to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.
Ե՛լ յռամովթ Գաղաադ, եւ յաջողեսցիս։ Ուստի ոչինչ յաջողիցիք։ Ոչ յաջողեսցի ձեզ։ Նստաւ Սողոմոն յաթոռ Դաւթի հօր իւրոյ, եւ յաջողեցաւ։ Ասացէ՛ք հա՛սկ հա՛սկ. եւ ոչ յաջողեցան խօսել այնպէս։ Յաջողեցաւ ի վերայ նորա հոգի Տեառն։ Եթէ յաջողեա՞լ իցէ արքայութեանն Աստուծոյ։ Զամենայն զոր ինչ արասցէ՝ յաջողեսցի նմա։ Ոչ յաջողեսցի մարդոյ յանօրէնութենէ.եւ այլն։
cf. Յառաջս.
Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ տիրապէս սուրբ հոգին։ Որ ի հայրական իսկութենէն յառաջ բղխեալ աղբիւր լուսոյ։ Որ հրաբորբոք ծաւալմամբ յառաջ խաղացեալ. (Շար.։)
Յառաջ գայ երկոքումբք եւ հոգին կենդանարար. (Պրպմ. ՟Լ՟Դ։)
Անուանք՝ որ առանձինն. անըսկըզբանն հայր, եւ որ առանց սկզբանն ծնաւ՝ որդի. իսկ որ առանց ծնանելոյն յառաջ եկն եւ երեւեցաւ, Հոգի Սուրբ. (Առ որս. ՟Ե։)
to rise, to arise, to get up, to rise or stand up, to rise again;
to awake, to be roused, to wake out of sleep;
to resuscitate, to come to life again, to live again;
— ի մեռելոց, to rise from the dead;
— ի վերայ, — ընդդէմ, —ոսոխ հակառակ ուրուք, to rise against, to rebel or stand up against, to revolt, to mutiny;
անդրէն —, to rise anew, to get up again;
յարեաւ միւս եւս խնդիր, another question arose;
արի՛, arise !
;
օ՛ն արիք, get up !
արիք ընդառաջ նրան, go to meet him;
յարեաւ յաթոռոյն, he rose from his seat, he got up from his chair.
ՅԱՌՆԵԼ.Վերստին կենդանանալ մեռելոյն. ելանել ողջ ի գերեզմանէ, եւ Նորոգիլ. արծարծիլ.
to raze to the ground, to cast down, to dismantle, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to demolish utterly;
to exterminate, to annihilate, to kill, to cause to perish;
to pave, to flag, to cover with pavement.
Հաճեալ եւ բնակեալ ընդ հոգիս յատակեալս խոնարհութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)
to be permanent, stable, to continue, to last, to be perpetual, to endure for ever.
Ոչ յարակային ի չարութիւն։ Ապականեալքն վասն այնորիկ նորոգին, որպէս զի (ի) մշտնջենաւորութիւն յարակայեսցին. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
to join, to conjoin, to connect, to league.
Որպէս էին հոգի եւ մարմին յարակցեալ ի մարդն յԱստուծոյ արարեալ. (Եպիփ. յար. կամ Ոսկ. յեզեկ. ըստ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Յարատեւակ.
Առաքինացեալ ոգին ունի իմն տրամադրութեան յարատեւ. (Փիլ. լին.։)
persevering, steadfast, permanent, everlasting;
eternal, perpetual, endless.
Առաքինացեալ ոգին ունի իմն տրամադրութեան յարատեւ. (Փիլ. լին.։)
dwelling under the same roof, in the same house, cohabiting.
resuscitating, reviving, re-animating.
Ես ոչ միայն յարուցիչ եմ, այլեւ յարութիւն։ Ինքն իսկ է յարութիւն եւ կեանք, եւ յարուցիչ եւ նորոգիչ ամենայն մարմնոյ։ Կամէին տեսանել զյարուցիչն, եւ զյարուցեալն. (Մամբր.։ Ագաթ.։ Նանայ.։)
cf. Մշտախաղաց.
to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset, to turn over, to change, to convert, to transmute.
Հոգին Աստուծոյ յինքն առ զլեզու մարգարէին՝ յեղաշրջել զնա ի բարբառ խստութեան ի վերայ քրմին. (Լմբ. ամովս.։)
cf. Յեղում.
Յեղիլն ի չար՝ ասաց ոչ մնալ հոգի ի մարդկան. (Մխ. դտ.։)
to change, to transmute;
to translate;
— ի հայ բան or լեզու, to translate into Armenian, or Haiganian;
cf. Յեղանիմ.
Զբոլոր ոգիսն իբր զնաւ աննեցուկ յեղեալ կործանեսցէ. (Փիլ. ել.։)
to set, to mount, to enchase, to stud;
to fit in, to mortise;
to connect, to join, to link, to concatenate, to tie, to attach;
to insert, to interpolate, to intercalate;
to compose, to weave, to entwine;
— մարգարիտս, to string pearls;
— ընդ պատուհանն, to loll out of window;
— առ եղբայր իւր, to visit one's brother, to pay him a visit.
Ի մամուլ (կամ ի կենդրոն) գրոց զոգիս յեռցուք. (Եւագր. ՟Ժ։)
consoler, comforter;
the Comforter, Paraclete, Holy Ghost.
Եւ ես աղաչեցից զհայր, եւ այլ մխիթարիչ տացէ ձեզ։ Մխիթարիչ հոգին սուրբ, եւ այլն։ Լինել մխիթարիչ սուրբ առաքելոցն։ Մխիթարիչ սուրբ առաքելոցն առաքեցեր սուրբ զհոգիչ։ Զմխիթարիչ սուրբ հոգին, որ փոխան միածնին իջեալ ի հօրէ. (Շար.։)
to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.
Ես մկրտեմ զձեզ ջրով յապաշխարութիւն. բայց որ զկնի իմ գայ, նա մկրտեսցէ զձեզ ի հոգին սուրբ եւ ի հուր։ Եկի ես ջրով մկրտել, Նա է՝ որ մկրտէ հոգւովն սրբով։ Մկրտեցէ՛ք զնոսա յանուն հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ. եւ այլն։
cf. Մշտաբուղխ.
Ըստ որում ջուր մշտաբուխ է, այնպէս եւ հոգին. (Լմբ. պտրգ.։)
flowing, gushing out continually, never failing, perennial.
Ըստ որում ջուր մշտաբուխ է, այնպէս եւ հոգին. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Սերմնակաթ.
Մշտակաթն պիղծ է. յոգիսդ իմացի՛ր զմշտակաթն, զիա՞րդ ցանկ վատնէ զսերմն բանին. (Ոսկ. տիտ.։)
perpetually in motion.
Հոգի՝ ինքնաշարժ. ինխնաշարժն՝ մշտաշարժ. մշտաշարժն անմահ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
co-eternal.
Որ զորդի եւ զհոգի մշտնջենակից հօր ասէ։ Անսկզբնակից եւ մշտնջենակից հօր եւ հոգւոյն սրբոյ գոլով։ Արտափայլմանդ ի քէն՝ մշտնջենակցի հոգւոյդ. (Սոկր. ՟Է. 6։ Դամասկ.։ Բենիկ.։)
cf. Մշտնջենակից.
Զմշտնջենաւորակից քո եւ զէակից սուրբ հոգիդ. (Պտրգ.։ եւ Մաշտ.։)
magician, astrologer;
diviner, enchanter, wizard, sorcerer;
fire-worshipper, follower of Zoroaster;
wise man of the East.
Մոգի ուրումն երազահանի. (Խոր. ՟Բ. 45։)
priest's attendant.
Աշակերտ մոգի ուրումն երազահանի, որ յայն սակս եւ մոգպաշտէ անուն կարդային. (Խոր. ՟Բ. 45։)
wandering;
erroneous, wrong, false, heretical;
deceiver, perverter, seducer;
աստեղք —ք, erratic stars, planets.
Յիշեցաք մեք, զի մոլարն այն ասէր։ Պատրել կամի մոլար ոգին։ Զխաբեբայդ եւ զմոլարդ կենդանւոյն այրեցէ՛ք. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. 6։ Իսիւք.։ Վրք. հց. ՟Ի։)
to inhale ashes, to be suffocated with ashes.
Մոխրաշունչ եղեալ (կամ եղեր) քացախ ընկալեալ հոգիաշունչ ռընգամբդ. (Շար.։)
cf. Մորչ.
Հանգիցէ ի վերայ նորա հոգի աստուծոյ. ի վերայ գաւազանի, եւ կամ ծաղկի, կամ ոստոյ, կամ մորճոյ. ըստ ասելոյ ակիւղայի եւ սիմմաքոսի եւ թէոդոտոնի. (Դամասկ.։)
cf. Մորմոքումն.
Ի բազում մորմոքանացն եւ ի խիստ տանջանացն աւանդեաց զհոգին առ աստուած. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ.։)
cf. Մորմոքեցուցանեմ.
Խոցեն եւ մորմոքեն զհոգիս իմ. (Մարաթ.։)
to give or cause great displeasure or regret, to afflict or grieve deeply, to pierce to the heart, to embitter, to harrow, to rend, to break the heart.
Խոցեն եւ մորմոքեն զհոգիս իմ. (Մարաթ.։)
beggar, mendicant, supplicator;
begged, borrowed;
— շրջել, to go begging, to mump;
cf. Մուրանամ.
Քանզի մարդ արար զնոսա, եւ ոգի մուրացիկ ստեղծ զնոսա. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 16։)
chirographer;
memorial-writer, memorialist.
Պատառմամբ սրտին՝ մուրհակագիր ոգւոյն՝ ոգին չարութեան փախստական լինէր. (Գանձ.։)
to roar;
to bellow, to low;
to rage, to chafe, to fume, to burst into roaring;
մռնչէր առ հեծութեան իմոյ, I have roared by reason of the disquietness of my heart.
Տեսեալ զնոսա զի լային, մռնչեաց (յիսուս) հոգւովն. զի՞նչ է մռնչեաց հոգւովն. իմա՛ զայրացաւ յոգի իւր. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.
Որպէս փորձ իրացն իսկ զուղեղս ամենայն մսեղեաց ցուցանէ։ Զմիս շնչաւորացն հրամայէր չուտել, որպէս թէ հոգի աստուածեղէն իցէ ի մսեղիսն. այսինքն յանբան կենդանիս. (Եզնիկ.։)
cf. Մաշկեղէն.
Կասիանոսք, որ զմաշկէ պատմուճանն՝ զմարմինն ասեն. (Ոսկիփոր. (իմա՛ ըստ մոլորութեան որոգինի եւ փիլոնի։))
fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.
γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.
administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.
Ուստի՞ ունիցի (յոբ) զմատակարարութիւն բանից. հոգին մատակարարութէ. (Իսիւք.։)
to bloom again;
to renew one's youth, to grow young again.
Նորափետուր զարդարեսցին. այս եւ ի մկրտութեանն կատարի, զի մատաղանան եւ նորոգին վերստին. (Գէ. ես.։)
pointing at, indicating with the finger;
— առնել, լինել, to point at, to addict, to indicate;
to betray;
to deride, to scoff, to ridicule, to quiz, to make a laughing-stock of.
Ակնարկէին միմեանց, մատնացոյց առնէն զնա։ Գայ հոգին սուրբ ի նմանութիւն աղաւնոյ մատնացոյց առնելով զմկրտեալն. (Եփր. ծն.։ Ոսկ. ծն.։ Զքր. կթ. մկրտ.։)
to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.
Արբին զհոգին սուրբ, եւ երգեցեցին ի մէջ ծովուն. որում մատռուակէր մարիամ քնարաւն։ Զի եւ ամպրք սպասաւորք հրամանացն մատռուակեն։ Ի մատռուակելն երկրի՝ յորժամ կամի՝ զշահեկանսն մատուցանէ։ Մատռուակեն յարբանեկել. (Ագաթ.։)
begetting a prophet;
born of a prophetess.
Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն, մարգարէածին տեսանօղ. (Նար. խչ.։)
to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.
Հանգեաւ հոգին ի վերայ նոցա, եւ մարգարէացան ի բանակին։ Մարգարէաց ի վերոյ նոցա։ Որդի՛ մարդոյ մարգարէա՛ ի վերայ գովգայ։ Մարգարէասցիս ամենայն տանն յուդայ զամենայն բանսդ։ Ի մարգարէանալն զբանս զայսոսիկ։ Մարգարէասցին ի վերայ նոցա զամենայն զպատգամս զայսոսիկ.եւ այլն։
having the gift of prophecy.
Որ ունի զշնորհ մարգարէութեան, կամ զմարգարէական հոգի եւ զձիրս.
philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.
Մարդասէր հոգին։ Հոգի մարդասէր։ Պարտ է արդարոյն լինել մարդասէր։ Ամենայն մարդասէր կամօք։ Կամս մարդասէրս ունիք։ Ի գութ սէր քաղցրութեան մարդասէր լինէր ընդ ամենայն տեղիս նոցա.եւ այլն։
philanthropy, humanity, kindness, benignity, affability, benevolence, courteousness;
condescension;
welcome;
մարդասիրութեամբ, cf. Մարդասիրապէս.
Ո՛չ այսպէս իւղ զմարմինն առողջացուցանէ, որպէս մարդասիրութիւնն զոգիս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 11։)
body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.
Մարմին մարդկան, անասնոց, թռչնոց, ձկանց։ Մարմինք երկնաւորք, եւ մարմինք երկրաւորք։ Զմարմին եւ զոգի։ Ոգւոց եւ մարմնոց։ Այս է մարմին իմ։ Մարմին նորա ոչ ետես ապականութիւն։ Անդամք մարմնոյ։ Գտին զայն ամենայն մարմին մեռեալ։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն.եւ այլն։
Մարմինն կրեալ ասի զհոգին. ուստի եւ կապարան մարմինն կոչէ հոմերոս։ Վասն որոյ մարմին կոչի, այսինքն ընդարմ. վասն զի ընդարմացուցանէ զհոգին, եւ ընդարմանայ ի գերեզմանի. (Սահմ. ՟Ը.) (որ է ստուգաբանութիւն հյ. յարմարեալ յունին. զի սօ՛մա, է մարմին, եւ սի՛մա, նշան, կնիք, կապարան, բանտ, գերեզման։)
corporeal substances;
creatures, mortals.
Մարմնագոյիցս հոգիաձիր. (Նար. գանձ եկեղ.։)
clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.
Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)
cf. Մարմնազգած.
Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)