Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Հաւատարմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.

NBHL (2)

դիմազ. ՀԱՒԱՏԱՐՄԱՆԱՅ ացաւ. դիմազ. Ասի զբանից եւ զիրաց, որպէս Հաւատարիմ՝ այսինքն հաւատալի լինել. հաւաստիլ. ստուգիլ. ընդունելի գտանիլ. հաստատիլ.

Այս այսգունակ հաւատարմացաւ. (Պիտ.։)


Հաւատարմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make credible, to give to believe, to persuade, to convince;
to sanction, to certify, to confirm, to affirm, to assure.

NBHL (1)

Յառաջնում նուագին իբրեւ զհամամիտ գործակից եւ զեղբայր սիրելի հաւատարմացուցեալ իւր՝ ընդունէր զնա պատուով մեծաւ. (Յհ. կթ.) այսինքն հաւատարիմ երեւեցուցեալ, կամ հաւատացուցեալ։


Հաւատացեալ

See full entry →

adj. s.

faithful, believing;
faithful, loyal;
trusted;
believer;
ճշմարիտ —քն, the true believers.

NBHL (3)

Հաւատացելոյն ամենայն աշխարհ լի է, իսկ անհաւատին եւ ոչ դանկ մի։ Ասէր յիսուս ցհրեայսն հաւատացեալս։ Վասն ամենայն հաւատացելոց բանիւն նոցա յիս։ Ամենայն հաւատացեալքն էին ի միասին։ Բազմութեան հաւատացելոցն էր սիրտ եւ անձն մի։ Հաւատացեալ տեարս կամ որդեակս ունել. (եւ այլն. (որ ըստ յն. եւ լտ. ասի նաեւ Հաւատարիմ, ըստ յաջորդ նշ։))

ՀԱՒԱՏԱՑԵԱԼ. πιστός fidelis Հաւատարիմ. հաստատուն ի մտերմութեան կամ ի հաւատս.

Գտեր զսիրտ նորա (աբրահամու) հաւատացեալ առաջի քո։ Զօրաժողով է յուդա, եւ բազում հաւատացեալք ընդ նմա։ Աչք ի հաւատացեալս երկրի։ Եթէ ոք հաւատացեալ այրիս ունիցի.եւ այլն։


Հաւաքաբան

See full entry →

s.

syllogist.

NBHL (1)

Որպէս զգիտունսն հաւաքաբանից հնարից. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հաւաքաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllogism.

NBHL (1)

Մասն իմաստասիրութեան է հաւաքաբանութիւն։ Ապացուցական հաւաքաբանութիւն, եւ այլն։ Բազում առաջարկութիւնս կարօղ է դնիլ ի հաւաքաբանութեան. եւ աստուստ եւ անուն հաւաքաբանութեան գտաւ, որ նշանակէ բաղհաւաքումն, սակս բազում ինչ միանգամայն հաւաքաբանելոյ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հաւաքական, ի, աց

See full entry →

adj.

collective.

NBHL (1)

Հաւաքականաց յիրողութեանց։ Ըստ հաւաքականին միայն, եւ կամ ըստ բոլորին։ Ստոյիկեանքն ասէին մասն գոլ հաւաքականն՝ իմաստասիրութեան, իսկ արիստոտէլականքն գործի. իսկ պղատոնականքն ե՛ւ գործի ե՛ւ մասն։ Հաւաքականն նիւթ ունի զձայնս, իսկ կատարումն զապացոյցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հաւաքարան

See full entry →

s.

place of assembly;
receptacle.

NBHL (1)

Տեղի հաւաքման. ժողովարան. ընդունարան.


Հաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

NBHL (1)

Որ ոչ ունի քանակ եւ հաւաքումն, այդպէս չափ դնէք եւ հաւաքէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Հաւաքումն, ման

See full entry →

s.

collection, gathering, receipt;
congestion;
assemblage, set, body;
argument, reasoning;
concentration;
compilation.

NBHL (1)

Եկաց մինչեւ ի հաւաքումն ամենեցուն. (Շ. մտթ.։)


Հաւեղ, աց

See full entry →

adj. gr.

palimbacchus.

NBHL (1)

Հաւեղ է, որ զսկիզբն երկար ունի յ՛օ՛ եւ յ՛է՛. իսկ վերջի վանգն սուղ. (Երզն. քեր.։)


Հաւիկ

See full entry →

cf. Հաւուկ.

NBHL (1)

ՀԱՒԻԿ կամ ՀԱՒՈՒԿ. Հաւ փոքրիկ. սիրուն թռչուն.


Հաւուկ

See full entry →

s.

little bird, nestling a pretty -;
chicken, chick.

NBHL (1)

Մէկիկ հաւուկ մի կայր փոքրիկ, ւի գլուխն ունէր սեւուկ թեպրիկ. երթայր նստէր ինքն լըռիկ, աղօթք առնէր խիստ սըպըրկիկ. (Շ. առակք.։)


Հաւկիթ

See full entry →

cf. Ձու.

NBHL (1)

Թռչունք, հաւկիթք, եւ այլն։ (Ոսկիփոր.։)


Հաւնոց

See full entry →

cf. Հաւտուն.


Հաւորս, աց

See full entry →

s.

bird-catcher, fowler;
bird of prey;
bird-call.

NBHL (2)

ἱξευτής auceps. Որսորդ հաւուց թռչնոց. (լինի եւ ՀԱՒՈՐՍՈՐԴ ըստ Մխ. ապար.։) թռչուն բռնօղ.

Եւ Որսօղ թռչուն.


Հաւորսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bird-catching, fowling;
եղանակ հաւորսութեան, shooting season.

NBHL (1)

ἱξευτήριον, ὁρνιθοθήρα aucupium. Որսորդութիւն հաւուց. որս թռչնոց. թռչուն բռնելը.


Հեգ, ից

See full entry →

s.

spelling;
syllable.

NBHL (1)

Ի հեգէ գրոյն։ Զօրութիւն հեգոյն։ Յո՛ր եւ իցէ ձայնաւորս եւ ի հեգս։ Հեգ կիսակատար, որ ասի վանգ եւ փաղառութիւն. եւ յայսպիսի հեգիցս ընդ միմեանս զուգեալ՝ ասի բառ։ Անունն կամ բայն կամ այլքն բազում հեգիւք բաղկանան։ (Երկու հեգով. եւ այլն. Երզն. քեր.։)


Հեգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to quiz, to deride, to ridicule, to jeer;
to gibe, to despise.

NBHL (1)

Հեգնելով հեգնեաց զնա բանն աստուծոյ, ահաւասիկ ադամ եղեւ իբրեւ զմի ի մէնջ։ Հեգնեալ զադամ եւ զեւայ, հեգնեալ եւ զբանսարկուն. (Եփր. ծն.։ Կիւրղ. ծն.։)


Հեգնութիւն, ութեան

See full entry →

s. rhet.

irony, sarcasm, taunt, jeer, scoff, derision, mockery;
irony.

NBHL (1)

Նիւթ ընդունայն քաղաքավարութեան եւ կեղծաւորութեան՝ արդարութիւն նոցա, եւ հպարտութիւն՝ հեգնութիւն նոցա. (Իսիւք.։)


Հեզաշարժ

See full entry →

cf. Հեզասահ.

NBHL (1)

Հեզ ի շարժմունս. հանդարտ.


Հեզասահ

See full entry →

adj.

flowing gently.

NBHL (1)

Գետ մեծ կուր՝ հեզասահ գնացիւք, բերելով յինքեան ձկունս մեծամեծս եւ ծանունս (կամ մանունս). (Կաղանկտ.։)


Հեզիկ

See full entry →

adv. adj.

gently, softly, quietly, mildly;
cf. Հեզ.

NBHL (2)

Հանդարտագոյն եւ հեզիկ ալեացն շարժմունք. (Նիւս. կազմ.։)

ՀԵԶԻԿ. մ. Հեզաբար. հանդարտիկ. մեղմով. անշշունջ.


Հեզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness of temper or disposition, mildness, gentleness, sweetness, affability, kindness, courteousness.

NBHL (1)

Տուն հեզութեան եւ միանձնութեան։ Զխորհուրդս գնացից հեզութեան պաշտեն ի նմա. յն. պարկեշտութիւն։


Հեթանոսաբար

See full entry →

adv.

heathenishly.

NBHL (1)

Հեթանոսաբար կեալ, կամ մեկուսանալ ի մէնջ, կամ խօսել, կամ ունել. (Գաղ. ՟Բ. 4։ Յհ. իմ. երեւ.։ Լմբ. ժղ.։ Եւս. պտմ. ՟Զ. 18։)


Հեթանոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

heathenish, pagan, gentile.

NBHL (2)

Հեթանոսական բարբաջմունք, սովորութիւնք, կրթութիւնք. (Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Իգն.։)

Ոչինչ յումեքէ առնուն զհեթանոսականացն. (՟Գ. Յհ. 7։)


Հեթանոսօրէն

See full entry →

adv. adj.

heathenishly;
pagan.

NBHL (1)

Ոչ հեթանոսօրէն ուրուաձայն հնչման։ Անուն խուժական հեթանոսօրէն. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)


Հելլեն, աց

See full entry →

s. adj.

Hellene, Greek;
greek, grecian.

NBHL (3)

Հելլենք, որ եւ ՀԵԼԼԵՆԱՑԻ. ԵՂԵՆԱՑԻ. ԵԼԼԱԴԱՑԻ. յն. է՛լլհն. ἔλλην hellen, hellenus, graecus եւ paganus. Յոյն. հին ազգ յունաց. եւ Հեթանոս. այլազգի. որ չէ հրէայ. (որպէս եւ յոյնք զայլ ազգս բարբարոս ձայնէին)

Ի հելլենս, որ են յոյնք։ Հելլենք կոչին յոյնք յառնէ միոջէ՝ որում հեղինոս անուն էր յելլադացւոց աշխարհին. բայց այլք ասեն թէ ի ձիթենւոյն, որ յաթենք բուսաւ իւրովի. վասն զի ձիթենի յունարէն էլէ՛ա կոչի. (Եզնիկ.։)

ՀԵԼԼԵՆ. ա. որպէս Հելլենական. յունական.


Հելլենական, ի, աց

See full entry →

adj.

hellenic, grecian, greek.

NBHL (1)

ἐλλενικός graecanicus եւ gentilis. Յունական. եւ Հեթանոսական. արտաքին.


Հելլենացի, ցւոյ, ցւոց

See full entry →

cf. Հելլեն;
— լեզու, the greek tongue or language;
— գրել, խօսել, to write in greek;
to speak greek.

NBHL (1)

Կամ մ. որպէս Հելլեներէն. յունարէն.


Կոկորդալիր

See full entry →

adv.

at the top of ones voice, with open mouth.

NBHL (2)

ԿՈԿՈՐԴԱԼԻ ԿՈԿՈՐԴԱԼԻՐ. ա. Լիով կոկորդաւ. լցուցիչ կոկորդի. լիաբերան. լեցուն բերան, լեցուն պօղազով.

ԿՈԿՈՐԴԱԼԻ մ. ԿՈԿՈՐԴԱԼԻՐ. ա. Լիով կոկորդաւ. լցուցիչ կոկորդի. լիաբերան. լեցուն բերան, լեցուն պօղազով.


Կոհակ, աց

See full entry →

s. fig.

billow, wave, swell, surge, breaker;
mountain, hill, height, eminence, rising ground;
փրփրադէզ —, foaming billows.

NBHL (1)

Ծով է ինձ ծփանաց՝ կենցաղոյս բերմունք. Յորում կոհակօք բազմօք անթիւ դիմեցմանց տատանեալ հոգիս. (Նար. ՟Ի՟Ե. տե՛ս եւ ՟Հ՟Թ. ՟Ձ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)


Կողամայր

See full entry →

s.

colia, or -s (fish).

NBHL (2)

Անուն ձկան. κολίας colia.

Ձուկն անքիլոս, որ կոչի կողամայր, որովայնս ոչ ունելով, բայց միայն գլուխս եւ մերկ կողերս. ուստի կոտորատեալ տնկէ եւ առնէ զաւակս. (Վրդն. ծն.։)


Կողաւոր

See full entry →

adj.

strong-sided, heavy-flanked, robust.

NBHL (1)

Որ ունի կողս զօրաւորս. տոկուն. քաջակորով.


Կողաքակ լինիմ

See full entry →

sv.

to cease being a partisan or adherent, to quit or abandon any one's party, to be disaffected.

NBHL (1)

Գուցէ ստեսցէ ի սիրոյն նորա, եւ լիցի միաբան ընդ կայսերն յունաց, եւ կամ կողաքակ ինչ լիցի ի նմանէ. (Բուզ. ՟Դ. 16։)


Կողինաւոր, աց

See full entry →

adj. mar.

armed with a cuirass;
iron-clad


Կողկողագին

See full entry →

adj. adv.

groaning, moaning, wailing;
plaintive, mournful, querulous;
lamentable, sorrowful;
painfully, sorrowfully, most sadly, lamentably, pitiably.

NBHL (1)

Հեթանոսք որդիանան, եւ նոքա շունք լինին, եւ ղօղանջեն կողկողագին. (Տօնակ.։)


Կողկողանք, նաց

See full entry →

s.

whining, groaning, tears, lamentation, complaint;
compassion, pity.

NBHL (1)

ծանօթ առեալ (կուսին) զտէրդ րաբունեան որդեակդ յոյժ կողկողանօք. (Տաղ յար.։)


Կողկողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to groan, to moan, to wail, to bewail, to bemoan, to complain, to lament;
to beseech, to implore, to entreat.

NBHL (3)

Կողկողեսցին առ դրունս վատթարաց. (Յոբ. ՟Ե. 4։)

Ամպարիշտք կողկողեսցին (առ Համամայ. կողկողեցան) առ դրունս արդարոց. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 19։)

կողկողել, եւ ոչ ողորմել (այսինքն չգտանել ողորմութիւն)։ Կողկողիմ եւ ես։ Մինչ աչացս ողորմագին հայեցուածս ի բարձրունս կողկողիցի. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Բ. ՟Հ՟Գ։)


Կողմանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

"cf. Ի կող լինիմ."

NBHL (1)

Յետ աղօթիցն ծերունիքն կողմանին. (Փիլ. տեսական.։)


Կողմնածու

See full entry →

s.

partisan.

NBHL (1)

Որ զկողմն ունի ուրուք, որպէս թեկնածու, կուսակից. ջատագով. կողմը բռնօղ.


Կողմնակալ, աց

See full entry →

s.

cf. Կուսակալ.

NBHL (1)

Ունօղ արքունի իշխանութեամբ զմի կողմն կամ զգաւառ տէրութեան. կուսկալ. բդեաշխ. պեյ, փաշա, միւսէլլիմ.


Մերկիմաստակք

See full entry →

cf. Մերկիմաստասէրք.

NBHL (1)

Մերկիմաստասէրք ընդ տաղաւարօք եւ ի ներքնատունս բնակեալ էին։ Բրակմանք եւ մերկիմաստասէրք՝ աղեքսանդրի եւ առն քաջի գրեցաք խնդալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Մերկիմաստասէրք

See full entry →

s.

gymnosophists (a sect of Indian philosophers who went naked, living in woods and feeding on herbs).

NBHL (1)

Մերկիմաստասէրք ընդ տաղաւարօք եւ ի ներքնատունս բնակեալ էին։ Բրակմանք եւ մերկիմաստասէրք՝ աղեքսանդրի եւ առն քաջի գրեցաք խնդալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Մերձ

See full entry →

adj. prep. adv.

near, nigh, next, close to, contiguous;
about, nearly;
— ընդ —, very near, soon, in a short time;
— ի վենետիկ, near Venice;
— է ի մեզ, it is near or quite close to us;
— առ միմեանս, together, one with another, side by side;
— լինել, to be near, ready at hand;
to be on the verge or brink of, at the point of;
— լինել ի մահ, to be at the point of death;
— ի վախճան լինել, to be drawing to a close;
to be approaching one's end;
— բազմիլ, to sit near;
— դնել, to propose;
to confront, to compare.

NBHL (3)

Մերձ ի ծովն կարմիր։ Մերձ ի տունն փոդովրայ։ Մերձ ի լեառն։ Մերձ ի գեղն։ Մերձ (ի) յոպպէ։ Որ է մերձ յերուսաղէմ։ Մերձ է տէր առ ամենեսեան։ Մերձ է առ դուրս։ Մերձ է բանն առ քեզ յոյժ։ Մերձ առ երկրաւն եդոմայ։ Մերձ է մեզ փրկութիւն.եւ այլն։

Մերձ է օր տեառն։ Մերձ է տէր։ Մերձ է ամառն։ Մերձ էր զատիկն։ Մերձ էին զդրունսն խորտակել։ Մերձ եղեւ յամուրսն. եւ այլն։

Ո՛վ մերձդ ի հեռուստ՝ հաստատուն երագութեամբ. (Պիսիդ.։)


Մերձակայ, ից

See full entry →

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

NBHL (1)

Զնա ասեմք մեծատուն, որ անտես առնէ զամենայն մերձակայսս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)


Մերձաւորապէս

See full entry →

adv.

approximately, approximatively.

NBHL (2)

Հրոյ հաղորդիմք, երբեմն մերձաւորապէս ի նմանէ ջեռեալք, եւ երբեմն ի ձեռն միջնորդից. ըստ նմին օրինակի եւ զօդս մերձաւորապէս ունիմք. (Նիւս. բն.։)

Եւ ինքն իսկ մերձաւորապէս կցորդ եղեւ նոցունց. (Աթ. ՟Դ։)


Մերձաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to approach, to go or come near, or towards, to go closer to;
to be allied, related by marriage, to intermarry with, to marry into.

NBHL (1)

Ի սեւութենէ մեղացն, զոր ունէիր յառաջ քան յիս մերձաւորիլն. (Նար. երգ.։)


Մերձաւորիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

near relation.

NBHL (1)

ἁγχιστεύων, ἁγχιστεύς propinquus, cognatus. որ եւ ՄԵՐՁԱՒՈՐԱՐԱՐ. Մերձաւոր արեան. ազգական՝ որ ունի իրաւունս ժառանգելոյ կամ ստանալոյ.


Մերձաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

NBHL (3)

Քեզ իսկ է անկ ըստ մերձաւորութեան առնուլ ի ստացուած։ Եւ ինքն իսկ մերձաւորութեամբ (յն. մերձաւորապէս. παραπλησίως ) կցորդ եղեւ նոցունց. (Երեմ. ՟Լ՟Բ. 7։ եւ Հռութ. ՟Դ. 6. 7։ Եբր. ՟Բ. 14։)

Ի ձեռն այսպիսւոյ մերձաւորութեան (խնամութեան) սէր հաստատուն առ տիգրան ունել. (Խոր. ՟Ա. 23։)

Եհարց, եթէ յետ քանի՞ աւուր կնոջ առ այր մերձաւորութեան՝ արժա՛ն է մտանել ի տէրունիսն. (Պիտ.։)


Մերձիմ

See full entry →

vn.

cf. Մերձենամ.

NBHL (1)

Մերձի ի լերինս եւ ծխեսցին։ Մերձեա՛ց ի լերինս, եւ ծխեսցին։ Յայտնի է ամենեցուն՝ որ մերձին ի նա (կամ առ նա)։ Մերձեալ է արքայութիւն երկնից։ Գալուստն տեառն մերձեալ է.եւ այլն։