Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Նորաբեր

See full entry →

adj.

recently conceded or granted;
— տօն, the new year.

NBHL (1)

Սակս ոչ գծագրութեան ի նորաբեր թարգմանութեանցն հնագոյն աւետարանի. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նորագործ

See full entry →

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

NBHL (2)

Նորագործ եւ ահեղ զօրութիւն սուրբ հոգւոյն. (Նար. յովէդ.։)

Ջրոյն կենդանւոյ նորագործն աւազանի մաքրարանդ նիւթ. իմա՛, նորածնօղ, կամ հրաշափառ։


Նորաթեք

See full entry →

adj.

newmade.

NBHL (1)

Զանլինելի զյոյսն առաջի գնէր իբրեւ տղայ մանկան՝ անփորձ եւ անկիրթ նորաթեք մարդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Նորախոց

See full entry →

adj.

wounded recently.

NBHL (1)

Սաղմոս զհին վէրս բժշկէ անձանցն, եւ նորախոցից երագագոյն ի վերայ ածէ զուղղութիւն. (Բրս. սղ.։)


Նորածին

See full entry →

adj.

new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.

NBHL (1)

Յիսուս զուարճացեալ, ի նորածին յեղբարսն յողջոյն իջեալ, բանայր զերկինս հանդէպ. (Տաղ.։)


Նորածնանիմ, ծնեալ

See full entry →

vn.

to be regenerated.

NBHL (1)

Զբիծ մեղաց լուծանէ զնորա ծնելոցս աւազանաւ ի հոգւոյն. (Յճխ. ՟Բ։)


Նորակերտ, աց

See full entry →

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

NBHL (1)

Իբրեւ զձիթենի կանաչագեղ նորակերտ դալարացեալ զկնի հատանելոյն. (Ճ. ՟Բ.։)


Նորակնիք, կնքի

See full entry →

cf. Նորակնուք.

NBHL (1)

Զնորակնիք յաւուր տօնի մերձ առ բեմն կացուցանել։ Հեղլով զիւղն ի վերայ նորակնքին եւ ջրոյն. (Կանոն.։ Լաստ. ՟Ժ։)


Նորակնուք

See full entry →

adj. s.

newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.

NBHL (1)

Զնորակնիք յաւուր տօնի մերձ առ բեմն կացուցանել։ Հեղլով զիւղն ի վերայ նորակնքին եւ ջրոյն. (Կանոն.։ Լաստ. ՟Ժ։)


Նորամսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the fir st day of a month.

NBHL (1)

Ոմանք ի քաղաքաց (հեթանոսաց) տօնս առնեն միանգամ յամսեան յըստ աստուածն նորամսութեան թուելով։ Ի միում (այսինքն յառաջին աւուր) ամսեանն պակասեաց ջուր յերկրէ. նորամսութիւն՝ պակասութիւն լինի ջրոյն։ Զտօնսն թուէ, զնորամսութիւն, զոր փողովք նշանակեն. (Փիլ.։)


Նորայ, ոց

See full entry →

cf. Նորային.

NBHL (5)

Որ նորայն հայր է, նոյն եւ մեր։ Նորայն լոյս միայն է անփոփոխ։ Ձեր անուանքդ, եւ ոչ նորայն։ Իմ բառս քաղցր է, եւ ոչ նորայն։ Որոյ անուն՝ նորայն եւ սորայն մի է։ Որ ոք ունիցի յինքն զՔրիստոս, ունի եւ զնորայն զամենայն. (Խոսր.։ Ճ. ՟Գ.։ Վրք. հց.։)

Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)

Զի՞նչ նման իցէ սորա մահս նորայոյն (կամ նորայոցն). (Կիւրղ. թագ.։)

Ըստ իւրոյն բնութեան անհաղորդ է նորայոցն ախտից. (Պրպմ. ՟Ը։)

Ոչ նա կարօտի մերոց ծաղկանց, այլ մեք նորայնոցն։ Նորայնովքն կամօք էքս զհաստատութիւն ունին։ Ոչ հաղորդ լինելով իւիք նորայնոյն բնութեան։ Ի նորայնոցն առեալ զնիւթ մերոցս գովասանութեանց. (Նիւս. երգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Պրոկղ. յոսկ.։)


Նորային, յնոյ, յնոց

See full entry →

pron.

one's own, his or her own.

NBHL (5)

Որ նորայն հայր է, նոյն եւ մեր։ Նորայն լոյս միայն է անփոփոխ։ Ձեր անուանքդ, եւ ոչ նորայն։ Իմ բառս քաղցր է, եւ ոչ նորայն։ Որոյ անուն՝ նորայն եւ սորայն մի է։ Որ ոք ունիցի յինքն զՔրիստոս, ունի եւ զնորայն զամենայն. (Խոսր.։ Ճ. ՟Գ.։ Վրք. հց.։)

Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)

Զի՞նչ նման իցէ սորա մահս նորայոյն (կամ նորայոցն). (Կիւրղ. թագ.։)

Ըստ իւրոյն բնութեան անհաղորդ է նորայոցն ախտից. (Պարապմ. Ը։)

Ոչ նա կարօտի մերոց ծաղկանց, այլ մեք նորայնոցն։ Նորայնովքն կամօք էքս զհաստատութիւն ունին։ Ոչ հաղորդ լինելով իւիք նորայնոյն բնութեան։ Ի նորայնոցն առեալ զնիւթ մերոցս դովաստութեանց. (Նիւս. երգ։ Կիւրղ. գանձ։ Պրոկղ. յոսկ։)


Նորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.

NBHL (1)

Նորանալոց են նորոգութեամբ հոգւոյն։ Մաքրութեամբ աւազանին նորասցին։ Զմեղս եւ զապականութիւնս մաքրէ, մինչչեւ են նորացեալ. (Երզն. մտթ.։)


Նորաշէն

See full entry →

adj.

new-built.

NBHL (1)

Նոյնպէս լինիցի քաղաքդ ձեր նորաշէն նորակերտ իբրեւ զանօթ ինչ նոր. (Ոսկ. ես.։)


Նորացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make new, to renew, to renovate.

NBHL (1)

Նորացուցէ՛ք զօրհնութիւնս յարուցելոյն ի մեռելոց. (Շար.։)


Նորընծայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

outset, first steps, starting, setting out;
novitiate, probationership, time of probation.

NBHL (1)

Վասն բոլորից ի նոյն ինքն կաթողիկէն նորընծայութեան (յն. վերածութեան) եւ զուգընթացութեան. (Մաքս. եկեղ.։)


Նորոգ

See full entry →

cf. Նոր.

NBHL (1)

πρόσφατος, καινότερος recens, recentior. Նոր. նորագոյն. այն ինչ զառաջինն եղեալ, կամ յառաջին վիճակ վերածեալ. դեռ նոր, նորանց եղած.


Նորոգապէս

See full entry →

adv.

cf. Նոր.

NBHL (1)

ՆՈՐՈԳԱՊԷՍ. ἁκριβῶς, ἁκριβέστερον, μετὰ ἁκριβείας accurate, diligenter. Ստուգագոյնս. հաւաստեաւ. անվրէպ. մեծաւ խնամով.


Նորոգեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.

NBHL (1)

Նորոգես զերեսս երկրի։ Հոգի ուղիղ նորոգեա՛ ի փորի իմում։ Որ առնէ զամենայն եւ նորոգէ, եւ դարձուցանէ յայգ զստուերս մահու։ Նորոգել զուխտ հաշտութեան ընդ նոսա։ Նորոգեսցի որպէս արծուոյ մանկութիւն քո։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Նորոգեցարու՛ք ի նորոգութիւն մտաց ձերոց։ Ի նոյն պատկեր նորոգիմք փառաց ի փառս.եւ այլն։


Նորոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նորոգումն.

NBHL (1)

Լիցի ինձ ի ծնունդ նորոգութեան վերստին ի հոգւոյն սրբոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նորոգումն, ման

See full entry →

s.

renewing, renovation, restoration, reparation, mending;
reform, reformation;
new birth, regeneration;
growing young again;
cf. Տոմար.

NBHL (1)

Լիցի ինձ ի ծնունդ նորոգութեան վերստին ի հոգւոյն սրբոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նոցային

See full entry →

s.

their.

NBHL (1)

Կերպարանս ինչ հանդիպեցուցեալ նոցայոյն առնել զհանդիպումնն. (Փիլ. ել.։)


Նուագաւոր, աց

See full entry →

adj.

musical, harmonious, cadencer, melodious.

NBHL (1)

Ներյարմարագոյն նուագաւոր երգոցն սեռք։ Անասուն կենդանեաց (թռչնոց) նուագաւոր ձայնք, զորս բնութիւնս երաժշտացոյց։ Նուագաւորն մատանց արարիչն (այսինքն գտակ) եղեւ քաջն Պինդարոս։ Ձայնից նուագաւորաց։ Շարժումն նուագաւոր։ Որ ի գինարբուսն հացկերութաց նուագաւոր կրօնիւք վարեսցին. (Փիլ.։)


Նուազական, ի, աց

See full entry →

adj.

diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.

NBHL (1)

Նուազականօքն արար նուազագոյն զնուազականացն իմաստ. (Ոսկ. ես.։)


Նուազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Նուազիմ.

NBHL (2)

Պա՛րտ էր այլայլելոյն աճել եւ նուազանալ։ Եհաս՝ իմաստութեան ինձ նուազանալ, եւ առաւելուլ ոչ բարւոյ ցանկութիւն։ Նուազանայցէ՞ ի ձեռն այնորիկ տրտմութեան պատճառք. (Արիստ. շարժ.։ Նար. ՟Ծ՟Ե։ Նիւս. կազմ.։)

Իսկ գիշերոյն ժամք մինչ ի չորսըն նուազանան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Նուազիմ, եցայ

See full entry →

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

NBHL (1)

Զինչ լուսաւորագոյն քան զարեգական, սակայն եւ նա նուազի. (Սիր. ՟Ժ՟Է. 30։)


Նուաղ, ից

See full entry →

adj. gr.

languid, languishing, weak, drooping, feeble, faint, pining away;
less;
dark, obscure;
subtile.

NBHL (1)

ՆՈՒԱՂ. որպէս շփոթեալ կամ նոյն ընդ Նուազ՝ ըստ գրութեան եւ ըստ նշանակութեան.


Նուաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

NBHL (1)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.

NBHL (1)

Ի մարմնոյ հիւանդութենէ նուաղէ հոգւոյն արթնութիւն. (Ոսկ. ես.։)


Նուաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաղումն.

NBHL (1)

Պատուհասեալ վասն իւղոյն նուաղութեան. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Զ։ Իսկ թէ ասէր, վասն լուսոյն նուաղութեան, լինէր բուն նշանակութիւն՝ աղօտութիւն։)


Նուաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաճումն.

NBHL (1)

Ետես զօրէն նուաճութեանն խստագոյնս եւ շինականագոյնս մերձենալ ի նա. այս փխկ սովորական ընտանի հանդիպմանն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 30։)


Նուաճումն, ման

See full entry →

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

NBHL (1)

Ետես զօրէն նուաճութեանն խստագոյնս եւ շինականագոյնս մերձենալ ի նա. այս փխկ սովորական ընտանի հանդիպմանն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 30։)


Նուաստաբար

See full entry →

adv.

humbly, basely, vilely, ignobly.

NBHL (2)

ὐφειμένως inferiori gradu, remisse. Նուաստ օրինակաւ, ցածագոյն աստիճանաւ. խոնարհագոյնս.

Նոյնպէս ունին եւ յետինքն զառաջնոցն, բայց ո՛չ նմանապէս, այլ նուաստաբար։ Ոմանց գերակայաբար եւ բոլորապէս, իսկ ոմանց մասնաւորապէս եւ նուաստաբար։ Նուաստագոյնքն (ունին) նուաստաբար, եւ յետինքն յետնաբար. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. ածայ.։)


Նուաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abasement, undervaluing, humiliation, abjection, baseness, degradation, meanness, vileness;
առանց նուաստութեան, without meanness.

NBHL (1)

Մարմնոյն նուաստութիւն։ Նուաստութեամբն (Յիսուսի) բարձրացեալք, եւ աղքատութեամբն ճոխացեալք. (Առ որս.։)


Նուարտան, աց

See full entry →

s.

cover, covering;
window-blind.

NBHL (1)

Արասցես վերնափեղկս մազեղէնս նուարտան խորանին։ Արտախուրակք, եւ նուարտանք խորանին։ Ծածկեցեն զնա մաշկեղէն նուարտանաւ կապուտակաւ։ Զխորանն, եւ զնուարտանս իւր։ Արասցես պսակ սեղանոյն, եւ զնուարտան նորա պղնձի։ Արասցես զայդ դրուագս կռածօյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Ի՟Զ. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ Թուոց. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ծ՟Զ։)


Նուէր, ուիրաց

See full entry →

s.

offer, offering, present, oblation;
libation;
sacrifice;
—ք, liberality;
cf. Ձօնի;
հաց նուիրաց, shew-bread;
արգադիր —, votive-offering.

NBHL (1)

ՆՈՒԷՐ. մանաւանդ՝ որպէս σπονδή libamen, libatio. Ճաշակ գինւոյ, կամ բաժակ կաթեցուցեալ, եւ ընծայեալ աստուծոյ. նոյնպէս եւ իւղ, եւ որ նման սոցին։ (Ծն. ՟Լ՟Ե. 14։ Ել.։ Ղեւտ.։) առաւել ի գիրս Թուոց.։


Նուիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.

NBHL (1)

Նուիրական առաքեալն Պօղոս։ Զնուիրական առաքելոյն կարծեմ։ Յեստեայ երեք նուիրական կոյսք (քրմուհիք). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նուիրակապետ, աց

See full entry →

s.

police captain, sheriff.

NBHL (1)

Եմուտ նուիրակապետն, եւ ասէ. ահա եկին. ասէ թագաւորն, ածէ՛ք ի ներքս։ Նուիրակապետն պատուականագոյն է։ Նուիրակն ... եւ նուիրակապետն. (ՃՃ.։)


Նուիրամսակ

See full entry →

s.

holy or great month.

NBHL (1)

Դէպ եղեւ թերեւս արդարոյն (նոյի) ի գլուխս ամսոյն ծնեալ լինել յառաջին ամսոյն ըստ ժամանակի ի սկզբան տարւոջն այնմիկ, զոր սովորութիւն է կոչել նուիրամսակ (կամ նուիրամսակս) ըստ պատուոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17 կամ 15։)


Նուիրեմ, եցի

See full entry →

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

NBHL (2)

Նուիրէին ի սպաս տէրունական սեղանոյն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Լուսատեսակս հանդերձս արկանեն ի վերայ նուիրեցելոյն (այսինքն մկրտելոյն)։ Ի կատարումն ամենայնի՝ քահանայապետն ի սրբազնագոյն գոհութիւն (այսինքն ի սուրբ խորհուրդ հաղորդութեան) կոչէ զնուիրեալն։ Իսկ նուիրեալն կայ յետոյ քահանային, եւ այլն. (Դիոն.։ Սոյնպէս եւ Մաշտ. եւ Գիրք ձեռնադր.։)


Նուիրումն, ման

See full entry →

s.

offer, oblation;
dedication, inauguration;
— անձին, selfsacrifice, devotion.

NBHL (2)

Անդրանիկ որդւոյն նուիրումն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)

Եւ ոչ ի սրբոյն խորհրդոյ նուիրումն ձեռնարկէր, եթէ ոչ նախ նմա տեսիլ երեւիւր. (Դիոն. թղթ.։)


Նուկի

See full entry →

cf. Ունկի.

NBHL (2)

Լիտրն՝ ժբ նուկի է. սատերն՝ ութերորդ մասն է նուկոյն. (Շիր. կշռ. չափ.։)

Թէպէտեւ լիտր ասի, այլ թեթեւագոյն, որպէս եւ արդ նուկի, կոչելով զանուն նուկիէի լիտր՝ ըստ բաբելացւոցն հանճարոյ. (Եպիփ. թաղմ.։)


Նուս, ոց

See full entry →

cf. Նուք;
ի — երիվարի ելանել, նստել, to mount on horseback, to take horse.

NBHL (1)

ՆՈՒՍ կամ ՆԻՒՍ. (լծ. յն. նօ՛դօս, նօ՛դօն ). νῶτος, νῶτον dorsum, tergum. Նոյն է ընդ Ուս (մանաւանդ կենդանեաց), որպէս շարունակութիւն ուսոց ի թիկունս կոյս. ողն. թիկունք. թիկնամէջք. միջոցն՝ որ յուսոց մինչեւ ի գաւակն. կռնակ.


Նպաստամատոյց

See full entry →

cf. Նպաստաւոր.

NBHL (1)

Անօրէնութիւնս՝ հրոյն յաւիտենից նպաստամատոյց լինի. (Կոչ. ՟Բ։)


Նպաստաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Նպաստեմ.

NBHL (2)

Սաղմոսելն ի սոյն նպաստաւորի, մեծ է տէր, եւ օրհնեալ է յոյժ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Զնոյն եւ աստ նպաստաւորել կամեցաւ Յովհաննէս՝ ասելով, ետես եւ լուաւ. յն. յարդարել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Նպաստաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նպաստ.

NBHL (1)

Արկանէին ի գանձանակ տաճարին ի նպաստաւորութիւն գործոյն՝ ոսկի հազար մնաս։ Տացեն արացդ այդոցիկ ի նպաստաւորութիւն զոհից տեառն։ Առեալ նպաստաւորութիւն յերկրէս բաբելացւոց քահանայից տեառն աստուծոյ՝ տարցին յԵրոււսաղէմ, ոսկի եւ արծաթ. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 45։ ՟Զ. 29։ ՟Ը. 15։)


Նպարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to victual, to provide with food.

NBHL (1)

Որով նպարակեալ՝ վառեալ զինու հոգւոյն յուղարկէին յաստուածատունկ վայելչութեան դրախտ։ Նպարակեալ յուղարկեաց զնոսա օրհնութեամբ ի գործ պատերազմին. (Փարպ.։)


Նռնենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.

NBHL (1)

Հարին զմարմին երանելւոյն նռնենի գաւազանօք (կամ գաւազանաւ). (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Բ.։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Նստոյ՞՞՞տեղի

See full entry →

sn.

anus, fundament, breech, bottom.

NBHL (1)

(Արիոսի) ընդ աղբոյն անկանէր եւ տեղի նստոյն. յայնժամ եւ կոչեցեալն ի բժշկաց նախաղի ուղղակի՝ նոյն ժամայն անկանէր ընդ տեղի նստոյն. (Սոկր. ՟Ա. 38։)