obstacle, opposition, impediment, embarrassment, difficulty, delay, obstruction;
encumbrance;
prohibition, forbiddance, inhibition, interdiction;
arrest;
detention, prison;
contrary, opposing;
— եկեղեցական, interdict;
— առնել՝ արկանել՝ լինել, to arrest, to hinder, to contradict, to oppose, to embarrass, cf. Արգելուլ, cf. Խափանել;
յ— արկանել, to arrest, to imprison, to immure, to encloister, cf. Շրջափակել, cf. Շրջապատել.

NBHL (1)

Որպէս եւ ասէս եւասէր երբեմն զարգելն իւր ի հոգւոյն յիրս ինչ պիտանիս. (Տօնակ.։)


Արգելական, ի, աց

See full entry →

adj.

encloistered, arrested, enclosed, detained, imprisoned.

NBHL (1)

Սպասաւորեալ հպատակէր ուրեմն (ումեմն) արգելականի. (Վրք. հց. ձ։)


Արգելան, աց

See full entry →

s.

arrest, detention, prison;
lazaretto, quarantine;
դնել յ—ս, to arrest, to imprison.

NBHL (1)

Տացես զնոսա յարգելան ի վերնագրանգ. (Երեմ. ՟Ի՟Թ 26։)


Արգելում, ելի

See full entry →

va.

to hinder, to obstruct, to arrest;
to close, to shut, to enclose;
to sequester, to hold, to imprison;
to forbid, to interdict, to prohibit;
to amuse, to occupy;
to interrupt, to disturb.


Արդար, ոց

See full entry →

adj. adv.

just, upright, faithful, honest, loyal, well disposed, worthy, equitable, reasonable, legitimate;
justly, equitably, truly.

NBHL (3)

Արդար դատաւոր։ Արդար է տէր։ Գիտեմ զի արդար երեւելոց եմ։ Զարդարն մի՛ սպանանիցես։ Զարդարն ըստ ամպարշտին։ Ի մէջ արդարոյն եւ անօրինին։ Զարիւն արդար. եւ այլն։

Արդար այն ասի, որ զզուգաւորութիւն համեմատ էակացն պահէ. (Սահմ. ՟Ժ։)

Կոչին սադուըեցիք, այսինքն արդար, եթէ՝ ոչ, ասեն, վարձուք մեք պաշտեմք զԱստուած, զի ոչ հային (ի) յարութիւն մեռելոց. (Եփր. համաբ.։)


Արդարադատ

See full entry →

adj.

thatjudges equitably, just, equitable.

NBHL (1)

ԵՒ ԱՐԴ. ԲԱՅՑ ԱՐԴ. ԻՍԿ ԱՐԴ. Այսուհետեւ. ուրեմն. երբոր ասանկ է նէ, ասանկ ըլլալէն էպեւ, ուստի հիմա.


Արդարադատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equitable judgement.

NBHL (2)

Այժմ յերկայնմտութեանն վայելեսցուք, յայնժամ զարդարադատութիւնն ճանաչեմք. (Բրս. կրօն.։)

Զարհուրեալ եմ յարդարադատութենէ. (Սարկ. հանգ.։)


Արդարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to justify one's self, to prove one's innocence;
to be justified.

NBHL (2)

Առանց պատժի ոչ լիցի, եւ ոչ արդարասցի ամենայն՝ որ մերձենայ ի նա։ Որ ձեռնաուխ լինի տարապարտուց, ոչ արդարասցի։ Որ ոտն հարկանէ կորուսելոյն, ոչ արդարասցի։ Ահա որոց ոչ էր օրէն ըմպել զբաժակն, արբին ըմպելով. եւ դու արդարանալով արդարանայցե՞ս. ո՛չ արդարասցիս, այլ ըմպելով արբցես. (Առակ. ՟Զ 29։ ՟Ժ՟Զ 5։ Երեմ. ՟Խ՟Թ 12։)

Ոչ մեծաբանեմ պապանձեալս, ոչ արդարանամ ամբարիշտս. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Արդարեւ

See full entry →

adv.

truly, in truth, certainly, surely, yes, yes truly, yes indeed, really.

NBHL (2)

Արդարեւ քոյր իմ է՝ ի հօրէ, եւ ոչ ի մօրէ։ Արդարեւ որդի Աստուծոյ ես դու։ Արդարեւ Աստուած է ի ձեզ։ Այո՛ արդարեւ ես մոլորեցայ։ Արդարեւ աւերեցին զաշխարհս, եւ հրձիգ տյաին զկուռս նոցա, քանզի չէին աստուածք։ Արդարեւ յարեաւ տէր, եւ երեւեցաւ սիմոնի։ Արդարեւ ասեմ ձեզ։ Ժողովեցան արդարեւ ի քաղաքիս յայսմիկ. եւ այլն։

Քեզ շնորհ հատուցանեմ որպէս արդարեւ սիրելւոյ. (Շ. թղթ.։)


Արդարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

justice, equity, right, uprightness, loyalty, fidelity;
rectitude, reason.

NBHL (2)

Ես եւ արդարութիւն ուխտապահութեան ի միասին կռուեմք. (Փարպ.։)

Ի յարդարութենէ հաւաստի համեմատութեանցս առ միմեանս. (Պիտ.։)


Արդէն

See full entry →

adv.

already, even now;
before.

NBHL (1)

Հուր եկի արկանելյերկիր, եւ զի՞նչ կամիմ, թէ արդէն իսկ բորբոքէր։ Արդէն իսկ յագեալ իցէք, եւ արդէն մեծացարուք։ Իբր ոչ եթէ արդէն առեալ իցէ, կամ արդէն կատարեալ իցեմ, եւ այլն։


Արդիւն

See full entry →

cf. Արդիւնք.

NBHL (2)

Արար երկիրն յեօթն ամս լիութեանն արդիւնս։ Սերմանեցէ՛ք զերկիրդ, եւ եղիցին արդիւնք դորա։ Բովանդակիցէք զարդիւնս երկրին։ Բերի զպտուղ արդեանց երկրին։ Տարին կատարեցաւ, եւ զարդիւնս ամենայ ի շտեմարանս ձեր ժողովեցէք։ Յիւրմէ անդոյ անտի տուժեսցի ըստ արդեանն։ Ի պարտէզս ընկուզեացն իջի հայել յարդիւնս վտակացն։ Աստուծոյ արդիւն էք, Աստուծոյ շինած էք։ Աճեցուսցէ զարդիւնս արդարութեան ձերոյ. եւ այն։

Արդեամբք մեղաւ, զի շնացաւն. եւ բանիւք, զի գրեաց հրովարտակ առ յովաբ սպանանել զուրիա. վասն այսորիկ հալածեցաւ յորդւոյն արդեամբք, եւ նախատեցաւ ի սեմեայ բանիւք. (Կիւրղ. թագ.։)


Արդիւնական, ի, աց

See full entry →

cf. Արդիւնաբեր.

NBHL (1)

Արդիւնարար. վաստակաւոր. արդեմաբք կատարիչ. եւ Արդիւնաշատ.


Արդիւնարար, աց

See full entry →

adj. s.

fruitful;
husbandman

NBHL (1)

Եթող այգէգործս եւ արդիւնարարս, (կամ յայգեգործս եւ յարդիւնարարս). (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե 12։ Երեմ. ՟Ծ՟Բ 16։)


Արեգ, ի

See full entry →

s.

sun;
the eighth ancient month of the Armenians;
— քաղաք, city of the sun, Heliopolis;
յ— կուսէ, on the eastern side.

NBHL (5)

ութերորդ ամիս հայոց՝ շարժական, որ յայլ եւ այլ դարս համեմատի այլ եւ այլ ամսոց այլոց ազգաց։ Արմատ է բառիս Արեգակն.

որպէս եւ (Վանակ.) ի տարեմուտն ասէ.

ըստ եբր. է՛ զի նիսան դնի, եւ է՛ զի ադար։ (Եսթ. ՟Բ 16։ ՟Ը 9։ ՟Ժ՟Ա. 2. Ասող. ՟Բ. 2.) Յամսեանն արեգի, որ է փետրվար, ասէ։ Իսկ (Լաստ. ՟Ի՟Ա։ եւ Շ. թղթ.) զարեգն յաշուն կամ ի հոկտեմբեր վերածեն։

Եւ (Վրդն. պտմ. գրէ ի թուին հյ. չ.) Ի ՟Ժ՟Ը մարտի, եւ ի ՟Ժ ի յարեգի՝ հին զուգիւըն. այսինքն ըստ հին համեմատութեան առ ժամանակօք թարգմանչաց. որ եւ է անշարժ հաշիւ յայսմաւուրաց։

ԱՐԵԳ ՔԱՂԱՔ. Իմա՛ Քաղաք արեգական. որ է յն. ἠλιούπολις հեղիուպօլիս։ (Ծն. ՟Խա՟ 45։ Յես. ՟Ժ՟Ե. 7. 10։ Երեմ. ՟Խ՟Ա 45։ Յէս. ՟Ժ՟Ե. 7. 10։ Երեմ. ՟Խ՟Գ 13։ Եզեկ. ՟Զ 17։)


Արեգակնաբար

See full entry →

adv.

sunlike.

NBHL (1)

Արեգակնաբար ծագեմք ամենայն ումեք ըզպարգեւսն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Արեւ, ու

See full entry →

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.

NBHL (1)

Լոկ կենդանական շնչովքս զդանդաղանացս իմս կրեմ արեւ. (Պիտ.։)


Արեւելք, լից

See full entry →

s. pl.

East;
sun rise;
eastern regions, the orientals;
դարձուցանել յարեւելս, to set towards the East;
կորուսանել, շփոթել զարեւելս, to turn from the East.

NBHL (1)

Տնկեաց Աստուած զդրախտն յեդեմ ընդ արեւելս։ Եւ եղեւ ի խաղալն նոցա յարեւելից։ Բանակեսցին յարեւելից կողմանէ։ Յայսկոյս յորդանանու յարեւելից։ Յորդանան զատուցանէ ի կողմանէ արեւելից։ Յարեւելից երիքովի։ Եկեսցեն յարեւելից եւ յարեւմտից.եւ այլն։


Արթուն, թնոց

See full entry →

adj.

watchful, that does not sleep;
alert, lively, vigilant, diligent, careful;
— կալ, to watch, cf. Տքնել, cf. Հսկել, cf. Սկել, cf. Արթնանալ, cf. Զարթնուլ;
քուն ընդ —ս լինիմ, to doze, to drowse, to be half asleep.

NBHL (2)

Յաւազանէն արթուն կոչեցայ (որպէս յն. Գրիգոր)։ Մինչդեռ արթունս եմ, միրհեմ. (Նար. ՟Հ՟Բ. եւ. ՟Հ՟Ա։)

ԱՐԹՈՒՆ ԿԱԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. γρηγωρέω, ἁγρυπνέω vigilo Տքնիլ. հսկել, սկել. եւ Զարթնուլ. ( ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ 27։ Մտթ. ՟Ի՟Զ 40։ ՟Ա. Թես. ՟Ե 10։ Նեեմ. ՟Ե 3։ Երգ. ՟Ե 2։ ՟Ա. Եզր. ՟Ը 60։ ՟Բ. Եզր. ՟Ը 29։ Ղկ. ՟Ի՟Ա. 36։)


Արժան, ից

See full entry →

adj. s.

worthy, proper, suitable, fit;
cheap;
dignity;
right, equity, justice;
—է, it suits, it befits, it is necessary;
ոչ է —, it is not just, necessary, convenient;
— համարել, to judge worthy;
to deign;
ոչ — համարիլ, to disdain, to judge unworthy;
— ինչ էր, was it necessary ? — եւ իրաւ է, it is just to, fit;
յարժանս ou — տալ կաճառել՝ գնել, to give, to sell, to buy cheap or cheaply.

NBHL (3)

Զպատեհն եւ զարժանն առնեմք. (Փարպ.։)

Զամենեսեան զձեզ սպաննեմ, որպէս եւ արժան(ի) իսկ էք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Ես իսկ գիտեմ զարեաց աշխարհի զկարգ եւ զարժանն. (Փարպ.։)


Արժանապատիւ

See full entry →

adj.

worthy of honour, honourable, that deserves respect, respectable.

NBHL (1)

ἁξιότιμος honore dignus եւ pretiosus Արժանի պատուոյ. եւ ըստ արժանւոյն պատուեալ. պատուաւոր. արգոյ. յարգի. մեծարոյ. վսեմ. վսեմական.


Արժանապէս

See full entry →

adv.

worthily.

NBHL (1)

Զքեզ մեծացուցանեմք արժանապէս երգով. (Շար. որ լինի եւ ածակ։)


Արժանաւոր, աց

See full entry →

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.

NBHL (2)

Ոչ չարակնեմ ընդ արժանիս. եւ արժանաւոր ո՞ ոք իցէ, բայց եթէ այն՝ որ ինձ եւ իմոյ կամացս հետեւեսցի։ Ի վերայարանց արժանաւորաց եւ սրբոց։ Արժանաւորացն մահ՝ այլոյ կենաց սկիզբն է։ Վասն միոյ արդարոյ եւ արժանաւորի բազում մարդիկ ապրին ազգակցութեամբ. (Փիլ.։)

Եւ ոչ ի ծառայական սպասաւորութեան արժաժանաւոր եմ զանձն կացուցանել. (Կիւրղ. ղկ.։)


Արիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

NBHL (1)

Յաղագս արիութեան եւ զանգիտութեան։ Ի ձեռն ամենայն չորիցն նոյն հանդիպի, արիութեամբ եւ ողջախոհութեամբ եւ արդարութեամբ եւ խոհեմութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Ա եւ ՟Ժ՟Բ։)


Արիւն, րեանց

See full entry →

s.

blood, kin;
— խաղողոյ, unpressed wine, must, wine;
արեամբ ներկել՝ շաղախել, to imbrue with blood, to spot with blood;
— հեղուլ, to shed blood, to kill, to wound;
— հանել, to bleed;
հոսումն արեան, hemorrhage;
կցորդ արեան, who sheds blood with another, consanguineous, of the same blood, related;
cf. Ապաժոյժ.

NBHL (2)

Մի՛ հեղցուք արիւն։ Որ հեղու զարիւն։ Մեղանչել յարիւն արդար։ Չգալ յարիւն արդար։ Չերթալ յարիւն։ Մի՛ անկցի արիւն իմ յերկիր։ Թաքուցանիցեմք զարիւն նորա։ Արիւն նորա խնդրի Յարիւն ընկերի մի յօժարիցիս։ Յարիւն համարեսցի մարդոյն այնմիկ։ Կցորդ արեան։ Պարտական արեան։ Այր արեանց։ Արեամբ չափ (այսինքն մինչեւ ցմահ).եւ այլն։

Արիւն ձեր եմք. (Փարպ.։)


Արիւնազանգ

See full entry →

adj.

bloody

NBHL (1)

Տեսանեմ զծաղկատարփակս պատմուճան արիւնազանգ ոռոգմամբ. (Պիտ.։)


Արիւնախանձ

See full entry →

adj.

bloody, bloodthirsty, sanguinary, cruel, that delights in shedding human blood;
that loves blood.

NBHL (1)

Իբրեւ զգազանս վայրենիս արիւնախանձս։ Չեմ գազան արիւնախանձ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Արիւնահեղ

See full entry →

cf. Արիւնահան.

NBHL (1)

Մինչեւ ցե՞րբ իցեմք յահի եւ ի դողման արիւնհեղ թագաւորիս. (Կաղանկտ.։)


Արիւնացայտ

See full entry →

adj.

who emits blood, bloody.

NBHL (1)

Երբեմն վառեալ, եւ երբեմն արիւնացայթ երեւեսցի. (Ոսկ. ես.։)


Արծաթագործ, աց

See full entry →

s. adj.

silver-smith;
silver.

NBHL (2)

Զուր աշխատի արծաթագործն. (Երեմ. ՟Զ 29։)

Դեմետրիոս ոմն անուն՝ արծաթագործ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ 24։)


Արծարծումն, ման

See full entry →

s.

rekindling.

NBHL (1)

Ընդ զգալի խնկոյս, եւ զհոգւոյս ծուխ արծարծման նուիրեմ քեզ. (Լմբ. պտրգ.։)


Բարեգործ, աց

See full entry →

adj.

beneficent, virtuous, pious, that does good.

NBHL (1)

Բարեգործ առ ամենեսին։ Վնասակար եմ բարեգործիդ։ Առանց բարեգործիդ հրամանաց։ Բարեգործ աջովդ, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)


Բարեդիպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

decorum, fitness;
prosperity, luck.

NBHL (1)

Զառաջինն զիմ յիշատակեմ զանցս բարեդիպութեանցն։ Բարեդիպութեանցն սորա զուարթամիտ հանդիպեսցի։ Որ զբարեդիպութիւն մրցանակ մատուսցէ. եւ այլն. (Պիտ.։)


Բարեզարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embellishment, ornament, finery;
reformation, reform.

NBHL (1)

Խրթնացեալ ի բարեզարդութենէ բեմին. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

NBHL (1)

Յաւելոյր զբարեխառնութիւն, եւ զբարեմտութիւն առ ալգ քրիստոնէից. (Ղեւոնդ.։)


Բարեխորհուրդ

See full entry →

cf. Բարեխորհ.

NBHL (1)

Թագաւորեցուցանէ զՎաղարշակ՝ զայրս բարեխորհուրդ, եւ խոհեմ եւ քաջ. (Յհ. կթ.։)


Բարեխրատ, ից

See full entry →

adj.

that gives good advice, good instruction;
well instructed.

NBHL (2)

Մի՛ բանսարկուս, մի՛ դինեմոլս, այլ՝ բարեխրատս, զի զգաստացուցանիցեն զմանկամարդս. (Տիտ. ՟Բ. 3։)

Կարծեմ զնա անպիտան տգիտաց, եւ բարեխրատից. զի եւ բարեխրատքն զայսոսիկ զխօսս ըստգտանեն. (Սոկր.։)


Բարեխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intercession, mediation.

NBHL (1)

Ի բարեխօսութիւն փութացի՛ր մեզ սուրբ աստուածածին։ Աղաչեմք զքեզ տէր բարխօսութեամբ հայցուածոց սրբոյ աստուածածնիդ, եւ ամենայն ընտրելոց. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)


Բարեկամ, աց

See full entry →

s.

friend;
familiar, dear;
մտերիմ՝ անկեղծ՝ ճշմարիտ՝ անձնանուէր՝ սիրելի սուտ —, intimate, sincere, true, devoted, dear, false friend.

NBHL (3)

Ի յն. երբեմն գրի ἁρχί , եւ երբեմն ἁραχί . եբր. ռկահ. Լծ. հյ. առաջին.։

Բարեկամ կոչեմք զնմանն նմանւոյ ըստ առաքինութեանն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Քաղաքն ազատ գոլ պարտ է, եւ խոհեմական, եւ ինքեան բարեկամ. յն. φίλη amica (Պղատ. օրին. ՟Գ։)