secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine
Ցուցին նմա զգաղտնի դրունս։ Յայտնէ զխորինս եւ զգաղտինս. (Դան. ՟Ժ՟Դ. 20։ ՟Բ. 22։)
Որոգայթն գաղտնի եւ հնարադիրն աներեւակի։ Գանս գաղտնի. (Նար.։)
Ի գաղտնեաց իմոց սուրբ արա զիս տէր։ Նա քննէ զգաղտնիս սրտից մերոց։ Ի վերայ գաղտնեաց։ Գաղտնիք մարդկան, խաւարի, ամօթոյ.եւ այլն։
ԳԱՂՏՆԻ, ԳԱՂՏՆԵԱՒ. ԳԱՂՏՆԵՕՔ, Ի ԳԱՂՏՆԻՍ. κρυφίως clam Գաղտ. գաղտաբար. ի ծածակ. գաղտնի օրինակաւ. կիզլիճէ, սըրրէն.
Գնաց գաղտնի յայլ տեղի. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի՟Ը.։)
Դարանի ի գաղտնիս։ Ձգեալ ի գաղտնիս. (Սղ. ՟Թ. եւ ՟Կ՟Գ։)
Իբր թէ ի պատճառս խաղաղութեան. բայց ի գաղտնիս՝ օգնել անտիգոնեայ. (Խոր. ՟Բ. 18։)
clandestinely.
secret, mystery;
hidden or private place.
deposit;
consignment;
tradition;
offer;
յ— տալ, դնել յ—ի, to consign, to deposit.
• (հնից ունինք ներգ. յաւանոի. սեռ. աւանդոզ, յետնաբար ից, իւք, օք) «պահ տը-րուած բան, փխբ. կտակ, պատուէր, ընծայ» ՍԳր. Ագաթ. «աւանդական սովորութիւն» Տօնակ. Փիլ. Շնորհ. վիպ. և թղթ. «գաղտնիք, խորհուրդ» Վրդն. սղ. որից աւանդել ՍԳր. Ա-գաթ. Եզն. աւանդութիւն ՍԳր. Ագաթ. Կորիւն. աւանդակիր Ագաթ. աւանդապահ Բ. մակ. գ 15. Գ. մակ. զ. 18. Ագաթ. Բուզ. աւանդառու Բուզ. աւանդատուր Բ. մակ. գ. 15. աւանդիք «աւանդութիւն» Շնորհ. բարձր. առաքելա-ւանդ Կանոն. աւանդատուն «եկեղեցու պա-հարան» ԱԲ. աստուածաւանդ Յհ. իմ. Դիոն. Նար. տիրաւանդ Նար. ևն. նոր բառեր են հնաւանդ, նորաւանդ, աւանդաբար, աւան-դավէպ ևն։
hidden, secret, occult;
stealthy, clandestine, underhand, furtive;
—, ի —, in secret, privately, secretly, by stealth, clandestinely;
—ք, hiding-place;
the secrets;
the private parts;
—ք սրտի, bottom, the inmost recess of the heart;
— հրամանք վերին Տեսչութեան, the inscrutable ways of Divine Providence.
• «գաղտնի, թաքուն» ՍԳր. «ա-նիմանալի, խրթին» Ոսկ. յհ. ա. 33, անե-զաբար ծածուկք «գաղտնիք, գաղտնի խոր-հուրդ» Ոսկ. յհ. ա. 23. «թաքստոց, ծածուկ տեղ» ՍԳր. Խոր. «առականք, ամօթոյք» Պիտառ. Վրք. հց. այս արմատիր են ծա-գում ծածկել ՍԳր. ծածկոյթ ՍԳր. Ոսկ. յհ, ա. ծածևոი «ծածկոյթ» Ոսկ. ա. թես. «տան ծածո. ւարև» Եփր. աւետ. ծածկութիւն ՍԳր. Ագաթ. Եփր. ծն. ծածկաբար Ոսկ. յհ. ա-27. ծածկագէտ Դան. ժգ. 42. ծածկանք Կո-րիւն. ծածկապէս Կոչ. ծածկատես ՍԳր. ծածկելի Ել. իզ. 14. ծածկիչ Թուոց դ. 14 յարկածածուկ Յհ. կթ. քողածածուկ Նար. ամրածածուկ Վեցօր. 185. գետնածածկոյթ Նար. խչ. գլխածածկեալ Երզն. մտթ. թևա-ծածուկ Պրոկղ. ներբ. ղկ. Տօնակ. Վրդն. ծն-խրթնածածուկ Նար. առաք. ծածկախոց բծածուև խոզող» Մծբ. (ըստ Վարդանեան ՀԱ 1913, 300). ծածկալեզու, ծածկագիր, ծածկագրութիւն, ծածկանուն (նոր բառեր)։
(որպէս թէ ցածուկ) Արմատ ծածկելոյ. κρυπτός occultus, absconditus. Թաքուն. գաղտնի. անյայտ իբր ի խորս կամ ընդ քօղով. գոց.
ԾԱԾՈՒԿՔ. գ. τὰ κρυπτά occulta, abscondita, arcanum. Ծածուկ իրք, տեղի, բան, խորհուրդ. գաղտնիք.
anger, wrath, ire, indignation, passion;
harshness;
disgrace;
զիջանել, ցածնուլ, դառնալ ի բարկութենէ, to be appeased, to allay one's anger;
թափել զ—, to give vent to one's anger;
— or հրացան —, thunder-bolt;
սրտմտիլ բարկութեամբ, to rage, to get into a passion;
— սրտմտութեան, սրտմտութիւն բարկութեան, furry, ire, wrath.
Անցցէ սրտմտութիւն բարկութեան եղբօր քո ի քէն։ Դարձաւ ի բարկութենէ։ Խօսեսցի ընդ նոսա բարկութեամբ իւրով։ Մի՛ բարկութեամբ քով խրատեր զիս։ Բան խիստ յարուցանէ զբարկութիւն։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն։ Բարկութիւն մարդոյ զարդարութիւն Աստուծոյ ոչ գործէ։ Գանձես անձին քում բարկութիւն յաւուր բարկութեան.եւ այլն։
inscrutable, impenetrable, hidden, secret.
որ եւ գրի ԱՆՔՆՆԻՆ. ἁνεξιχνίαστος. investigabiis, inscrutabilis. Անքննելի. որ ոչ քննի. անհետազօտելի. գաղտնի յոյժ.
inscrutability;
want of examination.
τὸ ἁνεξιχνίαστον. invetigabile esse, inscrutinabilitas. Անքննելի եւ անհետազօտելի գոլն. անհաս խորութիւն եւ գաղտնիք.
slender;
rare;
fine, subtile, thin, delicate;
feeble, meager, lean;
light.
Աննիւթ. հոգեղէն. հոգեւորական. իմանալի. գաղտնի. ներքին. վսեմ.
unwitnessed.
unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.
Անվրէպ գոլ ի գոռոզիցն գաղտնի նենգութեանց. (Մագ. ՟Դ։)
deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.
Նմանութեամբ Խրթին. Դժուարիմաց. թաքուն. գաղտնի.
thought;
design, intention, resolution;
imagination, fancy, inspiration;
sentiment, disposition;
idea, fantasy, revery;
advice, counsel;
deliberation, consultation;
secret;
mystery;
symbol;
sacrament;
designedly, intentionally, on purpose, purposely;
փրկական —, the Holy Sacrament;
տուն, տաճար խորհդոյ, council-hall;
խորհրդեան դպիր, secretary;
— չար, pernicious advice;
— առնել՝ ի մէջ առնուլ՝ ունել, to consult, to determine, to decide on, to resolve on;
to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with;
— տալ, to counsel, to give advice, to advise;
— հարցանել, to ask advice, to consult, to take counsel;
ի մի — միաբանել, to think together, to deliberate unanimously;
շրջել ի խոհրդոց, to change or alter one's mind;
շրջել զոք ի խորհրդոց, to dissuade from, to advise against;
— ի մտի եդի գիտել, I had conceived the idea of knowing;
— արարի ընդ միտս իմ, I deliberated with myself;
— կալաւ, he conceived the idea to;
զյանդուգն զայն խորհեցաւ —, he formed the hardy design to;
մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր, in the midst of these thoughts, while thus deliberating.
ԽՈՐՀՈՒՐԴ. μυστήριον mysterium, arcanum, sacramentum. Գաղտնի կամ սրբազան եւ աստուածային ինչ. գաղտնիք.
cf. Խորհրդագէտ.
μεμυημένος, μυστής (լծ. մաշտոց) μυσταγώγος sacris initiatus, sacrorum doctor, mysteriorum peritus. Զգածեալկամ զգեցեալ սրբազան եւ աստուածային խորհրդովք. կրօղ յինքեան զգաղտնիս խորհրդաւորս. տեղեակ եւ ուսուցիչ գաղտնեաց հոգեւորաց. որ եւ ասի ԻՒՂԱԳԼԽԵԱԼ.
ԽՈՐՀՐԴԱԶԳԱԾ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. μυόω, μυούμαι initio, -or μυσταγωγέω sacra trado, doceo, edoceor. Ուսուցանել կամ զսրբազան խորհուրդս եւ զգաղտնիս. եւ ուսանել զնոյնս, կամ տեղեակ լինել նոցունց. (Դիոն. եկեղ. Շ. հրեշտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Պրպմ. լ։)
mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.
deliberation, council, consultation;
mystery, sacrament;
mysticalness, mysteriousness;
wisdom, prudence, wariness, cautiousness.
secret, discreet, prudent.
Որ պահէ զգաղտնիս խորհրդոյն.
mysterious, mystical, arcane;
figurative, emblematic, symbolical;
hieroglyphical;
— նշան՝ պատկեր, emblem.
μυστικός mysticus. Պարունակօղ յինքեան զխորհուրդ ինչ, կամ զգաղտնի եւ զսրբազան դիտումն. որ ասի եւ ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՆ.
to suffer, to be afflicted;
to sympathise, to have pity or compassion on;
to entreat earnestly;
to be roasted.
Ո՞վ ոք զգաղտնիսն մտաբերեաց, եւ ոչ խորովեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)
to be importunate, to persist in entreaty;
to be bold, audacious.
Ժտեցաւ խնդրել զմարմինն, եւ չեկաց ի բաց՝ մինչեւ էառ։ Աղքատն զայնպիսի բանս (թշնամաց) լսէ, եւ ժտի (յն. չամաչէ)։ Թէպէտեւ այնչափ ակնկորեալ էր չարեօքն, զոր գործեաց, սակայն ժպտեցաւ գալ առհայրն։ Աղօտ օրնակօք ոք ժտեսցի (յայտնել զգաղտնիս). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)
clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.
Իմաստութիւն առն լուսաւոր առնէ զերեսս իւր. Լուսաւոր առն է զամենայն մարդ՝ որ գալոց է յաշխարհ։ Լուսաւոր զաչս սրտից։ Լուսաւոր առնէ զտղայս։ Լուսաւոր առնել զամենեսին, թէ զինչ տնտեսութիւն խորհրդոյն։ Որ լուսաւոր առնիցէ զգաղտնիս խաւարի։ Լուսաւոր արար զկեանս եւ զանեղծութիւն ի ձեռն աւտարանին. եւ այլն։
tacitly, by implication;
secretly, in secret;
silently, without bustle, in a private manner.
ԼՌԵԼԵԱՅՆ ա. Թաքուն. գաղտնի. ծածուկ.
created by himself.
միայն ստորագրի այս իսկապէս գիտողի զգաղտնիս իւրաստեղծ մարդոյն. (Տօնակ.։)
darkness, obscurity;
grief, sorrow, affliction;
blindness, delusion, ignorance;
hell;
devil;
dark, obscure, gloomy, murky;
ընդ —, ի —ի, in the darkness, darkly;
խաւար աղջամուղջ, utter darkness;
խաւար շօշափելի, darkness that could be felt;
խաւար գիշերոյ, the shades of night;
— ******խաւար տգիտութեան, the darkness of ignorance;
ի խաւար դառնալ, to get or to grow dark, to become obscure;
ընդ խաւար գնալ, to walk in darkness, to be ignorant of;
բաժին խաւարին առնել, to condemn, to damn;
խաւար կալու զամենայն երկիր, darkness covered the whole earth;
cf. Ըմբռնիմ.
Ելցեն, կամ հանե՛ք ի խաւարն արտաքին։ Մշտնջենաւոր կապանօք պահեաց ի խաւարի։ Որ անմիտն է, ընդ խաւար գնայ։ Ինքն յայտնէ զխորս եւ զգաղտնիս խաւարի։ Գիտէ որ կայ ի խաւարի։ Ամենայն որ հաւատայ յիս ի խաւարի մի՛ մնասցէ։ Որ ատեայ զեղբայր իւր, ի խաւարի է, եւ ընդ խաւար շրջի։ Խաւարն կուրացոյց զաչս նորա։ Ի բաց արասցուք զգործսն խաւարի։ Մի կցորդ լինիք անպտղութեան գործոցն խաւարի։ Փրկեաց զմեզ յիշխանութենէ խաւարի.եւ այլն։
loving obscurity or darkness.
φιλοσκότος tenebrarum amans. Սիրօղ խաւարի, կամ գիշերոյ, մեղաց, մոլորութեան, եւ գաղտնի գործոց չարութեան.
wainscot canopy.
Բացին զպատուհանս գաղտնիս, որ ընդ առաստաղակալօքն էին. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 16։)
translation, version;
interpretation, explanation;
ճոխագոյն, ընդարձակ —, paraphrase;
ազատ —, բառական —, free translation;
literal -.
ἐρμηνεία interpretatio, versio, expositio, explicatio Թարգմանելն, իլն. թարգման գոլն. եւ Գործն թարգմանեալ. եւ Մեկնութիւն գրոց. մեկնաբանութիւն մթին եւ գաղտնի իրաց. ճառ. վերլուծութիւն. միտ բանին. իմաստ. նշանակութիւն.
secretly, stealthily, furtively;
unknown to others;
silently, softly, quietly, noiselessly;
enigmatically, allegorically.
ԹԱՔՆԱԲԱՐ ԹԱԳՆԱԲԱՐ. κρυφίως, κρυφαίως, κρυφῇ occulte Իբրեւ թաքուն. գաղտնի օրինակաւ. ծածկապէս. ի ծածուկ. լռելեայն. ծածուկ, գողտուկ.
hiding, occnltation, concealment;
secrecy, mystery, arcanum.
κρυφιότης, τὸ κρύφιον arcanum, secretum Թաքունն գոլ. ծածկութիւն. գաղտնութիւն. գաղտնիք. խորհուրդ.
occult, hidden, secret;
latent;
ի —, in secret, privately, cf. Թաքնաբար.
κρυφίος, κεκρυμμένος occultus, arcanus գրի եւ ԹԱԳՈՒՆ. Թաքուցեալ. ծածուկ. գաղտնի. զանխուլ. գոց.
act of concealing, of being concealed;
concealment, secret;
hiding-place;
retreat;
hidden, occult, secret;
թաքստեան լինել, ի թաքուստ մատնել, նստիլ/թաքչիլ ի թաքստեան, լինել ի թաքստի, to be concealed, hidden, placed in ambush;
— ունել, to hide, to abscond, to lie in ambush;
դնել ի թաքստեան, to place or hide upon the sly, or in a dungeon;
ի նմանէ չէր ինչ նորա —, he hid nothing from him, he had no secrets with him;
թաքստիւ, secretly, privately, in a hidden manner
ԹԱՔՈՒՍՏ. ա. κρυφαῖος occultus Թաքուն, գաղտնի, ծածուկ.
hidden, secret;
secretly, clandestinely, by stealth, incognito, without being known;
hiding-place, lurking-place;
— ի ներքս սպրդել, to creep, to slip, to steal stealthily.
ԶԱՆԽՈՒԼ λαθῶν, λήθιος latens, clandestinus որ եւ ԱՆԽՈՒԼ, (իբր համախուլ, անլսելի. լռիկ) այսինքն Թաքուն. ծածկեալ. գաղտնի. անգիտելի. անյայտ իմն. ուստի եւ ԶԱՆԽՈՒԼ ԼԻՆԵԼ՝ է Թաքչիլ, անյայտ մնալ.
visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.
Երեւելի, եւ գաղտնի. (Յճխ.։)
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.
prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.
Իբր Ազդարարութիւն գաղտնի. զեկուցումն մատնելոյ սակս. խապէր.
to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.
by stealth, clandestinely, secretly;
secret, furtive, stealthy.
theft;
ի գաղտադողօնս անկանիմ, to conceal one's self, to hide.
that docs, that works in secret.
ԳԱՂՏՆԱԳՈՐԾՔ. Իբր Գործք գաղտնիք.
secret, occult, hidden, impenetrable;
furtive, stolen.
Ծածկեալ ընդ գաղտնեօք. գաղտնի եւ ծածուկ. թաքուն յոյժ.
occultation, hiding, concealment;
secret.
sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.
Յապողոնի տաճարն գոլով՝ բերիցեն դատակնիք գաղտնի զօրինապահացն։ Որում յոլովագոյն պատահեսցին դատակնիք, իշխեսցէ ամս հինգ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.
Նստի դարանեալ ընդ մեծամեծս ի գաղտնիս։ Դարանի յափշտակել զաղքատն։ Որպէս կորիւն առիւծու, զի նստի դարանեալ. (Սղ. ՟Թ. կամ ՟Ժ. եւ ՟Ժ՟Զ.)
by road.
ineffable, unspeakable.
ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνέκφρατος , ἁνεκλάλητος. ineffabilis, infinitus. Զոր չէ մարթ բանիւ ճառել՝ վասն մեծութեան, անհասութեան, գաղտնութեան. անպատմելի. անպատում. անթարգմանելի. անբաւ. գաղտնի. խորին. վասֆ օլունմազ. տիլէ վասֆէ կելմէզ.
ԱՆԴ ԱՆՃԱՌՔ, ռից. Կրկին բառ է, թէեւ կից գրեսցի. cf. ԱՆԴ, ա. Որ ինչ անդ ի հին օրէնս անճառք կամ գաղտնիք խորհրդաւորք կային.
not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.
ἅδηλος. non manifestus, occultus, obscurus, nonnnotus. Որ չէ յայտ կամ յայտնի. անգիտելի. անծանօթ. ծածուկ. գաղտնի. մթին. անհաւաստի. անստոյգ. պէլիրսիզ, նամալիւմ, սըրր, կիզլի.
obscureness, occultness, secretness.
cf. Անյայտնութիւն.
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Կամ թաքուն. գաղտնի. խորին. դժուարիմաց. ἁπόκρυφος. absconditus.
Զբանս անհաս քննեսցէ (կամ ի գաղտնիս նորա մտախորհ եղիցի). (Սիր. ՟Լ՟Թ. 10։)
of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.
Յանկարծակի երեւեցուցանել (զգաղտնիս հաւատոյ՝) անարուեստ է. (Առ որս. ՟Զ։)
cf. Անդնդային.
որ եւ ԱՆԴՆԴԱՅԻՆ. βύθιος, ἅβυσσος. profundus, fundo carens. Սեպհական անդնդոց. խորին յոյժ. անյատակ. համատարած, եւ գաղտնի. եւ դժոխային. տէրին վէ տիպսիզ.
further.
ԱՆԴ ԱՆՃԱՌՔ, ռից. Կրկին բառ է, թէեւ կից գրեսցի. cf. ԱՆԴ, ա. Որ ինչ անդ ի հին օրէնս անճառք կամ գաղտնիք խորհրդաւորք կային.
cf. Աներեւակ.
Աներեւակի նետիւք խոցոտեալ։ Որոգայթն գաղտնի, եւ հնարադիրն աներեւակի. (Նար. ԻԳ. ԷԵ։)