Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Ահագին, գնի, ից

See full entry →

adj.

terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.

NBHL (2)

Ահագին ծովուն։ Յահագին սրոյ. (Ագաթ.։ Եղիշ.։)

Ահագինս ի դիմի հարկանիլ, կամ հայել, կամ կրճտել զատամունս, կամ բարբառել. (Ագաթ.։ Խոր.։ Յհ. կթ.։ Եղիշ.։)


Ահագնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enormity, atrocity;
dreadfulness, hideousness, terribleness, tearfulness.

NBHL (1)

Զահագնութիւն անքուն որդանցն։ Ապրեսցիս ի յայնմ ահագնութենէն. (Յհ. գառն.։)


Ահարկու, ի, աց

See full entry →

adj.

frightful, horrible, awful, terrible.

NBHL (1)

Որ ահ արկանէ. ահաւոր. ահընկէց. պատկառելի. ահիւ լի. գօրգունճ.


Ահաւադիկ

See full entry →

adv.

behold here, there or yonder.

NBHL (2)

ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.

Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)


Ահաւանիկ

See full entry →

cf. Ահաւադիկ.

NBHL (2)

ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.

Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)


Ահաւասիկ

See full entry →

cf. Ահաւադիկ.

NBHL (2)

ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.

Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)


Ահաւորալուր

See full entry →

adj.

cf. Ահագնալուր.

NBHL (1)

Զահաւորալուր ամրութիւն զինուն ցելեալ վեր ի վայր. (Փարպ.։)


Ահաւորապէս

See full entry →

adv.

horribly, fearfully, dreadfully.

NBHL (1)

Կնքել ամենեցուն ահաւորապէս երդմամբ զսուրբ Աւետարան ուխտին. (Փարպ.։)


Ահաւորատես

See full entry →

adj.

formidable aspect.

NBHL (1)

Դնէ դրունս ահաւորատեսս հաստահեղոյսս. (Արծր. ՟Ե. 7։)


Ահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.

NBHL (1)

Մինն յերջանկափառ համազօր ահաւորութենէ։ Այնքան ունի ահաւորութիւն՝ անունս օծութեան. (Նար.։)


Ահեկան, ի

See full entry →

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

NBHL (2)

ԱՀԵԿԱՆ կամ ԱՀԵԿԱՆԻ. որ եւ ԱՀԿԻ (անհոլով). Անուն ամսոյ հայոց, որ ըստ անշարժ տումարի համեմատի ապրիլի եւ մայիսի. որպէս եւ քսանթիկոսն յունաց.

Մինչեւ յերեսունն ահեկանի ամսեան։ Յամսեանն ահեկանի. (Բ. Մակ. ԺԱ. 30. 33։)


Ահեկեայ, եայք, եաց

See full entry →

adj. s.

that who is to the left.

NBHL (1)

Զոր միանգամ կարծես աջոյ կողման, զայսոսիկ նա կարծէ ահեկեայս։ Զո՞ր արդեօք կող. զահեկեա՞յն, թէ զաջոյն։ Զահեկեայ զարմունկնն ի դուրս կորզեալ. (Փիլ.։)


Ահեկին, ինք

See full entry →

adj. s.

cf. Ահեկեայ.

NBHL (1)

Զոր միանգամ կարծես աջոյ կողման, զայսոսիկ նա կարծէ ահեկեայս։ Զո՞ր արդեօք կող. զահեկեա՞յն, թէ զաջոյն։ Զահեկեայ զարմունկնն ի դուրս կորզեալ. (Փիլ.։)


Ահեղ, ի, ից

See full entry →

adj.

formidable, terrible.

NBHL (1)

Զահեղ հրամանն։ Յահեղ մրրկէ։ Զանունն ահեղ ... Ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան. (Եղիշ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։)


Ահընկէց

See full entry →

adj.

frightful, horrible, terrible.

NBHL (1)

Որ ահ ընկենու յայլս. ահարկու. վախ ձգօղ. եօրֆլիւ, գօրգունճ.


Աղախնածին

See full entry →

adj.

born of a female slave or maid-servant.

NBHL (2)

Ծնեալն յաղախնոյ. ծնունդ Ագարայ, որ եւ ԱՂԱԽՆՈՐԴԻ.

Աղախնածինքն զազատածին մանկունս (հալածեցին)։ Աղախնածին սեռ (որ յԱգարայ). (Անան. եկեղ.։ Սկեւռ. լմբ.։)


Անճաճանչ

See full entry →

adj.

not brilliant, gloomy.

NBHL (1)

Եւ անճաճանչ խաւարային, իբրեւ ըզտուն գոլով մըթին. (Յիսուս որդի.։)


Անճառ, ից

See full entry →

adj.

ineffable, unspeakable.

NBHL (2)

ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνέκφρατος , ἁνεκλάλητος. ineffabilis, infinitus. Զոր չէ մարթ բանիւ ճառել՝ վասն մեծութեան, անհասութեան, գաղտնութեան. անպատմելի. անպատում. անթարգմանելի. անբաւ. գաղտնի. խորին. վասֆ օլունմազ. տիլէ վասֆէ կելմէզ.

Հարկաւորէր ասել զանճառս հայրենիս. իսկ նա զլեզուն ծամեալ ի բաց եթուք. (Նոննոս.։)


Անճառագայթ

See full entry →

adj.

without rays, without light.

NBHL (1)

ԱՆՃԱՌԱԳԱՅԹ ԱՆՃԱՌԱԳԱՅԹԱՁԵՒ ἁφεγγής. որ եւ ԱՆՃԱՃԱՆՉ, ԱՆՆՇՈՅԼ. Ոչ փայլուն. եւ ուր չհասանեն ճառագայթք արեւու.


Անճառաշնորհ

See full entry →

adj.

of wonderful grace, very graceful, admirable;
very abundant.


Անճառելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անճառ.

NBHL (3)

Ծամեաց զլեզուն ... վասն եւ ոչ բնաւին ասելոյ զանճառելիսն։ Զամուսնութեան զանճառելիսն. (Նիւս. բն. եւ Նիւս. կուս.։)

Կամ իբր թաքուն, անյայտ, խորք երկրի.

(Թռչունք) զԱստուած օրհնեն անճառելի ձայնիւք. (Ածաբ. ի նոր կիր.։)


Անճարակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inability, incapacity.

NBHL (1)

Յանճարակութենէ (տպ. յանճարութենէ) կապանացն այլ ինչ ոչ կարաց, բայց զայս՝ զի զլեզուն ծամեաց եւ եթուք յերեսս պոռնկին. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Անմահ, ից

See full entry →

adj.

immortal.

NBHL (4)

Անմահ անուն, կամ յիշատակ. (Խոր.։)

Զբեկումն առիւծուն անմահ, այս ինքն սատանայի. (Եղիշ. դտ.։)

Տունկ անմահ. (Շար.։)

Անմահ մահուն դառնութիւն։ Մահուն անմահի։ Ի մահուանէ յանմահուանէ (այս ինքն յանմահէ). (Յհ. կթ.։ Նար.։ Վրդն. սղ.։ Իսկ Լմբ. սղ.)


Անմահաճաշակ

See full entry →

adj.

that does not taste death, immortal;
that has a foretaste of immortality.

NBHL (1)

Որ ունի եւ տայ զճաշակ անմահութեան.


Անմահարար

See full entry →

cf. Անմահաբեր.

NBHL (1)

Կեանք անմահարար մահկանացու բնութեանս։ Անմահարար բաժակ։ Աղբերացն անապական, որ յետ մահուն անմահարար։ Անմահարար քո մեռելութեամբ. (Շար.։)


Անմահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immortality.

NBHL (1)

Որ միայն ունիս զանեղութիւն եւ զանմահութիւն։ Անմահութեանց տուող Քրիստոս։ Աղբիւր կենաց եւ անմահութեան. եւ այլն. (Շար.։)


Անմայր

See full entry →

adj.

motherless.

NBHL (1)

Անմայր ծնունդ Հօր ի յերկինս։ Անսկիզբն Որդի՝ անմայր յառաջնումն. (Շար.։)


Անմասն

See full entry →

adj.

without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.

NBHL (6)

ἁμερής. partium expers. Որ ոչն ունի մասունս բաղադրիչս. պարզ ամենեւին. անմասնիկ. անբաժանելի ի մասունս. (հոգին, եւ կէտն, եւ վայրկեանն, եւ այլն). պէօլիւն մեզ.

Մասունս մարմնեղէնս անմասինն դնէր. (Դիոն. ածայ.։)

Անմասն է՝ ըստ որում սեռ է։ Անմարմինք անմասունք են. (Անյաղթ պորփ.։)

(հանդերձ խնդրով). ἅμειρος, ἁμέτοχος. expers, carens, non particeps. Ոչ մասնակից. անկցորդ. անբաժ. հեռի. առանց. ազատ. անընդունակ. զրկեալ. լագասըզ. մահրում.

Անմասն ի դժնդակութենէ, կամ ի պատշաճագունէն։ Անմասն յայսպիսի շքեղ տեսլենէ, կամ ի հրահանգից կրթութենէ. (Պիտ.։)

Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց։ Ի ժամ վարձուն անմասն ելանեմ։ Միայն դու անմասն ստութեան խաւարի. (Նար. ՟Կ՟Ա. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անմարդի

See full entry →

adj.

inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.

NBHL (1)

Ոչ իբրեւ զանմարդիս հատանէին զվճիռ մահուն. (Անան. ի յովնան.։)


Անմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

NBHL (1)

Զանմարդութիւնն իբրեւ զազատութիւն ողջունեմք։ Ո՛րքան չար է անմարդութիւնն, եւ ո՛րքան բարի գութք. (Ածաբ. աղքատասիր.։)


Անմարմին, մնոց

See full entry →

adj.

incorporeal, immaterial.

NBHL (3)

ἁσώματος, ἅσωμος. incorporeus, ἅσαρκος, carnis expers. Որ չունի զմարմին, զմիս, եւ զնիւթ. հոգեղէն. աննիւթ. իմանալի. թէնսիզ, պիլա ճէսէտ.

Անմարմինք ի մարմնի ցուցան։ Անմարմին պարունակօղ բանի. (Շար.։)

Ուսունաբար Անմարմին ասին՝ զոր ինչ լինի վերացուցանել մտօք ի նիւթոյ.


Անմաքուր

See full entry →

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

NBHL (1)

Կեանս անմաքուրս ունին։ Յանմաքրոցն տակաւին։ Արեամբ անմաքրով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Ածաբ. ծն.։ ՃՃ.։)


Անմաքրական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմաքուր.

NBHL (1)

Եւ ըզբնութիւն մտացն ունին անմաքրական. (Շ. իմ. եղ.)


Անմեծար

See full entry →

adj.

vile, abject, degraded.

NBHL (1)

Անմեծար հայր ամենայնիւ, եթէ ոչ զբանն ունիցի ինքեան զօրութիւն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անմեծարգի

See full entry →

adj.

who desires not honour or preferment.

NBHL (1)

Ոչ մեծարգի. նուաստ. անշուք. անփառունակ. որպէս յն. անպատուասէր. ἁφιλότιμος.


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

ἁναμάρτητος. peccati expers. Անբաժ եւ ազատ ի մեղաց, արդար. մեղք չունեցող. կիւնահսըզ. տե՛ս (Օր. ՟Ի՟Դ. 19։ ՟Բ. Մակ. ՟Ը. 4։ Յոբ. ՟Լ՟Զ. 6։)


Անմեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

innocence;
impeccability.

NBHL (1)

ἁκακία, ἁναμαρτησία. innocentia, probitas. Չունելն զմեղս. անարատութիւն ի մեղաց. կիւնահսըզլըգ. տե՛ս (Յոբ. ՟Բ. 3։ ՟Ի՟Է. 5։ ՟Լ՟Ա. 6։ Սղմ. ՟Հ՟Է. 72։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

NBHL (1)

ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessabilis, inaccessus. եւ այլն. Յոր ոչ լինի մերձենալ. անմատչելի. անմատոյց. եւ Անհասանելի. որուն մօտենալ չըլլար. եանաշըլմազ.


Անմիջաբար

See full entry →

adv.

immediately, directly.

NBHL (1)

Րաբունական սիրոյն տիպար կացուցանէ անմիջաբար։ Խորհրդոցն աստուածայնոց անմիջաբար խորհրդածուք. (Շ. յիշ. առակ. եւ Շ. տաղ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (6)

ἅνους. mente carens Ոյր չգուցէ միտ. չունօղ զկարողութիւն մտաւոր. անբան.

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)

Անմիտ գոլով (ասէր ապողինար) զմիաւորեալն ընդ բանին մարմին։ Մարմին անանձն (անհոգի) եւ անմիտ ոչ ընդունի յինքն տրտմութիւն։ Ոչ զանանձն եւ անմիտ մարմին առեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)

Մտաց մասն թուելով ոչ ունել ամենեւին՝ անմիտ թուիս ինձ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 28։)

Որոշել զիմաստունն յանմտէն. (Փարպ.։)

Եւ զի անմիտ է այս, անպիտանացուացն փոյթ ունել, ծանօթ է ամենեցուն.


Անմխիթար

See full entry →

adj. adv.

disconsolate, inconsolable;
disconsolately.

NBHL (1)

ἁπαράκλητος, ἁπαρηγόρατος. inconsolabilis, insolabiis. Անմասն ի մխիթարութենէ. չունօղ զմխիթարութիւն եւ զմխիթարիչ. տխուր.


Անմոլար, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

NBHL (6)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԱՍՏԵՂՔ. Հաստատուն աստեղք հաստատութեան, հակադրեալ մոլորակաց.

Ի պարունակեալ աստեղացն՝ անմոլարքն ամենայն ընդ նմին ընդ երկնի շրջաբերեալ լինին։ Անմոլարիցն բազմութիւն անգիտելի է մարդկան. (Արիստ.։)

Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԳՈՒՆԴ, կամ ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Անշարժ պարունակն վերնագոյն երկնի. եւ միօրինակ անվրէպ շրջան հաստատութեան.

Ի վերայ անմոլար գնդին միակն։ Ի վերջին տիեզերս ի բուն սպառուածինի ամենայնի (այսինքն աշխարհի՝) անմոլար գունդ. (Փիլ.։)

Անմոլար գունդն ոչ են մոլորականք. (Վահր. երրորդ.։)


Անմոռանալի

See full entry →

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

NBHL (3)

ἅπλαστος, ἅληστος. non oblivisendus. Զոր չէ՛ օրէն մոռանալ. յաւէժաբար յիշելի. եւ Աանմոռաց. ոչ մոռացեալ. չմոռնալու, չմոռցուելու. ունուտուլմազ.

Ոչ մոռացօղ. ունութմազ.

Անմոռանալի ունել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)


Անմոռաց

See full entry →

cf. Անմոռանալի.

NBHL (1)

Անմոռաց յիշատակ, կամ անուն, գովութիւն. (Պիտ.։)


Անմուտ

See full entry →

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

NBHL (4)

Որ ոչ առնէ մուտս կամ չունի արեւմուտս. չմտնօղ.

Որում եւ մեք նոյն նըմանագոյն՝ երկրպագեմք անմուտ արեւուն. (Գանձ.։)

Տուն անմուտ թշնամեաց. (Լմբ. սղ.։)

Անմուտ արասցէ զտունն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Անմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (1)

Ընկենու յանմտութիւն, եւ յայլ երիս մասունս վատթարութեան. (Պիտ.։)


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (1)

Մանունքն ի կենդանեաց կերակուր են մեծացն եւ անյագիցն. (Տօնակ.։)


Անյաղթ, ից

See full entry →

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

NBHL (1)

Դատաւոր անյաղթ ունելով զիւրն խղճմտութիւն. (Նոյնն։)


Անյայտագոյն

See full entry →

adj.

more or very obscure.

NBHL (1)

Անյայտագունիցն փոփոխեալ ի յայտնագոյնսն. (Ածաբ. ի պասեք.։)


Անյայտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to annihilate;
to hide.

NBHL (1)

Անյայտացուցանէ զվայելչութիւն աստուածատունկ դրախտի. (Պիտ.։)