Definitions containing the research տի : 10000 Results

Ճահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.

NBHL (1)

Զոր եւ այսր ճահեցուցանել՝ ոչինչ քակտիչ լինի բանիդ. (Անյաղթ բարձր.։)


Ճաճանչանաւուխտ

See full entry →

cf. Ճաճանչաւուխտ.

NBHL (1)

ՃԱՃԱՆՉԱՆԱՒՈՒԽՏ կամ ՃԱՃԱՆԱՒՈՒԽՏ. ποικίλος, -λα versicolor, -ria. (գրի եւ Ճաճանչաւուխտ) Դիպակ կամ կերպաս կամ քեմուխտ բազմագունի երեւեալ. (որպէս թէ ճաճանչիւք վխտալով) գունագոյն. պէսպիսակ. գունզգուն, խատուտիկ.


Ճաճանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to glitter, to sparkle, to shine, to gleam, to glisten.

NBHL (1)

Ի լուսաւորութիւն տիեզերաց ճաճանչեցեր. (Ճ. ՟Գ.։)


Ճայթիւն

See full entry →

cf. Ճայթումն.

NBHL (4)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.

Ճայթիք եւ աղաղակ եւ ծաղր սաստիկ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)

Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)

Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)


Ճայթիք, թից

See full entry →

cf. Ճայթումն.

NBHL (4)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.

Ճայթիք եւ աղաղակ եւ ծաղր սաստիկ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)

Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)

Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)


Ճայթումն, ման

See full entry →

s.

great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.

NBHL (4)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.

Ճայթիք եւ աղաղակ եւ ծաղր սաստիկ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)

Ջրոցն հոսմունք, եւ որոտմանց ճայթմունք. յն. անկմունք. (Պղատ. տիմ.։)

Ամպք ճայթմամբք, եւ շանթք կարկտի սպասեն քեզ. (Եփր. խոստով.։)


Ճայրոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

offuscation of the sight, blearedness, purblindness.

NBHL (1)

Մինչդեռ փափուկքն են (եղջիւրք եղջերուաց), սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)


Ճանաչական, ի, աց

See full entry →

adj.

capable of discerning, intellectual;
known.

NBHL (1)

Գնոստիկոն, որ է ճանաչական։ Եւ որ ճանաչական է, առակք, եւ ստիւքիրոն (գիրք). (Սոկր.։)


Ճանաչեմ, ծանեայ, ծանիր, ծանուցեալ

See full entry →

va.

to know;
to perceive, to remark, to recollect, to recognize, to discern, to comprehend, to conceive, to understand;
չ-, not to know, to be unthankful, to forget;
— զիրաւունս, to listen to reason.

NBHL (1)

Ճանաչել զբարի եւ զչար։ Ճանաչեմ զիմսն, եւ ճանաչիմ յիմոցն։ Ճանաչ զձայն նորա։ Ուստի՞ ճանաչես զիս։ Ծանիջիք, թէ ես եմ տէր աստուած ձեր։ Ծաներո՛ւք, զի սքանչելիս արար տէր։ Միթէ ճանաչիցի՞ն ի խաւարի սքանչելիք քո։ Ծանիցի ի մէջ ազգաց զաւակ նոցա.եւ այլն։


Ճանապարհակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

travelling companion;
fellow-traveller;
fellow-passenger;
—ք, cross-way, cross-street, place where four roads meet;
—ք ի քաղաքի, public square.

NBHL (2)

Տայ ճանապարհակից իւր հօտին զմաքուրն արիւն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Է. իբր թոշակ։)

Տեսէ՛ք ուստի՛ կոչեցարուք. ի ճանապարհակցաց. եւ այն զի կաղք եւս՝ եւ հաշմք էիք հոգւովք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Ճանապարհորդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.

NBHL (1)

Ո՞չ այսուիկ հեռի են ի մէնջ հրեշտակք, զի ոչ կարօտին՝ որոց մեքն. ապա ուրեմն որչափ նուազից լինիմք կարօտք, այնքան առ նոսա ճանապարհորդիմք։ Ի մէջ գիշերի ճանապարհորդի, եւ ընդ գետ անցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34. 37։)


Ճանբակ

See full entry →

s.

calamba, agallochum.

NBHL (1)

Իբրեւ զկինամոն, եւ որպէս զճանբակ խնկոց ետու հոտ. (Սիր. ՟Ի՟Դ. 20. (նոր թարգ. զմուռս ընտիրս)։)


Ճանկճանկոտ

See full entry →

adj.

clawed, furnished or armed with claws or talons.

NBHL (1)

Որպէս տիզ ճանկճանկոտ. (Վանակ. հց.։)


Ճանճիռն

See full entry →

s.

flay, flies.

NBHL (1)

Շարժեսցէ տէր զճանճիւռնն, որ տիրեսցէ յայնկոյս գետոյն եգիպտացւոց. (Ես. ՟Է. 18։)


Հաւասարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.

NBHL (2)

ՀԱՒԱՍԱՐԵՄ եցի. չ. ՀԱՒԱՍԱՐԻՄ եցայ. ձ. ἱσόομαι, παρασυμβάλλομαι, συμπρόσειμι, συμπαριστήμι aequor, aequiparor, assisto եւ այլն. Հաւասար լինել. հանգէտ գտանիլ. նմանիլ. համեմատիլ. միաբանիլ.

Առ երկիւղի հաւասարէին կամաց ձերոց. (Լմբ. ստիպ.։)


Հաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, parity;
uniformity, conformity;
comparison, likening;
equalization;
participation, sharing;
union, concord, agreement;
գալ ի — ընդ, to equal;
cf. Հաւասարումն.

NBHL (1)

Իբրեւ ետես աղկիմոս զնոցա ընդ միմեանս հաւասարութիւն։ Հաստատել ի վերայ ուխտին հաւասարութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 26։ ՟Ժ՟Ե. 17։)


Հաւաստապէս

See full entry →

adv.

cf. Հաւաստեաւ.

NBHL (2)

σαφῶς, δήτα certe, manifeste, sane, utique ἁκριβῶς diligenter, exacte, plane. որ եւ ՀԱՒԱՍՏԵԱՒ, ՀԱՒԱՍՏԱԲԱՐ. Հաւաստի. հաւաստիւ. անրկբայաբար. հաստատապէս. անշուշտ. ստուգապէս. եւ Յստակապէս. յայտնապէս.

Թէ ոչ մահն հաւաստի, ապաքէն եւ ոչ կեանքն հաւաստապէս. (Անան. եկեղ։)


Հաւաստեաւ

See full entry →

adv.

certainly, truly, doubtlessly, assuredly, positively, upon good grounds.

NBHL (1)

cf. ՀԱՒԱՍՏԱՊԷՍ. (ի գործիականէ բառիս Հաւաստի)


Հաւաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to show, to prove, to confirm;
to justify, to vindicate;
to certify, to assure;
to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate.

NBHL (1)

διασαφέω manifestum reddo. Հաւաստի առնել. հաւատարիմ կացուցանել. քաջայայտ կամ աներկբայ ցուցանել. հաստատել. ստուգել.


Հաւաստումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հաւաստիք.


Հաւատարիմ, մի, մաց

See full entry →

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

NBHL (4)

πιστός fidelis, fidus. Մտերիմ ի հաւատս առաջի աստուծոյ, կամ մարդկան. արժանահաւատ. իրաւամբք եւ յապահովի հաւատալի. հաւաստի. վստահելի. ընդունելի. եբր. էմուն, նէէման. թ. էմին.

Այն ինչ՝ զորմէ բազումք վկայեն, հաւատարիմ է. (Պղատ. տիմ.։)

Նաեւ մեր իսկ բանս հաւատարիմ առնիցէ զվարդապետին բարբառ. (Եւս. քր.։)

ՀԱՒԱՏԱՐԻՄ ԼԻՆԵԼ. πιστόομαι, πιστεύομαι fide dignus reddor, fides mihi habetur, creditus sum, confirmor. Հաւատարմանալ. հաւատալի եւ վստահելի գտանիլ. ստուգիլ. հաստատիլ. ընդունելի լինել. եւ Աւանդիլ իբրեւ ի ձեռս հաւատարիմ անձին.


Հաւատարմապէս

See full entry →

adv.

cf. Հաւատարմաբար.

NBHL (1)

πιστῶς fideliter. որ եւ ՀԱՒԱՏԱՐՄԱԲԱՐ. Հաւատարմութեամբ. մտերիմ սիրով. եւ Ստուգութեամբ. ճշմարտիւ. հաւաստեաւ.


Հաւատարմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be faithful;
to be confirmed, verified, justified;
—նայ լուրս, this news gains credit.

NBHL (1)

դիմազ. ՀԱՒԱՏԱՐՄԱՆԱՅ ացաւ. դիմազ. Ասի զբանից եւ զիրաց, որպէս Հաւատարիմ՝ այսինքն հաւատալի լինել. հաւաստիլ. ստուգիլ. ընդունելի գտանիլ. հաստատիլ.


Հաւատարմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fidelity, loyalty;
good faith, honesty, plain-dealing, sincerity;
confidence, security;
certitude, certainty, assurance.

NBHL (2)

Կամ Ստուգութիւն բանից. հաւաստիք իրաց.

ՀԱՒԱՏԱՐՄՈՒԹԻՒՆ. πίστις fides. Հաւատք. եւ Արժանահաւատութիւն. յարգ ընծայելի հաւատարիմ անձին կամ հաւաստի բանից. Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 23։ ՟Ա. Մնաց. ՟Թ. 22. 26. 31։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ա. 15։ Նեեմ. ՟Թ. 38։ Երեմ. ՟Ի՟Ը. 9։ Ովս. ՟Ե. 9։)


Հաւատացեալ

See full entry →

adj. s.

faithful, believing;
faithful, loyal;
trusted;
believer;
ճշմարիտ —քն, the true believers.

NBHL (1)

Հաւատացելոյն ամենայն աշխարհ լի է, իսկ անհաւատին եւ ոչ դանկ մի։ Ասէր յիսուս ցհրեայսն հաւատացեալս։ Վասն ամենայն հաւատացելոց բանիւն նոցա յիս։ Ամենայն հաւատացեալքն էին ի միասին։ Բազմութեան հաւատացելոցն էր սիրտ եւ անձն մի։ Հաւատացեալ տեարս կամ որդեակս ունել. (եւ այլն. (որ ըստ յն. եւ լտ. ասի նաեւ Հաւատարիմ, ըստ յաջորդ նշ։))


Հաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

NBHL (2)

συλλέγω colligo συνάγω, ἁθροίζω congrego περιστέλλω coarcto στοιβάζω constipo եւ այլն. Ի մի ածել կամ աճեցուցանել՝ քաղելով աստի եւ անտի. ժողովել. գումարել. ամփոփել. ամբարել. կուտել. դիզել. ժողվըտել. Տե՛ս (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 10։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 16։ Երգ. ՟Բ. 5։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 5։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 4. եւ այլն։)

Հաւաքել զառ եւ զաւար, կամ զբազմութիւն, կամ զնիւթ. ոսկի, կամ ինչս, մարտիկս, զդասս կրօնաւորաց. (Պիտ.։ Խոր. ՟Բ. 77։ Վրք. հց. ՟Բ։ Նար. ՟Ի՟Ա։ Զենոբ.։)


Հաւիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to begin.

NBHL (1)

Հաւեալ աջողակութեամբ ի գերազանցեալ ամբարձաւ աշտիճան։ Ի միտս հաւել քաղաք։ Եւ նախ ի բնակութենէն հաւեսցուք. (Պիտ.։)


Հաւիկ

See full entry →

cf. Հաւուկ.

NBHL (1)

Հաւիկ մի պայծառ կացեալ ի յայն խաչաթեւին ... Ա՛յ գեղեցկագեղ հաւիկ, որ նստիս յայդ խաչաթեւիդ վերայ. (Տաղ ի քրիստոսատրոյ.։)


Հեգ, ից

See full entry →

s.

spelling;
syllable.

NBHL (1)

Որպէս ոք ի կատարեալ հասակի եւ աստիճանի գիտութեան գոլով՝ հեգից եւ վանգից պիտոյանայ ուսման. (Ոսկ. ես.։)


Հեգեմ, եցի

See full entry →

va.

to spell.

NBHL (1)

Առանց սիղոբայից հեգէ։ Առանց վարդապետի հեգէր. (Մամբր.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ա։)


Հեգեմոն

See full entry →

cf. Հեգեմոնիդէս.

NBHL (1)

ՀԵԳԵՄՈՆ կամ ՀԵԳԵՄՈՆԻԴԷՍ. որ եւ ՀՈԳԵՄՈՆ. Բառ յն. իղէմօն, սեռ. իղէմօնի՛տիս. ἠγεμών սեռ. ἠγεμονίδης dux, princeps, rector, praeses. Առաջնորդ. վերակացու.


Հեգենայ, ից

See full entry →

s.

syllable.

NBHL (1)

Ուստի ՀԵԳԵՆԱՅԻՆՔ


Հեզ, ոց

See full entry →

adj. adv.

mild, meek, gentle, affable;
calm, tranquil, still;
softly, gently.

NBHL (1)

Այրն մովսէս հեզ էր յոյժ քան զամենայն մարդիկ։ Այր հեզ՝ բժիշկ է սրտի։ Հեզ բարոյիւք, եւ հանդարտ սրտիւ։ Հեզ եմ, եւ խոնարհ սրտիւ։ Հեզոց եւ խոնարհաց։ Ի հեզս եւ ի խոնարհս։ Անկռիւս լինել, հեզս։ Հեզ, դիւրահաւան։ Բարերարացն եւ հեզոցն.եւ այլն։


Հեզագնաց

See full entry →

adj. adv.

soft, gentle, slow;
softly, gently.

NBHL (1)

Ստորիջեալ ի խնդիր կորուսելոյն (ի դրախտի՝) հեզագնաց գարշապարօք. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Հեզահոգի

See full entry →

cf. Հեզամիտ.

NBHL (1)

Հեզ հոգւով կամ սրտիւ.


Հեզացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render mild, affable, pleasing, agreeable, to soften, to appease, to pacify, to calm, to quiet.

NBHL (1)

Եւ միւսն զայս իսկ զնոյնս հեզացուցանելով, եւ սիրաբար բացատրելով. (Պղատ. տիմ.։)


Հեզիկ

See full entry →

adv. adj.

gently, softly, quietly, mildly;
cf. Հեզ.

NBHL (1)

ՀԵԶԻԿ. մ. Հեզաբար. հանդարտիկ. մեղմով. անշշունջ.


Հեթանոսաբար

See full entry →

adv.

heathenishly.

NBHL (1)

Ի հեթանոսաբար արուեստից. (Սոկր.։)


Հեթանոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heathenism, paganism, gentilism.

NBHL (1)

Ստիցէ ըստ սովորութեանն հեթանոսութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 26։)


Հեթեթանք

See full entry →

s.

cf. Հայթայթանք.

NBHL (1)

cf. ՀԱՅԹԱՅԹԱՆՔ. (ուստի եւ՝ Անհեթեթ)


Հելլեն, աց

See full entry →

s. adj.

Hellene, Greek;
greek, grecian.

NBHL (1)

Գտանէ մատեան մի հելլեն գրով։ Հռուփանոս հրաշալի արուեստիւ հելլեն գրչութեան. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Գ. 53։ Փարպ.։)


Հեծան, աց

See full entry →

s.

beam, rafter, joist.

NBHL (2)

δόκος trabs, lignum եւ hasta. պ. եւ թ. հիյզան, հիյզէն, հասսա, ասաս . (հյ. լծ. ծեծ. եւ հեծանել. յեցուկ. նեցուկ) Գերան. մարդակ. փայտ առաստաղաց. եւ Բու ծառոյ կամ ոստ մեծ. հաստ բիր. գաւազան. (ուստի Միահեծան. որպէս եւ ասէս, հասաս. թ. է բրաւոր) ... (եբր. գօրա. լծ. գերան. յն. տօգօ՛ս. լծ. թ. տէօկիւզ, տէկէնէկ ).

Իբր զգանեալ բազմահարուածեան հեծանաւ։ Տարակուսանաց հեծանաւն ի մահ ձաղկեցայ։ Քոյինազէն հեծանաւս (խաչափայտիւ, կամ գաւազանաւ խաչին) Նար. (՟Ժ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ղ՟Բ։)


Կողամայր

See full entry →

s.

colia, or -s (fish).

NBHL (1)

Ձուկն անքիլոս, որ կոչի կողամայր, որովայնս ոչ ունելով, բայց միայն գլուխս եւ մերկ կողերս. ուստի կոտորատեալ տնկէ եւ առնէ զաւակս. (Վրդն. ծն.։)


Կողացաւ

See full entry →

s.

pleurisy.

NBHL (1)

ԿՈՂԱՑԱՒ եւ ԿՈՂԱՑԱՒՈՒԹԻՒՆ. Ցաւ կողից. կշտացաւ, կշտի ցաւ. cf. Կողախիթ ջերմն.


Կողացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կողացաւ.

NBHL (1)

ԿՈՂԱՑԱՒ եւ ԿՈՂԱՑԱՒՈՒԹԻՒՆ. Ցաւ կողից. կշտացաւ, կշտի ցաւ. cf. Կողախիթ ջերմն.


Կողկողանք, նաց

See full entry →

s.

whining, groaning, tears, lamentation, complaint;
compassion, pity.

NBHL (1)

Ըստ ձայնից կողկողանացն եւ զբանիցն յարմարութիւն հանդերձեն։ Զամենավարան ձայն կողկողանաց սրտիս հեծութեան։ Ի հառաչանս կողկողանաց այսր հեծութեան. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Լ՟Ա. ՟Ղ։)


Կողկողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to groan, to moan, to wail, to bewail, to bemoan, to complain, to lament;
to beseech, to implore, to entreat.

NBHL (1)

Ողորմ եւ ցաւագին աչօք հայել, լալ. հեծել, պաղատիլ. հալիլ, մաշիլ. ողիկ ողիկ գալ .... թերեւս ի կող, կամ ողն բառէ, եւ այլն. յն. այլազգ. κολαβρίζομαι disrumpor, conteror.


Կողմանակի

See full entry →

adv.

cf. Կողմնակի.

NBHL (1)

Յօրն յայն յետին աւարտին կողմանակի կամք եւ ներգործութիւնք մարդկան. (Տօնակ.։)


Մերկոտն

See full entry →

adj.

bare-footed.

NBHL (1)

ՄԵՐԿՈՏՆ ԼԻՆԵԼ. γυμνοποδέω nudis pedibus sum, vel iter facio. Մերկ ոտիւք լինել. բոկոտն կամ բոկ գնալ.


Մերձակայ, ից

See full entry →

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

NBHL (4)

παρών, -ροῦσα, -ρόν praesens;
qui, quae, quod adest. բայիւ παρίσταμαι assisto. Որ ոք կամ որ ինչ մերձ կայ. առընթերակայ. ներկայ. մօտաւոր. առաջիկայ. մօտիկ կամ առջեւը եղածը.

Բայց ես հոգւով գոլ բացակայ, մարմնով չօգտիմ թէ մերձակայ. (Յիսուս որդի.։)

Մեծ է պատիւ մարգրէիս այսորիկ՝ այսպէս մերձակայ լինել տեառն իւրոյ. (Իգն.։)

Կամեցաւ աստէն ի մերձակայիս փոքր ինչ ցուցանել նոցա յանչափ բարձրութենէ անտի փառաց իւրոց. (Իգն.։)