Definitions containing the research գան : 3048 Results

Իւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the act of appropriation;
property, substance.

NBHL (1)

Զիւրութիւն հօր էութեանն անվրէպ նմանութեամբ ունելով որդի։ Որ ինչ ենն աստուծոյ եւ հօր բնութեամբ ըստ էութեանն ասելով իւրութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լալ, ի

See full entry →

s.

balass ruby.


Լալական, ի, աց

See full entry →

adj.

that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.


Լախտ, իւ

See full entry →

s.

club, mace, mall, bat;
ոստախիտ —, knotty club.


Լատան

See full entry →

s. med.

laudanum, opiate.


Լար, ից

See full entry →

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

NBHL (2)

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.


Լարախեղդ լինիմ

See full entry →

sv.

to be strangled.


Լաւ, աց

See full entry →

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !


Լեզու, զուաց

See full entry →

s.

tongue;
language, speech, idiom;
nation, people;
— լեզու ապխտեալ, smoke-dried tongue;
լեզու աղտեղի, foul tongue;
լեզու կօշկի, toe of a boot or shoe;
լեզու զանգակի, clapper, tongue of a bell;
լեզու երկրի, neck of land;
հայ լեզու, the Armenian language;
գաւառական լեզու, dialect, idiom;
մայրենի լեզու, mother-tongue, vernacular idiom, native language;
կենդանի լեզու, living, dead language;
ուսուցիչ լեզուաց, language-master;
վարժապետ գաղղիական լեզուի, teacher, professor of french;
լեզու չար, սուտ, նենգաւոր, a malicious, slanderous tongue;
լեզու անուշակ, մեղրակաթ, honey-tongued;
լեզու քաջ, վսեմ, eloquent;
խօսել այլ եւ այլ լեզուս, to speak many languages;
to have the gift of tongues;
լեզուի տալ, to speake inconsiderately, cf. Շաղակրատեմ;
to be full of talk;
ի լեզու գալ, արձակել լեզու, to be able to talk, to receive the faculty of speech;
արձակել, ձգել առ ոք զլեզու, to speak openly against, to contradict;
լեզուոյ դրունս դնել, ունել զլեզուն, կարճել՝ սանձել զլեզուն, to hold one's tongue;
to bridle one's tongue;
մերձ ի ծայր լեզուին ունել, to have at one's tongues end;
լեզուն ի քիմս կցիլ, to lose the use of speech, to be tongue-tied, speechless or dumb, to be struck dumb;
անոսկր է լեզու, այլ զոսկերս լեսու, the tongue has no bones and yet it breaks bones;
որպիսի՜ լեզու շաղակրատ, what a chatter-box ! կարի քաջ փոխեաց զլեզու իւր, he has much changed his language, he now sings quite an other tune.

NBHL (1)

Ի գործի ազդման լեզուիս շարժութեան։ Պատասխնարան լեզուիս կարկացեալ։ Արգանել լեզուով խօսեսցիս. (Նար.։)


Լեզուագար, աց, ից

See full entry →

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.

NBHL (1)

Յոմանց ուղղակարծլեզուագարացն մոլորութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լեզուագարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a great itching to talk, to be all tongue, to let one's tongue run on, to chatter, to prattle.

NBHL (1)

Վասն է՞ր ի նանիր զաստուածայնոյն բնութենէ լեզուագարի։ Ի նանիր զաստուծոյ էութենէն գարելով։ Լեզուագարի յատ ձեր առաջարկոթիւդ՞ քան թէ իմացուած ինչ պիտանի ցուցանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լեզուագարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.

NBHL (1)

այլ է այս բազում լեզուագարութիւն եւ ի անիմաստութիւն հաւաստի ցուցումն։ Քրիտոսամարտիցն հայր, եւ լեզուագարութեանն նոցա բղխօղ բանսարկուն։ Ո՞վ ոք այսքան լեզուագարութեանդ ձերոյ ներեսցէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Լեշկ

See full entry →

adj.

hairless, napless, worn out, consumed, wasted.

NBHL (1)

Չեմ եղուկ, զի այնպիսի հանդերյս լեշկ ագանիցիմ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Լերդահատոր

See full entry →

cf. Լերդակից.


Թեւալի

See full entry →

adj.

well feathered.


Թեւասքօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to shelter with the wings, to cover.


Թեւաւոր, աց

See full entry →

adj.

winged, that has wings.


Թզաչափ

See full entry →

s. adj. adv.

span, palm, hand;
a palm long.

NBHL (1)

Այնչափ գանեցին, որ թիկունքն թզաչափ մի վերացան. (Հ=Յ. մայ. ՟Ա.։)


Թիզ, թզի, թզաւ

See full entry →

s.

span;
palm;
թզաւ յերկայնութիւն, a palm's length;
թանձրութիւն նորա թզաւ, four inches thick.

NBHL (1)

Պատասխանի տայցեն մեզ, որք թզաւն ձեռնարկեն չափել զերկին. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թիլ, թլի

See full entry →

s.

suburb, village.


Թիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

NBHL (1)

Կամ στρέβλοσις tortura Խոշտանգանք ծռելոյ զանդամս՝ ոզորածեծ առնելով.


Թնդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թնդիւն.


Թշնամանք, նաց

See full entry →

s. pl.

insult, affront, offence, injury, outrage;
—նս դնել ումեք, to abuse, to scold, to slang, to revile, to affront;
ի —նս լինել, to be despised, to fall in ignominy or opprobrium;
to be put in the pillory, to be object of insult;
թշնամանօք, injuriously, insultingly, offensively.

NBHL (1)

ὔβρις, τὸ ἁθέμιστον contumelia, convitium, injuria, noxa, insolentia. պ. տիւշնամ . Դժնդակ բանք անարգանաց. նախատինք. լուտանք. մեծաբանութիւն. եւ Լլկանք. զրկանք. վնաս. անխնայ վնասակարութիւն. ազար. Տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 34։ Առակ. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ժ՟Գ. 10։ ՟Ի՟Ա. 4։ Իմ. ՟Դ. 19։ Գծ. ՟Ի՟Է. 10։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 10։)


Թշնամենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թշնամանամ.


Թշնամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թշնամանամ.


Թողում, ղի, ղայ

See full entry →

va. vp.

to let, to permit, to allow;
to commit, to abandon, to resign, to yield, to give up, to forsake, to cast off, to leave, to desert, to get rid of;
to deliver, to free, to pardon, to remit, to release, to acquit, to forego, to pass over, to tolerate;
to repudiate;
to renounce;
— ասել, to omit, to leave out, to pass over in silence;
— զմեղս, to pardon, to absolve, to remit;
to expiate;
— զիմն ի գլուխ ուրուք, to let one go one's own way;
ձայն —, to cry out;
— առնել, to permit, to allow;
— առ ժամանակ մի, to suspend;
— զոք ի մահուանէ, to free from death;
չ-, to refuse, to hinder, not to allow;
սիրտ իմ եթող զիս, my heart failed me;
ի բաց թողցուք զայս, let us leave that aside;
-, թողանիմ, ղայ, to be left, abandoned.


Թոշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to keep in pay;
to pension;
to purvey.

NBHL (1)

Որ ի բագնեաց կռոցն իւրեանց թոշակեցին։ Թոշակեաց նա զծառայսն Դաւթի անարգանօք. (Եփր. դտ. եւ Եփր. թագ.։)


Թոպեմ, եցի

See full entry →

va.

to torment, to torture, to vex;
to treat with violence, to beat, to strike, to cudgel, to hit, to bemaul, to beat, to death.

NBHL (2)

Իբր Տոփելով կոփելով՝ գան հարկանել. կոշկոճել. կոճոպել. լլկել. չարչարել. ծեծել փետել, թմբել.

Թոպեցան յերկունս գանից. (Շար.։)


Թորգոմածին

See full entry →

adj.

descended from Togarmah, Armenian.


Թորգոմական

See full entry →

cf. Թորգոմածին.


Թորգոմեան

See full entry →

cf. Թորգոմածին.


Թուակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

of the same number, counted together;
fellow.

NBHL (1)

Աստուած ուրեմն է, եւ ո՛չ արարելոցս թուակից. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թուեմ, եցի

See full entry →

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

NBHL (1)

Սրբոցն հարց թուեցեալն, այսինքն արտադրութիւն։ Որպէս ի հիմանէ իւրեանց ի բաց շարժեալք զհեթանոսացն թուեցեալս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թուլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow fainthearted, to be dispirited, to grow weak, to abate, to slacken, to be loosened, relaxed;
to decrease.

NBHL (1)

Թուլացաւ առ հրամանն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թունդ

See full entry →

cf. Թինդ;
cf. Թնդիւն;
սիրտ ի թնդոջ իվեր վազէ եւ զկուրծս բախէ my heart throbbed.


Թուք, թքոյ

See full entry →

s.

spit, spittle;
— արձակել, to spit;
cf. Թքանեմ;
աման թքոյ, cf. Թքանոց.

NBHL (1)

Եցոյց նոցա զփառս յերեսս իւր յառաջ քան զթուքն, զպատիւն յառաջ քան զանարգանսն. (Եփր. յայլակերպ.։)


Թոք, ոց

See full entry →

s.

lungs;
—ք ծովական, sea-nettles, medusa, rhizostoma, acale-phans.

NBHL (1)

գրի եւ ԹՈԳ, թոգք, πνεύμων pulmo Սպիտակուցն լերդի՝ բաց կարմիր, սպնգանման՝ հովահարիչ սրտի, եւ արծարծիչ շնչոյ.


Թռչուն, չնոց

See full entry →

s. adj.

bird, fowl;
— բնութիւն, the winged tribe;
flying, volatile;
—ք, the feathered songsters, the singing birds;
— օձ, winged serpent or dragon;
— բան, word or expression slipped by chance;
— արագութեամբ հասանել, to arrive like lightning;
to fly as swift as a bird.

NBHL (1)

Թեթեւագոյն եւ թռչուն բանիցն ծանրագոյն են տուգանքն. (Պղատ. օրին. ՟Դ. ռմկ. բերնէ թռած խօսք մը։)


Թրեմ, եցի

See full entry →

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

NBHL (1)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.


Թրմեմ, եցի

See full entry →

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

NBHL (1)

φυράω macero, ambigo Թո՛ւրմ առնել. թրջել եւ թրել. զանգանել, շաղել ջրով կամ իւղով. փափկացուցանել. խոնաւացուցանել. շաղուել, կակղցընել, թրջոց դնել.


Թրջեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

NBHL (1)

διαβρέχω, διαβρόχον ποιέω adspergo, humecto, madidum facio, irrigo, perfudo Ի թուրջ դնել, ջրով թրմել. թանալ. թաթախել. տամկացուցանել. ոռոգանել. թրջել, թրջոց դնել, խխում ընել, ջրոտել.


Թքանեմ, քի

See full entry →

vn. va. fig.

to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

NBHL (1)

Նմանութեամբ, Մերժել անարգանօք.


Թօթափեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

NBHL (1)

Թօթափեցան ի գանձից իւրեանց. (Եփր. ել.։)


Խամրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.


Խամրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.


Խամրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.


Խայթոց, աց

See full entry →

s.

sting;
point;
prick;
—ք, cf. Խայթուած.

NBHL (1)

Ըստ գազանաց բնութեան գանիւք եւ խայթոցիւք գործիցեն հնազանդեալս զհոգիսն ծառայիցն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Խայտակն

See full entry →

adj.

mild, pleasing, sweet looking.

NBHL (1)

Հայկ գեղապատշաճ եւ անձնեայ, քաջագանգուր, խայտակն։ Խոհեմ սակայն քաջագանգուրն եւ խայտակն. (Խոր. ՟Ա. 9. 10։)


Խայտառականք

See full entry →

s.

cf. Խայտառակութիւն.

NBHL (2)

ἁσχημοσύνη deformitas, turpitudo, pudor ἁσχήμον indecorum, turpe ἁτιμία ignominia. Խայտառակութիւն. խայտառակելն, իլն, նշաւականք. անարգանք. ամօթ. եւ Ամօթալի ինչ. մերկութիւն երեւալ.

Ընդէ՞ր խայտառականօք եւ անարգանօք սգոյ թշնամանէք զմարմինս հոգեկիրս. (Մանդ. ՟Է։)


Խայրի, րւոյ, րեաց

See full entry →

s.

fruit, production;
offering, oblation.