Definitions containing the research միտք : 507 results

Յառաջամիտ

adj.

generous, liberal;
voluntary;
— լինել, to offer, to give freely or spontaneously;
to be full of good-will, ardour or eagerness.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոք յօժարիցէ մտօք լնուլ զձեռս իւր այսօր տեառն. եւ յառաջամիտք եղեն իշխանք տոհմիցն։ Եւ զուարճացաւ ժողովուրդն յաղագս յառաջամիտ լինելոյն (իշխանաց). վասն զի լի սրտիւ եղեն յառաջամիտք տեառն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 6. 9։)


Յատակ, աց

s.

bottom;
pavement;
floor;
ground, earth;
the buttocks;
— հայրենի or հայրենեաց, native land or country, birth-place, home;
— գետոց, canal, bed of a river;
— աղիւսակերտ, brick pavement;
— սալայատակ, stone pavement;
— նաւու, keel of a ship;
առ —աւ կործանել, քանդել մինչեւ ց— or —ս, to raze to the ground, to level or lay even with the ground, to demolish, to raze or pull down;
to sap, to undermine;
լի լինել գետոյն յամ —ս իւր, to be swelled very high, to rise, to swell beyond, to overflow.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ յատակ իսկ չարեացն հասանիցեմք, սակայն ստգտանեն միտք զգործսն յոռութեանց. (Ոսկ. եբր.։)


Յաւէտախաղաց

cf. Մշտախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտախաղաց հուր, եւ միտք։ Յաւէտախաղաց գետք, կամ փառք վերինն Երուսաղէմի. (Նիւս. կազմ.։ Փոտ. առ Զքր. կթ.։ Դիոն. թղթ.։)


Յափրանք

s.

cf. Յափրութիւն.

· Calfa


Յեղյեղում, ղի

va.

cf. Յեղյեղեմ.

· Calfa


Յեռեմ, եցի

va.

cf. Յեռում.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ միտքն յերկնաւորն յեռի, եւ ի նոյնն զուարճանայ. (Լմբ. առակ.։)


Մաքրումն, ման

s.

cleaning, cleansing;
scouring.

· Calfa


Մելան, ի, աւ

s.

ink.

· Calfa


Մեկնեմ, եցի

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

· Calfa


Մեղկախորհուրդ

adj.

craven-hearted or faint-hearted, poor-spirited, fickle-minded.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւամիտք եւ մեղկախորհուրդք են կանայք. (Ոսկ. ես.։)


Մեղսախորհուրդ

adj.

evil-minded, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր խորհուրդ եւ միտք յածին ի մեղս. չարախոհ.


Մեղսամակարդ

adj.

hardened in sin, in iniquity.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղսամակարդ միտք. (Ի գիրս խոսր.։ եւ Բենիկ.։)


Մշտաշարժ

adj.

perpetually in motion.

· Calfa

NBHL (1)

ἁεικινήτος sempiternum motum habens, perpetuo motus vel mobilis. Միշտ շարժուն, կամ շարժեալ։ Զաստուծոյ ասի՝ որպէս անշարժ շարժօղ, կամ ինքնաշարժ, միտք բոլորովին՝ ամենայնիւ ներգործական.


Մշտապաշտօն

adj.

instant in prayer, constant in worship, fervent, devout, pious;
assiduous.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միշտ պարապի պաշտամանն աստուծոյ եւ աղօթից. որպիսի էին ակումիտք, կամ վանականք անհանգստից վանաց.


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորական միտք, կամ կարծիք։ Խոտորնակս ինչ եւ մոլորական. (Եւագր. ՟Ե։ Նիւս. կուս.։)


Մոլորութիւն, ութեան

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք անմիտք զվարս դորա մոլորութիւն համարէաք։ Զիմաստութեան խորհուրդսն իբրեւ մոլորութիւն համարէին։ Իբրեւ զմարգարէ յիմարեալ, իբրեւ զայր մի այսակիր, ի բազմութենէ անիրաւութեանց քոց յաճախեաց մոլորութիւն։ Մոլորութիւն ի տան աստուծոյ տնկեցին։ Մոլիս պօ՛ղէ. բազում դպրութիւնք զքեզ ի մոլորութիւն դարձուցանեն. եւ այլն։


Մոռացկոտ, աց

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդիկ հանապազ յամենայն տկարք են, եւ պակասամիտք, եւ մոռացկոտք. (Ղեւոնդ.։)


Մաշուած, ոյ

cf. Մաշումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ մաշեսցի միտքն, վերստին դարձել զմաշուածն յերակքն հանէ. (Պղատ. տիմ.։)


Մատանեհար

s.

seal-ring or signet-ring.

· Calfa

NBHL (1)

Տիպ եւ կնիք ի մատանահարէ ի մոմն ձեւանայ։ Տղայի միտքն որպէս կակուղ մոմ է, զբարի խրատն եւ զիմաստութեան ուսումն դի՛ր ի վերայ մատնէհար. (Երզն. խրատ.։)


Համիմաստ

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԻՄԱՍՏ ՀԱՄԻՄԱՑ. ὀμόφρονος consentiens. Ոյր իմացուած՝ միտք եւ խորհուրդ միաբան է ըստ այլում. համամիտ. համախորհուրդ. մէկ մտքի՝ մէկ խելքի տէր.


Համիմաց

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԻՄԱՍՏ ՀԱՄԻՄԱՑ. ὀμόφρονος consentiens. Ոյր իմացուած՝ միտք եւ խորհուրդ միաբան է ըստ այլում. համամիտ. համախորհուրդ. մէկ մտքի՝ մէկ խելքի տէր.


Հայթայթեմ, եցի

vn. va. to invent, to find the means or a way to do any thing, to contrive, to devise;
to provide, to provision, to procure;
to solace, to assuage;
to pretend.

· Calfa


Հայր, հօր, հարց

s.

father;
papa, pa;
dad;
father, chief;
founder;
author, inventor;
— մեր, the Lord's prayer;
— երկնաւոր, գթութեան, heavenly Father, God of mercy;
հարք եկեղեցւոյ, the fathers of the church;
հարք միանձունք, old anchorites;
հարք մեր, our fathers, forefathers, ancestors;
— աշխարհի, Adam;
յարգոյ —, Reverend Father;
բարեյիշատակ —ն իսահակ, Father Isaac of blessed memory;
— սուրբ, holy father;
— խոստովանութեան, confessor;
հոգեւոր —, spiritual father;
— հայրենեաց, ժողովրդեան, աղքատաց, father of his country, of the people, of the poor;
քերթողաց —, father of Armenian literature, Moses of Khoren;
— պատմագրաց, father of history, Herodotus;
— եւ մայր, father and mother, parents;
որդի ի հօրէ, from father to son;
— իբրեւ զ—, like a fatherly, paternal;
ազնիւ, բարեգութ —, good, tender father;
— սիրտ, գութ, սէր հօր, the heart, tenderness, love of a father, paternal, fatherly affection;
սիրել, պատուել զ—, զօրավիգն լինել հօրին, to love, honour and succour one's father;
յաւելուլ առ հարս, to go the way of all flesh, to go to kingdom come, to die;
ննջեաց ընդ հարս իւր, he slept with his fathers;
— որդւովք բերկրեալ, a father happy in his children;
— մարդպետ, kislar-agasi, master of eunuchs.

· Calfa

NBHL (1)

πατήρ pater. Այր կամ արու ծնօղ զաւակի, իրական եւ նմանական. առնչակից որդւոյ։ Եւ նախ յաստուած որպէս ծնօղ էական եւ աստուածային՝ առաջին անձն յերրորդութեան, որոյ ծնունդ է բանն աստուած համագոյ. որպէս միտք մեր ծնանի ի մեզ զբան. իսկ լայնաբար եւ շնորհօք հայր մեր ասի՝ աստուած, որպէս հաստիչ եւ խնամօղ եւ այլն. հար.


Հանդիպող

cf. Դիպող;
— միտք, ingenious, witty, subtle.

· Calfa


Հանճարական, ի, աց

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջամիտք, արդարք, հանճարականք, աստուածապաշտք։ Աւանդել հանճարականսն. (Փիլ. լին.։)


Խրտչիմ, եայ

vn.

to be scared, to take umbrage, to shy, to start aside, to take fright, to be restive.

· Calfa

NBHL (1)

Հողմն յետուստ վարէր, եւ ոչ խրտչէին յահագին խորոցն։ Խրտչէին միտք իմացողաց զզիարդն իմանալոյ. (Վրդն. ել. եւ Վրդն. ծն.։)


Խօթամիտ

adj.

silly, simple;
stupid foolish.

· Calfa

NBHL (3)

որ եւ ԽՕԹԱՍԻՐՏ. Հիւանդամիտ. տկարամիտ. ծանծաղամիտ. Դանդաղ. տարտամ. հեղգասիրտ. եւ Անառողջ մտօք. միտքը բանձր, ծոյլ եւ չարամիտ.

Խօթամիտք եղերուք լսելեօք. (Եփր. ՟Ե. 11։)

Այնագ խնդութիւն ողջախորհուրդ մտաց լուահայեցայց, եւ սուգ եւ տրտմութիւն խօթամտացն եւ խարդախաց. (Փարպ.։ Խօթամիտքն եւ հակառակասէրքն. Նանայ.։)


Խօսողութիւն, ութեան

s.

faculty of speech.

· Calfa

NBHL (1)

Սոյն միտք պաշտին ի հրեշտակս, եւ ի դեւս, եւ ի մարդիկ, որ ոնին խօսողութիւն. (ՃՃ.։)


Ծածկամիտ

adj.

close, dissembling, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր ծածուկ են միտք, կամ խորհուրդքն. թաքուն.


Ծանծաղամիտ

adj.

shallow-brained, giddy-brained or giddy-headed, silly.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ի նոցանէ ծանծաղամիտք. (յն. ըստ իմաստից եւեթ) (՟Գ. Մակ. ՟Բ. 15։)


Ծանրամիտ

adj.

stupid;
peevish, obstinate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իմացան ասէ ի դէմս ինքեանց ասել զառակն, զի այնպիսի իմն ծանրամիտք էին. (Նանայ.։)


Ծառայամիտ

adj.

servile, low, mean, ignoble.

· Calfa

NBHL (1)

Անազատ երեւին, եթէ ծառայամիտք են. (Ոսկ. ղկ.) յն. եթէ ծառա՛յ հոգի ունիցին։


Լոկ, ոյ, ով

adj. adv.

sole, alone, only, simple;
empty, desert;
deprived of;
— օր, work-day;
— մնալ ի մարդկանէ, to be, or to remain unpeopled;
— եւ մերկ ի սփոփութենէ, disconsolate, very sad;
— or — ի լոկոյ, only, simply;
բանիւ լոկով, with the word alone.

· Calfa

NBHL (1)

Զի միանգամ զպիղծն փոխանակ անպիտան ասելոյ կրէին. եւ ամենեւին միտք այս են, թէ չիք աստ հաց լոկ. (Կիւրղ. թագ.։)


Լոր, ոյ

s. ornith. quail;
ձագ —, young -.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք ստոց պարարտ են իբրեւ զլոր. եւ անմիտք կլանեն զնա. (Լաստ. Ժ։ եւս եւ Գաղիան։ եւ Բժշկրն։)


Լուսապայծառ

adj.

brilliant, bright, luminous, resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում մեկնին միտք բանիցն լուսապայծառ վերլուծութեամբ. (Երզն. մտթ.։)


Լուսաւոր, աց

adj. s. fig.

clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւոր պսակք, կամ ականք. կամ պայծառութիւն, վառումն. կամ զգեստ, ճանապարհ, վարդպետութիւն, արդարութիւն, պատուիրան, վարք, միտք, խորհուրդ, բան. (Յճխ.։ Զենոբ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ նար։ Մագ. եւ այլն։)


Լուսաւորամիտ

adj. s. enlightened-mind;
intelligent.

· Calfa

NBHL (1)

Թարգմանի լուսաւորամիտք. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 41։)


Խոշտանգեմ, եցի

va.

to pain, to torment, to torture;
to thrash, to beat.

· Calfa

NBHL (1)

Յողբալն (զմերս՝) խոշտանգին եւ յանդիմանին միտքն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)


Խոպանանամ, ացայ

vn.

to become desert, uncultivated;
to lie waste or fallow;
to spoil, to deteriorate, to go to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Խոպանացեալ միտք, կամ սիրտ։ Խոպանացելոցս ի բարեծնութենէ. (Յճխ. ՟Զ։ Նար. ՟Հ՟Գ։ Խոսր.։)


Խոպանացուցանեմ, ուցի

va.

to let lie fallow, to leave uncultivated;
to lay waste, to spoil, to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ի բարի ուսմանէ անխրատ է միտքն, խոպանի. եւ որպէս խոպան երկիր փուշս եւ անպիտան բերս բուսացանէ. (Երզն. խրատ.։)


Խոպանեմ, եցի

va.

cf. Խոպանացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ի բարի ուսմանէ անխրատ է միտքն, խոպանի. եւ որպէս խոպան երկիր փուշս եւ անպիտան բերս բուսացանէ. (Երզն. խրատ.։)


Խորհուրդ, հրդեան, հրդոց

s.

thought;
design, intention, resolution;
imagination, fancy, inspiration;
sentiment, disposition;
idea, fantasy, revery;
advice, counsel;
deliberation, consultation;
secret;
mystery;
symbol;
sacrament;
designedly, intentionally, on purpose, purposely;
փրկական —, the Holy Sacrament;
տուն, տաճար խորհդոյ, council-hall;
խորհրդեան դպիր, secretary;
— չար, pernicious advice;
— առնել՝ ի մէջ առնուլ՝ ունել, to consult, to determine, to decide on, to resolve on;
to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with;
— տալ, to counsel, to give advice, to advise;
— հարցանել, to ask advice, to consult, to take counsel;
ի մի — միաբանել, to think together, to deliberate unanimously;
շրջել ի խոհրդոց, to change or alter one's mind;
շրջել զոք ի խորհրդոց, to dissuade from, to advise against;
— ի մտի եդի գիտել, I had conceived the idea of knowing;
— արարի ընդ միտս իմ, I deliberated with myself;
— կալաւ, he conceived the idea to;
զյանդուգն զայն խորհեցաւ —, he formed the hardy design to;
մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր, in the midst of these thoughts, while thus deliberating.

· Calfa


Խորհրդանոց

cf. Խորհրդարան.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ընդունարան խորհրդոյ մտաց. միտք.


Խորհրդարան, աց

s. fig.

house of Parliament, hall of Assembly, chamber of deputies;
place of administration of the sacramants;
offering-place;
mind, intellect.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ընդունարան խորհրդոյ մարդոյն. միտք. սիրտ.


Խոցոտեմ, եցի

va. fig.

to wound severely, to cover with wounds;
to prick the conscience.

· Calfa

NBHL (1)

միտքս ի ներքուստ ստգտանօքն խոցոտէ։ Ուրա՛խ է յոչ խոչոտելն ի խղճէ մտացն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Թեւ, ոց

s. fig.

wing;
arm;
pinion;
flight, rush, dash;
թեւ աղօրեաց, sails of a wind-mill;
sweep, fan;
թեւ զօրաց, wings of an army;
թեւ ձկանց, fins of fish;
թեւ հանդերձից, sleeve of a coat;
թեւ նաւու, rudder, car, or sail of a ship;
թեւք հողմոց, the wings of the wind;
թեւ դրանց, leaf, fold of door;
թեւ տաճարի, towers of the temple;
pyramids;
թեւ գառագղի, portcullis, greatest door of menagery;
թեւք երկրի, the ends of the earth;
թեւս առնուլ, to have wings, feathers;
թեւս ածել, to flutter, to take wing;
to fly away;
թեւ արկանել, cf. Թեւարկեմ;
— ի —, — ի — խառնեալ / յեռեալ, arm in arm;
թեւ տալ ումէք, to give one's arm to;
բանալ, պարզել, հատանել զթեւս, to spread the wings;
հատանել զթեւս, to clip or crop (a birds wings);
to fetter or paralize a person. wing, protection.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւք ... փոքր թեւովն շրջին՝ յոր կոյս եւ միտք ուղղչին կամիցին։ Թողացուցին զխառնելիս (յն. զլծակցութիւնս) թեւոցն. (Յկ. ՟Գ. 4։ Գծ. ՟Ի՟Է. 40։)


Թիւրասիրտ

adj.

perverse, malign, wicked.

· Calfa

NBHL (1)

Թիւրեալ սրտիւ. սիրտը կամ միտքը ծուռ.


Թողանամ, ացայ

vn.

to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.

· Calfa

NBHL (1)

Յողդողդելով մրցին միտքն, եւ ոչ թողանան ի վեր հայել. (Նեղոս.։)


Թուլամիտ

adj.

weak of mind, spiritless, effeminate, pusillanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Անշուք եւ թուլամիտք, որք ոչ ծանեան զճշմարիտ բարին. (Համամ առակ.։)


Կարծեմ, եցի

va.

to believe, to think, to imagine, to judge, to reckon, to estimate, to repute, to hold as such;
to presume, to conjecture;
to suspect, to have a suspicion of;
— յանձն իւր, to believe or think oneself, to look upon oneself as, to think that one is;
կարծէ թէ, he believes that.

· Calfa

NBHL (1)

δοκέω, δοκεῖ, οἵομαι, οἷμαι, ὐπολαμβάνω, ὐπονοέω եւ այլն. Հ puto, existimo, censeo, conjicio եւ այլն. ամարել. վարկանել. դատել. թուիլ ինքեան. եւ Ակնունել. կրահել, միտքը դնել, սեպել, յուսալ.