lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.
Ի փայլատակմանէ աստուածութեանն սարսափեալ՝ թեւասքողեալ ծածկէին զերեսս իւրեանց։ Պսակ յոգնանկար յարփից եօթանց փայլատակման. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։ Նար. կուս.։)
Լուսաւորութիւն հաւատոց քոց ի մէջ հրեշտակաց փայլատակմունս արձակէր. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
Տէր, ես ոչ երկնչիմ ի քէն, առաքեա՛ յիս զփայլատակումն քո, եւ կամ այլ ինչ վիշտս եւ տանջանս. (կամ առաքեա՛ յիս տէր փայլատակումն, կամ դեւ, կամ այլ ինչ ցասումն). (Վրք. հց. ՟Դ։)
to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.
Փայլեաց մարմնով զլոյս աստուածութեանն։ Զլոյս գիտութեան քո փայլեսցէ՛. (Շար.։)
Ուր արեգակն քո փայլեաց զիմանալի լոյսն. (Վրդն. սղ.։)
shining;
cf. Փայլածու.
Ի ներքոյ փայլողի, արուսեկի, լուսնի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 75։)
resplendence.
Մի շիջցին առ ի մէնջ լուսոյդ շնորհաց փայլմունք։ Տօնս տարեկանս փրկչին փայլման կատարեն։ Ներբողեալ ես մաքուրդ փայլումն. (՟Լ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)
wooden roofed;
wooden roof.
Որոյ յարկք են փայտեայ, կամ ձեղունն փայտակերտ. փատէ՝ տախտըկէ ծածքով.
weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.
ՓԱՆԱՔԻ σμικρός pusillus, exilis (լծ. եւ լտ. վանուս, վանիտուս. եւ թ. ֆանի ). որ եւ ՓԱՆԱՔ. Չնչին. նուաստ. անարգ. աղքատ. տկար. տրուպ. գձուձ. սինլքոր. դուզնաքեայ. յետին. փոքր.
Փանաքի այրն։ Ծառայն փանաքի ապտակեաց։ Հարկ արքունի ի յոլովից փանաքեաց եւ փարթամաց ի միոյ մեծութեան պատիւ հաւաքի։ Ի յոմանց ազգաց փանաքին մտախոյզ ախտարակայ խտրադիմայ հմայից. (ՃՃ.։ Սկեւռ. լմբ.։ Նար. մծբ.։)
cf. Փապարիմ.
Հանդերձք քո ոչ մաշեցան ի քէն, եւ ոտք քո ոչ փապարեցին՝ զայն ամս քառասուն. (Օր. ՟Ը. 4։)
cf. Մեղեդի;
thin skin, pellicle, cuticle, film, husk;
secundine.
Փառ Լոյս զուարթ։ Փառ, Երկրպագելով եւ մեք ճշմարտի սուրբ հոգւոյն՝ գոչեսցուք, Աստուած փառըք քեզ. Լոյս զուարթ, եւ այլն։ Հասարակաց փառ. Մարգարէութեանց մայր եղեւ բեթղահէմ. . . եւ հովիւքն փառօք փառաւորէին. եւ այլն։ Փառեր մարտիրոսաց. Վասն սրբոց քոց մարտիրոսաց հաշտեա՛ց տէր եւ այլն։
praising with another;
glorified together.
Մտանել եւ սրբոց հրեշտակաց, եւ լինել պաշտօնակից մեզ, եւ փառաբանակից քումդ բարերարութեան։ Փառաբանակից ինէր նոցա, եւ օրհնաբան Աստուծոյ։ Հրեշտակք Աստուծոյ՝ մխիթարիչք եւ փառաբանակիցք են ինձ։ (Պտրգ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. ՟Ժ՟Դ։)
praising, glorifying.
Փառաբանիչք նորա մեծութեանն։ Որ փառաբանիչք են մեծութեան նորա։ Զամենեսեան առնելով քեզ փառաբանիչս։ Փառաբանչօքն (դասուք) անմահից։ Հրափայլ եւ երագընթացն փառաբանչօք։ Փառաբանիչք Աստուծոյ։ Պտղտտանօք երկնաւորաց՝ փառաբանիչ քոց հրեշտակաց. (Յճխ.։ Ագաթ.։ Խոսր.։ Նար.։ Շար.։ Ժմ.։)
adorned with glory, glorious.
Ստեղծեր (զմարդն) կենդանի փառազարդ եւ լուսազարդ երեսք, կամ պատկեր։ Զփառազարդ քո տիպ տիրական։ Զայսքան փառազարդ շնորհաց զընդունակն. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. եւ ՟Ե։ Երզն. լս.։ Նար. կուս.։)
equally glorious, having the same glory as another, sharing another's glory.
Նախայաւիտեան որդին՝ փառակից հօր եւ սուրբ հոգւոյն։ Հոգիդ ճշմարիտ՝ փառակից հօր եւ որդւոյ։ Որ բանիւ բանդ հօր գոյացուցեր զիմանալիսդ՝ ի պաշտօն փառաց քոց, եւ էակից փառակցացդ. (Շար.։)
laud, exaltation, glorification.
Ինձ պահպանութիւն, քո փառատրութիւն։ Քո պաշտօն, եւ իմ գոհութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
Ես փրկեցից զքեզ, եւ դու փառաւոր արասցես զիս։ Պատարագ օրհնութեան փառաւոր արասցէ զիս։ Փառաւոր առնէին զԱստուած։ Որդի փառաւոր առնէ զԱստուած։ Հա՛յր փառաւորեա՛ զորդի քո. եկն բարբառ յերկնից. ե՛ւ փառաւոր արարի, ե՛ւ դարձեալ փառաւոր արարից։ Զերկիւղածս տեառն փառաւոր առնէ։ Վասն տեառն Աստուծոյ քո՝ սրբոյն իսրայէլի, զի փառաւոր արար զքեզ. եւ այլն։
with much honour, gloriously, magnificently, pompously.
ա. ἑνδόξως, ἑπιδόξως gloriose, honorifice. Փառաւոր օրինակաւ, շքով, փառօք. հանդիսապէս. եւ Հանդիսական.
Եւ մեք փառաւորապէս օրհնեսցուք զանուն քո ինքնակալ թագաւոր. (Յհ. կթ.։)
cf. Փառաւորեցուցանեմ.
Եւ ոչ զոհիւք քովք փառաւորեցեր զիս։ Աջ քո տէր փառաւորեալ է զօրութեամբ։ Փառաւորեցայց ի փարաւոն։ Շինեցէ՛ք զտունդ, եւ հաճեցայց գովաւ, եւ փառաւորեցայց, ասէ տէր.եւ այլն։
Զի՞նչ անուն է քեզ, զի յորժամ եկեսցէ բանն քո, փառաւորեսցուք զձեզ։ Թորի՞ց զպարտութիւն իմ, զոր փառաւորեաց զիս աստուած։ Փառաւորեցեր զորդիսն քո քան զիս։ Միթէ փառաւորե՞լ ինչ զհայր քո առաջի, քո՝ առաքեաց առ քեզ Դաւիթ մխիթարիչս։ Փառաւորեաց զմաւաբէ (իբր պատուով ընկալաւ)։ Յաչս հզօրաց փառաւորեցայց (այսինքն սքանչելի եղէց)։ Ոչ գիտէր Մովսէս, եթէ փառաւորեալ իցէ տեսիլ գունոյ երեսաց նորա (այսինքն փայլեալ)։ Քա՛ջ լերուք ի վերայ օրինացն, զի ի նմին փառաւորեսջիք (յաստուծոյ եւ ի մարդկանէ). եւ այլն։ Ո՞չ որումն բժշկեցաւն ի լեգէոնեն՝ ասացի, թէ փառաւորէ՛ (րեա՛) զաստուած. (Ոսկ. ես.։)
glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.
Ետու ի Սիոն զփրկութիւն Իսրայէլի ի փառաւորութիւն։ Զփառաւորութիւնս իմ, զոր ածի ի վերայ քո։ Ամենայն փառաւորութիւն մեր կործանեցաւ։ Ո՞յր ի ձէնջ տեսեալ իցէ զտունս զայս ի փառաւորութեան իւրում զառաջինն։ Զհրէիցն թշուառութիւն՝ իւրեանց փառաւորութիւն համարէին։ Ամենայն ժողովուրդն ուրախ լինէր ի վերայ ամենայն փառաւորութեանցն՝ որ գործէին ի նմանէ.եւ այլն։
Ցնծայր հոգւով ընդ փառաւորութիւնսն Աստուծոյ։ Ի ձեռն բարեաց քոց՝ անուանն Աստուծոյ լինիցի ոք փառաւորութեան պատճառ. (Վրք. ոսկ.։ Շ. ընդհանր.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Տեսջիք զփառսն տեառն։ Փառք տեառն երեւեցան ամպով։ Բազմութեամբ փառաց քոց մանրեցեր զհակառակորդս։ Ծագեսցէ Աստուած խորհրդովք՝ փառօք իւրովք յերկիր։ Լի է ամենայն երկիր փառօք նորա։ Փառք Աստուծոյ ծածկեն զբան։ Փառք թագաւորի պատուեն զհրամանս։ Ի հօր մերոյ ընչից արար իւր զայն ամենայն փառս։ Պատմեցէ՛ք հօր իմոյ զամենայն զփառս իմ։ Ետու քեզ զմեծութիւն եւ զփառս։ Պատմուճան սուրբ Ահարոնի ի պատիւ եւ ի փառս։ Հանդերձ կամ աթոռ փառաց։ Զփառս իմաստունք ժառանգեսցեն, իսկ անմիտք բարձրացուցին զանարգանս։ ՓԱռք են առն խոտորիլ ի հայհոյութեանց.եւ այլն։
ՓԱՌՕՔ. իբր մ. ἑνδόξως gloriose, honorifice. Փառաւորապէս. փառաւորութեամբ. փառքով պատուով, առօք փառօք.
groundless, causeless, deceitful.
Քարոզէին նոցա քուրմք փաստապատիր բանիւք. (Կաղանկտ.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Փարատեա՛ ի քէն զթերեհաւատութիւն քո։ Որ ջանայ զմեղաւորն դարձուցանել, զբազմութիւն մեղաց իւրոց փարատէ։ Քո՛ է փարատել ի մէնջ զքնոյ ծանրութիւն.. . Զամենայն մրրիկ մեղացն փարատեսցես ի սրտից. (Մանդ. ՟Ա. ՟Գ։ Խոսր.։)
sheep.
զի՞նչ օդին է, եւ կամ զի՞նչ այծին։ Ի հանդերձէ քումմէ ճանաչէ զքեզ, եթէ դու օդի ես. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)
Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Օթագայանամ.
Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)
Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)
Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
lodging or sleeping place, inn, hotel, hostelry.
Որ թագաւորական օթանոցին էր ներքինապետ։ Ոչ ոք տուն, կամ օթանոցս մեզ պատրաստեաց։ Սկսան ամենեքին մտանել ի քուն յանցնիւր օթանոցն. (Սոկր.։ Խոր. ՟Բ. 89 կամ 92։ Արծր. ՟Դ. 2։)
cf. Օթագայանամ.
Ոչ զմի օր կամ զմի ժամ, այլ զգիշերս ընդ տիւս միաբանեալ՝ օթեգանաս արտաքոյ. (Իսիւք.։)
aid, succour, assistance, support, protection.
Եւ ոչարտաքուստ ուստեք այսոցիկ ի ներքս ածել խորհեցան օժանդակութիւնս իմաստից։ Գարնանային ուխքն գետացեալ՝ գան յուժընդակութիւն գետոյն մեծի՝ որ կոչի տիգրիս. (Խոր. ՟Ա. 1. եւ Խոր. առ արծր.։)
anointed together.
Վասն սիրելի որդւոյդ քրիստոսի քո օծելոյ մի՛ դարձուցաներ զերեսս քո յօծակից անդամոց նորին քրիստոնէիցս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
Ի ներքուստ կուսէ զօծանիլն իւղով։ ոսկին օծեալ զփայտիւն. (Պտմ. ՟Ժ՟Ա։)
Եթէ քահանայապետն օծեալ՝ մեղանչիցէ։ Որ է ինքն յազգէ քահանայիցն յօծելոց սակի։ Առնել ողորմութիւն ընդ օծելոյ նորա ընդ դաւթի։ Յօծեալս իմ մի՛ մեղանչէք։ Օծեալն տեառն։ Փրկել զօծեալս քո։ Այսպէս ասէ տէր աստուած զօծեալն իւր զկիւրոս.եւ այլն։
the being anointed;
unction
Առ հեղիաս առաքելութիւն՝ զօծելութիւն ի քորեբ ազգեաց յէուայ եւ ազայէլի. (Եփր. թագ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Օծութիւն.
Չարն ի ներքոյ՝ դառն ապաժոյժ ղեղւոյ, իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ իբր քաղցր օծմամբ. (Անյ. հց. իմ։)
collar;
— շապկաց, shirt-collar;
զօձիս պատառել, to rend one's garments.
Զի՞ անկեալ կաս՝ զօձինս արկեալ, պատառեալ զգեստ քո. (Եփր. յես.։)
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
Երիվար արքունի է լեզուդ. (եթէ ընդարձակերասանակ թողուցուս օցտել) (յն. բերիլ), եւ խայտեալ, սատանայի եւ դիւաց հեծանելիք լինիցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
ring, slide;
curl, ringlet;
— շղթայի, link;
— ճարմանդի, button-hole.
Արկանէ օղ ոսկի ի պարանոց նորա։ Եթէ դարձուսցես զպարանոց քո իբրեւ զօղ երկաթի (որ եւ անուր)։ Որպէս զչարս օղից չարամանեալ ընդ միմեանս. (Վրդն. պտմ.։ Վրք. հց. ՟Ե։ Երզն. քեր.։)
soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.
Բազում այլոց իրաց գոյ ի նմա առատութիւն մեծութեան օճառի։ Բազում նժոյքս արքունի օճառօք տայր նմա։ Խառնուածք եւ օճառքզանազանք փոշիատեսակ խնկոցն. (Փիլ. իմաստն.։ Յհ. կթ.։ Անան. եկեղ։)
would to God ! Please God ! God grant it !
Կամ զմարմինս իմ օշ օշ կոտորեսցես։ զամենայն անդամս քո օշ օշ արարից։ Ետ կոտորել կացնով օշ օշ զմարմին որդոյն իւրոյ. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
stranger;
foreign;
remote, distant;
other;
extraordinary, strange;
vainly, in vain, unjustly, wrongfully.
Աստուածք օտարք։ Զհետ աստուածոց օտարաց։ Բուռն հարին զաստուածոց օտարաց։ ՔՕտարք կերիցեն։ Թողցեն օտարաց։ Յազգաց օտարաց։ Յորդւո՞ց իւրեանց՝ թէ յօտարաց։ Խունկ օտար։ Հուր օտար։ Կարաս ծակ է տուն օտար։ Օտար համարեալ ի քումմէ զօրութենէ։ Որպէս թէ օտար ինչ իրք ձեզ դիպցին։ Յօտարքն լերինս կարճէր ի կենաց.եւ այլն։
Այր օտար ես դու, եւ խախտեցար ի տեղւոջէ քումմէ։ Արտաքոյ ոչ աչանէր օտար, զի դուռն իմ բա՛ց էր ամենայն եկելոց։ Օտար էի, եւ ժողովեցիք զիս։ Ի գերեզման օտարաց։ Զոր եթէ առնիցես առ եղբարս, զգոյն եւ առ օտարս.եւ այլն։
born of a. stranger;
foreign, stranger.
Յամենայն օտարածնէ, որ ոչ իցէ ի զաւակէ քումմէ։ Ոչ եկն օտարածին ի վերայ նոցա։ Եկեսցեն օտարածինք՝ հովիւք խաչանց քոց։ Ամենայն որդի օտարածին անթլփատ.եւ այլն։
foreign yoke.
Աշխարհակալութիւն կամ տէրութիւն օտար. իշխանութիւն արտաքոյ ուրումն.
of a different language;
disagreeing, dissenting;
— ուսմունք, strange doctrines.
Օտարաձայն այլամիտ խորհուրդս ունել նմա ընդ օրէնս արքունի։ Յուսմունս պէսպէս եւ յօտարաձայնս դանդաչէք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 16։ Եբր. ՟Ժ՟Գ. 9։ Օտարաձայն բանից. զի՞նչ օտարաձայն ինչ է՝ զոր մեք պատմեմք։ Յաշխարհս հեռաւորս եւ օտարաձայնս առաքէի զքեզ։ Եւ ոչ այլ ումեք օտարաձայնից. Կոչ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Բ։ Կանոն.։ Գէ. ես.։ Ոսկիփոր.։)
exotic, foreign;
օտարաշխարհիկ երթանալ, to become a pilgrim.
թէեւ ինձ ոչ հաւատս իբր օտարաշխարհացւոյ, հա՛րց զգաւառականդ քո. (Եղիշ. յար.։)
cf. Օտարաշխարհացի.
թէեւ ինձ ոչ հաւատս իբր օտարաշխարհացւոյ, հա՛րց զգաւառականդ քո. (Եղիշ. յար.։)
strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.
Մի տար օտարոտից (տւոց) զբնակութիւն սիրելեաց քոց. (Մամիկ.։)
Ամենայն օտարոտին ի բնութենէ յն. արտաքոյ բնութեան՝) ցաւաբեր է. (Պղատ. տիմ.։)
from another part, elsewhere, from any other place.
Յօտար տեղւոջէ կամ ի վիճակէ. արտաքուստ. այլուստ.
living from hand to mouth.
Որ զաւուր պարէնսհազիւ գտանէ. որ եւ յն. ոճով ասի Անկեաց. ἅβιος. աւուրչիքով ապրօղ.
cf. Որեար;
*days.
ՕՐԵՐ կամ ԱՒՐԵՐ. Փոխանակ գրելոյ Արեր, եւ Որեար։ Ըստ առաջնոյն է բառ յն. առա՛, ἅρα . անէծք. թշնամանք. նախատինք. թուքումուր.
skilled in the law;
legist, jurisconsult, lawyer, civilian;
doctor in Law;
— առնել, to initiate in the laws, to indoctrinate in jurisprudence.
Օրէնսգէտ առնես զմեղաւորս ի ճանապարհի։ Օրէնսգէտ արա՛ զիս տէր ի ճանապարհիքում։ Դու օրէնսգէտ արարեր զիս.եւ այլն։
cf. Օրինագրեմ.
Առ սմին օրէնսդրէ հրամայելով։ Արտաքոյ քաղաքի կամեցաւ օրէնըսդրել։ Որ դէմյանդիման օրէնսդրեցան։ Օրէնսդրիլ ի նմանէ. (Փիլ.։)
dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.
to establish, to give laws;
to ordain, to decree, to enact, to emanate, to prescribe.
Զարտաքոյ բնութեանսմեզ զիա՞րդ օրինադրէր։ Օրինադրէ ոչ կեալ յայրարատ ի բնակութիւս արքայի։ Զօրինադրեալ ժամս գիշերոյն կարծէին երկայնագոյն քան զայլօրինադրեն։ (Խոր. ՟Բ. 21։ Փարպ.։ Խոսր.։)
to copy, to transcribe;
to figure, to trace, to delineate, to represent, to show;
to give or present as example or model.
Օրինակեալ զհամբերութիւն փրկչին յանձինս իւրեանց՜ Օրինակեցեր ի քեզ զվարս երանելոյ հօր քո ներսեսի. (Ագաթ.։ Փարպ.։)
Մանաւանդ՝ նախանկարել. նշանակել. երեւեցուցանել զօրինակ ինչ. յայտ առնել տպաւորաբար. նմանեցուցանել. յօրինակ բերել. Զմշտնջենաւոր քահանայութիւնդ քո օրինակեաց։ Ոմն օրինակէր զիջանել նորա որպէս զանձրեւ։ Ձմեռն զդժնեայ վդառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Որ ի կեանս վերադարձի բնութեանս դարձմամբ յորդանանու օրինակեցեր ... Ձողաբարձնպատակ օրինակեալ քառաթեւ սուրբ խաչին. եփր։ (Զքր. կթ.։ շար։)