Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Բազմիմաստ

See full entry →

adj.

very wise, learned.

NBHL (1)

Փառաւոր եւ երեւելի լինէր յաչս անհաւատիցն իւրով բազմիմաստ գիտութեամբ. (Արծր. վէրջ։)


Բազմորակ

See full entry →

adj.

having many qualities or accidents;
of many colours.

NBHL (1)

Շինեցեր զտուն քո զեկեղեցի ի բազմորակ նիւթոց ի միասին հաւաքելոց. (Սկեւռ. աղ.։ Զբազմորակ փետուրս բերէ. Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Բազմորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a person having many children.

NBHL (1)

(Աբրահամ) զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Է։)


Բազմոց, աց

See full entry →

s.

altar or resting-place;
chair, seat;
mattress;
couch, sofa.

NBHL (1)

ԲԱԶՄՈՑ. Գահաւորակ բեմին, բարձր տեղի սուրբ սեղանոյ։


Բազուկ, զկաց

See full entry →

s. bot.

arm, forearm;
power;
branch, bough;
beet, strawberry-spinach;
— առ — մարտնչել, կարկառել, to come to blows, to fight;
— առ — գնալ, to hold by the hand, to give each other the hand, to go arm in arm, together.

NBHL (1)

Միջակտուր յայնպիսի ահաւոր բազկէ լեալ. (Խոր. Բ. 67։)


Բազում, զմի, զմաց

See full entry →

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

NBHL (1)

Որ ի փոքուն հաւատարիմ է, եւ ի բազմին հաւատարիմ է։ Որ զբազումն առ, ոչ առաւելաւ. եւ որ սակաւն, ոչ նուազեցաւ։ Ի վերայ բազմաց կացուցից զքեզ. եւ այլն։


Բաժամիտ

See full entry →

adj.

distrustful.

NBHL (1)

որ եւ ԲԱԳԱՄԻՏ. Երկմիտ. փոփոխամիտ. երկու մտքի վըրայ, թէրէհաւատ.


Բաժանարար, աց

See full entry →

s.

distributer;
divisor.

NBHL (1)

Զոր տէրն եկն արկանել յերկիր զբաժանարարն՝ որոշել զհաւատացեալս յանհաւատից. (Վրդն. սղ.։)


Բաժանեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide, to separate;
to share, to distribute;
to cut, to decompound, to disjoin, to uncouple, to disunite, to split, to cleave, to scatter, to behead, to make an incision;
— վիճակաւ, to allot.

NBHL (1)

Եթէ հաւատասջիք, եւ ոչ բաժանեսջիք՝ ի միտս ձեր. այսինքն երկմտեսջիք. (Մծբ. ՟Ա։)


Բաժին, ժնից

See full entry →

s.

part, share, portion, quota, proportion, distribution, equality, parcel, piece;
dose;
lot;
— հարկաց, assessment.

NBHL (2)

Մասն արանցդ՝ որ եկին ընդ իս. նոքա առցեն զբաժին իւրեանց։ Բաժին եւ ժառանգութիւն ի տան հօր մերոյ։ Բաժին քո ընդ նոսա մի՛ լիցի, զի ես եմ բաժին քո եւ ժառանգութիւն։ Բաժին իմ ես դու տէր։ Եւ այս են բաժինք, զոր բաժանեաց Մովսէս որդւոցն Իսրայէլի։ Գնել անդ բաժին ի մէջ ժողովրդեանն։ Սոցա ել բաժին վիճակաւ։ Այս վիճակ բաժնիւ դարապանաց՝ որդւոցն կորխայ։ Մասն բաժնի։ Մասն ի բաժնի։ Բաժինք շնորհաց կամ պաշտամանց։ զԻ՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին։ Այս եղեւ բաժին իմ յամենայն վաստակոց իմոց. եւ այլն։

Ո՛չ վասն աւուրն միայն է նոցա բաժին երկմտութեան. թէպէտեւ բաժին պահոց էին, սակայն միաբանութիւն հաւատոցն հաստատուն էր։ (Եւս. ՟Է. 25։)


Բաղադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to conjoin;
to ally;
to mingle, to mix;
to compound.

NBHL (1)

Աստուստ եւ անուն հաւաքաբանութեան գտաւ, որ նշանակէ բաղհաւաքումն. քանզի բաղ՝ յորոց վերայ առադրի, բազմութիւն նշանակէ, որպէս մարտակից. (Անյաղթ վերլծ. ՟Թ։)


Բաղափուշտ

See full entry →

s.

bladder.

NBHL (1)

κύστις vesica որ գրի եւ Փաղաբուշտ, Բաղաբուշտ, Փալափուշտ, Փամբուշտ. Աման մաշկեայ, յոր հաւաքի մէզ կենդանւոյն. խալափուշտ.


Բաղդատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համեմատեմ.


Բաղդատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Համեմատութիւն.

NBHL (1)

Համազուգել հաւասարապէս բաղդատութեամբ. (Պիտ.։)


Բամ

See full entry →

conj.

that;
ասացի —, I said that.

NBHL (1)

Ի յայնմիկ, զի ասաց բայ՝ նոր, զառաջինն հնացոյց։ Ահաւասիկ դարձաւ ասաց նա, բայ գուցէ մեռանիցի. (Եփր. օրին.։)


Բայ

See full entry →

cf. Բա;
cf. Բամ.

NBHL (1)

Ի յայնմիկ, զի ասաց բայ՝ նոր, զառաջինն հնացոյց։ Ահաւասիկ դարձաւ ասաց նա, բայ գուցէ մեռանիցի. (Եփր. օրին.։)


Բայ, ից

See full entry →

s. gr.

verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

NBHL (1)

Ի յայնմիկ, զի ասաց բայ՝ նոր, զառաջինն հնացոյց։ Ահաւասիկ դարձաւ ասաց նա, բայ գուցէ մեռանիցի. (Եփր. օրին.։)


Բայց

See full entry →

conj.

but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.

NBHL (1)

Բայց արդ մնան հաւատք, յոյս, սէր.եւ այլն։


Բան, ներ, նեար

See full entry →

s.

thing;
cf. Բան.


Բան, ից

See full entry →

s. bot.

"speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse, language, history;
proposal, treaty, promise;
thing;
reason, intellect;
understanding, intelligence;
oracle;
the Word;
ի —ի առնել, to interpose, to employ;
ընդ բանիւ առնել, to excommunicate, cf. Բանադրեմ;
— առ —, word for word;
միով —իւ, in a word;
զբանիւք առնել, to converse, to speak;
ի բանս արկանել, ի —ի առնել to persuade, to convince, to gain;
զ—իւք անկանել, to converse with, to hold a conversation;
ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի —ս ելու առնել, to charm or to allure with one's words;
—ս ընդ իրեարս դնել, ի բանի լինել ուրուք, —ունել ընդ ումեք, — կապել առ ոք, to understand, to be understood, to come to an understanding;
ըստ իմունս —ի, որպէս իմ —ս է, according to me;
ի — տանել, արկանել, to employ, to serve one's self;
—ել, կալաւ, it is said;
զոյզ ընդ —իցս, at these words;
ասել — չարութեան զումեքէ, —ս բարեաց խօսել վասն, to speak ill or well of some one;
զի՞նչ է —ս այս, what is this ?
— տալ, to promise, to give one's word, cf. Խոստանամ;
թողէք ի բաց զ—երդ, leave these things;
—ի գործ առնել, to begin to speak;
վախճանել զբանս իւր, to finish one's discourse;
— վճարել, to do some thing;
ոչ եւս ընդ —ս ինչ ածեալ, without any hesitation;
— ինչ է ինձ ընդ քեզ, I have a word to say to you;
ըստ —ի ամենեցուն, according to every body;
վասն քո բանիդ, upon your word;
ըստ —ի քո, according to what you have said;
գիտես ընդ ում է —դ, you know well with whom you have to do;
մինչգեռ —քն ի բերան նորա կային, hardly had he spoken;
—ք ինչ են իմ ընդ ունեք, I have a suspicion of some one;
I have intrigues or connections with some one;
—ք ինչ ոչ էին, ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ, they have neither society nor commerce with other men;
առանց —ի պոռնըկութեան, except for cause of adultery;
բան առնել՝ կապել՝ ունել, cf. Ուխտ դնել." myrobalan (fruit, tree and oil);
acorn (fruit).


Բանակռիւ, կռուաց

See full entry →

adj.

contentious, that is fond of disputing, captious, cavillous;
— լինել, to cavil, to carp, to chicane, to dispute, cf. Բանակռուիմ;
— լինել յոչինչ պէտս, to dispute about trifles.

NBHL (1)

Զի՞նչ պէտք են խնդրել եւ բանակռիւ լինել. հաւատալն է օգտակար. (Աթ. ՟Բ։)


Բանակռուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բանակռիւ լինել.

NBHL (1)

Զի՞նչ պէտք են խնդրել եւ բանակռիւ լինել. (հաւատալն է օգտակար. Աթ. ՟Բ։)


Բանակռուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

logomachy;
disputation.

NBHL (1)

Միայն զբանակռուութիւնն ունելով առ ճշմարտութեանն հաւատ բանակռուութիւն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։ Գրի եւ կարճելով՝ ԲԱՆԱԿՌՈՒԹԻՒՆ.)


Բանարար, աց

See full entry →

adj.

poet;
writer, composer;
complaisant, obedient;
delegate, deputy.


Անցանեմ, անցի, անց

See full entry →

vn.

to pass;
to flow, to run;
to pass away, to end, to cease;
to passover, to omit;
— զանցանել, to exceed;
to surpass, to excel, cf. Գերազանցեմ, cf. Յառաջատեմ;
զբանիւ՝ ըստ հրամանն, to infringe, to transgress, to violate, to break;
— ընդ մէջ, to cross;
to pierce, to penetrate;
— վերստին, to repass;
—ի տեղի այլոյ, to succeed;
— ընդոստ, to leap;
— արագ, to hasten;
— զաւուրբք, to grow old, cf. Ծերանամ, cf. Պառաւեմ, cf. Զառամանամ;
— ճրագի, to be extinguished;
— ժամանակի, to elapse;
— անցից, to happen;
— յաշխարհէ, to die, to expire;
հասանել —, to cross, to traverse;
— ըստ չափ՝ ըստ սահման, to surpass, to exceed, to go beyond the limit;
հապճեպ զբազում իւիք, to pass rapidly over many things;
սակաւ ինչ — բանիւ, to speak briefly.

NBHL (1)

Անցանել զբանիւ իմով, զպատուիրանաւ, զհրամանաւ, կամ զուխտիւ։ Ըստ հաստատութիւն եւ ըստ երդումն։ Ըստ օրէնս հայրենիս։ Եթէ ոք մի ինչ յայսցանէ անցցէ կամ անարգեսցէ։ Որո՞վ ճանապարհաւ անց հոգի տեառն զինեւ, եւ խօսեցաւ ընդ քեզ. եւ այլն։


Անցումն, ման

See full entry →

s.

cf. Անցութիւն.

NBHL (1)

Անցումն լինէր մեծ։ Եղեւ անցումն անասնոցն։ Ածին մեծ անցումն հաւատացելոցն քրիստոսի. (Ուրհ։)


Անփոփոխ, ից

See full entry →

adj. adv.

immutable, invariable, unalterable, uniform, constant immutably, invariably.

NBHL (1)

Անփոփոխ ձայնարձակութիւն (հաւու). (Փարպ.։)


Անքակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indissolubility.

NBHL (1)

Անքակութիւն արասցէ ի մի հաւատս։ Խառնեցան անքակութեամբ յաստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)


Անքանակ

See full entry →

adj.

without measure or quantity.

NBHL (1)

Ոչ սահմանէ զզենումն, այլ թէ զենէ՛ք, եւ միշտ անքանակ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն անհատաբար։ Ասի եւ դիմաց երկնից ըստ ահաւոր մեծութեանն.


Անօթ, ոց, ից

See full entry →

s.

vase, vessel, pot;
box;
piece of furniture;
tool, instrument;
—ք խոհակերոցի, kitchen-range, set of pots and kettles, յ— առնուլ, խնդրել, to borrow;
յ— տալ, to lend.

NBHL (1)

Ոչ հաւանիմ ասէր կարկատուն անօթիւք (նաւուք) առ հզօրագոյն թագաւորս մտանել. (Մագ. ՟Լ՟Դ։)


Անօսր, ից

See full entry →

adj.

slender;
rare;
fine, subtile, thin, delicate;
feeble, meager, lean;
light.


Անօսրագոյն

See full entry →

adj.

more or very thin, very subtile.

NBHL (1)

Նուրբ ձայնիւ վարեսցի իբրեւ անօսրագոյն հաւու. (Ածաբ. ժղ.։)


Աշակերտ, աց

See full entry →

s.

disciple, student, pupil, scholar;
foster-child;
seetator, follower;
— արուեստի, apprentice.

NBHL (1)

Ըստ աշակերտաց հաւատոցն քրիստոսի։ Շրջեալ զամենայն աշակերտոօքն. (Կորիւն.։)


Աշակերտեմ, եցի

See full entry →

va.

to hare in tuition, to teach, to instruct.

NBHL (1)

Հրեղէն լեզուօքն զառ ի քեզ հաւատսն աշակերտեցաք. (Ճշ. հին.։)


Աշակերտուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

school-girl.

NBHL (1)

Վախճանեալ կինն տաբիթայ՝ աշակերտուհի էր (այսինքն հաւատացեալ ի ձեռն առաքելոց). (Ոսկ. գծ.։)


Աշխատիմ, եցայ, եաց

See full entry →

vn.

to work, to take trouble, to toil, to labour.

NBHL (1)

Եւ աղօթքն հաւատովք փրկեսցեն զաշխատեալն (ցաւօք). (Յկ. ՟Ե. 15։)


Աշխատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fatigue, trouble, labour, care, endeavour, effort;
work, business;
exeroise;
fabrication;
— մտաց, stretch of the mind, intense application;
աշխատութեամբ, with difficulty, with great trouble.

NBHL (1)

Բազում աշխատութիւն ի տեղւոջն ցուցանիւր։ Արկանել զանձն յաշխատութիւն հոգեւոր։ Կալեալ է զմեզ բազում անգամ յաշխատութեան (այսինքն աշխատ արարեալ)։ Սաստիկ աշխատութեամբ հաւանեցուցեալ։ Հանգոյց զաշխատութիւնն. (Փարպ.։)


Աշխարհ, աց

See full entry →

s.

world, universe;
land, country, region;
փոքր —, microcosm;
հանդերձեալ —, the other world, future life;
ընդ ամենայն —, through all the world;
— ամենայն, all the world or people, every body;
ըստ — հանել, to expatriate, to exile, cf. Արտաքսեմ, cf. Աքսորեմ;
ելանել՝ փոխիլ յաշխարհէ, to go in the other world;
գալ յ—, to be born, to come into the world;
յաչս —ի, in the eyes of the world;
զուլ զ—, to leave the world.

NBHL (2)

Աշխարհաւ պարթեւ. (Խոր. ՟Բ։ 88։)

Աշխարհաւ փուրսիշ ի վերայ յարուսջիր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Աշխարհախորհ

See full entry →

adj.

thought or done by universal consent.

NBHL (1)

Ամենեցուն միաբանութեամբ եպիսկոպոսացն եւ թագաւորին եւ աշխարհախորհ ձուլիւք հաւանութեամբ ի միասին արձակեցան եւ գնացին. (Բուզ. ՟Դ. 4։)


Աշխարհախումբ

See full entry →

adj.

in universal or general assembly;
universal, general.

NBHL (1)

ԱՇԽԱՐՀԱԽՈՒՄԲ. Խմբումն աշխարհաւ ի մեծ պատերազմ.


Աշխարհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

worldly, temporal;
secular, lay;
universal, general;
lay or secular man;
— առնել, to secularize;
— վիճակ՝ կարգ, a secular life.

NBHL (1)

Հաւատն՝ յանդիմանութիւն անյայտ իրաց. յանդիմանութիւն այն է, որ աշխարհական բառով դէմընդդէմ ասեն. որպէս հայելի աչաց, նոյնօրինակ հաւատ մտաց. (Ոսկիփոր.։)


Աշխարհակործան

See full entry →

adj.

that destroys the world.

NBHL (1)

κοσμόλεθρος. mundo exitalis. Կործանիչ աշխարհի, կամ աշխարհաց. աշխարհաւեր. մահառիթ, վնասակար հասարակաց.


Աշխարհամած

See full entry →

adj.

that surrounds all the world.

NBHL (1)

Մածեալ զաշխարհաւ, պատեալ, տարածեալ շուրջանակի.


Աշխարհասէր

See full entry →

adj.

worldly, attached to the wordly vanities.

NBHL (1)

Աշխարհասէրք գոլով՝ հեղձուցին զհաւատոց բանն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Աշխարհատես

See full entry →

adj.

that has seen much of the world;
known by all, notorious, public, manifest;
— ցուցանել, to publish, to make known.

NBHL (1)

Արդեօք ոչ հաւատայ հանդիպել աշխարհատես հրապարակին. (Բրս. ապաշխ.։)


Աշխարհօրէն

See full entry →

adv.

secularly;
vulgarly;
generally, universally.

NBHL (1)

Բոլոր աշխարհաւ. համաշխարհական. δημόσιος. publicus.


Աշխարումն, ման

See full entry →

s.

complaint, lamentation.

NBHL (1)

Յաշխարումն նոցա մի՛ մտանիցես. (Երեմ. ՟Ժ՟Զ. 5.) յն. հաւաքումն, ակումբ. որպէս թէ աշխարհումն կամ աշխարհաժողով բազմութիւն՝ ի խնջոյս կամ ի լալիւն. որպէս եւ յարի զկնի. որպէս եւ յարի զկնի. եւ ի կոծ նոցա մի՛ երթիցես. եւ այլն։


Աշտարակեալ

See full entry →

adj.

having towers, set round with towers.


Աչագեղ, ոյ

See full entry →

adj.

that has beautiful eyes.


Աչալրջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vigilance, circumspection;
frankness;
spirit.

NBHL (1)

Պարծանօք եւ աչալրջութեամբ կաս առ նմա։ Աչալրջութեամբ կացցուք առաջի ահաւոր բեմին. (Սարգ. յկ. ՟դ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։)